صنایع گرفتاردر زنجیره‎ی معیوب

  • سه شنبه, 30 مرداد 1397 ساعت 09:58
  • منتشرشده در چاپ

 

تکنولوژی، تحولات گسترده‌ای را پیش روی صنعت قرار داده است. این تغییرات در ایران نیز محسوس بوده و انقلابی جدید در تولید لبیل و برچسب‌ها در چند سال اخیر ایجاد کرده است، هرچند ناملایمات اقتصادی پنجه در پنجهی تولید انداخته تا این رویداد را ناکام گذارد.

با این‌همه دست توانا و تلاشگر ایرانی از کار بازنمی‌ایستد، زیرا تولیدکنندگان به این خودباوری رسیده‌اند و معتقدند که ما می‌توانیم از پتانسیل‌های موجود در کشور بهره برده؛ بازارهای صادرات را برای حضور کالاهای ایرانی فراهم کنیم و برای رشد و توسعه به کشور  ارز وارد کنیم.

اگرچه کمبود مواد اولیه و افزایش خوراک واحدهای تولیدی لیبل از رشد روزافزونی برخوردار است اما عقیدهی تولیدکننده و باور او را خاموش نخواهد کرد. در این میان تنها تدابیر و سیاست‌گذاری‌های دولت‌ها راه را برای حل بحران سربازان خط مقدم تولید باز می‌کند.

صاحب‌نظران معتقدند درگذشته عمدهی لیبلهای موردنیاز در صنایع و تولیدات ایرانی از ترکیه تأمین می‌شد، این واردات در حدود 500 میلیون یورو از ارز کشور را به خارج از مرزهای کشور روانه می‌کرد درحالی‌که این میزان واردات در سال‌های اخیر کاهش بسیاری داشته و این مهم به مدد توان و تلاش تولیدکنندگان ایرانی رخ‌دادِه است.

بیشترین نوع لیبل‏های تولیدی از نوع لیبلهای پشت برچسبدار هستند که عموماً از جنس پلیمر بوده و عمده صادرات ما را تشکیل می‌دهند.  برخی لیبلها به خاطر مواد اولیهی خاص، مانند رنگ‌های فلورسنت که در داخل تولید نمی‌شوند، در لیست واردات قرار دارند. بنابراین این نوع از لیبلها که به لیبلهای هوشمند معروف هستند در لیست واردات قرار دارند.

به علت عدم وجود سیستم سخت‌افزاری ویژه در کشور امکان تولید برخی کالاها وجود ندارد و عموماً خریداری می‌شوند. هم‌اکنون رکود سایهی سنگین خود را بر این صنعت انداخته است. آخرین آمارها نشان می‌دهد، واحدهای صنعتی و تولیدکنندگان، لیبل هم‌اکنون تنها با یک‌سوم از توان خود فعالیت می‌کنند. کمبود مواد اولیه از مهم‌ترین علل چالش‌های مطرح‌شده توسط این فعالان است.

این شرایط در صدد خم کردن کمر تولیدکنندگان ایرانی است. مشکلات عدیده‌ای پیش روی این صنعت رشدیافته قرار دارد که امید است با همت دست اندرکاران رفع شود. در این گزارش پای صحبت کسانی نشستیم که از درون، صنعت چاپ را میشناسند.

فرصت‌ها در کنار تهدیدها

بابک عابدین رئیس هیئت‌مدیرهی اتحادیهی صادرکنندگان صنعت چاپ تحولات 10 سال گذشته در عرصهی چاپ لییبل را پدیده‌ای قابل‌توجه در این حوزه می‌داند و در گفتگویی با نشریه چاپ ونشر می‌گوید: اتحادیهی صادرکنندگان از حدود ۱۰ سال پیش برای توسعهی بخش چاپ لیبل برنامه‌های گوناگونی را در دستور کار خود قرار داده است؛ چاپ لیبل در قالب ماشین‌های هیبرید و عرضکم مورد بررسی و اجرا قرارگرفت.

 در طی این مدت سمینارها و نمایشگاه‌های متعددی برگزار شد و تلاش می‏شود تا انگیزه و این باور ایجاد شود که سرمایه‌گذاری و توسعه در حوزهی چاپ لیبل می‌تواند مسیر توسعه را برای سرمایه‌گذاران حوزهی چاپ هموار کند.

 هم‌اکنون سرمایه‌گذاری‌های خوبی در این حوزه انجام‌شده و این روند در قالب سخت‌افزاری و نرم‌افزاری لیبل و برچسب در کشور شکل‌گرفته است و در این راستا بازخوردهای خوبی نیز به دست آورده‌ایم.

 هم‌اکنون در یک سری از بخش‌های تولید لیبل توانستهایم به توسعهی قابل‌توجه و مناسبی دست ‌یابیم. بررسی‌ها نشان می‌دهد تابه‌حال سرمایه‌گذاری برای لیبلهای فانتزی نتیجهی چشمگیری را به همراه داشته است.

 ولی باید هوشمندانه عمل کنیم تا بازار اشباع نشود و سرمایه‌گذاری‌هایی که در گذشته انجام‌شده به هدر نرود؛ به همین منظور باید با تحقیق وارد بازار شد تا بازارهای سرمایه‌گذاری لیبل بتوانند سودهای قابل‌توجهی به سرمایهگذاران ارائه کنند. جهت حفظ بسترهای ایجادشده باید از سرمایه‌گذاری و مشاوره بهره برد و تحقیقات براي حضور در بازار صادرات را همواره مدنظر قرارداد تا از اشباع بازار داخل جلوگیری شود.

درگذشته عمده واردات لیبل ایران از ترکیه انجام می‌شد. این میزان حدود ۵۰۰ میلیون یورو در سال بوده است. هم‌اکنون این روند تغییرات چشمگیری به خود گرفته و از دو سال پیش تحولات بسیاری در بازار ایران رخ‌ داده و واردات هم‌اکنون تنها به ۲۰ درصد مبلغ یادشده رسیده این تغییر به خاطر تمهیدات مناسبی بود که در این حوزه به اجرا درآمد.

بااین‌حال نباید تنها به این پدیده و پیشرفت اکتفا کرد. در بخش نرم‌افزار و کسب دانش به‌روز باید حرکت کنیم و برای توسعهی بیشتر برنامه‌ریزی داشت. در تولید لیبل نیز با استفاده از مواد مصرفی باکیفیت و استفاده از برچسب‌های مناسب تدابیر و برنامه‌های ویژه‌ای را باید مدنظر قرار داد.

 در طی این مدت صنعت چاپ لیبل به این خودباوری رسیده است که می‌تواند رشد و توسعه را تجربه کند؛ لذا توجه به استفاده از مواد مصرفی مناسب و توجه به آخرین تکنولوژی روز دنیا می‌تواند زمینه‌ساز رشد صادرات باشد و دایرهی واردات را کوچک‌تر کند با توجه به این موارد پیش‌بینی می‌شود ادامهی روند در پیش‌گرفته شده، واردات از ترکیه را به کمتر از ۱۰ درصد مبلغ یاد شده برساند و بدین ترتیب از خروج ۴۵۰ میلیون یورو از کشور جلوگیری شود.

آنچه مسلم است اینکه، نباید فراموش کرد صنعتگران با تمامی دشواری‌های موجود در اقتصاد مبارزه کرده و برای ادامه فعالیت تلاش می‌کنند. در این میان آنچه سد راه تولید و تولیدکننده شده واردات مواد اولیه با هزینه‌های سرسام‌آور است. استفاده از مواد باکیفیت برای تهیه کالای مطلوب صادراتی ضروری است و نباید به آن بی‌توجهی کرد.

این مهم زمانی تحقق می‌یابد که حمایت‌های لازم از سوی دولت اعمال شود. هم‌اکنون عوارض سنگین و هزینه‌های گمرکی بسیار بالا و افزايش بي سابقه نرخ ارز از مهم‌ترین چالشهاي  حوزهی چاپ لیبل در داخل کشور محسوب می‌شوند. اما علیرغم موانع پیش روی تولید، صادرات لیبل به برخی از کشورهای هم‌جوار همانند آذربایجان، عراق، افغانستان و فرا منطقه اي مثل مکزيك، اوكراين و... همچنان ادامه دارد.

در حل حاضر تولیدکنندگان شرایط سختی را پشت سر می‌گذارند و هزینه‌های گزاف جانبی را در کنار نرخ ارز  ۹ هزارتومانی تجربه می‌کنند و بازار هم با کمبودهای مواد اولیه روبه‌رو شده است.

این در حالی است که صنعتگران دشواری‌های بسیاری را به جان خریده‌اند اما قیمت تمام‌شدهی کالا با توجه به افزایش هزینهی مواد اولیه و اضافه شدن گمرک، ماليات بر ارزش‌افزوده و همچنین هزینه‌های جانبی مشکلات را دوچندان کرده و این اتفاق در درازمدت صدمات جبران‌ناپذیری بر پیکره صنعت چاپ وارد کرده است. 

اخذ مالياتهاي سنگين در شرايط ركود هم تأثير منفي در رشد و توسعه داشته و حتي برخي واحدها را ورشكست يا به مرز تعطيلي كشانده است. در شرایط اقتصادی کنونی سرمایه‌گذاری برای تولید لیبل در داخل کشور یک پدیدهی بسیار قابل‌توجه است و حمایت‌های دولتی را طلب می‌کند تا شاهد رشد و توسعه در حوزهی چاپ و بسته‌بندی باشیم.

اگر تولیدکنندگان چاپ و بسته بندي خواهان واردات هستند به این دلیل است که برخی از مواد اولیه این صنعت را نمی‌توان از تولید داخل تأمین کرد  برای مثال کاغذ پشت چسبدار و برخی مرکب‌ها کیفیت لازم را ندارند.

-در مواردی خود تولیدکنندهی مواد اولیه در داخل کشور، برای تهیه مواد اولیه موردنیاز لبیل به واردات اتکا دارند. هم‌اکنون آن‌ها نیز با مشکلات واردات کالا روبه‌رو هستند. به همین دلیل محدودیت‌ها در تامین مواد اولیه بر مشکلات تولید لیبل افزوده و چالش این حوزه را چند برابر کرده است.

 توان تولید بالا در کنار تولید محصولات باکیفیت نشان از افزایش قابلیت‌های تولید لبیل در داخل دارد و توانسته  بستر مناسبی را برای حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی فراهم کند.

 اتحادیهی صادرکنندگان تلاش کرده تا این توانمندی را برای کسب بازار در عرصهی بین‌المللی معرفی کند. اما حضور فیزیکی در یک غرفه‌ی سی متری با توجه به هزینه‌های بالا برای تولیدکنندگان کمی سخت است و همین امر حمایت از سوی دولت  را طلب می‌کند، لذا حمایت‌های دولت از تولیدکنندگان داخلی میتواند بازارهای خوبی را در منطقه ایجاد کرده و درآمدها و ارزآوری قابل‌توجهی را برای کشور فراهم ‌کند.

نباید فراموش کرد که رسیدن به این دستاوردها بیشتر درگرو برنامه‌های و تصمیمات دولت است. دولت قطعاً می‌تواند با مشورت با بخش خصوصی و اتحادیه‌ها تدابیر تأثیرگذارتری را برای اقتصاد کشور ربه کار بگیرد.

تولید در آستانهی یک بحران

نکتهی قابل‌توجه استفادهی نابهجا از شعار حمایت از تولید ملی و برداشت‌های نادرست مسئولان است. شرایط به نحوی شده که دولتمردان واردات تحت عنوان حمایت از تولید ملی با محدودیت فراوان روبهرو کرده‌اند؛ این در حالی است که مواد اولیه برای تولیدات ایرانی از طریق واردات تأمین می‌شود.

در حقیقت حمایت از تولید معنای دیگری دارد و ما نتوانسته‌ایم معنای درست آن را جا بیاندازیم. چنین تدابیری قطعاً تأثیرگذار نخواهند بود و گره‌های بیشتری را بر سر راه تولیدکنندگان داخلی قرار میدهد.

 افزایش هزینه، لطمات فراوانی به تولید و بازارهای داخلی و صادراتی می‌زند. در چنین شرایطی بازارهای تولیدات داخلی که برای کسب آن‌ها زمان و هزینه بسیاری  صرف شده به‌زودی از دست خواهند رفت.

شرایط حساس کنونی حاکی از این امر است که در کنار فرصت‌ها تهدیدها را هم در نظر بگیریم و تدابیر مناسبی را در این راستا در دستور کار قرار دهیم. این در حالی است که بررسیها نشان داده بازار در سایه‌ی هزینه‌های سنگین، فشار بسیاری را بر تولیدکنندگان وارد کرده و بازار تولیدات را به حاشیه کشانده است.

بستر التهابات بازار در بهمن‌ماه سال گذشته که قیمت مواد اولیه دوتا دو و نیم برابر شد شکل گرفت و نوسانات نرخ ارز این رخداد را تشدید کرد و تحریم نیز بر آتش این رویداد افزود.

از سوی دیگر دیپلماسی نیز بر بازارهای صادراتی تأثیرگذار بوده و بسیاری از تجار خارجی حاضر به فروش محصول به ایران نیستند؛ زیرا معتقدند تحریم‌ها به‌زودی اجرایی می‌شود و تجارت‌های دو طرف با مشکل مواجه خواهد شد.

در این راستا بانک‌ها و سیستم مالی که دچار مشکلات عدیده‌ای هستند نیز نمی‌توانند نقل و انتقالات پول را به‌آسانی انجام دهند. این در حالی است که زمزمه‌هایی از بلوکه کردن برخی بانک‌ها به گوش می‌رسد و در چنین شرایطی مبادلات تجاری با چالش روبه‌رو می‌شوند و بسیاری از تجارت‌ها عملاً با بحران درگیر میشوند.

پس باید در این زمان هوشمندانه عمل کنیم. دولت برای تأمین بودجهی خود نباید به تولیدکننده فشار بیاورد و در عوض با ایجاد امکاناتی از طریق بانک‌های ثالث یا صرافی‌ها، تدابیر مناسبی را اتخاذ کند.

هم‌اکنون کار از رکود گذشته و چنانچه تدابیر مناسبی اتخاذ نشود شاهد فروپاشی زیرساخت‌های کلی در صنعت خواهیم بود. درعین‌حال اگر سفارش‌ها و پرداخت‌ها در مسیر درست هدایت نشوند شاهد بیکاری بیشتر کارگران و تعطیلی بیشتر واحدهای صنعتی و بسته‌بندی خواهیم بود.

نباید فراموش کرد که تولید و صادرات با چاپ و بسته‌بندی آمیخته است. اگر چاپ و بسته‌بندی با چالش روبهرو شود سران سازمان صنعت با فاجعه مواجه خواهند شد و کالاهایی که در کارخانه‌ها تولیدشده در مرکز تولید خواهند ماند یا خراب خواهند شد، لذا دولت نباید تنها برای کالاهای اساسی تسهیلات قائل شود و آن‌ها را از پرداخت مالیات و گمرک معاف کند بلکه باید نگاهی کلی تمام صنایع را مدنظر قرار دهد.

تولید داخلی به حاشیه رانده می‏شود

نکتهی قابل‌بررسی دیگر این است که باید بپذیریم که کشور ما برای یک سری از تولیدات ساخته نشده است. هرچند شرایط لازم و بسترهای مناسب برای برخی صنایع تولیداتی فراهم‌شده اما امکان تولید نیست؛ در حقیقت ما به تکامل تکنولوژی رسیده‌ایم اما در عمل نمی‌توانیم به نتایج مطلوب دست پیدا کنیم.  شرایط اقلیمی این اجازه را به ما نمی‌دهند تا در همه حوزه‌ها تولیدکننده باشیم؛ برای مثال آب نداریم و منابع لازم برای تولید کالاهای آببر توجيه پذیر نیست.

بنابراین اگر بر واردات مواد اولیه تعرفه و عوارض ببندند باعث ایجاد چالش و موانع فراوانی بر سر راه کسب‌وکار تولیدکنندگان میشود و درنهایت به مشکل برمی‌خوریم. تعداد  شرکت‌هاي تولیدکننده لیبل كه به صادرات می‌پردازند قابل‌توجه است اما این تعداد در شرایط فعلی روزگار می‌گذرانند و با چالش‌های اقتصادی دست‌به‌گریبان هستند.  

 این شرکت‌ها عموماً برای رفع موانع و مشکلات پولی و بانکی مجبور شده‌اند که در خارج از کشور، شرکت به ثبت برسانند و این امر سبب شده تا هزینه‌های آن‌ها بالا برود و سود حاصل از عمليات به ميزان قابل توجهي كاهش يابد.

 همينطور سایر شرکت‌های صادرکننده با مشکلات متعدد روبهرو هستند. آنان امیدوارند که روزنه‌ای برای رفع مشکلات مالی در سطح بین‌الملل پیدا کنند.

 مسئولان باید بپذیرند که به تنهايي در داخل اتاق‌های خود نمی‌توانند تصمیمات اساسی و حیاتی را اتخاذ کنند. آن‌ها تنها با کمک بخش خصوصی می‌توانند به مشکلات موجود اقتصادی خاتمه دهند.

 دولتمردان و سیاست‌گذاران فکر می‌کنند که بخش خصوصی به خاطر اینکه تنها ۲۰ درصد از بخش اقتصاد را به خود اختصاص داد سهم عمده‌ای در تصمیمسازیها نمی‌تواند داشته باشد. اما تجربه نشان داده است که بخش خصوصی عموماً به خاطر حفظ منابع و یا سرمایه‌ی خود تصمیمات مناسبی را اتخاذ می‌کند و همین امر سبب می‌شود تا چرخ‌های اقتصادی کشور بار دیگر به گردش درمی‌آیند.

نباید ازنظر دور داشت که دولت در مواقع تصمیم‌گیری می‌تواند از مشاورهی بسیار خوب بخش خصوصی استفاده کند  و تدابیر مناسبی را اتخادکند. دولت‌ها باید بپذیرند این تفکر نادرست «من تصمیم می‌گیرم و من بهتر می‌دانم» را باید کنار گذاشت چون مشکلات بیشتری را برای اقتصاد ایجاد خواهد کرد./ انسیه بغدادی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)