مدیر انتشارات دارالکتب اسلامیه در نشست تاریخ شفاهی کتاب، از وجود سلیقه‌های سیاسی در اتحادیه ناشران و کتابفروشان و ماجرای بایکوت شدن خود در این اتحادیه پرده برداشت.

 

به گزارش چاپ و نشر، جلسه ای با حضور مرتضی آخوندی، مدیر انتشارات «دارالکتب اسلامیه» مدیر انتشارات دارالکتب اسلامیه و نصرالله حدادی، نویسنده و پژوهشگر حوزه نشر کتاب در سرای اهل قلم برگزار شد.

مرتضی آخوندی که در هفتمین نشست تاریخ شفاهی کتاب در هفته گذشته از آغاز فعالیت و برخی خاطرات خود در عرصه نشر سخن گفته بود (اینــجا)، با حضور در هشتمین نشست از این سلسله نشست‌ها به بیان بخش دوم خاطرات و فعالیت‌های خود پرداخت.

مدیر انتشارات دارالکتب اسلامیه درباره حق کپی‌رایت و ضررهایی که در نبود قانونی جامع در این زمینه متحمل شده بود گفت: بر اساس قانونی که در سال 1347 با عنوان قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان به تصویب رسیده بود، ناشرانی که قصد انتشار هرگونه کتابی را داشتند باید مواردی را رعایت می‌کردند که البته خلاهای موجود در این قانون، گاهی مورد سوء استفاده قرار می‌گرفت.

 وی افزود: به عنوان مثال در این قانون آمده بود آثاری که برای اولین بار در خارج از کشور چاپ و منتشر شوند شامل رعایت این قانون نمی‌شوند. این موضوع در طول زمان باعث به وجود آمدن مشکلات بسیاری برای ما شد؛ به طوری که برخی از ناشران با ایجاد دفتری در کشور لبنان، برخی از کتاب‌های اصیل اسلامی و مراجع شیعه ما را با ارز دولتی چاپ می‌کردند، به طوری که قیمت آن کتاب‌ها ارزان‌تر از قیمت کتاب‌های ما تمام می‌شد. بسیاری از این کتاب‌ها در ادامه در نمایشگاه‌های کتاب عرضه می‌شد تا جایی که کار به چاپ قرآن در خارج از کشور رسید.

آخوندی با اشاره به فراگیر شدن استفاده از چاپ افست در سال 1340 گفت: گسترش استفاده از چاپ افست که نقطه عطفی در تکثیر کتاب با هزینه کمتر بود، به تکثیر کتاب‌های ناشران و نویسندگان دیگر منجر شد و توجه همگان را به قانون حق کپی‌رایت جلب کرد. در ادامه این روند بود که برخی ناشران با استفاده از خلاءهای قانونی موجود بسیاری از کتاب‌های ما را چاپ و تکثیر کردند.

مدیر انتشارات دارالکتب اسلامیه درباره لزوم پیوستن یا نپیوستن ایران به کنوانسیون برن درباره رعایت حق کپی‌رایت گفت: اصولاً پیوستن به قانون جهانی رعایت حق کپی‌رایت مسائل و پیچیدگی‌هایی دارد که باید به آنها توجه ویژه کرد. از آن جمله ترجمه کامل و نعل به نعل آثار غربی به فارسی است که طبیعتاً ما بر اساس قانون اساسی کشور، باید آثاری مطابق با اصول اسلامی و موازین شرعی منتشر کنیم و از انتشار آثار اختلال‌آفرین در مسائل مذهبی، قومی، ملی و فرقه‌ای بپرهیزیم. به ویژه اینکه اکثر آثار موجود در کشور در حوزه علوم انسانی، آثار ترجمه‌ای هستند.

نظارت شدید ساواک بر انتشارات دارالکتب اسلامیه

مرتضی آخوندی در ادامه با اشاره به تنگناهای موجود برای انتشار آثار اسلامی و مذهبی در دوران پیش از انقلاب عنوان کرد: تا پیش از سال 1345 برای انتشار کتاب نیازی به اخذ مجوز نبود، اما از آن سال به بعد دولت اعلام کرد که هر ناشر بعد از چاپ کتاب و پیش از صحافی آن، باید یک نسخه از آن کتاب را به کتابخانه ملی ارسال کند تا پس از بررسی کارشناسان کتابخانه ملی و ارائه شماره ثبت به آن، ناشران برای صحافی و انتشار آن اقدام کنند.

وی افزود: بر این اساس معمولاً یک سری از کتاب‌های ممنوعه اعلام می‌شد که برخی از آنها کتاب‌های کمونیستی بود که ما با آن‌ها کاری نداشتیم و برخی از آن‌ها نیز کتاب‌های مذهبی بود که در حوزه فعالیت‌های ما جای می‌گرفت. بر این اساس بسیاری از کتاب‌های ما مورد بررسی و سخت‌گیری‌های شدید قرار می‌گرفت؛ به‌ویژه آثاری که مرحوم هاشمی رفسنجانی ترجمه می‌کردند و در اختیار ما می‌گذاشتند بسیار مورد بررسی قرار می‌گرفتم و ساواک ما را بارها برای چاپ و انتشار این کتاب‌ها فراخوانده بود.

مدیر انتشارات دارالکتب اسلامیه درباره نظارت شدید ساواک بر این انتشارات گفت: گزارش‌هایی که اخیراً از سازمان اسناد و کتابخانه ملی دریافت کرده‌ام نشان می‌دهد که ساواک دستور داده بود که چند مرکز مانند برخی مساجد که در کارهای سیاسی فعالیت داشتند و همچنین انتشارات دارالکتب اسلامیه به شدت زیرنظر ماموران امنیتی باشند. به دلیل همین نظارت شدید ما هیچوقت نتوانستیم رساله امام خمینی (ره) را چاپ کنیم.

تضعیف اتحادیه به دلیل وجود سلایق سیاسی متفاوت اعضاء

وی درباره حضور خود در اتحادیه کتابفروشان و ناشران نیز توضیح داد: اتحادیه کتابفروشان و ناشران قدیمی‌ترین تشکل صنفی در حوزه نشر کتاب است که طبیعتاً من نیز از ابتدای تأسیس این اتحادیه در آن حضور داشتم. اما ایجاد سلیقه‌های مختلف سیاسی در اتحادیه باعث به وجود آمدن مشکلاتی در روند فعالیت آن شد. به عنوان مثال خانم شهلا لاهیجی یکی از شرکت‌کنندگان در کنفرانس برلین در حدود سال 77 بودند؛ کنفرانسی که سراسر ضد نظام جمهوری اسلامی ایران بود و همه اعضای حاضر در آن کنفرانس از طرف دستگاه قضایی کشور مورد پیگیری قرار گرفتند.

آخوندی ادامه داد: یکی از اعضای اتحادیه به شدت اصرار داشت که ما الان باید به عنوان اتحادیه ناشران و کتابفروشان از خانم لاهیجی به عنوان یک ناشر حمایت کنیم و برویم و از ایشان دفاع کنیم. اما از آنجا که موضوع کنفرانس برلین یک موضوع مهم سیاسی و بین‌المللی بود که امنیت ملی و نظام ما ارتباط داشت، من اعلام کردم که این کار را نخواهم کرد و به همین دلیل بود که در نهایت از عضویت در اتحادیه استعفا دادم.

مدیر انتشارات دارالکتب اسلامیه درباره برخی هجمه‌های صورت گرفته علیه خود نیز توضیح داد: در ادامه رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان سرمقاله‌ای در یکی از نشریات کشور منتشر کرده بودند که در آن عنوان کرده بودند که یکی از ناشران مذهبی کشور با نشانه‌هایی که همگی نشانی بنده بود، با زد و بندهای اداری با وزارت ارشاد، چند میلیارد تومان کتاب به این وزارتخانه فروخته است. مجموعه این اتفاقات و این مطلب باعث شد که من در آن سال‌ها در اتحادیه بایکوت شدم.

 آخوندی ادامه داد: آنجا بود که ایشان متوجه اشتباه خود شده بود. اشتباهی که به هجمه‌های بسیاری علیه من در میان همکارانم منجر شد. ایشان نیز پس از پذیرش این موضوع هیچ تلاشی برای برطرف کردن این شبهه و حرمت ضایع شده نکردند و حتی اصلاحیه‌ای بر سرمقاله خود نیز منتشر نکردند. این اتفاقات در حالی رخ داد که من در طول عمرم به خاطر ندارم که به نهاد یا دستگاهی برای خرید از کتاب‌هایم مراجعه کرده باشم.

 

منبع: ایبنا

برای ارتقای دانش تولید کتاب باید استانداردهای حرفه نشر را در سطح بین‌المللی شناسایی و به‌تدریج استفاده از آن‌ها را الزامی کنیم.

 

محمدحسن فکری، مترجم کتاب «تولید کتاب؛ از ابتدا تا انتها» گفت: نخستین گام برای ارتقای دانش تولید کتاب ورود این حوزه به عرصه آکادمیک است. آن هنگام است که می‌توان کمبود منابع آموزشی در این عرصه را احساس و به تولید محتوا در این زمینه اقدام کرد.

 معاون آموزشی و پژوهشی اداره‌کل چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی توضیح داد: اگر چه از سوی اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران دوره‌های آموزش مبانی نشر برگزار شد اما این دوره‌ها کارگشا نبودند چرا که هدفمند اجرا نمی‌شدند.

 وی با بیان این‌که آثاری که در حوزه دانش تولید کتاب موجودند بسیار اندک هستند و تنها به چند نویسنده سرشناس مانند عبدالحسین آذرنگ محدود می‌شوند، گفت: ضرورت دارد استانداردهای حرفه نشر را در سطح بین‌الملل شناسایی کنیم و آن‌ها را به افرادی که قصد دارند نشر را به‌صورت حرفه‌ای دنبال کنند، آموزش دهیم و به‌تدریج استفاده از این استانداردها را الزامی کنیم؛ یعنی صدور مجوز برای ناشران منوط به مجهز بودن به دانش این استانداردها باشد تا با آگاهی از علم روز در این عرصه فعالیت کنند. ناگفته نماند، شروع دوره‌های آموزشی مذکور در اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران کار بسیار خوبی است و می‌تواند در این عرصه مؤثر واقع شود.

 معاون آموزشی و پژوهشی اداره‌کل چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار کرد: همچنین باید شیوه‌ کار کشورهای موفق در این عرصه را نیز رصد کنیم و اجرای آن‌ها را در دستور کار قرار دهیم.

 فکری درباره این‌که چرا برخی ناشران از ارائه تجربیات خود در عرصه تولید کتاب، به صور مختلف اعم از کتاب امتناع می‌کنند، گفت: شاید از این‌که رقیبی برای آن‌ها در این عرصه پیدا شود، هراس دارند. غافل از این‌که در دنیایی که تکنولوژی در حال پیشرفت است، اگر علم خود را روی کاغذ نیاورند، علم‌شان کهنه می‌شود و دیگر خریداری نخواهد داشت. چنان‌که این مهم در حوزه نشر اتفاق افتاده است و وقتی افرادی به صورت استاندارد تولید محتوا می‌کنند باید محتوای آن‌ها قابلیت انتشار به صورت الکترونیک، اینترنتی، کتاب الکترونیک، فایل‌ها و فرمت‌های گوناگون را داشته باشد و فقط برای نشر روی کاغذ، محتوا آماده نکنند.

 مترجم کتاب «تولید کتاب؛ از ابتدا تا انتها» افزود: با تمام این توصیفات مجدداً تأکید می‌کنم حوزه نشر و تولید کتاب به عنوان یک سیلابس درسی در دانشگاه‌ها مطرح شود و امیدوارم سازمان‌ها و مؤسساتی مانند خانه کتاب که تمام هم و غم‌شان نشر کتاب است، در ایجاد رشته آکادمیک در این عرصه پیشقدم شوند.

 

منبع: ایبنا

 رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران عضویت نمایندگانی از تشکل‌های نشر در هیأت امنای مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران را نشان‌دهنده حسن‌ظن مقامات وزارت ارشاد به صنف نشر دانست و این اقدام را فرصتی برای حرکت به سمت ارائه برنامه‌های ریشه‌ای و بنیادی در حوزه نشر اعلام کرد.

 

به گزارش چاپ و نشر، محمود آموزگار اظهار کرد: معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در راستای واسپاری نمایشگاه‌های کتاب به تشکل‌های نشر مدت‌ها پیش چهار گزینه را پیشنهاد داده بود؛ نخستین پیشنهاد، راه‌اندازی یک تشکل فراگیر مانند اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران یا تعاونی آشنا به منظور مدیریت نمایشگاه‌های کتاب بود. دومین پیشنهاد این بود که شورای تشکل‌های نشر با سنجش چگالی تشکل‌ها، اداره نمایشگاه‌های کتاب را بر عهده بگیرد. تأسیس شرکتی برای اداره نمایشگاه‌ها سومین پیشنهاد این معاونت بود. آخرین پیشنهاد، واگذاری کامل مؤسسه نمایشگاه‌‌های فرهنگی ایران به تشکل‌های نشر بود.

 وی ادامه داد: زمانی که این موضوع مطرح شد، عملی شدن گزینه چهارم بعید به نظر می‌رسید و امکان حصول بسیار سختی داشت چرا که در این مؤسسه حدود 150 کارمند با کلی تعهدات فعالیت می‌کنند که در واسپاری کامل باید این موارد سنجیده شود و تنها با یک کلمه یا قرارداد نمی‌توان مؤسسه را واگذار کرد. اما حرکت جدید معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یعنی عضویت نمایندگانی از تشکل‌های نشر در هیأت امنای مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران نشان داد که اتفاقاً این معاونت نسبت به مسأله واگذاری مؤسسه دید عمیق‌تری دارد و بسیار راسخ‌‌اند که بحث واسپاری به صنوف تا جایی که ممکن است تکمیل شود.

 رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران افزود: انتخاب دو نفر از نمایندگان تشکل‌های نشر برای عضویت در هیأت امنای مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران نشان‌دهنده حسن‌ظن مقامات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به صنف نشر است. در عین حال، نشان‌دهنده این است که تاکنون مجموعه فعالیت‌های صنف نشر هم برای شخص وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و هم برای معاون فرهنگی ایشان، مثبت بوده است.

 عضو جدید هیأت امنای مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران توضیح داد: بدون تردید می‌کوشیم برآیند مطالبات صنف نشر را چه از حیث توجه بیشتر به کتابفروشی‌ها، قانون‌مند کردن یارانه‌ها در نمایشگاه‌های استانی کتاب و چه از منظر ارتقای کیفیت نمایشگاهی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران و حضور در نمایشگاه‌های کتاب خارجی به منظور ایجاد ارتباط محکم‌تر میان نشر داخلی و خارجی، در میان اعضای هیأت امنای مؤسسه منعکس کنیم. البته ناگفته نماند که این مطالبات تا حدودی در طول چهار سال گذشته محقق شده‌اند.

 وی با توجه به اِعمال تغییرات در هیأت امنای مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران، نسبت به آینده صنعت نشر گفت: این تغییرات گام‌های رو به جلویی در حوزه نشر هستند. تصور می‌کنم دستاوردهای قابل توجهی در این حوزه داریم که بسیاری از آن‌ها آن‌گونه که باید و شاید دیده نشده‌اند. باید در عین حال که به این دستاوردها توجه می‌شود، زمینه را برای بالیدن و بیشتر در معرض دید عموم قرار گرفتن آن‌ها را فراهم کرد.

 آموزگار بیان کرد: مجموعه سیاست‌هایی که در حوزه نشر مطرح می‌شوند همواره برای تخفیف مسائل و مشکلات هستند. بنابراین باید به سمت ارائه برنامه‌های ریشه‌ای و بنیادی حرکت کرد که تصور می‌کنم تغییرات اخیر در هیأت امنای مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران چنین فرصتی را فراهم می‌کند.

 شنبه (13 خردادماه) سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در احکامی جداگانه رئیس و اعضای هیأت‌ امنای مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران را به مدت سه سال منصوب کرد. بر این اساس سیدعباس صالحی به عنوان رئیس و علی‌اصغر کاراندیش، مهدی فیروزان، حسین انتظامی، مرتضی کاظمی، محمود آموزگار و مهدی اسماعیلی‌راد به عنوان اعضای جدید هیأت امنای مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران منصوب شدند.

در دوره جدید فعالیت‌ هیأت امنای این مؤسسه برای نخستین‌بار محمود آموزگار، رئیس اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران و مهدی اسماعیلی‌راد، مدیرعامل اتحادیه شرکت‌های تعاونی ناشران ایران (آشنا) به عنوان نمایندگان تشکل‌های نشر در ترکیب هیأت امنای مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران قرار گرفتند.

 

منبع: ایبنا

رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران گفت: در ایران بالغ بر ۱۳ هزار پروانه نشر صادر شده ولی از این تعداد تنها ۴۰۰۰ ناشر حداقل یک کتاب در سال چاپ می‌کنند.

 

محمود آموزگار رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران در تشریح ملاقات خود با آنا اوپاچیچ دبیر اتحادیه ناشران صربستان گفت: با توجه به تجربه‌های آنا اوپاچیچ و گفتگوهای

مقدماتی با وی تبادل رای صورت گرفته است.

آموزگار در باره حمایت از ترجمه‌ آثار صربی به زبان فارسی گفت: با توجه به گستره وسیع زبان فارسی در میان سایر کشورها به طور مثال افغانستان و تاجیکستان ترجمه آثار صربی

می‌تواند در جغرافیای وسیعی انتشار یابد.

رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران افزود: در ایران بالغ بر ۱۳ هزار پروانه نشر صادر شده ولی از این تعداد تنها ۴۰۰۰ ناشر حداقل یک کتاب در سال چاپ می‌کنند.

آموزگار عنوان کرد: کتابفروشی‌هایی که منحصر به فروش کتاب هستند ۸۰۰ باب بوده و در حالت عام بیش از ۲۰۰۰ کتابفروشی در ایران وجود دارد.

وی افزود: سه چهارم ناشران داخلی محدود به شهر تهران و تنها یک چهارم این ناشران در سایر شهرهای کشور فعال هستند.

رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران در پایان با اشاره به اهمیت داستان‌های قدیمی ایرانی در میان ایرانیان و جهانیان گفت: اورهان پاموک رمان‌نویس معروف ترک به داستان رستم

و سهراب پرداخته و بنده معتقدم مطالعه مردم ایران در جمع‌های شاهنامه‌خوانی و خصوصی هرگز در سنجش سرانه‌ی مطالعه‌ی ایرانیان به شمار نمی‌آید.

دیان پاپیچ رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان صربستان و رئیس انتشارات لاگونا نیز گفت: گرچه کشور صربستان به وسعت ایران نیست ولی نمایشگاه بین‌المللی بلگراد از جمله

سالم‌ترین و بهترین نمایشگاه‌های اروپا است.

 دیان پاپیچ ادامه داد: در حال حاضر سه کتابفروشی زنجیره‌ای و ۴۰ کتابفروشی بزرگ در صربستان فعال هستند.  انتشارات لاگونا بزرگترین انتشاراتی صربستان بوده و ۳۵۰ عنوان کتاب

در سال منتشر می‌کند.

وی در پایان یادآور شد: نمایشگاه کتاب امکان ایجاد توافقات شرایط نشر میان دو کشور را فراهم می‌کند.

سی‌اُمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران با شعار «یک کتاب بیشتر بخوانیم» از ۱۳ تا ۲۳ اردیبهشت در مجموعه‌ی نمایشگاهی شهر آفتاب برگزار می‌شود. مجموعه‌ی شهر آفتاب در

اتوبان خلیج فارس، روبه روی حرم مطهر امام خمینی (ره) قرار دارد.

 

منبع: مهر