سکون و سکوت در تمام حرف های نگفته یک فرهنگ است. فرهنگی به وسعت تمام قرن‌هایی که آمد و رفت، اندیشه‌ها دیگر در میان مردم تزریق نمی‌شود.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایمنا، این قرن برای فرداها چه خواهد داشت؟ دیگران فرداها در مورد ما چه خواهند گفت؟ دوری از کتاب و گم شدن میان پیچ و خم مشکلات زندگی که روزی به اوج و روز دیگر به پایان می رسد.

در خصوص مشکلات نشر با مهرانگیز بیدمشکی مدیر انتشارات "نهفت" گفت و گو کرده است که در ادامه می‌خوانید:

عامل اصلی مشکلات نشر بحران اقتصادی است؟

متاسفانه چند ماه اخیر همه اصناف دچار بحران اقتصادی شده اند و تنها صنف فرهنگی کشور نیست. در همه جوامع ثبات دارند اما در کشور ایران صبح که از خواب بیدار می‌شویم مانند طلافروشان باید قیمت ارز را بررسی کنیم.

مشکلات نشر مربوط به اقتصاد فرهنگ ضعیف کشور است که همیشه  گربان گیر ناشران بوده است. در گذشته عمده مشکل ناشران توزیع، پخش کتاب و عدم مطالعه مردم بود اما در چهار سال گذشته تا کنون مسئله کتاب از بحران گذشته و به مرز نابودی رسیده  است.

 ناشران وابسته به وام هستند و توانایی چرخش سرمایه خود را ندارند و تنها تلاش آنها این است که سرمایه اولیه برگردد تا کتاب‌های دیگر را به چاپ برساند اما این چرخه در کشور معیوب است و بسیاری از ناشران شغل دیگری ندارند و برای اینکه از چرخه حذف نشوند بسیار کم کار شده اند و از طرفی شغل دیگری ندارند و  بخاطر امرار معاش توانایی تعطیلی کار ندارند و صورت خود را با سیلی سرخ نگه داشته اند.

 

عدم استقبال مردم از کتاب‌های گردشگری چیست؟

متاسفانه زیرساخت‌های کشور دچار مشکل است در صورتی که در کشورهایی مانند اسپانیا و فرانسه سوله‌های بسیار بزرگ کتاب فروشی وجود دارند که سالانه میلیون‌ها کتاب تنها در خصوص شناخت موزه‌ها به فروش می ‌رسانند. حوزه های دیگر را وارد نمی شوم و این در حالی است که کتاب‌های گردشگری ایران‌شناسی و اصفهان شناسی چند زبانه است و زمانی که توریست وارد اصفهان می شود فروش این نوع کتاب‌ها رونق پیدا می کند. البته اگر این کتاب‌ها با مسائل سیاسی درگیر نشده و چاپ آنها تعطیل نشود و غم انگیز است که درصد بسیار ناچیزی گردشگران داخلی پول برای خرید به این کتاب ها اختصاص می‌دهند. 

 

استقبال مردم از رمان و کتاب های ادبی به چه صورت است؟

 بیشترین علاقمند مردم به کتاب های ادبی است و همیشه پس اندازی را برای خرید به نوع کتاب ها اختصاص می دهند. ممکن است یک دانشجو مجبور به خرید کتاب های دانشگاهی باشد اما بخاطر علاقه کتاب های ادبی را خریداری می کند. 

 

آیا تجدید چاپ کتاب‌های موفق مشکلات ناشران را کم نمی کند؟

پنج سال گذشته هر انتشاراتی ۱۰ کتاب موفق داشت که آنها را از بحران نجات می داد اما متاسفانه از چاپ تا صحافی و کارگری که کتاب را جا به جا می کند بر صنعت نشر تاثیر گذاشته است. مواد اولیه برای نشر کتاب یا وجود ندارد یا چندین برابر شده است. وقتی در جامعه اولویت اول گرسنگی باشد فرصتی برای فکر کردن به فرهنگ ندارد.هیچ توازنی در قیمت ها وجود ندارد ناشران از فروش کتاب ها پولی دریافت نمی کنند به عنوان مثال اگر کتابی ۱۰ هزار تومان تولید شد در نهایت همان ۱۰ هزار تومان به چرخه کار ناشر برمی‌گردد. شرایط تولید کتاب چنان بحرانی شده که اتحادیه های تهران تصویب کردند که قیمت کتاب ها تغییر کند.

 

پیش بینی شما برای قیمت کتاب تا پایان امسال چیست؟

یکی از مشکلات اساسی کشور ما این است که خرده فروش تا عمده فروش کالاها را احتکار می کنند تا به قیمت روز به فروش برسانند و از این کار سود زیادی به جیب می زنند و این مسئله ناشران را درگیر کرده و قیمت مواد اولیه به دلیل وارداتی بودن چندین برابر شده از طرفی پروسه نشر یک کتاب بسیار طولانی و هزینه بر است و حداقل یک سال زمان می برد و مشکلات پخش و توزیع کتاب همچنان پا برجاست و ناشران متضرر می شوند و ناگزیر تا پایان سال قیمت یک کتاب چند برابر خواهد شد.

 

امسال چند عنوان کتاب به چاپ می رسانید؟

 هفت عنوان تجدید چاپ داشتم که شش عنوان به چاپ رسید و هشت عنوان هم در انتظار مجوز دارم اما نهایت به دلیل شرایط کنونی ترجیح می دهم صبر کنم تا شرایط بهتر شود این در حالی است که حتی علاقمندم قراردادهای جدید ببندم و کار بیشتری انجام دهم اما باید وضعیت را شناور نگه دارم و با حداقل ها کارم را نگه دارم.

 

به نظر شما مسئولان برای رفع مشکلات چه باید کنند؟

 مرتب اخبار را رصد می کنم اما متاسفانه ناشران به جایی رسیده اند که حرفی برای گفتن ندارند بیش از ده ها سال حرف زدیم اما گوش شنوایی وجود نداشت چون بی تاثیر است. من در همه شرایط بحرانی فعال هستم. مشکلات را مسئولان بیش از همه می دانند بی آنکه حرفی بزنند یا حمایتی کنند. واقعا در بهتم نمی دانم قرار است به کجا برسیم. حرکت‌ها و انرژی ناشران محدود است و توانایی کار نباشد بی شک یکی یکی ناشران دست از کار کشیده و فرهنگ یا جامعه تعطیل می شود.

 

آرام میان کتاب ها قدم بردار، یار مهربان ناخوش است و در همهمه بازار فدا می شود، نمی داند به کدامین سو حرکت کند؛ چه بر سرمان آمده که این روز ها کاغذ بازی ارز ها را به ورق زدن آرام کتاب ترجیح می دهیم....

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایمنا، کتاب ها همان کتاب ها هستند و عطر و بوی مهربانی شان فرقی نکرده است اما وضعیت کنونی بازار باعث شده که نه تنها قیمت ها دگرگون شود بلکه ناشران هم رغبتی به چاپ کتاب جدید نداشته باشند.

مریم قشقایی اظهار کرد: بخشی از مشکلاتی که در حال حاضر در حوزه نشر وجود دارد از سوی دولت به ناشران تحمیل شده است و کتابی که می توانستم با نهایت پنچ هزار تومان به چاپ برسانم در حال حاضر باید با ۳۵ تا ۴۰ هزار تومان چاپ کنم آن هم اگر قیمت تمام شده همین شود چرا که امروز که قیمت می گیرم تا زمانی که کتاب برای چاپ می رود یک هفته طول می کشد و در این مدت  قیمت جا به جا می شود.

مدیر نشر دژنبشت ادامه داد: در ابتدای  افزایش قیمت‌ها ناشرانی که می توانستند، کاغذ وارد کردند و نفروختند و به نوعی احتکار کردند و وقتی ناشران دیگر به کاغذ نیاز داشتند و کاغذ فروشان کاغذ نمی فروختند آن ها خواستند با قیمت بیشتر کاغذ را به ما بفروشند.

وی با بیان اینکه تورم و بالا بردن نرخ ارز به ناشران لطمه وارد می کند گفت: در حال حاضر تعدادی کتاب برای چاپ دارم و نمی دانم باید آن ها را برای چاپ بفرستم یا نه چون کتابی را که سه ماه پیش می توانستم قیمت تمام شده با سود ۴۰ هزار تومان بر روی جلد درج کنم امروز باید ۱۷۰ هزار تومان بزنم که درنهایت کسی آن را نمی خرد من یک ناشر هستم اگر کتاب منتشر نکنم چطور درآمد داشته باشم؟

قشقایی افزود: در حال حاضر بیشتر مشکلات به قیمت ارز باز می گردد چرا که وقتی قیمت ارز پایین بیاید با چاپخانه تماس بگیریم در پاسخ می‌گوید مواد چاپ را با دلار وارد می کنم پس هزینه چاپ برای شما بیشتر می شود حتی ما برای خرید کاغذ نیز با قیمت های پرت و نجومی مواجه می شویم.

مدیر نشر دژنبشت با اشاره به اینکه در نیم سال اول فقط یک کتاب به چاپ رسانده است، اضافه کرد: کتاب آماده برای چاپ دارم اما هر لحظه که با چاپخانه تماس می گیرم با قیمت‌هایی جدید مواجه می شوم و این باعث می‌شود که نه تنها من بلکه همه ناشران در بلاتکلیفی بمانیم چرا که وقتی با یک قیمت زیاد کتاب را چاپ می‌کنیم و دلار سقوط می‌کند ضرر می‌کنیم پس ترجیح می‌دهیم کار نکنیم تا وضعیت بازار به ثبات برسد.

در حال حاضر فروش داشتیم اما بسیار کم در این میان ناشرانی هم هستند که منصفانه کار می کنند و کتاب های که منتشر می کنند به قیمت های گذشته می فروشند این درحالی است که برخی ناشران کتاب هایی که قبلا منتشر کرده اند را با قیمتی دو برابر وارد بازار می کنند کمی باید وجدان داشته باشیم و در این شرایط باید خودمان به یکدیگر رحم کنیم.

 

 

مردادماه امسال هم، ماه خوبی برای ناشران نبود، در این ماه جلوی واردات کاغذ گرفته شد و با توجه به اینکه کارخانه‌های داخلی، کاغذ زیادی نمی‌توانستند تولید کنند، ناشران مشکلات زیادی پیدا کردند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از مشرق، می‌پرسم: «چقدر قیمت کتاب گرون شده؟» از ته مغازه نگاهی می‌کند و می‌گوید: «خب که چی؟ همه چی گرون شده، می‌خوای کتاب گرون نشه.» در جواب، طعنه تند و تلخش، لبخندی می‌زنم و می‌گویم: «برای ما که تفریح‌مون همین کتاب خوندنه، خب گرون شدنش خیلی بده. دیگه همین تفریح‌مون هم انجام دادنش برامون سخت میشه.»

این روزا همه‌چیز گرون شده، اما خب بعضی چیزا، گرون شدنش آدمو اذیت می‌کنه، مثلا همین اتفاقی که برای کتاب در این چند ماهه افتاده است و قیمتش مثل دلار که هر روز بالا می‌رفت رشد صعودی داشت. 6 ماه ابتدایی سال برای ناشران و کتابفروشان و کسانی که دستی در حوزه نشر داشتند، روزهای خوبی نبود؛ از خرداد ماه نبود کاغذ شروع شد، کاغذی که وارد کشور می‌شد و ناشران با همان کاغذ وارداتی می‌توانستند کتاب‌هایشان را منتشر کنند. به‌یک‌باره قیمت کاغذ که رشد 50 درصدی داشت، کار ناشران را خراب کرد و نکته مهم این بود که حتی همین کاغذ گران هم در کشور نبود و ناشر مجبور می‌شد تا کتاب جدید یا حتی تجدیدچاپ‌ها را در انبار نگه دارد تا بتواند کاغذ مورد نیازش را پیدا کند، بگذریم از ناشرانی که اعلام ورشکستگی کردند و کتابفروشی‌هایی که تعطیل شدند.

در این میان وزیر ارشاد، که خودش قبلا معاون فرهنگی بود و درد ناشران را می‌دانست، در تیرماه نامه‌ای به وزیر صنعت نوشت و در این نامه درخواست کرد: «با توجه به نیاز کشور به واردات کاغذ چاپ و تحریر و همچنین ضرورت حمایت از بخش مهم و اثرگذار صنعت نشر و مطبوعات، هیات محترم دولت در اقدامی منطقی و هوشمندانه به‌منظور حمایت از فعالان پرشمار حوزه‌های مذکور و رفع نیاز کشور و نیز ایجاد ثبات و تعادل در بازار، کاغذ را در زمره کالاهای اساسی کشور قرار داده و با تخصیص ارز حمایتی(٨٠٠‏٣ تومان) موجبات آرامش بازار و بهره‌برداری مناسب تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان حوزه فرهنگ را به نحو مطلوب فراهم آورد. ضمن قدردانی از تلاش ارزشمند جنابعالی و همکاران محترم‌تان در ایجاد کارگروه کاغذ که با هدف رصد، پایش و کنترل مولفه‌های مختلف و اثرگذار این حوزه، فعالیت و تلاش کرده است به اطلاع می‌رساند، متاسفانه در هفته‌های اخیر با منفعت‌طلبی سودجویان بی‌مسئولیت، اقدامات چند لایه حمایتی دولت در این زمینه کم‌اثر شده و شاهد افزایش بی‌رویه و غیراصولی قیمت کاغذ چاپ، تحریر و روزنامه در بازار هستیم.»

نامه وزیر ارشاد کمی از التهاب‌ها را کم کرد اما باز هم نتوانست ثبات لازم را به حوزه کاغذ برگرداند.  در مردادماه هم احتکار کاغذ و دادن ارز دولتی به دو نفر که حتی وجود خارجی نداشتند باعث شد تا مشکلات این حوزه بیشتر شود. برای اینکه بدانیم چه بلایی بر سر کاغذ و کتاب و نشر در ماه‌های نخست و پرالتهاب نشر و کاغذ امسال آمده است، مقایسه‌ای آماری از پنج ماه اول سال 96 با پنج ماه اول سال 97 انجام داده‌ایم. آماری که مرجع آن «خانه کتاب» است، موارد واضح و البته تامل‌برانگیزی دیده می‌شود ازجمله اینکه برای هرکدام از ماه‌های امسال، قیمت کتاب، چقدر افزایش و همچنین تعداد عناوین و شمارگان چقدر کاهش داشته است.

چند سوال مهم درباره آمار مبهم وزارت ارشاد

۱ـ یکی از نقاط مبهم آمار وزارت ارشاد تفاوتی است که بین قیمت بازار واقعی کتاب با این آمار وجود دارد. براساس آمار ذیل، فاصله میانگین قیمت از مردادماه 96 تا مردادماه 97 است. مساله اول در خصوص قیمتی است که در بازار کتاب و کتابفروشی‌ها دیده می‌شود، این قیمت همراه با برچسبی است که روی قیمت‌های اصلی می‌خورد. مثلا ناشر کتابی را با هفت هزار تومان به چاپ رسانده است اما وقتی که کاغذ گران شد و اتفاقات ارزی پیش آمد، به کتابفروشی‌ها رفت و روی قیمت هفت هزار تومان برچسب قیمت جدید چسباند. (گزارشی پیش از این، با همین موضوع برچسب‌های روی کتاب در روزنامه «فرهیختگان» منتشر شد) و همین باعث شده است که قیمت‌هایی که در این آمار وجود دارد، حدودی باشد و نوسانات مهم در بازار واقعی کتاب در آن لحاظ نشود.

  ۲- نکته دیگر اینکه کتاب‌های کمک درسی که حدود 60 درصد چاپ کتاب ایران را شامل می‌شوند نوسان قیمت خاصی ندارند اما بیشترین تغییرات قیمت مربوط به حوزه عمومی کتاب است. برای همین با توجه به حجم عمده چاپ کتاب که متمرکز بر کتب درسی است، نمی‌توان نسبت به تغییرات در میانگین قیمت کتاب را محل رجوع قرار داد چون اگر به بازار کتاب در خیابان انقلاب یا خیابان کریم‌خان سری بزنید متوجه می‌شوید که چقدر قیمت کتاب با آمار وزارت ارشاد متفاوت است.

بر اساس جدول روبه‌رو در فروردین 97، 3444 عنوان کتاب منتشر شده است و  در فروردین‌ماه 96، ۲۹۹۲ عنوان کتاب منتشر شده‌است و تعداد کل کتاب‌ها ۱۵درصد رشد داشته است اما در کنار این رشد ۱۵درصدی در عناوین کتاب؛ شمارگان کتاب، دچار افت شده است و میانگین تعداد شمارگان منفی هشت درصد است و نشان دهنده این است که ناشران تعداد چاپ‌های کمتری را برای کتاب‌های جدیدشان انتخاب کرده‌اند تا کمتر نسبت به وضعیت گرانی کاغذ متضرر شوند. با نگاهی به درصد تغییر قیمت‌ها به نسبت سال قبل، شاهد این هستیم که قیمت کتاب به نسبت ماه مشابه در سال 96، 38 درصد هم گران شده است که این مساله در ابتدای سال برای ناشران ایجاد نگرانی کرد. چون آنها کاغذ را با قیمتی گران‌تر نسبت به اسفند 96 خریده بودند، برای همین نگرانی‌شان را به معاونت فرهنگی ارشاد اعلام کردند، اما از طرف ارشاد به آنها اطمینان داده شد که تا ماه بعد قیمت‌ها به یک ثباتی خواهد رسید و واردات کاغذ هم باعث ارزان‌شدن قیمت آن می‌شود.

همه می‌دانند که اردیبهشت نامش با کتاب رقم خورده است، برگزاری نمایشگاه کتاب با وجود همه نقدهایی که به آن وارد است اما فرصت مناسبی برای ناشران و فروش کتاب‌هایشان است، برای همین همه‌شان تا رسیدن به نمایشگاه سعی می‌کنند، کتاب‌هایشان را چاپ کنند و به نمایشگاه برسانند. آمار مقایسه نشر کتاب بین سال 96 و 97 نشان می‌دهد که در اردیبهشت 96، 7 هزار و 906 عنوان کتاب و در اردیبهشت 97، 8 هزار و 901 عنوان کتاب منتشر شده است، که نشان از رشد 13 درصدی چاپ کتاب دارد و علاوه‌بر آن میانگین شمارگان در این ماه چهار درصد نسبت به سال گذشته رشد داشته است. قیمت کتاب هم نسبت به اردیبهشت ماه سال قبل هفت درصد بوده است که البته تخفیف‌های نمایشگاه این مساله قیمت را توجیه می‌کند و برای سال‌های پیشین هم، اردیبهشت ماه و نمایشگاه، بهار امیدی برای کتاب و ناشران بوده است.

کاغذ گران شد، خردادماه همین امسال بود که یک‌باره قیمت کاغذ گران شد، جوری که باعث شد به ناشران فشار زیادی بیاید و خیلی‌ها هم نتوانستند کتاب‌هایشان را به چاپ برسانند. قرار بود تا کاغذ وارد شود اما واردات هم با مالیات‌های سنگین همراه بود و همه اینها باعث شد تا کتاب کمتر وارد بازار نشر و چاپ شود؛ طبق آمار در خرداد 96، 6 هزار و 550 عنوان کتاب چاپ شده است و این درحالی است که در خردادماه 97، این تعداد کاهش یافته و تعداد آن به 6 هزار و 286 عنوان رسیده است که حدود چهار درصد کاهش داشته است. تعداد شمارگان، دراین ماه هم نسبت به اردیبهشت افت زیادی پیدا کرده و حدود 14 درصد کاهش داشته است. این درحالی است که قیمت کتاب هم یک رشد دورقمی دارد و به 24 درصد رسید. با این وضعیت می‌شد گفت که شرایط بدخیمی برای نشر محصول فرهنگی کتاب شکل گرفته است اما روزهای بدتری هم برای کاغذ و کتاب وجود داشت که در تیرماه و مردادماه برای کتابفروشان و برخی ناشران رقم خورد.

ماه خرداد، آنقدر برای ناشران تلخ بود که شاید فکر نمی‌کردند، در تیرماه اتفاق جدیدی برای‌شان بیفتد اما خب دستور مستقیم وزیر ارشاد برای حل مشکل کاغذ باعث شد تا در تیرماه، کمی نوسانات قیمت کاغذ کاهش یابد و تاثیر مستقیمی بر تعداد عنوان کتاب داشت. تیرماه 97 به نسبت ماه قبلش 2660 عنوان کتاب به بازار نشر آمد. این روند باعث شد، با وجود اینکه تعداد کل عنوان کتاب‌ها در تیرماه 96، هفت هزار و ۷۳۳ عنوان بود ولی در تیرماه 97، این آمار به هشت هزار و 946 عنوان رسید. میانگین شمارگان در این ماه به نسبت سال قبل حدود هشت درصد رشد داشته است و همچنین قیمت کتاب هم در این ماه با رشد 12 درصدی به نسبت سال قبل همراه بوده است. اما اتفاق ویژه و تاسف‌بار حوزه کتاب در این ماه، این بود که به‌دلیل نوسانات چند ماه اخیر، بخش مهمی از کتابفروشی‌ها تعطیل شدند و ناشرانی که دیگر نمی‌توانستند از کنار چاپ کتاب، کتابفروشی‌هایشان را هم بگردانند، مجبور شدند، کتابفروشی‌هایشان را جمع کنند و همین مساله آغاز شکل‌گیری رکود در بازار نشر بود.

مردادماه امسال هم، ماه خوبی برای ناشران نبود، در این ماه جلوی واردات کاغذ گرفته شد و با توجه به اینکه کارخانه‌های داخلی، کاغذ زیادی نمی‌توانستند تولید کنند، ناشران مشکلات زیادی پیدا کردند. آمار این ماه نشان می‌دهد تعداد کل کتاب‌ها در مردادماه 96، هشت هزار و 263 عنوان کتاب بوده است و همین آمار با سه درصد رشد در مرداد 97، به هشت هزار و 533 عنوان کتاب رسیده است. در این ماه بار دیگر شاهد هستیم که شمارگان کتاب، به نسبت سال گذشته افت کرده و منفی شده است. میانگین شمارگان در مرداد 96، هزار و 536 بوده و در مرداد 97 این آمار به هزار و 484 رسیده است و طبق معمول هم میانگین قیمت مثل چهار ماه اول سال 97، رشد داشته است و از 17 هزار و 832 تومان با رشد 14 درصدی به 20 هزار و  514 تومان رسیده است

 

 

مسوول اجرایی موسسه انتشاراتی نیماژ تهران گفت: ناشران خصوصی سهمی از یارانه کاغذ ندارند و قوانین انگیزشی ناشران نیز به درستی در مورد آنان اجرا نمی شود.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایرنا، محمد گنابادی در حاشیه نمایشگاه سراسری کتاب در افزود: نوسان قیمت کاغذ در نبود یارانه نیز به چالشی برای ناشران بخش خصوصی تبدیل شده است.

وی اختصاص نیافتن یارانه کاغذ به بخش خصوصی را بر خلاف شعار مسوولان مبنی بر حمایت از این قشر عنوان کرد و افزود: ناشران بخش خصوصی باید بیش از پیش حمایت شوند.

این فعال حوزه چاپ و نشر کتاب به افزایش قیمت کتاب و پایین آمدن قدرت خرید مخاطبان اشاره کرد و گفت: تقاضا برای کتاب در اثر بالا بودن قیمت در خروجی نمایشگاه های مختلف نیز قابل لمس است.

گنابادی افزود: ناشران دولتی از امتیازهای دیگری نیز در برخی از موارد برخوردار هستند و کتاب های آنان توسط نهادهای دولتی خریداری می شود اما ناشران بخش خصوصی از این امتیاز نیز بی بهره می مانند.

وی همچنین زمان بازدید از نمایشگاه سراسری کتاب در ارومیه را نامناسب ارزیابی کرد و افزود: بازدیدکنندگان در نوبت صبح کمتر به نمایشگاه می آیند و بیشتر بازدیدها از ساعت 21 به بعد شروع می شود اما در این ساعت زمان تعطیلی نمایشگاه فرا می رسد.

به گزارش ایرنا، شانزدهمین نمایشگاه سراسری کتاب ارومیه از 20 تا 25 شهریورماه جاری در محل دایمی نمایشگاه های ارومیه در پارک جنگلی این شهر با حضور 246 ناشر در حال برگزاری است.

در این نمایشگاه بیش از 600 هزار عنوان کتاب در موضوعات مختلف از ساعت 9 تا 12 و 16 تا 21 در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.

 

 

 گیر نمی‌آید، گران شده، دیگر نیست، احتکار می‌کنند... کاغذ را می‌گویند؛ کالای نایاب این روزها. ناشران کتاب در خیابان انقلاب نگرانند. نگران روزی که همین تعداد اندک کتابخوان‌های جامعه هم دیگر کتابی نخرند. آنها از بالا رفتن قیمت کتاب می‌گویند اتفاقی که خوشایندشان نیست اما انگار راهی جز این هم باقی نمی‌ماند. البته تنها قیمت کاغذ نیست که در کار ناشران اخلال ایجاد کرده، بالا رفتن ارز هم باعث گرانی لوازم جانبی چاپ شده. چیزهایی مثل زینک، کاغذ گلاسه، سلفون و...

خیابان انقلاب روی ریتم تند همیشگی است. صدای بوق و سر و صدای دستفروشان و مردمی که می‌روند و می‌آیند، می‌ایستند به تماشای کتاب‌هایی که در پیاده‌روی خیابان پهن شده یا روبه‌روی تابلوهایی از مشاهیر گوشه خیابان. انتشارات روزبهان اولین جایی است که سر می‌زنم. کتابفروشی خلوت است و برای گفت‌وگو به دفتری که در طبقه پایین است، راهنمایی می‌شوم. آقای حمزه کنی، مسئول بازرگانی و فروش انتشارات مقصر اصلی این وضعیت را محتکرین کاغذ می‌داند. همان‌هایی که آنقدر توان مالی دارند که میلیاردی بخرند و در انبارها نگهداری کنند: «همین چند روز پیش روزنامه‌ای نوشته بود هزار و 700 تن کاغذ اطراف تهران در یک گاوداری احتکار شده بوده. خب شما بروید ببینید چه کسانی هستند که می‌توانند این طور خرید کنند و انبار کنند؟

یکی از مشکلات دیگر این است که کاغذ چون وارداتی است باید برایش در بانک ال‌سی باز کنند اما با کدام بانک وقتی تحریم هستیم؟ کدام شرکت کشتیرانی کاغذ بیاورد؟ کدام باربری؟ شرکت‌هایی که از سوئد و روسیه واردات دارند با اینکه روی کاغذهایشان زده‌اند با ارز دولتی خریده‌اند، نمی‌فروشند. حتی کسانی که سال‌ها با آنها کار کرده‌ایم. همین امروز برای کتاب «ترمه تغزل» یک بند صد در هفتاد روسی می‌خواستیم نبود. یک صفحه شناسنامه را می‌خواستیم عوض کنیم و یک بند هم نبود. شما حالا برو دنبال کاغذ نخودی سوئدی و بالک 80 گرمی بگرد ببینم پیدا می‌کنی؟»

 او از بالا رفتن قیمت تجدید چاپ کتاب‌ها می‌گوید: «مجبوریم صد درصد در تجدید چاپ‌، قیمت را بالا ‌ببریم درحالی که قبلاً اصلاً نمی‌بردیم. اما مطمئن باشید با همین وضعیت آنقدر که کاغذ گران شده قیمت را بالا نمی‌بریم. قبلاً کتاب داشتیم که پنج تا شش بار تجدید چاپ شد و ما در حدود 500 تک تومانی بالا بردیم آن هم برای اینکه آمار دست‌مان باشد نه درآمد.» او معتقد است در این بازار همه ضرر می‌کنند از ناشر تا خریدار. چون به همان نسبت که قیمت بالا خواهد رفت، مشتری کمتر می‌شود و دوباره ناشر ضرر می‌کند.

کمی جلوتر سراغ آقای امیرعلی بیگی می‌رویم که پشت میز کار در انتهای کتابفروشی نشسته. او که مدیر نشر فیروزه، دبیر کمیسیون آموزش و عضو کارگروه اتحادیه کتابفروشان و ناشران است، از بالا رفتن قیمت کاغذ می‌نالد و اینکه چقدر این بالا رفتن‌ها به ضرر ناشران نوپاست: «قیمت کاغذ از بندی 80 تومان قبل از عید 180 تومان شده و این کار را سخت کرده. در واقع قشر کتابخوان ما قشری با درآمد متوسط هستند و بالا رفتن قیمت باعث می‌شود کتاب از سبد خرید خانوار بیرون بیاید.» بیگی هم از بالا رفتن قیمت همه عناصر مربوط به چاپ می‌گوید که روی قیمت نهایی تأثیرگذار است: «متأسفانه قیمت همه چیز دو برابر شده و این بیشترین فشار را به ناشران نوپا وارد می‌کند؛ نشرهایی که جوانه‌های این صنعت هستند و خون و فکر تازه همراه خود می‌آورند. اما متأسفانه این قشر بنیه مالی خوبی ندارد و در این شرایط اولین کسانی که حذف می‌شوند، آنها هستند و این واقعاً به ضرر صنف نشر است.» پیاده‌روها پر از دستفروشان کتاب است حتی روی میله‌های ایستگاه اتوبوس. آنها همه جا هستند و به نظر سرشان شلوغ‌تر از فروشگاه‌های کتابفروشی است. محمدرضا جعفری پشت دخل کتابفروشی نشر نیلوفر ایستاده و خیلی جدی از علاقه نداشتن به گفت‌وگو در این زمینه می‌گوید. او دائم تکرار می‌کند: «آقایان خودشان بهتر می‌دانند.»

 نشر گوتنبرگ هم مثل بقیه کتابفروشی‌ها خلوت است. کاوه کاشی‌چی، مدیر کتابفروشی در انتهای سالن بزرگی پر از قفسه‌های کتاب نشسته و پشت تلفن مشغول چانه زدن برای قیمت کاغذ است. او از ناشرانی می‌گوید که قیمت کتاب‌ها را بالا برده‌اند چون معتقدند نمی‌شود با این قیمت دوباره کاغذ خرید: «یک زمانی تیراژ کتاب‌ها پنج هزار تا بود اما همین نوسانات و اتفاقات باعث شد که الان به کمتر از 200 تا برسد.»

احمد طهوری، مدیر انتشارات طهوری بی‌حوصله و کلافه به نظر می‌رسد. او از دستفروش کتابی که دقیقاً روبه‌روی مغازه او بساط کرده، شکایت دارد. طهوری مشکلات مربوط به بالا رفتن قیمت کاغذ را چیز جدیدی نمی‌داند: «این مشکل را 50 سال پیش پدر من هم داشت نه پدر من بلکه صنعت نشر همیشه این وضعیت را تجربه می‌کند و کاری نمی‌شود کرد. هیچ چیز دست ما نیست؛ ما مطیع کارخانه داریم. بگوید کاغذ اینقدر است می‌گوییم چشم بگوید آنقدر است می‌گوییم چشم. باز هم می‌گوییم چشم چون کاری از دست کسی برنمی‌آید. یکی از همکارها قسم می‌خورد کتاب فرستاده صحافی و آنجا گفته‌اند 200 دانه چسب نداریم به کتاب بزنیم و در بازار فقط از این چسب‌های معمولی موجود است که با دوبار باز بسته کردن ازهم می‌پاشد. حتی چسب صنعتی مخصوص این کار هم در بازار نیست. چکار کنیم؟ این نگرانی مال این دوره نیست از قدیم گرانی و تورم بوده و باید خودمان را با آن وفق دهیم.» به سراغ ناشر قدیمی دیگری می‌رویم که تنها شرط گفت‌وگویش این است که نامی از او برده نشود. او روی پله‌های طبقه بالای مغازه می‌نشیند و با هیجانی خاص از مشکلات می‌گوید. از ارز دولتی که نمی‌داند به چه ناشرانی تعلق گرفته تا خیلی چیزهای دیگر: «به نظر من اصلاً دولت دخالت نکند خیلی بهتر است. بگذارد من کاغذ بخرم و کتاب بفروشم. این کاغذی که می‌گویند کجاست؟ به چه کسانی داده‌اند؟ لابد به دفاتر انتشارات رانتی و درسی داده‌اند. البته اگر راست بگویند کاغذی آمده باشد.» او اما بزرگ‌ترین مشکل کتاب را ممیزی می‌داند و صحبت‌ها و درد دل‌های زیادی از آن دارد. یعنی چیزی که به شکل ریشه‌ای کتاب را از سکه انداخته و جا را برای رانت و حمایت و امتیاز باز کرده و به همان نسبت مردم را از کتاب خواندن و خرید کتاب از بازار رسمی روگردان. بنابراین مردم اگر کتاب هم بخوانند بازار غیررسمی و زیرپله‌ای و کوچه پشتی‌ها را ترجیح می‌دهند.

 شهروز مهدی‌پور، مسئول تولید و اجرایی نشر چشمه معتقد است ناشرها هنوز به مشکل بزرگی نخورده‌اند اما اگر همین وضعیت و نوسانات قیمت‌ها ادامه داشته باشد شاید شش ماه دیگر اوضاع خیلی بدتر از امروز شود: «ما همین سال پیش حد فاصل فروردین تا اسفند سه بار تجدید چاپ می‌کردیم و شاید یک بار قیمت را کمی افزایش می‌دادیم اما این بار اوضاع متفاوت است و قیمت‌ها در دو نوبت از سه نوبت تجدید چاپ بالا می‌بریم.» او معتقد است در این وضعیت ناشرها مجبور به محتاط عمل کردن هستند و این را می‌شود در گفت‌وگو با کتابفروشان فهمید. یکی از آنها در خیابان انقلاب می‌گفت مدت‌هاست کتابی تجدید چاپ نمی‌شود و به سختی عنوان جدیدی از نویسندگان قبول می‌کنند.

 روند افزایش قیمت‌ها تنها ناشران و کتابفروشان را تحت تأثیر قرار نداده و کل این چرخه اقتصادی را دچار رکود یا اختلال کرده. در خلال گفت‌وگوها با ناشران و کتابفروش‌ها آنها به وضعیت بد چاپخانه‌ها هم اشاره شد. چاپخانه‌هایی با سابقه‌ طولانی فعالیت که در حال بسته شدن هستند چون کسی کتاب چاپ نمی‌کند و سفارشی برای کار ندارد. بعضی از چاپخانه‌ها هم تخلیه می‌شوند تا لااقل از قبل اجاره سوله سر پا بمانند. نوسان برق هم مزید بر علت است. ناشری از دستگاه‌های آلمانی چاپخانه طرف قراردادش گفت که با نوسانات برق از کار افتاده و دستگاه جایگزینی هم نمی‌تواند وارد کند. در این آشفته بازار حتی قیمت مرکب هم گران شده و این شمشیر دو لبه از یک سو خوانندگان را تار و مار می‌کند و از سوی دیگر نویسندگان و محققان را.

امیرعلی بیگی عضو کارگروه اتحادیه کتابفروشان و ناشران: قیمت کاغذ از بندی 80 تومان قبل از عید 180 تومان شده و این کار را سخت کرده. در واقع قشر کتابخوان ما قشری با درآمد متوسط هستند و بالا رفتن قیمت باعث می‌شود کتاب از سبد خرید خانوار بیرون بیاید. متأسفانه قیمت همه چیز دوبرابر شده و این بیشترین فشار را به ناشران نوپا وارد می‌کند؛ نشرهایی که جوانه‌های این صنعت هستند و خون و فکر تازه همراه خود می‌آورند.

 نشر گوتنبرگ هم مثل بقیه کتابفروشی‌ها خلوت است. کاوه کاشی‌چی مدیر کتابفروشی در انتهای سالن بزرگی پر از قفسه‌های کتاب نشسته و پشت تلفن مشغول چانه زدن برای قیمت کاغذ است. او از ناشرانی می‌گوید که قیمت کتاب‌ها را بالا برده‌اند چون معتقدند نمی‌شود با این قیمت دوباره کاغذ خرید. او می‌گوید یک زمانی تیراژ کتاب‌ها پنج هزار تا بود اما همین نوسانات و اتفاقات باعث شد که الان به کمتر از 200 تا برسد.

منبع خبر: سایت خبری شعار سال

 

 

در این دوره، که دوران عسرت نشر و شدت بلاست و همه در رنجیم و گرفتار معضلات بسیار، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید بیش از پیش در کنار و همراه ناشران، خصوصا آن‌ها که آسیب‌پذیرترند قرار گیرد.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از (ایبنا)، ابوالقاسم شهلایی‌مقدم؛ مدیر انتشارات نقش و نگار با ارسال یادداشتی به بحث واردات کاغذ و لزوم توجه به توزیع عادلانه و منصفانه کاغذ در حوزه نشر پرداخته و راهکارهایی در این زمینه ارائه کرده است.

دو یا چند نرخی شدن ارز در هر حال، یک نوع امتیاز است برای کسانی که ارز ارزان می‌گیرند. این امتیاز، حتی اگر اسمش را رانت نگذاریم، بسیار مستعد فسادزایی است. این امتیاز را همواره یل‌ها و پهلوانان مجاهد با نفس نمی‌گیرند که بر وسوسه‌ها فائق آیند و به خطا نروند؛ چپ و راست و اصول‌گرا و اصلاح‌طلب و معتمد ارشاد و غیر معتمد ارشاد و «صلاحیت‌دار و غیر صلاحیت‌دار» و... هم نمی‌شناسد. همه و همه، در معرض این فسادند و تنها با ساز و کارها و مکانیسم‌های خود‌کنترلی (Self Controling) و خودتنظیمی(Self Regulative)تا حد ممکن می‌توان و باید از آن جلوگیری کرد.(شاید بعدها تفاوت این دو را بنویسم.)

در دوران جنگ تحمیلی، گاه درآمد دولت به نحو وحشتناکی پایین بود و باید با آن درآمد هم جنگ اداره می‌شد و هم مردم تأمین می‌شدند. به یاد دارم آن سال‌ها، در یک جلسه‌ خصوصی، یکی از نمایندگان مجلس اعلام کرد که درآمد ارزی امسال دولت (یادم می‌آید سال ۶۵ بود) بیش از ۸ میلیارد دلار نخواهد بود که باید ۴ میلیارد آن را صرف جنگ کنیم و با بقیه، کشور را اداره کنیم. سیستم توزیع ارزاق و مایحتاج عمومی، با همه‌ مضیقه‌ها و کمبودهایی که آن زمان وجود داشت به نحوی بود که همه، کمابیش، از توزیع نسبتا عادلانه بهره‌مند بودند و دولت از حیث تأمین حداقل‌های زندگی مردم موفق بود.

کاغذ هم توزیع می‌شد و چیزی به نام کمبود کاغذ به یاد نمی‌آورم. برای شفافیت در تخصیص ارز واردات و ارز مورد نیاز وزارتخانه‌ها، دولت وقت، تدبیری اندیشید که بسیار قابل تأمل بود و هست که اگر همان رویه در سال‌های بعد الگو قرار می‌گرفت، تا کنون بسیاری از پله‌های توسعه را پیموده بودیم، ولی نگرفت.

اکنون که ظاهرا تا حدی بازگشت به دوران سخت و دشوار گذشته می‌کنیم و به هر دلیل باید با وضعیت جدید کنار آییم و مصرف کاغذ کشور نیز بسیار افزون‌تر از آن زمان است، باید کنترلی هوشمند بر نحوه‌ توزیع کاغذ اعمال شود. این که چه کسی کاغذ وارد کند در مرحله‌ی دوم اهمیت است؛ مهم نحوه‌ توزیع عادلانه‌ آن است؛ زیرا ارز تخصیص یافته به واردات، سرمایه‌ ملی است، بخشی از منابع عمومی است، بیت‌المال است و تأمین منبع بدون تحدید و  نظارت بر مصرف و هدایت و راهبری آن تا رسیدن به مصرف‌کننده‌ واقعی نه سودجو و غیرواقعی، کاری است بس دشوار ولی شدنی.

این بار باید مراقب بود دوباره حواله‌های کاغذ مصرفی سر از کاغذفروشی‌ها درنیاورد، «نوچه‌ها» کاغذ اضافی نگیرند، «نورچشمی‌ها» دوباره بزرگ نشوند، صندوق رانت‌ (به تعبیر داگلاس نورث)، به جیب وابستگان خاص، چه وابستگان به ارشاد، چه وابستگان به دولت، چه تیول‌داران! و افراد و گروه‌ها و باندهای خاص سرازیر نشود و در این امر، وزارت ارشاد مسئولیتی، این بار بزرگ‌تر و  بلکه تاریخی دارد. این بار چشم‌های زیادی مراقب این کاغذهاست، این بار ناشران زیادی نیازمند دریافت آنند، در این دوره، که دوران عسرت نشر و شدت بلاست و همه در رنجیم و گرفتار معضلات بسیار: گرانی، هزینه‌های سرسام‌آور اداره‌ یک دفتر نشر، هزینه‌های چند برابری ملزومات چاپ، دزدان کتاب (قاچاقچیان، دانلود کنندگان غیرقانونی، کتاب‌سازان و...) بنیاد و بنیان نشر را هدف تخریب قرار داده‌اند، باید وزارت ارشاد، بیش از پیش، در کنار و همراه ناشران، خصوصا آن‌ها که آسیب‌پذیرترند قرار گیرد.

اگر به خوبی و سلامت و با رضایت ناشران و اهل نشر و کتاب، از این تنگنا و از این برهه‌ سخت بگذریم افتخاری تاریخی نصیب این وزارتخانه و این وزیر خواهد شد و اگر نتواند چنان‌که باید، رسالت خود را انجام دهد، نه ما و نه آیندگان از آن به نیکی یاد نخواهیم کرد و چه چیز دردناک‌تر از این که فرد یا گروهی نتوانند از فرصتی که در اختیار آن‌هاست در جهت خدمت بی‌منت و پر توفیق استفاده کنند و رضایت خلق خدا را به دست آورند، که به قول امیرالمؤمنین (ع) «الفرص تمر مر السحاب.» اینجا واقعا جایگاه امتحان سخت است؛ ایوب‌وار، یعقوب‌وار، و مسیرش، باریک‌تر از موست، بی‌اغراق.

بهترین راه و روش و اصولی‌ترین متد و اسلوب در کنترل، حمایت از هدایت و نظارت صنفی است. هیچ ناظر صادقی شایسته‌تر و صالح‌تر از خود صنف نیست. واسپاری واقعی، آن‌چه در صدر برنامه‌های این دوره‌ی وزارت ارشاد است، اینجاست.

 

امیر‌مسعود شهرام‌نیا، ظرفیت نویسندگان ایرانی برای معرفی در عرصه جهانی را قالب توجه دانست و درباره فروغ اندک آن‌ها در خارج از مرز‌ها،‌ بی‌توجهی ناشران و کم‌کاری رسانه‌ها را موثر دانست.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایبنا، امیر‌مسعود شهرام‌نیا؛‌ مدیر‌عامل موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی درباره عملکرد رسانه‌ها در پیشبرد اهداف کلان در حوزه دیپلماسی فرهنگی و بین‌المللی به ویژه در عرصه نشر کتاب بیان کرد: به نظر می‌‌رسد در ابعاد کلان و خرد جامعه از‌جمله در جامعه نشر، نسبت به فعالیت‌های برون مرزی تا حدی گارد گرفته‌ایم. آنقدر که واکنش‌ها به افرادی که به این عرصه توجه و برنامه‌ریزی دارند، حرف و حدیث‌های متفاوتی را به دنبال دارد. 

وی با اشاره به تلقی برخی ناشران درباره ورود به بازار‌های جهانی ادامه داد: به نظر می‌رسد که برخی ناشران به اصطلاح پشت به مرز‌ها و صرفا با توجه به داخل، فعالیت می‌کنند. البته نبود اعتماد به نفس حضور در عرصه بین‌الملل را نیز می‌توان دلیل این بی‌توجهی دانست.

شهرام‌نیا با تاکید بر ظرفیت‌های قابل توجه صنعت نشر کشور افزود: واقعیت این است که صنعت نشر ایران از بضاعت خوبی برخوردار است. مقایسه فعالیت نویسندگان ایرانی در حوزه‌های ادبیات، کودک و نوجوان، دین و حتی دانشگاهی با کشور‌های عربی نشان از فاصله معناداری به نفع نویسندگان ما دارد. مجموع داشته‌های نویسندگان همه کشور‌های عربی توان رقابت با نویسندگان ایرانی را ندارد.

به گفته وی، حتی کشو‌ر‌ ترکیه که امروزه در دنیا مطرح و رما‌ن‌‌ چند نویسنده این کشور به بسیاری از زبان‌ها ترجمه شده، نشر‌ ایران نه تنها چیزی کم ندارد، چه بسا داشته‌‌های بیشتری دارد. اما برخلاف صنعت سینمایمان که خیلی خوب جهانی و شناخته شده، بعید می‌دانم نویسندگان معاصر ایران به این اندازه مشهور شده‌ باشند. دلیل اصلی این وضعیت نیز کم‌‌کاری خودمان است.

مدیرعامل موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران ادامه داد: اگر از بعضی از استثنائات مانند محمود دولت‌آبادی بگذریم،‌ بی‌توجهی به لزوم برقراری ارتباط با دیگر کشور‌هاست. بخش دیگر ناشناخته ماندن نویسندگان ایرانی به عملکرد رسانه مربوط می‌شود.

این مقام مسئول گفت: صادقانه بگویم  اگر اهالی رسانه فعالیت خود را افزایش دهند، افراد مختلف را بشناسند و ارتباط برقرار کنند  و ترجمه‌ها صرفا زان‌سو نباشد و زین‌سو هم باشد؛ به این معنا که اخبار فعالیت‌های ما ترجمه و در سرویس‌های خبری بین‌المللی منعکس شود، می‌توانیم سهم بیشتری در عرصه بین‌المللی داشته باشیم.

وی درباره ترجمه اخبار فعالیت نویسندگان ایرانی برای انعکاس در رسانه‌های خارجی و ظرفیت موسسه نمایشگا‌ه‌ها برای شروع این ارتباط بیان کرد: می‌توان به راه‌های برقراری ارتباط فکر کرد. نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت شروع خوبی برای آغاز ارتباط با رسانه‌های بین‌المللی است البته خبرنگاران ما هنوز موفق نشده‌اند تا با ایده‌های خاص اخبار را منتشر کنند.

شهرام‌نیا پیشنهاد دعوت و حضور خبرنگاران حوزه کتاب دیگر کشور‌ها در نمایشگاه بین‌‌المللی کتاب تهران، به‌عنوان یکی از راه‌های تقویت جریان معرفی نشر ایران در عرصه بین‌الملل را قابل پیگیری دانست.

محمود آموزگار؛‌ رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران در گفت‌و‌‌گو با ایبنا درباره بروز برخی مشکلات در اجرای قانون معافیت مالیاتی ناشران و کتابفروشان بیان کرد: اصلی‌ترین موضوع در بررسی وضعیت معافیت مالیاتی ناشران و کتابفروشان جوهر ماجراست. متاسفانه هیچ قانونی به اندازه قانون معافیت مالیات مستقیم دستخوش تغییر نشده است.

  وی با تاکید بر تاثیر منفی اعمال تغییرات پی‌در‌پی در قانون معافیت مالیاتی ادامه داد: از تغییرات مکرر می‌توان نتیجه گرفت که امر برای قانون‌گذار چندان مشخص نیست.

وی با اشاره به اجرای طرح آزمایشی قانون ارزش افزوده از سوی وزارت اقتصاد و دارایی و بلاتکلیفی آن ادامه داد: تغییرات با موضوع مالیات مستقیم موجب کمرنگ شدن کارآیی آن و همچنین کاهش انگیزه اشخاص حقیقی، حقوقی و سردرگمی آن‌ها می‌شود.  

آموزگار افزود: علاوه بر مساله تغییرات مکرر در قانون معافیت مالیات مستقیم شاهدیم که خیلی اوقات مجری و ممیزان نیز نسبت به قوانین و آیین‌نامه‌ها اشراف لازم را ندارند که مهم‌ترین آسیب آن بروز اختلاف رویه در اجرای قانون است.

رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان با اشاره به اهمیت مواجه عادلانه با مردم در اجرای قانون معافیت مالیاتی گفت: وقتی قانون تفسیر به رای می‌‌شود تنوع و ابهام نیز همراه آن است بنابراین اختلاف رویه ایجاد و در نهایت موجب دلسردی می‌‌شود.

در حالی که برخی از ناشران از تاخیر طولانی در پرداخت مبالغ مربوط به خریدهای کتاب وزارت ارشاد از ناشران گلایه‌مند هستند، مسئولان این وزارتخانه از تسویه قریب الوقوع این بدهی‌ها خبر می‌دهند.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از مهر، در روزهای گذشته برخی از ناشران از طولانی شدن پروسه پرداخت مبالغ مربوط به کتاب‌های مصوب هیئت انتخاب و خرید کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گلایه‌مند بوده‌اند.

برخی از این ناشران عنوان می‌کنند که آخرین پرداختیِ مربوط به آثار مصوب‌شان در هیئت انتخاب و خرید کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به آبان ماه سال ۹۶ برمی‌گردد و برخی حتی این زمان را به تابستان پارسال برمی‌گردانند!

 

مهرزاد دانش دبیر هیئت انتخاب و خرید کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در توضیح این تاخیر طولانی‌مدت در تسویه حساب با ناشران مذکور، گفت: ما در هیئت انتخاب و خرید کتاب، صرفاً کتاب‌ها را از ناشران تحویل می‌گیریم، آنها را به گروه‌های کارشناسی می‌بریم، کتاب‌ها آنجا مورد بررسی قرار می‌گیرند و نتایج را به صورت منظم در سایت هیئت اعلام می‌کنیم.

 

وی افزود: بعد از اینکه کتاب‌های مصوب تحویل انبار شد، رسیدهای آنها تحویل امور مالی معاونت امور فرهنگی وزارت ارشاد و در واقع ستاد این معاونت خواهد شد و از حیطه اختیارات اداره کل چاپ و نشر - که دبیرخانه هیئت انتخاب و خرید کتاب زیر نظر آن فعالیت می‌کند - خارج می‌شود.

دانش ضمن اعلام آمادگی دفتر امور چاپ و نشر وزارت ارشاد برای تصدی این بخش باقیمانده از فعالیت‌های مربوط به هیئت انتخاب و خرید کتاب در دفتر متبوعش و انتقال ردیف بودجه مربوط به این هیئت به دفتر یادشده، گفت: به هر حال تا زمانی که این تغییر و تحولات رخ نداده است، سوال‌تان را باید از دوستان این حوزه بپرسید.

 

همایون امیرزاده مشاور اجرایی معاونت امور فرهنگی وزارت ارشاد در این رابطه گفت: تخصیص اعتبار مصوبات هیئت انتخاب و خرید کتاب در انتهای هر سال، با توجه به زمان تخصیص اعتبارات، به سال آینده موکول می‌شود که هر سال رقمی بین ۴ تا ۵ میلیارد تومان است

وی با یادآوری این نکته که اعتبار مصوبات آخر سال ۹۵ هیئت مزکور نیز در سه ماهه اول سال ۹۶ تخصیص پیدا کرد و پرداخت شد، به اولویت‌های معاونت فرهنگی وزارت ارشاد در تسویه بدهی‌هایش پرداخت و افزود: با توجه به اهمیت برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران،  نخستین مرحله‌ی تخصیص اعتبارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای معاونت امور فرهنگی این وزارتخانه در سال ۹۷ به این رویداد اختصاص پیدا کرد.

این مقام مسئول در معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سپس وعده داد: در مرحله دوم تخصیص اعتبارات که مربوط به اردیبهشت خواهد بود و به احتمال زیاد به زودی انجام خواهد شد، اولویت نخست معاونت امور فرهنگی وزارت ارشاد، پرداخت مطالبات مربوط به ناشران در رابطه با صورتجلسات هیئت انتخاب و خرید کتاب در انتهای سال گذشته و ابتدای سال جاری خواهد بود.

امیرزاده همچنین گفت: فکر می‌کنم که مصوبات یک یا دو جلسه هیئت انتخاب و خرید کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ماه‌هایی انتهایی سال گذشته، به سال جدید انتقال پیدا کرده که ان‌شاءالله به زودی به ناشران پرداخت خواهد شد.

 

حسن احمدی؛ دبیر مجمع ناشران الکترونیک با اشاره به لزوم برگزاری نشست‌های تخصصی در حوزه‌‌های مختلف نشر گفت: یکی از پیامدهای جدی تعامل دست‌اندرکاران نشر الکترونیک با مسوولان معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و موسسه خانه کتاب این بود که بالاخره تکلیف نشرالکترونیک در کشور مشخص شد.

وی افزود: همیشه یکی از دغدغه‌های ناشران الکترونیک و دیجیتال این بود که متولی رسیدگی به فعالیت‌‌های این گروه مشخص نیست و خوشحال هستیم که اکنون معاونت فرهنگی متولی این موضوع خواهد بود و این یکی از پیامدهای مهم این دیدار به شمار می‌آید.

احمدی با بیان اینکه بخش خصوصی می‌تواند در حوزه نشر الکترونیک سرمایه‌گذاری کند، عنوان کرد: از این به بعد بخش خصوصی به عنوان هماهنگ‌کننده بخش بیرونی کار می‌تواند با معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رایزنی داشته باشد و دیگر نیازی نیست که به معاونت‌های دیگر این وزارتخانه مراجعه کند.

وی با اشاره به این نکته که اکنون ناشران الکترونیک نیز مانند ناشران سنتی تحت پوشش حمایت‌های معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار می‌گیرند، گفت: علاوه بر آن با توجه به وجود رسته ناشران الکترونیک در اتحادیه ناشران و کتابفروشان، این اتحادیه می‌تواند تمام ناشران الکترونیک را تحت پوشش خود قرار دهد و ناشران به این واسطه از معافیت‌های مالیاتی و بیمه‌ای برخوردارند شوند.

 

متولی یک ضرورت جدی

دبیر مجمع ناشران الکترونیک با بیان اینکه نبود متولی همچنان یکی از آسیب‌های جدی نشر الکترونیک بوده است، گفت: بحث جدی که سال‌ها است در حوزه نشر الکترونیک وجود دارد؛ مبحث متولی اصلی این حوزه است. در نشست هفته گذشته با حضور مسئولان معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، موسسه خانه کتاب، موسسه رسانه‌های دیجیتال و اصناف مربوط به تامین محتوای نشر الکترونیک این موضوع به عنوان یک مطالبه جدی مطرح شد.

احمدی افزود: در این نشست موضوعات مختلفی مطرح شد که مهمترین آن‌ها تعیین تکلیف متولی اصلی بحث نشر الکترونیک در کشور بود. در این زمینه ابتدا نشر الکترونیک تعریف و مشخص شد که در حوزه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متولی اصلی معاونت فرهنگی است.

وی همچنین به مصوبه‌ای که سال گذشته از طریق دفتر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به موسسه رسانه‌های تصویری ابلاغ شده بود هم اشاره کرد و یادآور شد: طبق این مصوبه تمام فعالیت‌های مربوط به نشرالکترونیک باید به معاونت فرهنگی منتقل شود زیرا در اصل این معاونت بر اساس تعاریف متولی حوزه نشر الکترونیک بوده است.

دبیر مجمع ناشران الکترونیک در بخش دیگر صحبت‌های خود درباره اقدامات پیش روی معاونت فرهنگی برای ناشران الکترونیک، توضیح داد: در این نشست معاونت فرهنگی قول داد که تا شهریور ماه مباحث مختلف درباره تغییر و تحول از رسانه‌های دیجیتال به این معاونت انجام شود و بخش خصوصی شامل اتحادیه و مجموعه‌ای از فعالان نشر الکترونیک نیز قول دادند در تدوین آیین‌نامه اجرایی مباحث مرتبط با حوزه نشر الکترونیک همکاری داشته باشند.

احمدی به تشکیل کارگروهی متشکل از دست‌اندرکاران نشر الکترونیک اشاره کرد و گفت: مسئولیت این کارگروه با بنده است و از حوزه اصناف و بخش دولتی در این کارگروه برای تدوین آیین‌نامه دعوت کرده‌ایم تا بتوانیم ضوابط مرتبط با حوزه نشر الکترونیک را در روند نشرالکترونیک بهبود ببخشیم.

به گفته وی، در سال‌های اخیر متاسفانه با توجه به اینکه بحث نشر الکترونیک در زیرمجموعه رسانه‌های دیجیتال کار می‌کرده عملا بسیاری از شرکت‌های این حوزه ورشکست شده‌اند یا به دلیل پروسه طولانی مجوزهای لازم از دور خارج شده‌اند.

احمدی با بیان اینکه عموما صدور مجوز در طول این سال‌ها با مشکلات زیادی روبرو بوده است، توضیح داد: اکنون با توجه به اینکه معاونت فرهنگی متولی کار شده است برای سرعت بخشیدن به کارهای نشرالکترونیک اقداماتی انجام شود که یکی از مباحث جدی در این حوزه تسریع صدور مجوزها به دلیل حساسیت و به‌روز بودن آثار الکترونیکی در این حوزه است.

وی تاکید کرد: ما عموما در حوزه صدور مجوز برای نشر الکترونیک با مشکلات زیادی روبرو هستیم و همیشه ماه‌ها طول می‌کشد که مجوز آثار صادر شود. همچنین در زمینه تامین محتوا نیز مشکلات زیادی داشتیم که قرار شده است سامانه‌ای تعریف شود تا به سرعت در این حوزه کمک کند.

 

لزوم حضور پررنگ در نمایشگاه کتاب

احمدی همچنین درباره لزوم حمایت و تقویت فعالیت ناشران الکترونیک به عنوان یکی از اجزای اصلی حوزه نشر در این سال‌ها، گفت: از زمانی که کار حوزه نشر الکترونیک در دست رسانه‌های دیجیتال بوده است، در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران  این حوزه مغفول باقی مانده بود اما خوشبختانه قرار است در تعامل با اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران نشر الکترونیک به صورت قوی و قدرتمند در نمایشگاه کتاب سال آینده حضور داشته باشد.

وی افزود: از سوی دیگر افرادی که در حوزه نشر الکترونیک فعالیت می‌کنند این دغدغه را دارند که چرا کتاب سنتی شابک و شناسنامه معرفی دارد اما نشر الکترونیک ندارد و در این زمینه موسسه خانه کتاب زمینه‌ای فراهم کرده است که ناشران الکترونیک نیز می‌توانند شابک دریافت کنند و تحت چتر حمایتی حوزه معاونت فرهنگی قرار گیرند.

دبیر مجمع ناشران الکترونیک یادآور شد: همچنین در حوزه لزوم حمایت معاونت فرهنگی ارشاد از ناشران سنتی همواره معترض بودیم که چرا از ناشران الکترونیک حمایت نمی‌شود اما در این نشست قرار شد که از این پس از نشر الکترونیک نیز در قالب‌های مختلف حمایت شود.

احمدی با بیان اینکه برای موفقیت نشر الکترونیک دست‌اندرکاران بخش‌های مختلف نشر در دو حوزه دولتی و خصوصی باید با یکدیگر متحد شوند، عنوان کرد: توافق بر این شد که بخش خصوصی نیز در کنار یکدیگر متحد شوند و برای اینکه در آینده در حوزه نشر الکترونیک دستاوردهای خوبی داشته باشیم به همدیگر کمک کنند تا به نتایج خوب و مثبتی برسیم.