عرضه کتاب، مهم‌ترین مشکل نویسندگان و ناشران

  • یکشنبه, 12 فروردين 1397 ساعت 05:38
  • منتشرشده در نشر

هم اکنون وضعیت نشر کتاب در سراسرکشور نا مناسب است این امر را باید از دو زاویه مورد بررسی قرار داد  اگر از بعد کیفی نگاه کنیم باید اذعان کرد که متاسفانه به لحاظ سوق دادن مردم به سمت مطالعه عمومی، وضعیت خوبی نداریم به طوری که عملاً تولیدات كتاب استان در بخش‎‎های عمومي، پژوهشي، تاريخي، فرهنگ عامه و بومي، كم است مگر در مواردی که اداره کل ارشاد اسلامی استان در این بخش حمايت كند که این نیز به دلیل سیاست ارشاد برای افزایش سرانه مطالعه برای ارتقای فرهنگ عمومي و عامه در استان است.

به گزارش چاپ و نشر، در همین راستا مشکلات عرضه و کمبود سرمایه به عنوان مهم‌ترین مشکلات حوزه فرهنگی باید بررسی کرد.

«حسن مفيدي» معاون فرهنگي اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان در رابطه با وضعیت کنونی نشر در استان اظهار کرد: استان حدود 40ناشر فعال دارد كه سالانه حداقل يك يا 2عنوان كتاب منتشر مي‌كنند و استان در 8 ماه امسال به لحاظ تعداد کتاب‏‏های منتشر شده در رتبه دوازدهم کشور قرار دارد که در مقایسه با برخی استان‎‎های پرجمعیت و دارای امکانات نشر، جایگاه مناسبی است.

این مسئول عنوان کرد: بخشي از کتاب‌هاي منتشر شده در استان در حوزه کتاب‌های ادبي و شعر است که از سوی شاعران جوان و نو قلم استان منتشر می‎‎شود و چند سالی است که داستان‌نويسي و رمان نیز روند رو به رشدی در استان دارد که به لحاظ خلاقانه بودن این قبیل آثار، مورد توجه است. وی در ادامه بيشترين كتاب‌هاي منتشر شده در استان را به ترتيب در حوزه‌هاي ادبيات و شعر، داستان، تاريخ، دين، اخلاق، فلسفه و كتاب‌هاي مذهبي ذكر كرد.

محدودیت مراکز پخش معتبر

معاون فرهنگی ارشاد یزد از عمده دلايل وضعيت فعلي نشر در استان را وجود مشكلات اقتصادی به ویژه گراني كاغذ و چاپ عنوان كرد و گفت: به‌طور طبیعی يك نويسنده انتظار حمايت دارد که نوعي از این حمايت را ارشاد با خريد تعدادي از آثار نويسندگان با وجود محدودیت‎‎های اعتباری انجام مي‌دهد ولي مهم‌ترين مشكل نويسندگان و بعضي از اهل قلم و حتي ناشران استان، موضوع توزيع كتاب است. به گفته مفیدی، در کشور تنها 3 یا 4 مركز پخش كتاب معتبر وجود دارد كه كتاب‏‏هاي نويسندگان و ناشران را با شرايطي پخش مي‌كنند و ناشران به خاطر مشكلات فراوان كمتر امكان پخش كتاب‌های نويسندگان را دارند.

وی افزود: متاسفانه به دلیل مشکل و ضعف موجود در توزیع و عرضه کتاب، نويسندگان بیشتر دچار مشكل مي‌‌‌شوند و به تبع این نیز سرمايه‌گذاري در بخش كتاب دچار کاهش می‎‎شود چرا که نويسندگان به دلیل مشکلات مالی كمتر دست به قلم مي‌برند.

فعالیت کمتر از 100 نویسنده در استان

مفیدی تعداد نويسندگان و اهل قلم استان را كمتر از 100 نفر اعلام و عنوان كرد: مقايسه تعداد نويسندگان و ناشران فعال در استان بیانگر وضعيت نامناسب فعلی است، موضوعی که برای شهري با سوابق دیرینه اهل قلم و خواستگاه نویسندگان بزرگی مانند مانند «ايرج افشار» «اسلامي ندوشن» و افرادي از اين دست، بعید و دور از انتظار است. وی تفاوت بين ناشران استان در توليد كتاب را نیز معنادار خواند و گفت: متاسفانه در کنار ناشرانی با عملکرد سالانه 20 تا 30 کتاب، ناشري نیز تنها یک یا دو کتاب در سال منتشر می‎‎کنند که این به توان و علاقه ناشر برمي‌گردد. به گفته وی، البته ناشر مي‌تواند چند شغله يا تك ‌شغله باشد بنابراین به طور طبیعی ناشري كه شغل ديگري داشته باشد، وقت کمتری را در رابطه با نشر می‎‎تواند صرف کند لذا عملکرد محدودتری خواهد داشت.

معاون فرهنگی ارشاد یزد متوسط سرانه هر ناشر در استان را 5 تا 6 کتاب خواند و در این باره  ادامه داد: بعضي ناشران به دليل علاقه به توليد كتاب، در این امر سرمايه‌گذاري مي‌كنند و در برخی موارد نیز ناشر با مؤلف شريك مي‌شود ولی متاسفانه گاهي اوقات نیز ناشر و مؤلف يكي می‌شود و اين مؤلف‌ناشر براي كتاب خود سرمايه‌گذاري می‎‎کند و غالباً در عرضه آن دچار مشکل می‎‎شود.

کمبود سرمایه؛ از مشکلات نشر کتاب

«حسين مسرت»نويسنده و ناشر يزدي، مشكلات نشر را ناشی از نداشتن سرمايه از سوی ناشران دانست و گفت: اکثر آثار مؤلفان با سرمايه مؤلف در استان يزد چاپ مي‌شود و ناشران از سرمايه‌گذاری در این زمینه خودداری می‎‎کنند زیرا استان با مشکل فروش کتاب مواجه است. وی گفت: به عنوان نمونه كتاب پرفروش «واژه‌نامه يزدي» اثر استاد ايرج افشار از سال 88 تاکنون، فقط 500 جلد فروخته شده يا كتاب «مهدي آذريزدي» با اين كه كتاب پرفروشي بود اگر حمايت ارشاد یزد نبود، شايد روي دستمان مي‌ماند.

وي ادامه داد:‌ به استثناي چند عنوان كتاب درسي كه ناشران سرمايه‌گذاري و چاپ مي‌كنند و فروش نیز دارد بقيه ناشران كتاب را با سرمايه مؤلف چاپ مي‌كنند.

وي گفت: كتاب‌هايي كه بتوانند حمايت ارشاد را جلب كنند، ارشاد به تناسب و صلاحديد خود، بين 50 تا 100جلد و گاهي اوقات 100 تا 300 جلد از آن را خريداري مي‌كند؛ البته به شرط این که ناشر آن كتاب يزدي باشد. ولی در چند سال اخیر به دلیل مشکلات بودجه‎‎ای، آمار خرید از سوی ارشاد بسیار کاهش یافته است.

نبود کتاب‏‏های تخصصی در استان

این نویسنده و ناشر کتاب به مشكل توزيع نامناسب کتاب در استان به دلیل نبود مركز توزيع و تلاش 20ساله شركت تعاوني ناشران برای ایجاد بازارچه كتاب اشاره کرد و افزود: تهران هم در صورتی که کتاب را مختص شهرستان نداند، براي توزيع در كشور حداقل 40درصد حق فروش مي‌گيرد. وي از ديگر مشكلات اهل كتاب به نبود عناوين كتاب‌هاي تخصصي در يزد اشاره کرد و گفت: متاسفانه براي خريد كتاب‎‎های تخصصي مورد نیاز بايد به تهران رفت زیرا که محدود كتابفروشي‌هاي يزد فقط 2يا3عنوان كتاب تخصصي آن هم براي نمونه مي‌آورند. وی دراین‌باره افزود: بیشتر كتاب‌فروشي‌های استان كتاب‎‎هایي را مي‌آورند كه فروش آن تضمين‌ شده باشد و حتی برخي كتاب‌فروشي‌هاي بسيار خوب و با سابقه‎‎ یزد، سال‌هاست به اين نتيجه رسيده‌اند كه براي تعطيل نشدن مغازه‌شان بايد در كنار فروش كتاب، به فروش لوازم‌تحرير هم بپردازند.

نقش نمایشگاه‎‎های کتاب

به گفتۀ مسرت، در سال‎‎های گذشته خرید ارشاد از ناشران کتاب یکی از حمایت‎‎های خوبی بود که در این رابطه انجام می‎‎شد و حتی در مقطعی خرید کتاب هم از سوی استانداری و دیگر ادارات انجام می‎‎شد، ولی متاسفانه در 8‌سال گذشته این روند و حتی حمایت از کارهای پژوهشی متوقف شد به طوری که برخی از مؤلفان و پژوهشگران در خانه درگوشه عزلت نشستند.

وی با گلایه از خارج شدن کتاب از سبد خانوارها به دلیل گرانی و فشار تحریم‎‎های چندجانبۀ اقتصادی، یکی از راهکارهای افزایش فروش کتاب را برگزاری نمایشگاه‎‎های کتاب در استان برشمرد که معمولاً با تخفیفهای مناسب افراد را به خرید کتاب‎‎های مورد نیازشان ترغیب می‎‎کند.

مسرت همچنین گفت: البته جاذبه‎‎های دیگری مانند کسب آسان اطلاعات از طریق شبکه اینترنت و وجود پایگاه‎‎های دانلود رایگان کتاب نیز در کاهش مراجعه به کتاب و  کتاب‎‎فروشی‎‎ها بی‎‎تاثیر نبوده است.

خروج کتاب از سبد خانوارها به دلیل گرانی

«محمدرضا کلان» مسئول شرکت تعاونی ناشران استان یزد نیز نگاه‏‏ها را در رابطه با مشکلات متفاوت خواند و افزود: برخی مشکلات عمومی در تمام کشور مطرح است به‌عنوان نمونه مسائل و فشار‎‎های اقتصادی جامعه که روی موضوع فرهنگ بسیار تاثیرگذار است. هر چه بر فشارهای اقتصادی بر جامعه و خانواده افزوده شود، موضوع فرهنگ در سبد خانوارها کمرنگ‎‎تر می‎‎شود.

وی ادامه داد: متاسفانه مشکلات کنونی وقت مطالعه را نیز از جامعه گرفته و اوقات فراغت افراد را کاهش داده است هرچند از همین زمان موجود نیز استفاده مناسبی در این زمینه نمی‏‎‎شود. کلان گفت: از طرفی موضوع فرهنگ‌سازی در جامعه یک مسئله زیربنایی است که تغییر آن غالباً زمان‎‎بر است و به طور معمول در مقطع حاکمیت مسئولان به نتیجه نمی‌رسد، بنابراین مسئولان نمی‎‎توانند از آن به عنوان یک عملکرد شاخص مانند ساخت پل و دیگر طرح‎‎های عمرانی زودبازده در دوران فعالیت خود یاد کنند و به همین خاطر نیز در اکثر اوقات مغفول مانده است.

لزوم حمایت‎‎های مالی و معنوی مسئولان از حوزه نشر

کلان با گلایه از اندک بودن حمایت‎‎های مالی و معنوی مسئولان از حوزه نشر، بیان کرد: تنها حامی این بخش که البته اندوخته قوی در این رابطه نیز ندارد، دستگاه فرهنگ و ارشاد کشور است که به لحاظ بی‌ثباتی برنامه‎‎های دولتی امکان برنامه‎‎ریزی‎‎های مدون را ندارد.

وی با پیشنهاد استفاده از کتاب به عنوان هدیه از سوی دستگاه‎‎ها برای حمایت از نویسندگان و ناشران، اظهار کرد: به عنوان نمونه متوسط تیراژ ناشران استان حدود هزار نسخه است که با احتساب قریب به 400 دستگاه و نهاد و ارگان در استان، اگر هر دستگاه 5/2 کتاب از ناشر بگیرد کل یک تیراژ به نوعی عرضه شده است.

وی تولید کتاب در استان را سالانه 200 عنوان خواند و گفت: قطعاً هزینه کردن چند میلون تومان برای خرید چندین عنوان کتاب از سوی دستگاه‎‎ها ممکن و برای حمایت از ناشران تاثیرگذار خواهد بود.

لطمه جبران‎‎ناپذیر نگاه تجاری به مقوله نشر

کلان در بخش دیگری از سخنانش با تاکید بر لزوم توجه به نیازسنجی در حوزه نشر کتاب، افزود: البته ورود تخصصی ناشران به مقوله نشر نیز بسیار حائز اهمیت است چرا که نگاه تجاری کردن به مقوله نشر از سوی برخی از ناشران لطمه‌ای جبران‌ناپذیر است و می‎‎تواند آینده این بخش را به نابودی بکشاند.

مسئول شرکت تعاونی ناشران استان در ادامه به فعالیت‌‌های صورت گرفته در رابطه با ایجاد بازارچه کتاب به عنوان یک نیاز در استان اشاره کرد و گفت: متاسفانه علی‌رغم رایزنی‏‎‎های مکرر تاکنون فضای مناسبی در شهر برای این امر اختصاص نیافته است.وی ادامه داد: به‌تازگی فضایی در بلوار شهید صدوقی و در مجاورت فرهنگسرای شهرداری با تلاش مدیر کل ارشاد استان و موافقت اعضای شورای شهر برای این امر مهیا شده که ‎‎اکنون به صورت موقت و به مناسبت هفته کتاب به عنوان نمایشگاه کتاب در حال بهره‎‎برداری است. وی با ابراز امیدواری از اختصاص این مکان برای ایجاد بازارچه دائمی عرضه کتاب استان در حمایت نویسندگان و ناشران کتاب، افزود: یکی از اقدامات برای فرهنگ سازی در رابطه با مطالعه کتاب، تقویت بحث خیرین کتاب به ویژه در بحث کتاب‎‎های کمک درسی برای دانش‎‎آموزانی است که توان مالی در این زمینه ندارند. / همشهری

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)