مدیر انتشارات برآیند معتقد است با روی کار آمدن پایگاه‌ها و پلتفرم‌های جدید، معنای نشر و ناشر در آینده رنگ می‌بازد و انتشار کتاب دیگر مانند گذشته نخواهد بود.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از خبرگزاری ایبنا؛ عادل طالبی، مدیر انتشارات برآیند در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، با بیان اینکه دنیای کتاب در آینده تغییرات زیادی خواهد داشت، گفت: ما در حوزه نشر کاغذی، یک‌سری مشکلات داریم که یکی از آن‌ها بحث چرخه تولید محتوا است. اکنون با وجود اینترنت و امکان دسترسی به منابع مختلف، نگارش کتاب برای یک مولف نسبت به 50سال قبل تغییرات زیادی داشته است.

وی ادامه داد: در گذشته نویسنده یک کتاب تحقیقاتی، باید با حضور در کتابخانه‌ها، روزها،‌ هفته‌ها و حتی ماه‌ها از کتاب‌ها فیش‌برداری می‌کرد؛ اما امروز با ورود اینترنت به زندگی نویسندگان، تالیف چنین آثاری تغییر کرده و سرعت تولید محتوا افزایش پیدا کرده است.

طالبی با بیان اینکه مردم و محققان در گذشته برای مطالعه کتاب‌ها باید از نظر فیزیکی متحمل هزینه‌های زیادی می‌شدند؛ اما اکنون با نشر دیجیتال این روندها تغییرات زیادی به‌همراه داشته است، عنوان کرد: بعید به نظر می‌رسد در کوتاه‌مدت و میان‌مدت تغییر زیادی در بخش جمع اوري محتوا و اطلاعات داشته باشیم؛ زیرا در زنجیره ارزش حوزه نشر، تغییر زیادی رخ نمی‌دهد.

وی یادآور شد: برای نویسندگان در آینده تغییرات رخ نخواهد داد؛ مگر اینکه با نرم‌افزارهایی مثل تشخیص‌دهنده صدا در آینده نزدیک نویسنده دیگر حتی تایپ هم نکند و آنچه که می‌گوید به متن تبدیل شود که کمابیش از برخی از کشورها چنین فناوری وجود دارد.

ناشران به‌مرور حذف می‌شوند؟

طالبی همچنین به آینده کتاب در حوزه فعالیت ناشران اشاره کرد و گفت: در بخش ناشران نیز در آینده نزدیک دچار تحول خواهیم بود. در گذشته پروسه کار به‌گونه‌ای بود که ناشر پس از ارزیابی و ویراستاری، کتاب را آماده چاپ می‌کرد اما در این زمینه به نظر می‌آید طی سال‌های آتی احتمال حذف ناشر وجود دارد.

وی در این زمینه توضیح داد: در سایر کشورهای پیشرفته هم ناشران به‌مرور در حال حذف شدن هستند. در سایت‌هایی مثل آمازون و پلتفرم‌های مشابه، عملا نشر کتاب به شکل قدیمی اهمیت خود را از دست داده و سرعت این کار بالا رفته است.

مدیر نشر برآیند با بیان این‌که البته این موضوع به‌معنای حذف همه ناشران نیست، عنوان کرد: به‌عنوان مثال ناشری مثل وایلی، با توجه به برند و صلاحیت انتخاب آثار، کتاب‌های خاصی از نویسندگان خاص را منتشر می‌کند و این روند برای این ناشر برند و معتبر ادامه دارد اما این احتمال هم هست که آن‌ها هم دچار تغییرات جدی شوند.

وی با تاکید بر اینکه در بازار نشر ایران یکی از مهمترین تغییراتی که طی 10 تا 15 آینده رخ می‌دهد حذف ناشران است، گفت: بعد از مرحله چاپ، ما مساله توزیع کتاب را داریم. در توزیع سنتی، ناشر کتاب را به تعدادی موزع می‌داد و موزعان هم آن‌ها را به کتابفروشان می‌دادند؛ اما با توجه به تجربه سایر کشورها پیش‌بینی می‌شود که طی پنج سال آینده در حوزه کتاب‌های کاغذی باید با بحث توزیع و فروشگاه‌های کتاب به شکل کنونی خداحافظی کنیم.

طالبی یادآور شد: درحال‌حاضر دستگاه‌های چاپ دیجیتالی را در اختیار داریم که می‌توانند کتاب‌ها را به تناسب درخواست و نیاز مشتری چاپ کنند. این دستگاه‌ها می‌توانند زمانی که سفارش کتاب به صورت آنلاین ثبت شد، به‌صورت اتوماتیک چاپ ‌شوند، جلد بخورند و بسته‌بندی ‌شوند و بعید نیست تا 10 سال آینده این اتفاق در ایران نیز به طور کامل رقم بخورد.

علاقه نسل جدید به کتاب دیجیتال

طالبی همچنین در پاسخ به سوال خبرنگار ایبنا درباره آینده کتاب‌های کاغذی و جایگزین شدن آن‌ها با آثار دیجیتال، گفت: اگر بحث خواندن در پلتفرم‌های دیجیتال مطرح باشد، باید گفت که ده تا 15 سال پیش با ورود این سخت‌افزارها پیش‌بینی می‌شد کتاب کاغذی به‌صورت کامل حذف شود؛ اما اکنون آمارها نشان می‌دهد که چنین اتفاقی نیفتاد.

وی افزود: اگرچه در ابتدا استقبال از مطالعه دیجیتال خیلی زیاد شد و اعداد و آمار بسیار بالا رفت؛ اما بعد از مدتی این ارقام افت کرد و به‌نظرم اکنون به‌حالت تعادل رسیده است.

مدیر نشر برآیند با اشاره به احتمال استقبال از کتاب‌های صوتی و دیجیتالی در آینده نزدیک، عنوان کرد: آنچه اکنون در بازار دیده می‌شود نشان می‌دهد که استقبال از کتاب‌های صوتی و دیجیتال در حال رشد است و علتش این است که مردم تلاش می‌کنند از وقت خود به‌شکل موثر استفاده و اوقات مرده را به اوقات مفید تبدیل کنند.

طالبی با بیان اینکه در کوتاه مدت و میان‌مدت باید شاهد رشد کتاب صوتی باشیم، تاکید کرد: پیش‌بینی من این است که در بازار نشر ایران 10 سالی طول بکشد تا کتاب‌های دیجیتال از کتاب‌های صوتی پیشی بگیرند.

وی با توضیح در این زمینه گفت: نسل جدید هنوز روی کار نیامده و شاید بتوان گفت برای نسلی که امروز بین هفت تا 15 سال سن دارند، حدود۱۰ تا ۱۵سال آینده کتابخوان‌های حرفه‌ای می‌شوند، مطالعه دیجیتالی کتاب از کتاب کاغذی پیشی می‌گیرد.

تغییرات را باید پذیرفت

طالبی همچنین به مقاومت برخی ناشران در برابر تغییرات تکنولوژي اشاره کرد و گفت: وقتی رخدادی اتفاق می‌افتد، تغییرات گریزناپدیرند. به‌عنوان مثال یک زمانی گاری‌ و کالسکه‌ انسان‌ها را جابه‌جا می‌کرد؛ اما با ورود خودروها، دیگر گاری‌ها این کار را انجام ندادند.

مدیر نشر برآیند افزود: باید ذات تکنولوژي و تغییر را پذیرفت. اکنون زمینه‌ای فراهم ‌شده که فرد در خانه‌اش بنشیند، کتاب سفارش دهد و کتاب هم در منزل به دستش برسد؛ اما گاهی فردی علاقه دارد برای لذت بردن از فضای فیزیکی کتابفروشی، به فروشگاه‌ها برود یا می‌خواهد اوقات فراغت خود را در آن سپری کند که در این موارد، موضوع فرق دارد.

وی با بیان اینکه این روند در سال‌های آینده رشد بیشتری خواهد داشت، عنوان کرد: اکنون بخش زیادی از خریدهای هفتگی و ماهیانه افراد از طریق نرم‌افزارهای موجود در تلفن‌های همراه سفارش داده می‌شود و طبیعی است که فروشگاه‌های فیزیکی به مرور کمرنگ‌تر می‌شوند.

طالبی با طرح این موضوع که ناشران ما اگر می‌خواهند پابرجا بمانند باید برند خود را روی کیفیت استوار کنند، گفت: به‌نظرم ناشران باید روی اعتبارسنجی و صحت‌سنجی محتوایی که چاپ می‌کنند کار کنند و در برابر دیجیتالی شدن مقاومت نکنند؛ زیرا این کار طبیعتا در حال انجام است و کسانی ماندگار می‌شوند که از حالا تغییر در کار خود را شروع کرده باشند.

وی یادآور شد: نباید چشم‌ها را روی دیجیتالی شدن صنعت نشر بست؛ بلکه باید بپذیریم که این اتفاق در حال رخ دادن است و بخشی از مخاطبان ما به این سمت حرکت کردند که با صور دیجیتال راحت‌تر باشند. ناشران اگر می‌خواهند به عنوان یک ناشر پابرجا بمانند، باید خود را با ذائقه مخاطب تطبیق دهند.

 

وقتی بازار نشر دیجیتال هنوز جایگاهی ندارد، چطور می‌توان افت شمارگان کتاب را با اتکا به تعاریف جهانی، تغییر تکنولوژی و... توجیه کرد!؟ حال نشر ایران خوب نیست؛ توجیه نکنیم لطفا!

به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایبنا، در روزگار ما، توجیه کاستی‌های موجود با اقتضائات آینده، یکی از راهکارهای مرسوم برای توجیه‌گران است؛ مثلا با این راهکار می‌توان افت محسوس شمارگان متوسط کتاب در کشور را که به رقم ناگوارِ چندصد نسخه در هر نوبت چاپی کاهش یافته با اقتضائات زمانه و آینده، نظیر رواج گوشی‌های هوشمند و تغییر نوع مطالعه در جهان از نسخه‌های کاغذی به نسخه‌های الکترونیکی و صوتی توجیه کرد؛ غافل از آنکه مقایسه صنعت نشر ایران با کشورهای توسعه یافته، از پایه قیاس‌مع‌الفارغ است و این دو از اساس بلاتشبیه‌‌اند. آخر چطور می‌شود کاستی‌های موجود را با نداشته‌ها توجیه کرد؟!

 

آمار‌های نشر و مطالعه در ایران و جهان

نگاه آماری به موقعیت صنعت نشر ایران و نشر در کشورهای توسعه‌یافته، می‌تواند، دیدِ شفاف‌تری را از ماجرا به ما بدهد: مطابق با آمارهای بازار کتاب در سال 1397، تعداد 101 هزار و 436 عنوان کتاب منتشر شده که قیمت کل این کتاب‌ها معادل بوده است با 2696 میلیارد تومان. اگر در خوشبینانه‌ترین حالت، فرض کنیم که میزان فروش کتاب در سال، برابر است با قیمت کتاب‌های منتشر شده در آن سال، باز هم با صنعت نشر کشورهای توسعه یافته فاصله زیادی داریم؛ به‌عنوان مثال رقم فروش کتاب آمریکا در سال 2018 معادل بوده است با 7/29 میلیارد دلار؛ یعنی چیزی حدود 72 هزار و 900 میلیارد تومان که می‌شود 27 برابر رقم کتاب‌های منتشر شده در یک سال نشر ایران!

گذشته از آمارهای فروش و میزان گردش مالی بازار کتاب در ایران و کشورهای توسعه‌یافته، باید به وضعیت مطالعه مردم توجه کرد؛ هرچند حکایت سرانه مطالعه در ایران، حکایت طول و درازی‌ست و از آمار 2 دقیقه (علی‌اکبر اشعری، رئیس وقت کتابخانه ملی در سال 1387) مطالعه در روز تا 120 دقیقه (محمد سالاری، مدیر کل دفتر برنامه‌ریزی و مطالعات فرهنگی و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال 1387) را دربرمی‌گیرد.

اما آخرین اظهار نظر درباره وضعیت سرانه مطالعه کشور، توسط سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی صورت گرفته است: «براساس نتایج تحقیقات، مطالعه کتاب به شکل جسته و گریخته ارقام بالاتری را نشان می‌دهد؛ علاوه براین فضای مجازی هرچند تهدیداتی را به همراه داشته اما به فضای مطالعه در قالب مطالعه مقاله، پاراگراف بلند که با محتوای به اصطلاح فست‌فودی تفاوت دارد،‌ کمک کرده است؛ بنابراین اگر 13 دقیقه مطالعه را کنار این نوع مطالعه قرار دهیم رقم قابل‌توجهی‌تری به دست خواهد آمد و می‌توان زمان بیش از 20 دقیقه را به‌عنوان زمان مطالعه روزانه ایرانی‌ها در نظر گرفت.»

مطابق با آمار اعلام شده از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، آخرین آمار مطالعه کتاب در کشور 13 دقیقه در روز محاسبه شده است؛ رقمی که فاصله زیادی با سرانه مطالعه کشورهای توسعه‌یافته دارد. جالب آنکه در سال‌های اخیر کشورهای آسیایی توانسته‌اند با ارتقاء در جدول سرانه مطالعه، حتی از کشورهای اروپایی و آمریکا نیز در این زمینه پیش بیفتند و جایگاه‌های بالای جدول را نصیب خود کنند:

 

نشر دیجیتال و توجیهِ تغییر ذائقه مطالعه

اگر بخواهیم وضعیت نشر دیجیتال‌(اعم از نشر الکترونیک و گویا) را نیز در این گزارش مورد نظر قرار دهیم، باید گفت، سهم قالب‌های نوین نشر در ایران به قدری ناچیز است که چندان به چشم نمی‌آید؛ البته نباید منکر حرکت‌های صورت گرفته توسط چند مرکز نشر و موسسه شناخته شده در این زمینه شد اما در توصیف جایگاه نشر الکترونیک در ایران همین بس که همچنان ناشران سنتی (نشر کاغذی) نشر دیجیتال را غیرقابل اعتماد و به‌چشم رقیب می‌بینند و از آن پرهیز می‌کنند؛ از طرف دیگر میل به مطالعه از نسخه‌های الکترونیکی و یا شنیدن کتاب‌های گویا، هنوز در کشورمان نهادینه نشده و اقتصاد کتاب‌های دیجیتال در مقایسه با کتاب‌های کاغذی، بسیار کوچک است.

در مقابل وضعیت نشر دیجیتال در ایران، شیوه‌های نوین نشر و مطالعه در سال‌های گذشته، رشد چشم‌گیری در جهان داشته است؛ تاجایی که استراتژی‌های نشر را در کشورهای توسعه‌یافته تغییر داده و باعث شده ناشران بزرگ، تجربه‌های تازه‌ای را در کارنامه خود ثبت کنند. تغییر در ذائقه مطالعاتی در برخی کشورها به حدی است که فراوانی نشر الکترونیک با نشر کاغذی برابری می‌کند. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی سال 1394 در فصلنامه‌ تحلیلی خود گزارشی را منتشر کرد با نام «‌بررسی نشر الکترونیک در سطح بین‌الملل» که اطلاعات قابل توجهی را در بر دارد که از این میان، توجه به سهم کتاب‌های الکترونیکی در مقایسه با سهم کتاب‌های کاغذی در بازار کتاب این کشورها، گواهی روشن بر رشد کتاب‌های الکترونیک در سال‌های اخیر است:

 

توجیه نکنیم لطفا!

برکسی پوشیده نیست که چرخه ‌نشر در ایران با مشکلات و کاستی‌های متعددی مواجه است. حتی‌ برخی از منتقدان با در نظر گرفتن شاخصه‌هایی مانند شمارگان متوسط و شاخصه‌های اقتصاد نشر در ایران، به‌ کاربردن تعریف «صنعت» را برای این چرخه، اشتباه و توأم با اغماض می‌دانند. عدم عضویت در معاهده کپی‌رایت، انتشار ترجمه‌های موازی، آسیبِ بازارهای موازی و ضعف در شبکه‌های رسمی فروش کتاب، پدیده قاچاق کتاب و... از جمله مشکلات عدیده‌ای به‌شمار می‌آید که اگر تاثیر نوسانات ارزی بر تهیه مواد اولیه تولید کتاب را نیز به آن‌ها اضافه کنیم، آینده این چرخه را با اما و اگرهای زیادی گره می‌زند.

در چنین شرایط، توجیه وضعیت امروز نشر ایران با پاره‌ای از دیده‌ها و شنیده‌های آن‌طرف‌آبی، شاید مخاطبِ معمولی و ناآشنا با جزئیات این بحث را قانع کند اما در مقام عمل، تنها بهانه آوردن و شانه‌ خالی‌کردن از پذیرش واقعیت است. کاهش چشم‌گیر شمارگان متوسط کتاب به زیر 1000 نسخه در سال دلیلش هرچه که باشد، ورود تکنولوژی‌های تازه چاپ و تغییر عادت‌ مطالعه با رواج گوشی‌های موبایل هوشمند و... نیست! اگر در فلان کشور توسعه‌یافته، در اختیار گذاشتن نسخه الکترونیک کتاب‌ها از سوی کتابخانه‌های عمومی، صاحبان صنعت نشر را نگران می‌کند به‌دلیل این است که بازار نشر الکترونیک در آن کشورها سکه است؛ آن‌قدرکه با کتاب‌های کاغذی برابری می‌کند؛ اما در ایران، وقتی بازار نشر دیجیتال هنوز جایگاهی ندارد، چطور می‌توان افت شمارگان کتاب را با اتکا به تعاریف جهانی، تغییر تکنولوژی و... توجیه کرد؟! حال نشر ایران خوب نیست؛ توجیه نکنیم لطفا!

تفاهم‌نامه همکاری میان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، عصر سه‌شنبه (۹مرداد) در نمایشگاه بین‌المللی الکترونیک، کامپیوتر و تجارت الکترونیک (الکامپ) امضا شد.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایبنا، در این نشست اشرف بروجردی؛ رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران طی سخنانی و با تشکر از اقدامات وزیر ارتباطات بیان کرد: اساس این تفاهم‌نامه بر داده‌های اطلاعاتی موجود در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران قرار دارد و بناست تا از طریق دیجیتال‌سازی این منابع که مقدمات آن از سوی مهندس جهرمی فراهم شده است، در اختیار ایرانیان در سراسر دنیا قرار بگیرد و آنان از این منابع منتفع شوند.

محمدجواد آذری‌جهرمی؛ وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز گفت: در مسیر توسعه اقتصاد دیجیتال و توسعه زیرساخت‌های شبکه اطلاعات و با هدف بلندی که سازمان فناوری اطلاعات هدف‌گیری کرده است، امروز گام دیگری برمی‌داریم تا سهم محتوای خط و زبان فارسی در فضای وب را به چهار درصد برسانیم. بر همین اساس با سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تفاهم‌نامه همکاری امضا می‌کنیم تا حافظه ملی دیجیتال در معرض دسترسی و استفاده عموم قرار بگیرد.

وی افزود: ایران از تاریخ بلندمدتی بهره‌مند است که افتخارات علمی بزرگی در آن وجود دارد و هر کدام از آن‌ها برای نسل امروز بسیار ارزشمند است. براین اساس می‌توانیم هم شتاب پژوهش را کشور بیشتر کنیم و هم سهم خط و زبان فارسی را در محتوای وب بالاتر ببریم. در کنار آن به اهدافی که در لایحه شبکه ملی اطلاعات تعریف شده است و همچنین به تحول دیجیتال‌سازی، دست خواهیم یافت.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تاکید کرد: بر این اساس تفاهم می‌کنیم تا همه اسناد سازمان و کتابخانه ملی ایران را که قابل نشر هستند، در یک بازه زمانی و با استانداردهای مناسب به صورت نسخه دیجیتال درآوریم. تمام این اطلاعات به صورت باز در اختیار تمام کسب و کارهای نوپا قرار خواهد گرفت و بنابراین زمینه‌ساز اشتغال است. این اطلاعات باید غنی‌سازی شوند؛ سرویس‌های متعددی پس از آزادسازی این اطلاعات توسط استارت‌آپ‌ها به اهل هنر و نشر قابل ارائه است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها سرویس حفاظت از مالکیت معنوی است.

 

وی ادامه داد: بر این اساس با آزادسازی دیتا، سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند فعال شوند و متون را بررسی معنایی کنند تا اگر مطلبی قبلاً چاپ شده و بعدا کپی‌برداری می‌شود، بتوانند از آن‌ها حفاظت کنند. از این طریق جلوی نشر اطلاعات مازاد گرفته شده و جلوی کپی‌برداری‌های غیرمجاز گرفته می‌شود. همچنین تفاهم کردیم تا از ظرفیت تکنولوژی نوین برای انتشار آثار ایرانیان با رعایت مالکیت معنوی آن‌ها استفاده کنیم. همچنین وزارت ارتباطات با کمک سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برای نشر آثار ادبی و حفاظت از آن‌ها سرمایه‌گذاری می‌کند.

جهرمی یادآور شد: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات کمک می‌کند تا سازمان اسناد و کتابخانه ملی در راستای مکانیزاسیون زیرساخت‌هایش حرکت کند.

فریبرز خسروی، معاون پژوهش و منابع دیجیتال و سرپرست معاونت اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران همچنین یاد‌آور شد: اساس امضای این تفاهم‌نامه طرحی با عنوان «حافظه ملی دیجیتال» است. طرحی که مبنای آن حفظ میراث دیجیتال آثاری است که توسط ایرانیان فراهم شده است؛ به‌طوریکه آثار آنان جمع‌آوری و پردازش شود و در اختیار پژوهشگران قرار گیرد.

رسول سراییان؛ معاون وزیر و رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران نیز در این نشست ادامه داد: با امضای این تفاهم‌نامه دو اتفاق در کشور رقم خواهد خورد: اول اینکه با دیجیتال‌سازی مستندات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، آن‌ها در اختیار ایرانیان داخل و خارج از کشور قرار خواهد گرفت و دیگر اینکه با جمع‌آوری داده‌ها، فرصت‌های جدیدی برای کسب و کار فراهم می‌شود.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ضمن بازدید ازسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران گفت: در تکنولوژی عصر حاضر، لزومی ندارد که 50 سال از نشر اثری بگذرد و بعد اجازه انتشار دیجیتال آن را بدهند.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از خبرگزاری فارس، آذری جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات صبح روز گذشته ضمن بازدید از سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در صبحانه کاری با رئیس، معاونان و مدیران ارشد این سازمان حاضر شد.

محمدجواد آذری جهرمی گفت: خط مشی‌ای که به عنوان حافظه ملی ایرانیان در مجموعه سازمان و اسناد و کتابخانه ملی ایران نظر گرفته شده است، بیانگر اهمیت و ارزش این مجموعه به عنوان حافظ میراث مکتوب ایرانیان است. امروز تکنولوژی در حال تحول، و نسل نوینی از فناوری در دنیا در حال ظهور است.

او ادامه داد: امروزه تکنولوژی به عنوان زنجیره‌های بلوکی، نوع نوینی از نگاه فناوری به مسائل پیش رو را ارائه می‌دهد. همین کلمه «حافظه ملی ایرانیان» می‌تواند مسیرهای حرکتی‌مان را اصلاح و کارها راسهل‌تر کند؛ البته اصلاح به معنی بهبود بخشیدن. در عصر حاضر نیازی نیست که گروهی بنشینند و حافظه ملی ایرانیان را تشکیل دهند، بلکه در اینجا فقط مدیریت و راهبری کلان آن انجام می‌شود. در تکنولوژی عصر حاضر، لزومی ندارد که 50 سال از نشر اثری بگذرد و بعد اجازه انتشار دیجیتال آن را بدهند.

او در رابطه با توسعه شبکههای اجتماعی تصریح کرد: اگرچه در ایران برخی به دنبال مقابله با شبکه‌های اجتماعی هستند، اما این کار عملی نبوده و منطق علمی پشت آن وجود ندارد؛ محدود کردن و مقابله با فضای مجازی، نگاه اقلیتی است که ایده آنان مطلوبیت عمومی هم ندارد. حضور در عرصه تکنولوژی و فناوری بسیار منطقی است و ما نیز باید به سمتی حرکتی کنیم که موضوعات فاخر خود را در این فضا عرضه کنیم. او افزود: امروزه استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای مجموعه‌ای که روزانه 1200 مراجع دارد، ولی به صورت بالقوه می‌تواند صدها هزار مراجع داشته باشد دو ظرفیت را به وجود می‌آورد؛ یک ظرفیت از دید ترویجی و دیگری از دید مشارکتی. مثلا در عرصه دیجیتال‌سازی با مشارکت نویسندگانی که در قید حیات‌اند و خودشان کتب و نشریات را تولید کرده‌اند، و از طریق ایجاد کمپین‌هایی و با صرف هزینه‌های بسیار کم، می‌توان کل منابع را دیجیتال کرد.  

آذری جهرمی ادامه داد: هشتگسازی یا دستهبندی موضوعی را می‌توان به عنوان یک حرکت فرهنگی و علمی و با مشارکت عموم مردم انجام داد. حافظه ملی ایرانیان را باید با ایرانیان بسازیم. این ظرفیتی خوب و بالقوه است که باید به سمت مدیریت راهبردی آن حرکت کنیم.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به اهداف مشترک وزارتخانه مطبوع خود و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران اظهار کرد: ما باید در شبکه ملی اطلاعات، محتوای فارسی و بومی را توسعه دهیم. امروز در فضای مطالبه‌گری به سر می‌بریم و مطالبه‌گری هم به مطالعه نیاز دارد. باید به سوابق تاریخی موضوعات نگریسته شود تا مشخص شود که آنها چه سیر تاریخی را طی کرده‌اند. به عنوان مثال امروز عدم شناخت و اطلاعات جوانان از گذشته تاریخی مانند دوره پهلوی، آنان را با چالش‌هایی مواجه کرده است.

او با اشاره به هدف ده برابر کردن محتوا در ذیل پروژه‌های وزاتخانه ارتباطات و فناوری اطلاعات بیان کرد: مقیاس مورد استفاده قرار گرفتن این منابع سهم خط و زبان فارسی در محتوای وب دنیاست که در ابتدای دولت یازدهم این عدد در حدود هفت یا هشت دهم درصد بود، اما امروز به حدود دو درصد رسیده و ما هدف‌گذاری کرده‌ایم تا به چهار درصد برسد. این چهار درصد نیز نیازمند ایجاد منابع و ترویج استفاده از آن است.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان اینکه ظرفیت شبکه‌های اجتماعی و ظرفیت مشارکت عمومی زیرساخت‌هایی را پدید می‌آورد گفت: هم در تولید و هم در ترویج این زیرساخت‌ها می‌توانیم از مردم استفاده کنیم. می‌توانیم کمپین‌هایی ایجاد کنیم تا از ظرفیت ناشران و اهالی فرهنگ نیز بهره‌مند شویم. اگرچه این کار نیازمند تغییرات زیرساخت‌هاست. او افزود: ظرفیت گروه‌های فکری و کسب و کارهای نوپا با استفاده از این گنجینه در کشور باید بتوانند ارزش افزوده تولید کنند. ارزش افزوده‌ای که هم خدماتی را به مردم عرضه و هم برای خودشان تولید ثروت کند. اگر این منابع به راحتی و با استانداردهایی در اختیار سایرین قرار گیرد، گروه‌هایی با استفاده از هوش مصنوعی می‌توانند این مطالب را بردارند، تحلیل کنند، حتی کتب را شبیه‌سازی کنند و به عنوان مرجعی قرار گیرند که حقوق معنوی مولف را رعایت می‌کنند. در این شراط حتی حقوق مولف اول نیز حفظ می‌شود و این خود یک مدل کسب و کار است.

آذری جهرمی اعلام کرد: ما آمادگی داریم تا با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تفاهم‌نامه‌ای را تنظیم کنیم که اعتبارات آن را وزارت ارتباطات تامین کند، تفاهم‌نامه‌ای هم در راستای دیجیتال‌سازی منابع و هم آماده‌سازی زیرساخت‌ها. به طوریکه طی یک برنامه دو، سه ساله و با نگاه نوین کار مشترکی تعریف کرده و از ظرفیت گروه‌های علمی و مرجع بهره‌مند شویم. باید مشارکت عمومی را از اینجا آغاز کرده و کمپین‌هایی هم برای این کار طراحی شود.

او با بیان اینکه این همکاری مشترک بسیار موثر خواهد بود گفت: در تشکیل حافظه ملی ایرانیان، در چند برابر کردن محتوای فاخر در کشور و هم در دسترس قرار دادن راحت‌تر منابع در فضای مجازی این اقدام بسیار مهمی است. امروز به دلیل تغییر عادت مردم، سطح مطالعه در بین عموم مردم کاهش یافته است، البته با توجه به اینکه فرهنگ مطالعه تغییر کرده، باید ظرفیت‌سازی‌های لازم انجام شود تا با به اشتراکگذاری ایده‌های متنوع، گروه‌های مختلف بتوانند از این گنیجه‌ها استفاده کنند.

او تاکید کرد: اصل فناوری اطلاعات و شبکه بر این مبنا استوار شده تا ذهن‌ها را به اشتراک بگذارند و مجموعه این شبکه به یک دایره‌المعارف هشت میلیاری در دنیا تبدیل خواهد شد

 بروجردی: براساس استانداردهای بین‌المللی به سمت دیجیتال‌سازی منابع حرکت می‌کنیم

در این دیدار اشرف بروجردی؛ رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ضمن خوشامدگویی به وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: مجموعه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با هدف حفظ میراث ماندگار ایرانیان و با رویکرد توسعه دیدگاه‌های اسلامی- ایرانی و توسعه تحقیقات اسلامی شکل گرفته است. در همین راستا اساس‌نامه‌ای در مجلس شورای اسلامی تدوین شد و امروز ما میراث‌دار مجموعه‌ای هستیم که از انبوهی از اطلاعات، دانش و فناوری‌ برخوردار است. مجموعه‌ای که هم نیازمند توسعه است و هم اینکه بیش از گذشته شناسانده شود. همچنین باید بتوانیم بر اساس استانداردهایی که در عرصه بین‌المللی تعریف می‌شود، منابع مکتوب هر ملت را از اندیشه‌هایی که در اینجا شکل می‌گیرد، بارور کنیم.

او در ادامه گفت: مجموعه این سازمان ترکیبی از دو نهاد کتابخانه و نهاد اسناد است که در دو ساختمان مجزا تعریف شده‌اند. این دو سازمان در سال 81 با یکدیگر ترکیب شد و با این ترکیب، مسئولیت و رسالت این سازمان نیز بیشتر شد. چرا که ما باید هم اسناد را جمع‌آوری و حفظ کنیم و در معرض دید عموم قرار دهیم و هم بتوانیم سامانی به موضوع سند در جمهوری اسلامی بدهیم. هم اسنادی که به روز تولید می‌شوند و هم اسنادی که از قدیم بوده و باید برای حفظ و نگهداری آن‌ها کوشش شود.

بروجردی خاطر نشان کرد: در حال حاضر چهل هزار نسخه خطی و نه میلیون مرجع نوشتاری داریم؛ حدود سه میلیون کتاب چاپی و صد و پنجاه هزار کتاب چاپ سنگی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران قرار دارد و 1200 پرسنل در این مجموعه مشغول به کاراند.

او همچنین اظهار کرد: به طور متوسط روزانه حدود 1200 مراجعه کننده داریم که باید به آنان خدماتی را ارائه دهیم. رویکرد ما برای بهینه‌سازی این مجموعه این است که بتوانیم بر اساس استانداردهای بین‌المللی به سمت دیجیتال‌سازی منابع حرکت کنیم و به عنوان مهم‌ترین مرجع علمی مکتوب کشور، طرح‌هایی را به سمت بهینه کردن این شرایط عملیاتی کنیم.

 

مالکیت دیجیتال در بازار کتاب عنوان تحقیقی است که در مجله الکترونیک مارکت منتشر شده است. در این تحقیق دانشگاهی گفته می‌شود که اکثر مردم نسبت به کتابهای الکترونیک احساس مالکیت ندارند.

 

طبق آمارهای ارائه شده در این تحقیق معلوم شده است، اکثریت مردمی که کتاب الکترونیک می‌خرند، احساس مالکیت خاصی نسبت به این کتاب‌ها ندارند و از ارزش کمتری نسبت به انواع چاپی دارند.

 

محققان با استفاده از پرسشنامه‌هایی از شرکت کنندگان خواستند که ارزش کتاب چاپی و الکترونیک را ارزیابی کنند. از آن‌ها پرسیده شد که علاقه دارند کدام نوع از کتاب الکترونیک و چاپی را داشته باشند که اکثر آن‌ها ترجیح دادند نوع چاپی را مالک باشند.

 

محققان نتیجه گرفتند که بیشتر مردم با وجود قابلیت کپی برداری سریع از کتاب‌های الکترونیک و دسترسی آسان‌تر آن ترجیح می‌دهند کتاب‌های چاپی داشته باشند.

 

محققان می‌گویند با وجود تمام امکانات کتاب‌های الکترونیک و تسهیلات فروشگاه‌های آنلاین کتاب، در پنج سال اخیر شاهد کاهش فروش این کتابها هستیم که البته جای آن را کتاب‌های صوتی گرفته است.

 

طبق نتایج این تحقیق ظاهراً احساس بیشتر مالکیت نسبت به کتاب‌های چاپی رونق را به بازار این کتاب‌ها برگردانده است. شرکت کنندگان در این مطالعه حتی از خاطرات خود درباره کتاب‌های قدیمی و رنگ وبوی خاص آنها اظهار نظر کردند. حتی شرکت کنندگان در نظرسنجی‌های انجام شده توسط محققان اظهار داشتند که مجموعه کتاب‌های خریداری شده نشان دهنده شخصیت و هویت افراد است. به عبارت دیگر مردم با سلیقه‌های مختلف سعی می‌کنند کتاب‌های خاصی را بخرند تا هویت و شخصیت خود را به دیگران نشان دهند.

 

شرکت کنندگان به این نکته نیز اشاره کردند که کتاب‌های الکترونیک نسبت به انواع چاپی هویت ندارند. آن‌ها می‌گویند وقتی یک کتاب الکترونیک خوانده می‌شود معمولاً چیزی از آن نمی‌ماند و باید پاک شود ولی کتاب‌های چاپی تازه بعد از خوانده شدن ارزش پیدا کرده و حتی در خیلی موارد به عنوان تزیین خانه‌ها استفاده می‌شود.

معاون دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی گفت: ما تفکیکی بین نشر کاغذی و الکترونیک قائل نیستیم و اگر نشر دیجیتال در جایگاه قانونی خود قرار بگیرد، بسیاری از مشکلات این حوزه حل می‌شود.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از مهر، نشست «هم‌اندیشی نشر الکترونیک و کاربرد شابک در آن» با حضور نیکنام حسینی‌پور، مدیرعامل موسسه خانه کتاب، مجتبی تبریزنیا، مدیر اطلاع رسانی خانه کتاب، آزاده نظربلند، معاون معاون فناوری و اطلاع‌رسانی موسسه خانه کتاب، روح الله سلطانی، کارشناس مسئول واحد شابک خانه کتاب، احمد کمالی نژاد، معاون دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی از نمایندگان تشکل‌ها و ناشران دیجیتال، عصر روز سه‌شننبه (۸ خردادماه) در سرای اهل قلم برگزار شد.

نیکنام حسینی پور در این نشست با بیان اینکه یکی از دغدغه‌های مسئولان سی و یکمین دوره نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، شرکت ناشران الکترونیک و نحوه حضور آن‌ها در این رویداد فرهنگی بود و این دغدغه پیشتر هم در معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود داشت، گفت: تحولات تکنولوژی جهانی نشان می‌دهند که نشر چاپی به سمت نشر الکترونیک در حرکت است. در ایران نیز ناشران به این سمت در حال حرکت هستند اما در برخی کشورها  مانند آمریکا بعضی سال‌ها در حوزه نشر الکتروینک کاهش خواننده و بعضی سال‌ها افزایش خواننده به چشم می‌خورد.

مدیرعامل موسسه خانه کتاب افزود: شابک (شماره استاندارد بین المللی کتاب) محلی برای ارائه خدمت به ناشران است؛ در  مباحث مربوط به کتاب مانند خرید کتاب، ارائه تسهیلات به ناشران حتماً شابک باید وجود داشته باشد. این جلسه نیز به منظور شنیدن دغدغه‌های ناشران الکترونیک و استفاده از آنها برای احیاناً وضع قوانین و تدوین آیین نامه در این حوزه برگزار می‌شود تا بتوان فرآیند خوبی برای نشر الکترونیک ارائه کرد.

مدیر عامل موسسه خانه کتاب تاکید کرد: سیاست دولت در سطح کلان، تسهیل گیری به منظور کسب و کار بخش خصوصی است. در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز همین سیاست در حال اجرا است. در همین راستا بسیاری از مجوزها در حال ادغام هستند.

حسینی پور با  اشاره به واگذاری امور نشر دیجیتال به صنف مربوطه، افزود: واگذاری امور به اصناف در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ویژه در معاونت فرهنگی این وزارتخانه همواره مطرح بوده است. به طوری که در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران این سیاست اجرا شده و در سال‌های آینده نیز این واگذاری توسعه خواهد یافت. البته در این حوزه صنف نیز باید مسئولیت پذیر باشد.

وی ادامه داد: در بخش صدور مجوز نیز از زمان وزارت آقای جنتی، این وزارتخانه اعلام آمادگی کرده که ناشران این فرآیند را خود بر عهده بگیرند اما خود ناشران نپذیرفتند؛ در بخش نشر الکترونیک نیز می‌توان در این راستا به جمع بندی رسید. بدون تردید ناشران الکترونیک مانند ناشران کتاب چاپی مورد حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند که مصداق آن در  بحث خرید کتاب‌های نشر الکترونیک از  سوی وزارتخانه است.

مدیر عامل موسسه خانه کتاب استفاده از خرد جمعی به خصوص نظربخش خصوصی را در تصمیم گیری‌های آینده هدف برگزاری این جلسه عنوان کرد و گفت: دولت باید پای خود را از بخش خصوصی کنار بکشد و فقط نظارت داشته باشد چرا که هم از نظر اقتصادی به صرفه است و هم به سهولت نظارت منجر می‌شود. باید بین ما و معاونت امور فرهنگی وزارت ارشاد و مرکز رسانه‌های دیجیتال این وزارتخانه هم افزایی ایجاد شود تا بتوان به بخش خصوصی خدمت کرد.

مجتبی تبریزنیا، اظهار کرد: خانه کتاب از سال ۱۳۷۲ نمایندگی شابک جهانی را بر عهده گرفته است و از سال ۱۳۷۵ با بخشنامه معاونت امور فرهنگی وزارت ارشاد، استفاده از آن توسط ناشران الزامی شد. لذا به تدریج استفاده از آن فراگیر شد. به نحوی که می‌توان گفت امروزه همه کتاب‌ها با شابک منتشر می‌شوند.

وی ادامه داد: در حدود سه، چهار سال اخیر طرحی ملی در خانه کتاب راه اندازی شده است که در آن بخشی از یارانه کتاب وزارت ارشاد از طرف کتابفروشی‌ها به تمامی مردم اختصاص می‌یابد. این فرایند در زمان واحد در سراسر کشور با اتکای دو زیر ساخت «دیتای خانه کتاب» و «شابک کتاب» صورت می‌گیرد. نتایج این طرح نشان داده است که چقدر شابک در چرخه فروش می‌تواند یاری رسان باشد.

مدیر اطلاع رسانی خانه کتاب افزود: این دو فرآیند ما را به این نتیجه رسانده که شابک برای کالاهای چاپی و دیگر شکل‌های مختلف نشر اعم از لوح فشرده قابل استفاده است. اما متاسفانه فضای نشر الکترونیک به لحاظ بانک اطلاعاتی ضعیف است.

احمد کمالی نژاد، معاون دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این نشست از تجمیع مجوزها در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خبر داد و گفت:  ما اکنون در معاونت فرهنگی این وزارت خانه دو مجوز صادر می‌کنیم؛ نخست مجوز برای چاپ کتاب با هر محتوا و قالبی، دیگری مجوز برای فعالیت نشر.

وی ادامه داد: ما تفکیکی بین نشر کاغذی و الکترونیک قائل نیستیم. اگر نشر دیجیتال در جایگاه قانونی خود قرار بگیرد، بسیاری از مشکلات این حوزه حل می‌شود.

بهروز مینایی، مشاور فناوری معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم در این نشست گفت: با توجه به عزمی که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در راستای حرکت تمامی معاونت‌های این وزارتخانه به سمت فضای سایبر دارد و از طرف دیگر چون مقرر شده است مجوزهای نشر دیجیتال به سمت خود معاونت سوق پیدا کنند، اهمیت برگزاری این جلسه دوچندان می‌شود.

وی با بیان اینکه به نظر من جای نشر الکترونیک در تمام رویدادها اعم از نمایشگاه کتاب خالی است، ادامه داد: برگزاری این جلسات به این منظور است که دامنه آموزش نشر الکترونیک مشخص شود و اینکه در چه قسمتی فعالان این حوزه اختیار ورود دارند. همچنین چقدر قرار است در این حوزه حقوق نویسندگان، ناشران رعایت شود و این که آیا در این حوزه نیاز به تدوین آیین نامه هست یا خیر؟

مشاور فناوری معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این حوزه عزم جدی دارد، گفت: یکی از مسائل مهم در حوزه نشر الکترونیک مشخص شدن بحث کپی رایت است. تا زمانی که این مساله حل نشود نمی‌توان در این راستا  گام برداشت.

در بخش دیگر این نشست روح الله سلطانی، مدیر واحد شابک خانه کتاب گفت: شابک از ابتدایی که در جهان به وجود آمد به کتاب‌های چاپی اختصاص پیدا کرد اما به تدریج کتاب‌های الکترونیک، کتاب‌های گویا، محصولات تعاملی، چند رسانه‌های آموزشی و همچنین بازی‌های آموزشی که بسترشان کتاب است، در این حوزه قرار گرفتند.

وی با بیان اینکه شابک یک استاندارد جهانی است و می‌تواند تمام فرآیندهای نشر را دربرگیرد، گفت:  ناشران ما برای کتاب‌های کاغذی خود isbn دریافت می‌کنند اما متاسفانه برای کتاب‌های الکترونیک خود اقدام به دریافت این شماره استاندارد بین المللی نمی‌کنند در حالی که باید علاوه بر دریافت isbn برای کتاب‌های کاغذی خود یک شابک دیگری نیز برای کتاب‌های دیجیتال خود دریافت کنند.

محمد رحمتی، قائم مقاوم و معاون اجرایی مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال در این نشست اظهار کرد: در حال حاضر در فضای مجازی این اتفاق افتاده است که همه بسترها به هم می‌پیوندند. به این منظور باید به سمتی حرکت کنیم که مجوزها یکپارچه شوند. به عبارت دیگر مرزبندی که اکنون در حوزه صدور مجوز در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موجود است دیگر عملی نیست. بنابراین می‌کوشیم همه دغدغه‌های بخش خصوصی در حوزه مجوز نشر از طرق یک پنجره واحد رفع شود.

خداوردی لو، عضو شورای عالی فضای مجازی و فعال نشر دیجیتال از دیگر سخنرانان این نشست بود. وی با بیان اینکه تعاریف نشر دیجیتال متحول شده است، گفت: نشر سنتی در فضای مجازی بسط پیدا کرده و به این منظور ضرورت بازنگری قوانین آن محسوس است.

وی ادامه داد: ذات اینکه ما یک شناسه (شابک) داشته باشیم خوب است اما این که این نشانه می‌تواند نیاز ناشران دیجتال را برآورده کند یا خیر نیاز به تأمل دارد. به این منظور پیشنهاد می‌کنم یک جلسه تخصصی میان معاونت‌های مرتبط به این حوزه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به منظور رفع ابهامات و احیاناً اختلافات برگزار شود و در نهایت جلسه ای با حضور ناشران دیجیتال برای شنیدن دغدغه‌های آنها راه اندازی شود تا  به یک اجماع نظر در این حوزه برسیم.

طاهرخانی، فعال حوزه نشر دیجیتال گفت: اکنون ناشران مکتوب در برابر نشر الکترونیک مقاومت نشان می‌دهند نمونه آن همین نمایشگاه کتاب سال جاری است؛ اگر ما ناشرهستیم پس باید زیر مجموعه چتر حمایتی دولت قرار بگیریم اما متاسفانه امسال هم موفق نشدیم در نمایشگاه حضور پیدا کنیم.

وی ادامه داد: با توجه به شرایط اقتصادی فعلی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نگاه ویژه ای به مرکز رسانه‌های دیجیتال داشته باشد. وزارت خانه باید بدانند بخش خصوصی پای کار است و اگر این بخش احساس کند دولت از آنها حمایت می‌کند از هیچ کمکی دریغ نخواهد کرد. موافقم که ناشران الکترونیک به سمت شابک سوق پیدا کنند اما این فرایند نباید برای آنها زمان بر باشد.

احمدی، دبیر رسته ناشران الکترونیک اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران نیز گفت: در حال حاضر ناشران الکترونیک در اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران یک رسته دارند بنابراین این ناشران می‌توانند عضو این رسته شوند و در نمایشگاه‌های مختلف کتاب شرکت کنند.

وی با بیان اینکه لازم است کتاب و نشر الکترونیک به صورت جدی و تخصصصی در معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مورد توجه قرار گیرد، گفت: باید مسائلی از جمله کپی رایت حل شود چرا که درغیر این صورت نمی‌توان به حوزه نشر دیجیتال ورود پیدا کرد. همچنین باید مشخص شود که آیا ناشران الکترونیک زیر مجموعه مرکز رسانه‌های دیجیتال هستند یا معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

محمدی، مدیر مسئول موسسه نوین (کتاب گویا) در این نشست گفت: معضلی که در حوزه شابک وجود دارد، این است که هنوز در حوزه کتاب گویا بانک اطلاعاتی وجود ندارد. وگرنه شابک بسیار جامع است و جای بحثی در آن وجود ندارد.

احدی، ناشر دیجیتال از دیگر سخنرانان این نشست بود که مشکل اصلی صنف نشر دیجیتال را نبود متولی قدرتمند در این حوزه برشمرد و گفت: معتقدم امور مربوط به نشر دیجیتال باید به اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران واگذار شود و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید نظارت داشته باشد.

شاهوردی، فعال نشر الکترونیک در بخش دیگری از این نشست اظهار کرد: اگر ناشران الکترونیک مطمئن شوند که با پذیرفتن شابک مشمول حمایت‌های دولت برای بخش مکتوب خواهند شد، بدون تردید در این راستا گام برمی دارند. به عبارت دیگر اگر قرار است سنگی از جلوی پای لنگ نشر برداشته شود ما نیز پای کار هستیم.

 صادقی، دیگر فعال حوزه نشر الکترونیک درباره نقش انکار ناپذیر رسانه‌ها در معرفی شابک سخن گفت.

در ادامه این نشست، سید علی خانی، ناشر الکترونیک بر بهره مندی از بخش خصوصی در تدوین آیین نامه نشر دیجتال تاکید کرد و گفت: باید در مرکز رسانه‌های دیجتال بین تولید کننده و توزیع کننده محتوای دیجیتال تفاوت قائل شد. همچنین سرعت عمل  در انجام امور  نشر دیجیتال را خواستارم تا بتوان در کمترین زمان ممکن نتیجه گرفت.

 

آینده نشر، فارغ از اینکه نشر دیجیتال روند رو به رشدی به خود بگیرد یا نه، در گرو درک تغییر شرایط است و تنها ناشرانی می توانند با آینده روبرو شوند که این تغییر فضا را از همین امروز درک کنند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از تسنیم،  ناشران، چشمهایشان را که باز می‌کنند، با دنیای جدیدی روبرو می‌شوند. دنیایی که هیچ کدام از مشخصه‌هایش، با آنچه همیشه می‌شناختند، تطابق ندارد. هنوز ناشران ما در حسرت روزهای خوبِ حواله و یارانه کاغذ آه می‌کشیدند که به تدریج، یکی یکی، دو تا دوتا، از این گوشه، امروز، از آن گوشه فردا، شاهد پیدا شدن بسترها یا platformهای دیجیتالی انتشار محتوا شدند.

اگر در گذشته، حلقه‌ بسته‌ نشر، به دلیل وجود فرآیندهای پیچیده مانند حروف‌چینی، طراحی و چاپ اجازه می‌داد که این فرآیندها تحت نظارت و در یک سیستم بسته و کنترل شده انجام شود، امروزه به مدد رشد و همگانی شدن ابزارهای نشر، تولید و انتشار محتوا بدون وجود پیچیدگی‌های آنچنانی، برای هر فردی، دقیقاً هر فردی، ممکن است. از یک کودک 7-8 ساله تا یک فرد سالخورده امروز می توانند به سادگی متنی بنویسند و با استفاده از ابزارهای ساده‌ای در حد نرم‌افزار Word یا کمی پیشرفته‌تر، نرم‌افزاری مثل InDesign (که هر هنرجوی هنرستانی در دبیرستان با آن آشنا می شود ) محتوای تولید شده توسط خود (یا هر فرد دیگری) را به شکلی بیارآیند که ناشران، ده پانزده سال پیش حتی خوابش را هم نمی‌توانستند ببینند و تازه، چاپ، فرآیندی که

اشتباه نکنید. من هم مثل شما معتقد هستم کتاب چاپی می‌ماند. اما، بازارهای جدیدی، با مخاطبان جدیدی به وجود آمده‌اند که ناشران فعلی، با عدم توجه به آن، در حال از دست دادن فرصت طلایی هرگونه حضور در آن هستند. فرصتی هم اگر هست، با قراردادهای آنچنانی که دست ناشر با سابقه را از هرگونه اعمال نظر کوتاه می‌کند، بیشتر به تهدید شبیه می شود.

در گذشته، ناشر بود و چاپخانه، و تیراژ مشخص. نهایتاً فرآیند حق امتیاز و ممیزی نشر. تا حدودی می‌شد اطمینان حاصل کرد که پس از چاپ فیزیکی کتاب (که آن هم امروزه در تهدید مداوم کپی کاران قرار گرفته) می توان طبق فرآیند های مشخص و طبق قواعدی نسبتا منصفانه که طی سالیان بر صنعت نشر حاکم شده بود، محصول تولید شده را از طریق سیستم پخش و توزیع به دست مخاطب رساند.

در نشر دیجیتال، امروز، اگر ناشری به یک PlatForm یا بستر ارائه محتوای دیجیتال اعتماد می‌کند و کتاب خود را می‌سپارد، نمی‌تواند اطمینان حاصل کند که تعدادی که به او به عنوان تعداد فروش رفته‌ نسخه دیجیتال اعلام می شود، واقعاً همان عدد اعلامی هست یا نه. در گذشته، ناشر تصمیم می‌گرفت با چه مراکز پخشی کار کند، به چه کتاب‌فروشی ها و مراکز توزیعی کتاب خود را تحویل بدهد و شرایط را (در حد متعارف) تعیین می‌کرد. امروز، مجبور می‌شود پای قراردادهای انحصاری انتشار محتوای دیجیتال را در شرایطی امضا کند که حتی خودش نمی‌داند، بخشی از بندهای آن، بخشی از جملات آن و بخشی از کلمات آن قراداد در آینده چه تبعاتی برایش در پی خواهد داشت.

ناشران، امروز، به دلیل اینکه خودشان در زمان مناسب، بسترهای ارائه دیجیتالی را تولید نکرده‌اند، اسیر توسعه دهندگان باهوش و وقت‌شناسِ توسعه‌دهنده‌ی بسترهای توزیع دیجیتالی محتوا شده‌اند.

در گذشته نیز، و حتی همین امروز هم، ناشران و تولید کنندگان محتوا، اسیر دست سیستم پخش و توزیع بوده و هستند. اما با یک تفاوت : سیستم به تعادل و توازنی رسیده بود و طرفین، قواعد بازی را می‌شناختند و هر یک، بخشی از «سر نخ» را در دست داشتند. اما امروزه، مخاطبان جوان‌تر، با عرضه‌ی دیجیتالی محتوا، مانوس‌ترند. این‌ها، که امید به «کتاب کاغذی خوان شدن»شان، هر روز کمتر و کمتر می شود، به دلیل تعداد زیاد ابزارهای دیجیتال هوشمندی که در دستان‌شان خودنمایی می کند بیشتر مصرف کننده محتوا به صورت دیجیتالی هستند تا فیزیکی و کاغذی.

از یک سو، با نسلی مواجه هستیم که مشخصاً نسبت به کتاب فیزیکی تمایل کمتری نشان می دهند و از سوی دیگر، جذابیت های ابزارهای دیجیتال، می تواند فرصتی برای علاقه‌مند کردن آنها برای استفاده از محتوا باشد. اما در لایه‌ای دیگر، با فضایی از نظر فنی روبرو هستیم که به دلیل همین عدم وجود اطمینان و اعتماد، ناشران تمایلی به ورود به آن ندارند و آنها هم که وارد شده‌اند همیشه در گوشه ای از ذهن خود با دو نگرانی روبرو هستند : کتاب‌هایم کپی نشوند... و از آن جالب تر، که به زبان نمی‌آید اما در پوشه ذهن ناشر «سو سو» می زند : آیا به همان تعدادی که در رابط کاربری مدیریتی یا Panel نشان می دهد فروخته شده است؟

روندها نشان می دهد در آینده، تولید کننده‌ی محتوا هر چه بیشتر اسیر دست توزیع کننده‌ دیجیتال خواهد شد.  نکته مهم در این میان این است که هیچ سنجه، هیچ معیار و هیچ متری برای عیار سنجی اعتبار آمار اعلامی کتاب‌هایی که در این بسترهای دیجیتال، به دلخواه یا به اجبار قرار داده شده، لااقل فعلاً، وجود ندارد.

ناشرانی که کمی باهوش‌تر بودند، چند صباحی هست که فروشگاه‌های اینترنتی خودشان را برای فروش کتاب‌های فیزیکی راه‌اندازی کرده‌اند. این ناشران، در این فروشگاه‌ها به چیزی بسیار بیشتر از «پول» و «فروش» دست یافته‌اند: اطلاعات. مشخصات تمام خریدارانشان را در دسترس دارند و یک پل ارتباطی با مخاطبان خود ایجاد کرده‌اند. با استفاده از این اطلاعات و  با استفاده از این پل ارتباطی و بازخوردهایی که از این اطلاعات دریافت می کنند، مسیر تولید محتوای آتی خود را تعیین می‌کنند. این ناشران به این ترتیب می توانند  «بازاریابی پیش از تولید محصول» را انجام دهند.

در شرایط حاضر، این ناشران هم از این پلت‌فرم‌های انتشار محتوای دیجیتال که هیچ اطلاعاتی از مخاطبان در اختیارشان قرار نمی‌دهند و بازخوردهای مشتریان را به آنها انتقال نمی‌دهد (یا گزینشی انتقال می دهند)، دلی خون دارند.

راهکار چیست؟ چه می توان کرد؟ نقد کردن، بدون ارائه راهکار، دشوار نیست. اما این ارائه راهکار است که می تواند با نقد شدنِ خودِ راهکار، منجر به بهبود احتمالی شود. به همین دلیل، یک راهکار ممکن را مطرح می کنم.

اتحادیه ناشران، به جای اینکه خود را درگیر موضوعات به نظر من، بی حاصلی، مانند نمایشگاه کتاب تهران و مانند آن کند که عملاً در پایان، بود و نبود اتحادیه در آن بجز سود اندک احتمالی برای چند نفری از صنف که احتمالا مسئولیتی دارند (با تاکید بر اینکه سود الزاماً مالی و مادی نیست و می تواند غیر مادی یا اعتباری باشد) چیزی در پی ندارد و ماه ها وقت و انرژی و تمرکز اتحادیه را می گیرد، خود را وارد موضوعات زیرساختی کند. مثلاً

اتحادیه کشوری ایجاد کنند. با استان‌ها و شهرها هم‌داستان و هم‌راستا شوند. سپس در حوزه‌هایی مانند استارتاپ‌ها به شکل خاص با تمرکز بر حوزه نشر سرمایه گذاری کنند. از دل این صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر یا VC که از دل اتحادیه کشوری و با سرمایه‌ی اعضا تشکیل می‌شود، بسترهای دیجیتال متعلق به خود اتحادیه و خود ناشران بیرون می‌آید. یک شتاب‌دهنده در حوزه نشر، می تواند پاسخی باشد به همه مشکلات فعلی بسترهای نشر دیجیتال یا Plat Form هایی که هم اکنون،  یا از صنعت نشر بیرون آمده بودند و سهام خود را به بازیگران قدرتمندتر فروخته‌اند یا از دل حوزه IT بیرون آمده‌اند و به خاطر قرارداد انحصار گرای نمونه اول، ناشران به دامان آن پناه برده‌اند. و هر دو دسته، مشکلاتی که در ابتدا به آن اشاره شد را دارند.

فراموش نکنیم که بسیاری از کسانی که تن به قراردادهای انحصاری دادند، در روزهایی این کار را کردند که تصمیم‌گیر و تصمیم ساز و مالک آن PlatForm ها، یکی از جنس نشر بود. اما امروزه با واگذاری سهام پلت فرم‌ها به صندوق های سرمایه گذاری مختلف، عملاً صنعت نشر، هیچ مالکیتی روی محتوای دیجیتال و از آن مهمتر، داده‌های تعاملات دیجیتال ندارد.

 

اگر، اتحادیه کشوری تشکیل شود و در این حوزه به صورت هوشمندانه سرمایه گذاری کند، بحث «Core Date» در صنعت نشر که قبلا مطرح شده بود هم به سادگی قالب انجام و اجرا خواهد بود.

«گاردین»  چندی پیش خبر داده بود که استقبال از ای‌بوک‌ها طی یک سال گذشته در انگلستان ۱۷ درصد کاهش داشته است.

 

به گزارش چاپ و نشر، «گاردین» که چندی پیش خبر داده بود استقبال از ای‌بوک‌ها طی یک سال گذشته در انگلستان ۱۷ درصد کاهش داشته و در عوض، فروش کتاب‌های چاپی با هشت درصد رشد مواجه شده، اخیرا باز هم در این‌باره مطلبی نوشته که در ادامه می‌خوانید. این گزارش به قلم «الکس پرستون» نویسنده کتاب «وقتی مرغ‌های ماهی‌خوار آتش می‌گیرند» نوشته شده است.

کتاب‌ها با اسرار غبارگرفته‌شان، همیشه نوعی جذبه مسحورکننده با خود دارند. به نظر می‌آید ما در برهه خاصی از تاریخ طراحی کتاب هستیم. نشانه‌های توجه به ظاهر کتاب‌ها در جای‌جای جهان به چشم می‌خورد.

«لینکلن در باردو» نوشته «جورج ساندرز» با آن جلد به‌یادماندنی‌اش را مثال می‌زنم، یا «جاده ابریشم» نوشته «پیتر فرانکوپن» که جلدش با الهام از کاشی‌های مسجد امام اصفهان طراحی شده است؛ از جلد مجلل «مار اسکس» اثر «سارا پری» که کاشی‌های «ویلیام موریس» را یادآوری می‌کند و طراحی جلد کتاب‌های «چیماماندا نگوزی آدیچی» تا لباس جدید آثار «فیتزجرالد»، «آستین» و «دیکنز» که دیگر نمونه‌های این طرح‌های خلاقانه هستند.

 یک دهه پیش که ظهور دستگاه‌های کتاب‌خوان صنعت نشر را گیج کرده بود، ناشران ناگهان با بحران مالی مواجه شدند و به نظر می‌رسید «آمازون» دارد کل بازار را از آن خود می‌کند. آن موقع جلد کتاب‌ها خیلی متفاوت بود.

ناشران آن برهه با چاپ کتاب‌هایی که به اندازه‌ ای‌بوک‌ها بی‌رنگ‌ورو و فراموش‌شدنی بودند، به بازار دیجیتال پاسخ دادند. دوران جلدهای نازک و فتوشاپی بود و اعتماد به نفس از دست‌رفته ناشران در محصولی که ارائه می‌کردند، نمایان بود.

اما روند فروش ای‌بوک‌ها بعد از رسیدن به قله سال ۲۰۱۴، کند شد و فروش کتاب‌های جلد سخت رشد پیدا کرد. جدیدترین آمارگیری هم نشان داده در سال ۲۰۱۶ فروش ای‌بوک‌ها ۱۷ درصد کاهش پیدا کرده و استقبال از رقیب‌های چاپی آن‌ها هشت درصد بیشتر شده است. در این دوران ارزش محصولات ناشران بالاتر رفت و کتاب‌فروشی‌ها قفسه‌های‌شان را با جلدهای جواهرگون و فریبنده‌ کتاب‌ها پر کردند.

«کریستوفر دوهامل» نویسنده کتاب «ملاقات با دست‌نوشته‌های مهم»، شرایط کنونی عرصه نشر را با اواخر قرن پانزدهم که صنعت چاپ ظهور و برای همیشه بازار کتاب را متحول کرد، مقایسه می‌کند: «دست‌نویس‌ها ناگهان از سوی چاپگرها احساس خطر کردند. آن‌ها شروع کردند به اِعمال کارهایی در دست‌نوشته‌های‌شان که می‌دانستند چاپگرها قادر به انجام آن‌ها نیستند. آن‌ها حاشیه‌های هوشمندانه‌ای طراحی کردند که خواننده تصور می‌کرد یک حشره واقعی روی کتاب است. تصاویر خارق‌العاده‌ای خلق کردند و رنگ را به کتاب‌ها و تصاویر برگرداندند چون به خوبی می‌دانستند این کارها در تولید کتاب‌های چاپی غیرممکن است. دنیای فناوری و دست‌ساز رودرروی هم قرار گرفته بودند و سعی می‌کردند کاری را ارائه دهند که دیگری از آن عاجز است.»

ما می‌دانیم نتیجه این مبارزه‌ها چه شد (گرچه «او هامل» اشاره می‌کند در قرن بیست‌ویکم هم گروهی هستند که کتاب‌های دست‌نویس تولید می‌کنند). با این حال، ناشران و کتاب‌فروشان امروزی امیدوار و خوش‌بین هستند که تاریخ تکرار نشود.

«جیمز دانت» مدیرعامل انتشارات «واترستونز» معتقد است امر احیای کتاب‌های چاپی، واقعی و ماندگار است. تمرکز بر ارائه کتاب‌های ارزان‌قیمت به عنوان ابژه‌ میل، محور فعالیت‌های «واترستونز» شد. «دانت» در این‌باره می‌گوید: «من بیشترین فروش کتاب‌ها را مرهون چگونگی عرضه آن‌ها هستم. این‌که چطور آن را در اختیار مشتری می‌گذارید و حس لمس کردن کتاب را به خوانندگان هدیه می‌کنید، خیلی مهم است. ما در این راستا، مبلمان فروشگاه‌های «واترستونز» را عوض کردیم. میزهای کوچکی داریم تا تمرکز بیشتری روی آن‌چه نمایش می‌دهیم باشد. همه چیز با هدف تشویق مردم به کتاب‌خوانی و تبدیل کتاب‌فروشی‌ها به مکانی برای کشف زیبایی‌ها پیش می‌رود.

«دانت» فکر نمی‌کند موج کنونی برای کتاب‌های زیبا، مسأله جدیدی است، بلکه او این را نوعی بازگشت به ارزش‌های پیشین صنعت نشر می‌داند.

او ادامه می‌دهد: «بعد از بحران مالی، ما کم کردن هزینه‌ها را شروع کردیم و سعی داشتیم با کاهش قیمت‌ها، ارزش تولید را بالا ببریم. به نظر من ناشران متوجه شدند مشتری‌ها خواهان دلیلی هستند تا به کتاب‌فروشی‌ها بروند. این به معنای خرید کتاب‌های مناسب با قیمت و طراحی خوب است. ما شاهد رابطه روشنی بین کتاب‌های موفق و آثار زیبا هستیم. بنابراین، این رویه برای ما سودآوری هم داشت.»

کتاب‌فروشی‌های مستقل هم از جریان ارائه کتاب‌های خوش‌منظره سود برده‌اند. «مری جیمز» که کتاب‌فروشی «آلدبرگ» را به همراه همسرش «جان» اداره می‌کند، می‌گوید که کارشان در حال شکوفایی است. او با تجربه هر دو نوع کتاب‌های چاپی و دیجیتالی، به این نتیجه رسیده است که بی‌رنگ و لعاب‌ بودن کتاب‌های «کیندل» نمی‌تواند از پس کتاب‌هایی که می‌توان به دست گرفت و لمس کرد، بربیاید. او در این‌باره می‌گوید: «آن‌چه مردم در «کیندل» می‌خوانند، یادشان نمی‌ماند، چون همه چیز عین هم به نظر می‌رسد. آن‌ها می‌گویند: دارم این کتاب را می‌خوانم اما یادم نمی‌آید اسمش چیست و نویسنده‌اش کیست. اما درباره کتاب‌های چاپی، لمس فیزیکی، رنگ و بافت آن در ذهن شما می‌ماند.»

جلدها معماگونه‌اند و اغلب به اندازه خود کتاب خلاقانه و الهام‌بخش هستند. «میتزی انجل» ناشر «فیبر» می‌گوید: «یک طراح خوب به اندازه ویراستار، متن را تفسیر می‌کند. گاهی جلدی غیرمنتظره و هوشمندانه، می‌تواند یک انتشارات را دقیقا به بهترین راه برای بارور کردن یک کتاب برساند. این می‌تواند در یک لحظه مسأله را روشن کند. تو با خودت فکر می‌کنی: آها! فهمیدم چطور این اثر را چاپ کنم.»

طی زمان انجام تحقیقاتم برای نوشتن این مقاله، دور خودم را پر کرده بودم از کتاب‌های زیبا، آن‌ها را کف اتاق پذیرایی پهن کرده بودم و به دنبال الگوها و مشابهت‌های‌شان بودم. دوست نداشتم آن‌ها را در قفسه بگذارم و آن چهره‌های زیبا را از جلو چشمم دور کنم. در میان‌شان کتاب‌های آشپزی، اطلس‌ها، رمان‌هایی مثل «ق مثل قوش» نوشته «هلن مک‌دونالد»، «مهاجر خوب» از «نیکش شوکلا»، «شهر باز» نوشته «تایجو کول» و «راه‌آهن زیرزمینی» از «کولسون وای‌هد» بود. «مار اسکس» و «جاده ابریشم» هم که از پرفروش‌ترین‌های اخیر بازار کتاب بوده‌اند، میان این کتاب‌ها می‌درخشیدند.

 

با این حال، یک نگرانی وجود دارد که کتاب‌ها به جای منبع الهام، دانش و تخیل، به ابژه‌های تجمل و نمادهای دکوری تبدیل شوند. دوست‌داشتنی‌ترین کتاب‌های کتابخانه من در واقع اصلا زیبا نیستند: یک نسخه قدیمی با جلد سخت از «گتسبی بزرگ» بدون پوشش کاغذی و یک جلد از مجله نقد ادبی «نیویورک» که به «قایق موتوری» نوشته «رناتا ادلر» پرداخته بود و در حمام از دستم در آب افتاد.

ما باید متوجه باشیم که از قدیم ارتباطی بین زیبایی و یادگیری وجود داشته است. چه کتاب‌مان جزو دست‌نوشته‌هایی با قدمت و جاذبه تاریخی باشد و چه جزئی از فناوری قدیم، باید کار طراحان و ناشران را گرامی بداریم، چون آن‌ها به مبارزه‌طلبی‌های جسورانه‌ ای‌بوک‌ها به خوبی پاسخ گفته‌اند.

همچنین باید متوجه باشیم که زیباترین کتاب‌های چند سال اخیر، جزو درخشان‌ترین و الهام‌بخش‌ترینِ آن‌ها هم بوده‌اند. توجه و دقت در طراحی آثار قرون وسطایی و تاریخی، حرف‌های مهمی درباره محتوای آن‌ها و ارزش ادبی‌شان به زبان می‌آورد اما این مسأله درباره طراحی‌های جدید کمتر صدق می‌کند.

*****

در ادامه نظر سه نفر از نویسندگان پرفروش‌ترین آثار طی سال‌های اخیر را درباره طراحی جلد کتاب‌های‌شان می‌خوانید:

«سارا پری» نویسنده «مار اسکس»

 «قرار بود برای انتشارات «Serpent’s Tail» هر تصویری را که به نظرم خیره‌کننده‌ای می‌آمد، بفرستم. بنابراین چندین تصویر از کاشی‌هایی را که در موزه کاشی «جکفیلد» ـ تعداد زیادی از کارهای «ویلیام موریس» و «ویلیام دو مورگان» ـ دیده بودم، برای‌شان ایمیل کردم. به کل کاشی‌ها را فراموش کردم تا این‌که ایمیل طرحی پیشنهادی به دستم رسید. در ماشین بودم و سکسکه خیلی بدی داشتم که نمی‌خواست بند بیاید. ایمیل را با گوشی‌ام باز کردم و وقتی طرح را دیدم، آن‌چنان خوشحال شدم که سکسکه‌ام بند آمد. در لحظه فهمیدم که طرح بی‌نقصی است.

طراحی تأثیر زیادی بر موفقیت یک کتاب در بازار دارد. جلد یک اثر به سادگی یک طراحی تأثیرگذار و غیرمعمول نیست، بلکه چیزی را درباره کتاب بیان می‌کند که من به سختی تلاش کرده‌ام به آن دست پیدا کنم و امید دارم خواننده متوجهش شود. جلد کتابم کاملا در سنت‌های ویکتوریایی (طرح‌های ویلیام موریس) ریشه داشت و در عین حال ظاهری معاصر دارد. اگر کتاب جلد تاریخی کمی متعارف‌تر داشت، به خوبی نشان‌دهنده مضمون کتاب نبود و به نظر من به این اندازه موردپسند خواننده قرار نمی‌گرفت. من هم آن را نمی‌پسندیدم!»

«هلن مک‌دونالد» نویسنده «ق مثل قوش»

طراح: «کریس وُرمل» و «سوزان دین»

«طراحی جلد کتابم با چنان سرعت و سهولتی انجام شد که بعدها احساس کردم کار تقدیر ناگزیرم بوده است. هیچ جلد جایگزینی وجود نداشت. حدود یک سال بعد از انتشار کتاب، ناشرم «دن فرانکلین» برایم نوشت آیا فکری درباره تصویر جلد دارم یا نه. عنوان کتاب او را یاد حروف الفبای چاپی «ویلیام نیکلسون» می‌انداخت تا یک جلد عکسی. او گفت که می‌توانیم دنبال تصویرگری باشیم که به سبک «نیکلسون» جلد را طراحی می‌کند.

 

«سوزان دین»، «کریس ورمل» را به عنوان یک گزینه کاملا مناسب پیشنهاد داد و من خیلی خوشحال شدم. بنابراین چند عکس از قوشم «میبل» و تصاویری از نشیمن‌گاه، پابند و ساک‌هایی با طرح‌ این پرنده برای «ورمل» فرستادم و ۹ روز بعد طرح مدادی جلد کتاب برایم ایمیل‌ شد. عالی بود!»

«پیتر فرانکوپن» نویسنده «جاده ابریشم»

طراح: «اما یوبانک»

«ابتدا ماکتی از یک طراح آمریکایی به دستم رسید که تصویر یک کامیون کمپرسی را با نقش برجسته‌ای پارسی با قدمتی ۲۰۰۰ ساله نشان می‌داد. آن‌ها گفتند: «این مفهوم کهن و نو را کنار هم نشان می‌دهد.» کاملا دلسرد شدم. مجموعه‌ای از تصاویر را برای «بلومزبری» فرستادم. یکی از آن‌ها همان موقع در مسجد اصفهان بود. «اما یوبانک» با ایده‌ای نو از سفر برگشت و وقتی کپی آن را دیدم، تقریبا از خوشحالی گریه‌ام گرفت.

او به من گفت که «بلومزبری» واقعا روی این طرح فکر کرده. آن‌ها جلد سخت کتاب را در نواری بنفش‌رنگ پیچیده و بعد با نوشته‌های سفید و طلایی آن را مزین کرده بودند می‌دانستم مردم می‌فهمند که این طرح فقط درباره شترها و جاده کهن ابریشم نیست، بلکه درباره تاریخ جهان است»

منبع: ایسنا

 

 

ناشران دیجیتال همچنان از كپی های غیر قانونی و از بین رفتن حقوق ناشران و مولفان به عنوان یك معضل جدی نگرانند.

 

به گزارش چاپ و نشر، از سی امین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران،نشردیجیتال یکی از حوزه‌های جدیدی است که که در صنعت کتاب و کتابخوانی باعث تحولی شگرف شده است . به گونه ای که امروزه در زمینه نشر دیجیتال کتاب‌های گویا ودیجیتال از اهمیت بالایی برخوردار هستند.

از این رو سری به چند ناشر دیجیتال در نمایشگاه کتاب زدیم تا نقطه نظرات آنها را در خصوص این بخش از نمایشگاه کتاب جویا شویم .

یکی از این ناشران دیجیتال که در زمینه کتاب های کمک آموزشی فعال است میگوید : متاسفانه همچنان حقوق ناشر و مولف زیر پاگذاشته می شود و در این زمینه اقدام جدی از سوی متولیان امر صورت نمی گیرد تا سرمایه ناشر و مولف از کپی های غیر قانونی محفوظ بماند.

این ناشر دیجیتال افزود: مهمترین دلیل عدم استقبال ناشران از نشر دیجیتال هم به این دلیل است که آنها نسبت به رعایت کپی رایت در فضای مجازی اطمینان نداشتند و نگران آن هستندکه کتاب ها و نشریاتی که به صورت دیجیتالی منتشر می کنند، به طور غیرقانونی در بازار تکثیر گردد.

یک ناشر دیجیتال با اشاره به تحولاتی که نشر الکترونیک در حوزه کتاب ایجاد کرده است گفت:از مهمترین مزایای نشر دیجیتال این است که، نیاز به کاغذ ازبین می رود و این موضوع می تواند به حفظ محیط زیست و حفاظت از جنگلها کمک فراوانی داشته باشد.

وی افزود:علاوه بر حذف هزینه های کاغذ،در خصوص چاپ، انبارداری، حمل ونقل هم صرفه جویی صورت می گیرد که این هم از دیگر مزایای استفاده از کتاب هاب الکترونیک است.

این ناشردیجیتال در ادامه اظهار داشت: در این صنعت، کاربر می تواند به صورت 24 ساعته از هر جایی از دنیا کتاب مورد نظر خود را خریداری کند و در عین حال با توجه به فراگیر شدن اینترنت و دستگاه های همراه، نشر دیجیتال موجب افزایش مخاطبان می گردد ،که به طور ویژه این موضوع مخاطبان جوان و نوجوان نیز شامل می شود.

اما تعداد زیادی از ناشران دیجیتال این دوره از نمایشگاه کتاب انتقاداتی زیادی را نسبت به مکان پرت سالن ناشران دیجیتال داشتند.

یکی دیگر از این ناشران گفت: این جانمایی پرت، بخش ناشران دیجیتال را با استقبال سرد بازدید کننده مواجه کرده است،در حالی که در سال گذشته سالن ناشران دیجیتال در فضایی بهتر برگزار شده بود و استقبال مردم به نسبتا امیدوارکننده بود.

این ناشر دیجیتال افزود: بخش نشر دیجیتال امسال در نزدیکی پارکینگ شهر آفتاب قرار داده شده بود که فاصله زیادی با دیگر بخش های این نمایشگاه داشت،متاسفانه در این دوره مسولان وزارت ارشاد هم حمایتی جدی از ناشران دیجیتال نداشتند که این خود باعث سرخوردگی ماشده است ،در حالی که دنیا به سمت دیجیتال شد در حال حرکت است ،اگر می خواهیم در این حوزه که مزیت های فراوانی را برای مخاطب به دنبال دارد حرفی برای گفتن داشته باشیم ،باید برنامه ریزی جدی در این حوزه داشته باشیم.

اما نمایشگاه مدافعان حرم هم از بخش‌های جنبی سی‌امین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران است که رشادت شهدای مدافعان حرم را به بازدیدکنندگان معرفی می کند.

مهدی رحمانی مدیر نمایشگاه مدافعان حرم درباره برپایی این دوره از نمایشگاه گفت: این نمایشگاه برای نخستین بار در سال 95 با محوریت یگان ویژه فاتحین در فضایی بالغ بر 600 متر مربع در بیست و نهمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران برپا شد که به حمدالله با استقبال بازدید کنندگان روبرو شد.

از این رو امسال نیز این نمایشگاه برای دومین سال در سی امین نمایشگاه کتاب در فضای به وسعت 800 متر با بخش های متنوع برپا شده است.مجموعه کتاب 7 به پاس خدمات ارزشمند مدافعان حرم و به منظور نکوداشت خون شهدای مدافع حرم در سال 95 اقدام به برپایی نمایشگاهی برای ترویج ایثار در نمایشگاه کتاب کرده است.

مدیر بخش نمایشگاه مدافعان حرم در خصوص بخش های این نمایشگاه بیان کرد: در ابتدای ورود بازدید کننده با غرفه یگان ویژه نوهد که 7 شهیدمدافع حرم تقدیم کرده اند مواجه می‌شود، سپس با حضور در غرفه عکاسی عکس یادگاری با لباس رزم گرفته و تا زمان آماده شدن عکس خود از سالن ستاره آرزوها که امسال به نمایشگاه اضافه شده و با محوریت مهدویت است، در این سالن حضور پیدا می‌کند.

وی باشاره به تونل در نظر گرفته شده برای بازدید کنندگان این بخش گفت: در این تونل سیر ایجاد خلقت و بعد از خلقت(دوزخ و بهشت) به نمایش در آمده که بازدیدکننده در این تونل با مفهوم ستاره آرزوها که همان حضرت مهدی(عج) آشنا می‌شود است و بازدید کننده در آخر تونل نکته ای که دریافت می کند این است که بعضی ها ستاره آرزوهای خود را پیدا کردند.

دبیر نمایشگاه مدافعان حرم در ادامه تصریح کرد: بازدید کننده پس از بازدید از سالن ستاره آرزوها از سالن نمایش زنده تئاتر در 12 اپیزود داستانی را تماشا می‌کند که در این نمایش نحوه شکل گیری گروهک تروریستی داعش از تشکیل آن توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی و عربستان، اعلام موجودیت داعش، اعزام نیروها و حمله به خانواده های سوری و عراقی، مبارزه رزمندگان با تروریست هاس تکفیری و شهادت رزمندگان و در پایان کلیپ سخنان رهبر انقلاب در خصوص شهدای مدافع حرم و رجز خوانی رزمندگان اجرا می شود که تاثیر خوبی بر روی بازدید کنندگان داشته است.

 

منبع: خبرنگارنما

سی‌امین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در حالی آخرین روز خود را در شهر کتاب پشت‌سر می‌گذارد که مسئولان آن از رشد 14 درصدی فروش این نمایشگاه نسبت به سال گذشته خبر می‌دهند. این در حالی است که ناشران بخش دیجیتال از بی‌اعتنایی نمایشگاه به این بخش و کاهش 30 درصدی فروش خود گله دارند.

 

به گزارش چاپ و نشر، نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران مهم‌ترین رویداد فرهنگی کشور است. دستگاه‌های مختلفی از وزارت فرهنگ و ارشاد گرفته تا شهرداری تهران برای برگزاری آن بسیج می‌شود و هر ساله بیش از چهار میلیون نفر از این نمایشگاه بازدید می‌کنند. اما هر سال که می‌گذرد نمایشگاه کتاب بیشتر رنگ کارناوال به خود می‌گیرد و کتاب جای خود را به سرگرمی می‌دهد.

در همین دوره، سالنی از سوی شهرداری با عنوان شهر ورزش برپا شده که سرگرمی‌های شاد و مفرحی از تیراندازی با تفنگ و کمان گرفته تا دارت و فوتبال دستی و... را در غرفه‌هایش به بازدیدکنندگان عرضه می‌کند.

برای کودکان هم سرگرمی‌های متنوعی در نظر گرفته شده، مثل خاک‌بازی و قصه‌گویی. در این سالن جای سوزن انداختن نیست و در بخش ناشران کشورها و بازار جهانی کتاب پرنده پر نمی‌زند. ده، پانزده سال پیش که نمایشگاه در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران واقع در بزرگراه چمران برپا می‌شد خبری از این سرگرمی‌ها نبود. شاید این سرگرمی‌ها که بخشی از نمایشگاه را به شهر بازی بدل کرده مخاطبان بیشتری را به نمایشگاه کتاب بکشاند تا حداقل یک کتاب بخرند و به تحقق شعار امسال نمایشگاه «یک کتاب بیشتر بخوانیم» رنگ واقعیت ببخشد.

فروشگاهی به وسعت یک شهر

برخی معتقدند نمایشگاه کتاب از رسالت اصلی خود مبنی بر نمایش کارنامه نشر در طول یک سال و کمک به بازار کتاب، دور شده است.

یحیی دهقانی، مدیر کمیته علمی فرهنگی این دوره نمایشگاه کتاب، با بیان این‌که سال‌هاست گفته می‌شود نمایشگاه کتاب یک فروشگاه بزرگ است، عنوان می‌کند: در این سال‌ها مسئولان به‌دنبال راهی بودند تا نمایشگاه از این حالت خارج شود. به باور او، نمایشگاه باید بتواند فرهنگ‌سازی کند تا فروش کتاب در طول یک سال در کتابفروشی‌های کشور را تضمین کند.

از دیگر سوی، همایون امیرزاده، سخنگوی این دوره نمایشگاه کتاب با تأکید بر این‌که نمایشگاه کتاب تهران تلفیقی از فرهنگ و اقتصاد است، به جام‌جم می‌گوید: چرخه سالانه اقتصاد نشر حدود هزار میلیارد تومان است که یک چهارم از این اقتصاد به صورت فشرده و در 10 روز به‌عهده نمایشگاه کتاب است.

در واقع سال مالی ناشران در نمایشگاه کتاب تهران رقم می‌خورد. او با اشاره به این‌که تا پایان روز نهم نمایشگاه بیش از 57 میلیارد تومان خرید کتاب تنها از طریق دستگاه‌های کارتخوان موجود در غرفه‌های ناشران ثبت شده است، افزود: این میزان خرید نسبت به مدت مشابه دوره بیست و نهم این نمایشگاه، 14 درصد رشد را نشان می‌دهد.

همچنین، در این چند دوره با افزودن بخش‌هایی تلاش شده تا بعد نمایشگاهی این رویداد پررنگ‌تر شود. در این خصوص، معاون فرهنگی وزیر ارشاد و رئیس سی‌امین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران به سالن یاس اشاره می‌کند و می‌گوید: فضای فروشگاهی کتاب مانع از این می‌شود که بازدیدکنندگان به سرعت کتاب‌های خود را تهیه کنند. از این نظر سالن یاس با دارا بودن مشاوره‌ها، نشست‌های اینفوگرافی و مشاوره‌های مکتوب می‌تواند به بازدیدکنندگان کمک بالایی کند.

به گفته عباس صالحی از آنجا که فضای نمایشگاهی این سالن باز بوده و افراد می‌توانند مطالعه کنند، این امکان وجود دارد که تمامی عناوین را تورق کرده و در بین آنها کتاب مورد علاقه خود را انتخاب کنند.

چنین انتخاب‌هایی، فرصت و اعتماد بیشتر را برای بازدید کنندگان فراهم می‌کند.

مدیر کمیته علمی و فرهنگی نمایشگاه کتاب نیز به سالن کارنامه نشر اشاره می‌کند و می‌گوید: این بخش را در فضایی به مساحت 450 مترمربع برپا کرده‌ایم و در آن حدود 27 هزار عنوان کتاب چاپ اول سال 95 در معرض دید عموم بازدیدکنندگان گذاشته شده است.

امان از باران و گرمای بی‌امان

نمایشگاه کتاب دومین سال حضورش را در شهر آفتاب تجربه می‌کند. با ارفاق می‌توان به برگزارکنندگان این رویداد بزرگ فرهنگی نمره قبولی داد، اما در روزهای نخست ناشران و غرفه‌داران و بازدیدکنندگان از دست باران و سیل در امان نبودند و در روزهای پایانی از دست گرما و هوای دم‌کرده چادرها.

افزون بر این‌که در دو روز گذشته به‌دلیل تعطیلات پایان هفته استقبال بیشتری از نمایشگاه شده بود و جمعیت زیادی راهی شهر آفتاب شدند.

در این شرایط رضا صالحی‌امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد در مراسم افتتاحیه اعلام کرده که آماده است کلید نمایشگاه را به اتحادیه‌ها و اصناف بدهد.

محمدرضا مخبردزفولی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ضمن بازدید از نمایشگاه کتاب و مثبت ارزیابی کردن آن، در این خصوص ابراز امیدواری می‌کند واگذاری امور این نمایشگاه به صنوف، در کنار نظارت و ارزیابی اتفاق بیفتد.

به گفته او، اصل کار واسپاری به شرط قاعده و ضوابط نظارت و پاسخگو بودن آن کار خوبی است.

اما و اگرهای نشر دیجیتال

این روزها که شمارگان کتاب به کمتر از 500 نسخه رسیده و برخی از به شماره افتادن نفس‌های بازار کتاب سخن می‌گویند، خیلی‌ها کتاب الکترونیک و نشر دیجیتال را نوشداروی در بی‌درمان نشر برمی‌شمردند. البته این موضع موافقان و مخالفان زیادی دارد.

عباس صالحی، معاون فرهنگی وزیر ارشاد این موضوع را پروژه‌ای جهانی می‌خواند که برخی ناشران را برای کاهش هزینه‌های چاپ و کیفیت بالای نسخه دیجیتال به این سمت روانه کرده است.

زهرا شیرکوند سرپرست اداره تألیف و نشر انتشارات شاهد با مقایسه نشر دیجیتال و نشر سنتی و کاغذی، می‌گوید: هریک از این دو حوزه مخاطبان خاص خود را دارد. خرید و خواندن کتاب از عادات گذشته مردم کشور ماست و بسیاری از مردم حتی یک کتابخانه کوچک در منزل خود دارند، اما بهره‌مندی از فناوری که اجازه می‌دهد کتاب‌های الکترونیک همواره با مردم و در دسترس مخاطب باشد، بحثی کاملا متفاوت و جداست.

از سوی دیگر، نادر قدیانی مدیر انتشارات قدیانی و رئیس سابق اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، در این باره می‌گوید: پدیده کتب الکترونیکی در 10 سال گذشته با یک موج در میان مردم آمد و معتقدم با همان موج در حال عقب‌نشینی است.

به گفته او، کتب عمومی اعم از رمان، داستان یا کتب فیلم مورد استقبال مردم است و کتاب‌ها از دور خارج نشده‌اند و چه‌بسا شرایطی بهتر نیز پیدا کرده‌اند.

رضا حاجی‌آبادی مدیر انتشارات هزاره ققنوس نیز کتاب را رسانه‌ای قدیمی و ماندگار می‌داند و به جام‌جم می‌گوید: هیچ رسانه‌ای نمی‌تواند جای کتب چاپی را بگیرد.

همان‌طور که یک شخص کتابخوان قطعا کتاب را با فیلم عوض نمی‌کند و این مساله‌ای است که درباره فیلم و کتاب هری پاتر در اروپا دیده شد؛ با وجود این‌که مردم فیلم این اثر را دیده‌اند، باز هم برای خرید چاپ جدید این کتاب صف می‌بندند.

کاهش 30 درصدی فروش دیجیتال

با وجود نظرات مخالف و موافق، بخش دیجیتال چند سالی است که جایش را در نمایشگاه کتاب محکم کرده است. اما امسال بخش نشر دیجیتال که در نزدیکی پارکینگ شهر آفتاب قرار دارد، در حاشیه قرار گرفته و حتی یکی از بخش‌هایی بود که جمعه هفته گذشته با بارش باران آسیب دید و بازار کسبش فلج شد.

دامون آذری، مدیر موسسه آوانامه که به انتشار کتاب‌های صوتی مشغول است، در این‌باره به جام‌جم می‌گوید: ناشران دیجیتال پیش‌تر هم از محلی که در آنجا مستقر شده‌اند گله‌مند و ناراضی بودند. ناشران دیجیتال قبل از آسیب‌های بارش باران هم می‌خواستند در جایی مستقر باشند که مردم آنها را ببینند. آنها می‌گفتند حمایت دولتی، سوبسید و تخفیف نمی‌خواهند بلکه نیازمند جایی برای دیده شدن هستند.

او با اشاره به این‌که امسال به ناشران دیجیتال حتی ناشرینی که در زمینه کتاب‌های صوتی و کتاب‌های الکترونیک فعالیت می‌کردند اجازه داده نشد تا در بخش ناشرین عمومی غرفه داشته باشند، می‌افزاید: هر چند یکی دو تا از ناشران توانستند به این مهم دست بیابند، اما پرسش اینجاست که چرا مسئولان تبعیض قائل می‌شوند.

به گفته‌ آذری، این عرصه جایی است که می‌توان در آن شغل ایجاد کرد: اما به دلیل این‌که دیده نمی‌شوند، خیلی‌ از ناشران این عرصه‌ را رها می‌کنند و فعالیت ناشران در این بخش نسبت به سال گذشته 30 درصد کاهش داشته است.

گرامیداشت یاد یک خبرنگار

مراسم گرامیداشت یاد و خاطره محمدرضا رستمی خبرنگار حوزه کتاب و سردبیر نشریه روزانه دوره قبلی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران و علی عاشوری مدیر بخش فضای مجازی و سایت این نمایشگاه در دوره‌های گذشته و فعال حوزه کتاب، ظهر دیروز در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار شد.

علیرضا بهرامی مدیر اداره فرهنگی خبرگزاری ایسنا و فعال حوزه کتاب و نشر در این مراسم گفت: این‌که در این دوره از نمایشگاه، چشم‌هایمان را به هر سو بگردانیم، اما نتوانیم دوستی عزیز مانند رضا رستمی را در آن بیایم، از لحظه‌هایی است که از بودن در این نمایشگاه دلزده می‌شویم.

 

منبع: جام جم