تنها راه نجات صنعت چاپ از بحران، عدم دخالت دولت است

چهارده جلسه از تشکیل کارگروه کاغذ و زینک برای رسیدگی به بحران‌های چند ماهه کاغذ و صنعت چاپ می‌گذرد و به نظر می‌رسد حتی با ورود محموله‌های کاغذ و زینک وارداتی هم این بیماری، سرِ درمان شدن ندارد.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایلنا، چهاردهمین جلسه کارگروه ساماندهی کاغذ برگزار شد؛ جلساتی که معمولاً هر دو هفته یک بار برگزار می‌شود و کار اصلی آن ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌هایی است که هر کدام به نوعی در امر توزیع و واردات کاغذ نقش دارند. این کارگروه که در مرداد ماه سال ۹۷ در ستاد تنظیم بازار تصویب شد و از ابتدا قرار بود در حوزه کاغذ فعال باشد، به مرور موضوع زینک را هم به گستره وظایفش اضافه کرد. هم اکنون در این کارگروه علاوه بر کاغذ، به فرآیند قیمت‌گذاری توزیع و واردات زینک هم رسیدگی و پیگیری امور در معاونت‌های تخصصی انجام می‌شود. اما چهاردهمین جلسه حاوی نکات جدیدی هم بود.

حسین انتظامی (رئیس کارگروه کاغذ) پس از این جلسه از تشکیل کمیته سه‌جانبه برای بررسی تخلفات بازار سیاه کاغذ خبر داد و گفت: «در همین راستا یک گروه سه‌جانبه متشکل از سازمان تعزیرات، سازمان نظارت و دبیرخانه کارگروه تشکیل شده که به این موضوع رسیدگی می‌کنند و موظف هستند که به توزیع کاغذ وارداتی به ارز دولتی و رسیدن آن به دست مصرف‌کننده اصلی و اینکه کاغذ وارداتی وارد بازار سیاه نشود، رسیدگی کنند.»

احمد ابوالحسنی (رئیس اتحادیه لیتوگرافان و کانون‌های تبلیغاتی تهران) پیش از این جلسه، با بیان اینکه اولین محموله زینک اواخر فروردین ماه امسال وارد کشور شد، گفت: «سه کانتینر از اولین محموله زینک وارد شده به کشور در بازار پخش و توزیع شده در حالی که کارگروه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از آن خبر ندارد و هیچ تغییری هم در بازار ایجاد نکرده است. این اتفاق در حالی رخ داده که کارگروه از تاجران، تعهدنامه محضری گرفته بود که حق توزیع زینکی که وارد کرده‌اند را ندارند و باید ۱۵ درصد سودشان را بگیرند و کارگروه تعیین کند اجناس بین چه کسانی توزیع شود. اما وقتی می‌بینیم ۱۳۰ هزار زینک در طی دو روز در بازار توزیع شده و به دست افراد نامعلومی رسیده، فکر می‌کنیم لابد این تعهدنامه‌ها هم صوری بوده است.»

حسین انتظامی در پیگیری ایلنا مبنی بر شبهه تخلف یکی از واردکنندگان زینک در توزیع محموله وارداتی پیش از قیمت‌گذاری، درباره چنین اتفاقی اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت: این مساله تخلفی است که در کمیته سه‌جانبه و توسط سازمان تعزیرات بررسی می‌شود. اما احمد ابوالحسنی (رئیس اتحادیه لیتوگرافان و کانون‌های تبلیغاتی تهران) این پاسخ حسین انتظامی را «فاجعه» خوانده و به ایلنا می‌گوید: «اینکه ایشان می‌گوید کمیته‌ای متشکل از سازمان تعزیرات، سازمان نظارت و دبیرخانه خود کارگروه برای رسیدگی به تخلفات و بازار سیاه کاغذ و زینک تشکیل شده، فاجعه است. اول باید سراغ کارگروه کاغذ بروند که این بساط را ایجاد کرده‌اند. حالا می‌خواهند خودشان کمیته‌ای درست کنند که به کار چه کسی نظارت کند؟ کمیته‌ای راه بیاندازند که به کار خودشان نظارت کند؟»

این درحالی است که چند روز پیش، سیدعباس صالحی (وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی) در نشستی با تاکید بر اینکه برخورد با متخلفان و دلال‌های حوزه توزیع و واردات کاغذ به طور جدی در حال پیگیری است، گفته بود: «به طور قطع با کسانی که بعد از تشکیل کارگروه ساماندهی کاغذ در این وزارتخانه کاغذ وارد کرده باشد ولی توزیع نکرده باشد و یا به قیمت توزیع نکرده باشد برخورد می‌شود.» هرچند به گفته حسین انتظامی بحث مربوط به تأیید ثبت سفارش‌ها و توزیع و نظارت بر توزیع کاغذ مطبوعات طبعاً بر عهده معاونت مطبوعاتی و در حوزه ناشران مربوط به معاونت فرهنگی است. کارگروه کاغذ نیز هماهنگ‌کننده کلیه دستگاه‌های است که در امر واردات و توزیع کاغذ نقش دارند.» اما احمد ابوالحسنی معتقد است «یکی از مشکلات کنونی صنعت چاپ و نشر، ورود چاپخانه‌های دولتی به این صنعت است.» و ادامه می‌دهد: «اولا اینکه با ارز دولتی و پول بیت‌المال چاپخانه‌های مجهز راه می‌اندازند و رقیب بخش خصوصی می‌شوند. دوم اینکه خودشان جنس مستقیم وارد می‌کنند اما چاپخانه‌داران نمی‌توانند. و مورد سوم اینکه در ارتباط با توزیع کاغذ، سرچشمه را خودشان گرفته‌اند و به کسانی که خودشان می‌خواهند ارز می‌دهند و بر خروجی هیچ نظارتی نمی‌کنند. چند موردی که ورود کرده‌اند مقدار کمی کاغذ را توزیع کرده و مابقی آزاد عرضه شده و هیچ نظارتی وجود ندارد.»

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در آخرین اظهارنظر خود خبر داده بود «در کل سال ٩٧ تا تاریخ ١٥/٢/٩٨ مجموعا ٢٥٩ هزار تن کاغذ در ٥ گروه روزنامه، چاپ و تحریر، رول، بالکی و LWC وارد شده است.» ابوالحسنی نیز می‌گوید «زینک دولتی وارد شده برای سه چهار سال آینده ناشران کافی است.» و ردپای ادامه‌دار شدن این مشکل را در دخالت دولت دنبال می‌کند. رئیس اتحادیه لیتوگرافان و کانون‌های تبلیغاتی تهران با اظهار نگرانی از وضعیت کنونی صنعت چاپ می‌گوید اگر چاپ بخوابد، اقتصاد می‌خوابد و با اشاره به مشکلات دامنه‌داری که می‌تواند در پی تعطیلی واحدهای چاپ بیاید می‌گوید: «چاپ رکن اصلی تولید است؛ کدام جنسی می‌توانید تولید کنید که بسته‌بندی نشود یا نیازی به چاپ نداشته باشد؟» و درباره گستردگی فعالان این عرصه تاکید می‌کند: «تنها در تهران دست‌کم ۵ هزار واحد صنعت چاپ از چاپخانه، لیتوگرافی، لیبل و کارتن و... داریم؛ بین اینها کارخانه‌هایی هستند که ۳۰۰-۴۰۰ کارمند و کارگر دارند که با احتساب خانواده‌هایشان، خانواده بزرگ چاپ و نشر در پایتخت دست‌کم بالغ بر ۲۰۰ هزار نفر می‌شود.»

با اینکه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بارها بر اهمیت کاغذ و نشر تاکید کرده و در آخرین اظهارنظر رسمی خود آن را با کالاهایی اساسی مانند مواد غذایی و دارو مقایسه کرد و گفت: «اهمیت ضرورت این کالا به قدری است که حتی در شرایط جنگی هم به عنوان یک کالای اساسی و استراتژیک به شمار می‌آید.» و حسین انتظامی هم در نشست خبری خود با بیان اینکه «کارگروه ساماندهی کاغذ به توزیع کاغذ نظارت می‌کند»، یادآور شد «این نگرانی که کاغذ با ارز دولتی وارد می‌شود و به دلیل عدم نظارت کافی با قیمت دیگری در بازار عرضه می‌شود، وجود دارد و قابل درک است. بر همین اساس نیز گروه سه جانبه برای نظارت بر توزیع کاغذ وارداتی تشکیل شده است.» اما همچنان التهاب بازار چاپ و کاغذ سر جای خود باقی است. احمد ابوالحسنی می‌گوید: «جالب است زینک وارد کشور شده اما آن را توزیع نمی‌کنند؛ این همه گفتیم علی‌الحساب به لیتوگرافان مقداری زینک بدهید و اتحادیه مسئولیتش را می‌پذیرد اما خیلی راحت می‌گویند نه. قیمت زینک در بازار آزاد ۳۵ هزار تومان بود اما با عدم توزیع و عدم مدیریت، به ۴۵ هزار تومان رسید. یعنی بودجه و ارز کشور خارج شده، جنس وارد شده اما نمی‌گذارند توزیع شود و قیمت زینک بالا رفته است.»

او با بیان اینکه دولت نباید کاری کند که اتفاقی که برای کامیون‌داران افتاد برای صنعت چاپ هم رخ دهد؛ تصریح می‌کند: «چون با اتفاقات کنونی راهی جز تعطیلی صنعت چاپ باقی نمی‌ماند. الان با ۴۰-۵۰ درصد تعطیلی و کم شدن ساعت کاری، برخی هنوز ادامه می‌دهند و برخی به بن بست کامل رسیده‌اند اما اگر همین روند ادامه پیدا کند دیگر صاحب این شغل چیزی برای از دست دادن ندارد. این حرف آقای انتظامی هم که تازه اکنون به فکر تشکیل یک کمیته برای رسیدگی به تخلفات بازار سیاه کاغذ و توزیع آن افتاده‌اند، بسیار ناراحت‌کننده بود.»

طی هفته‌های اخیر بسیاری از روزنامه‌های بزرگ و پرتیراژ کشور تعداد صفحات خود را کم کردند؛ اتفاقی که البته از سال گذشته و با کم‌یاب و حتی نایاب شدن کاغذ پدید آمد و دولت را وادار کرد فکری جدی برای کاغذ بکند و کارگروهی را تشکیل داد که اعضای آن متشکل از نمایندگانی از وزارت صمت، فرهنگ و ارشاد اسلامی، گمرک، وزارت آموزش و پرورش، سازمان نظارت، سازمان تعزیرات و نمایندگان تشکل‌های صنعت چاپ، مطبوعات و ناشران بودند و ماه‌هاست در پی کاهش التهابی هستند که به جان بازار کاغذ و چاپ افتاده است؛ التهابی که به نظر می‌رسد به این زودی‌ها سر تمام شدن ندارد. رئیس اتحادیه لیتوگرافان معتقد است «همانطور که در قضیه کاغذ اثبات شد، تا زمانی که دخالت دولت وجود دارد هیچ اتفاق مثبتی رخ نمی‌دهد اما اگر به نظارت اکتفا کند مشکلات برطرف می‌شود.» این عدم دخالت و اکتفا به نقش نظارتی دولت، راهکاری است که رئیس یکی از اتحادیه‌های اصناف مرتبط با این بحران، ارائه کرده و آن را تنها شاه‌کلید موجود برای خروج از این آشفتگی می‌داند.

 در شرایط جنگ اقتصادی و عملیات روانی و رسانه‌ای دشمنان طی ماه‌های گذشته، بحران کاغذ و کمبود آن هم موجب شده تا بسیاری از مطبوعات به خاطر حفظ انتشار روزنامه ناچار به کاهش تیراژ، تعداد صفحات، تعطیل کردن روزنامه‌ها در بین التعطیلی و همچنین کاهش نیروهای کار خود شوند. در چنین شرایطی بعضی از نشریات تخصصی هم دچار وضعیت بدتری شده و عملا تعطیل شده‌اند. از طرفی مشکلاتی از قبیل افزایش قیمت کاغذ، زینک و مرکب و دیگر هزینه‌های جاری در کنار کاهش منابع درآمدی مطبوعات از مواردی است که رسانه‌های مکتوب را گرفتار کرده است. 

به گزارش چاپ و نشر، دنیای اقتصاد نوشت: برخی روزنامه‌ها هم این روزها با کاغذ قرضی به چاپ مبادرت می‌ورزند. در کنار همه این موارد معیشت بسیاری از خبرنگاران هم به خطر افتاده و آینده شغلی آنها در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در چنین شرایطی معاون اول رئیس‌جمهور در جلسه با ذی‌نفعان و تصمیم گیران کاغذ اعلام کرد که کاغذ همچنان در لیست کالاهای اساسی باقی می‌ماند و ارز ۴۲۰۰ تومانی به آن تخصیص داده می‌شود. اسحاق جهانگیری همچنین خواستار ترخیص فوری محموله‌های کاغذی گمرک و نیز برخورد با متخلفان این عرصه شد. موضوعی که روزنه‌ای از امید در دل مطبوعات باز کرد و فعالان این عرصه را نسبت به تزریق ارز دولتی برای عرضه و تامین کاغذ امیدوار ساخت. در این میان بسیاری از فعالان مجازی از جمله روزنامه نگاران حاضر در توییتر که از چندی پیش با ساخت هشتگ #بحران_کاغذ به مشکلات این قشر می‌پرداختند، درباره دستور ارزی معاون اول رئیس‌جمهور برای حل مشکل کاغذ اظهار نظر کردند. یکی از کاربران نوشت« دلیل بحران کاغذ نه تحریم است و نه بالارفتن نرخ ارز. بهانه نیاوریم و بپذیریم رانت ارزی خیلی‌ها را که به دلار ۴۲۰۰ دسترسی داشتند وارد معرکه کرد و کاغذ را احتکار و رسانه و ناشر را به بند کشیدند. تجارت کاغذ را آزاد بگذارید قیمت تا نصف پایین خواهد آمد و نیازی به کارگروه نخواهد بود». یکی دیگر از کاربران هم نوشت «بحران کاغذ باید از ماه‌ها پیش جدی گرفته می‌شد که گریبان روزنامه‌های خصوصی را گرفته بود؛ نه حالا که به روزنامه‌های دولتی و نهادی رسیده است». چندی پیش رهبر انقلاب هم در دیدار از نمایشگاه کتاب خواستار حل مساله کاغذ از سوی وزرای فرهنگ و صمت شدند.

 

بیشتر بخوانید:

 

ü    آتش از کاغذ به جان مطبوعات افتاد

 

ü    روزنامه‌های دولتی چون خصوصی‌ها با بحران کاغذ پنچه در پنجه شدند

 

ü      بالا رفتن قیمت کاغذ و پایین آمدن تیراژ مطبوعات

 

 

 

 

 

به زودی بحران حوزه چاپ دوساله می‌شود. پاییز سال ۹۶ بود که گله‌ها از گرانی کاغذ و مواد اولیه حوزه چاپ آغاز شد. سال ۹۷ بحران ادامه یافت و در دو ماه گذشته نیز قیمت کاغذ به رغم خط و نشان کشیدن مسئولان برای دلالان، همچنان روند افزایشی خود را ادامه داد. بررسی‌ها نشان می‌دهد شماری از چاپخانه‌ها تعطیل یا با کاهش تولید مجبور به تعدیل نیرو شده‌اند.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایلنا، جست‌و‌جو در خبر‌های مربوط به چاپ، نشر و صنایع مرتبط با کاغذ ما را به نتایج خوشحال‌کننده‌ای نمی‌رساند. از پاییز سال ۹۶ که زمزمه‌های گرانی ۲۵ درصدی کاغذ بلند شد تا حالا که چند وزارت‌خانه وعده داده‌اند بحران کاغذ و چاپ را حل می‌کنند، مسئولان همواره تلاش کرده‌اند خبر‌های خوشی به فعالان حوزه نشر، چاپخانه‌داران و واحد‌های مرتبط با صنعت کاغذ بدهند. واقعیت‌های بازار بلافاصله خبر‌های خوش را خنثی می‌کنند و یادآور می‌شوند بحران همچنان ادامه دارد. بحران از کجا شروع شد؟ چرا کاغذ گران شد و چرا این گرانی ادامه یافت؟ گرانی کاغذ چه تاثیری بر کار چاپخانه‌ها دارد و آیا با سونامی تعدیل نیرو و بیکاری در این زمینه مواجه هستیم؟

 

داستان یک گرانی

آذر سال ۹۶ رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوای ایران از گرانی ۲۵ درصدی قیمت کاغذ خبر داد.

نرخ دلار به یکباره از آغاز سال ۹۷ افزایش نجومی پیدا کرد. هر چند دولت تلاش کرد با اختصاص ارز دولتی ۴۲۰۰ تومانی از گرانی برخی کالا‌های وارداتی از جمله کاغذ و مواد مربوط به صنعت کاغذ جلوگیری کند، اما عملا نه تنها بازار کاغذ آرام نگرفت که شرایط سخت‌تر از قبل شد. حالا تقریبا همه می‌دانند که افزایش قیمت ارز به علاوه محدودیت در واردات کاغذ و مواد مرتبط با صنعت چاپ و نشر دلیل گرانی لجام گسیخته در حوزه‌ای است که مستقیم یا غیرمستقیم بر حوزه‌های دیگر تاثیر می‌گذارد.

 تولیدات صنعت کاغذ به چهار گروه انتشارات و تحریر، بسته‌بندی، مطبوعات و کاغذ‌های بهداشتی تقسیم می‌شود. این گستردگی نشان می‌دهد که حتی اگر طرح‌هایی مانند چاپ الکترونیک کتاب و روزنامه را که این روز‌ها بیشتر مطرح می‌شود، عملی کنیم، باز هم در صنایع مختلف با مشکلات عدیده‌ای رو‌به‌رو هستیم. خبر گرانی کاغذ دیگر به گوش همه رسیده است؛ از روزنامه‌خوان‌هایی که یک روز صبح چشم باز کردند و دیدند قیمت روزنامه مورد علاقه‌شان دو برابر شده تا کسانی که به شیرینی‌فروشی رفتند و در کمال ناباوری دیدند قیمت جعبه شیرینی هم افزایش یافته و برخی ترجیح دادند شیرینی‌ها را در نایلون بریزند و به خانه ببرند!

 

تاثیر یک گرانی

گرانی کاغذ بیش از هر چیز بر آن گروه از واحد‌های تولیدی یا خدماتی تاثیر گذاشت که مستقیما با تهیه کاغذ درگیر بودند. سال ۹۷ حداقل دو روزنامه «همبستگی» و «اعتدال» طاقت گرانی کاغذ را نیاوردند و تن به تعطیلی خودخواسته دادند. دو هفته نامه «صدا» و «مثلث» هم حداقل برای مدتی دست از انتشار کشیدند. وقتی مدیران نشریات مختلف به رئیس جمهور نامه نوشتند تا فکری به حال وضعیت نشر کند، انتظار می‌رفت مشکل حل شود. آذر سال گذشته یعنی درست یک سال بعد از شروع بحران کاغذ، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: «نمی‌گویم در زمینه کاغذ مشکلی نداریم، اما از بحران خارج شدیم.» اشاره سیدعباس صالحی به قرار گرفتن کاغذ در فهرست کالا‌های اساسی و اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به واردات کاغذ بود. با این وجود در ماه‌های اخیر بیشتر اخبار مربوط به کاغذ به تخلفات گسترده‌ای اشاره دارد که برخی دریافت‌کنندگان ارز دولتی در روند واردات کاغذ انجام داده‌اند. بعد از اینکه بانک مرکزی فهرست واردکنندگان با ارز دولتی را منتشر کرد، بازهم اخبار و اظهارنظرات در این باره کم نشد، بلکه برعکس شاهد طرح مطالبات جدیدی بودیم. بنابر اعلام رسمی، دو شرکت هانا تجارت ترولیت و صنعت ساحل پرشیا ۶۷ درصد ارز دولتی اختصاص یافته به کاغذ یعنی ۲۳ میلیون یورو را دریافت کرده‌اند. اظهارات زیادی در این‌باره مطرح شده که تخلفات گسترده‌ای در این حوزه رخ داده است. کار آنقدر بالا گرفت که مسئولان آشکارا به متخلفان و محتکران هشدار می‌دهند. نهم اردیبهشت امسال، رضا رحمانی (وزیر صنعت، معدن و تجارت) در دیدار با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به کسانی‌که با ارز ۴۲۰۰ تومانی کاغذ خریدند، اما در انبار یا خارج از شبکه توزیع آنها را پخش کردند، هشدار داد که با آنها برخورد خواهد شد. از کم و کیف برخورد‌ها اطلاعی در دست نیست، اما خبر‌هایی که از گوشه و کنار به گوش می‌رسد از ادامه گرانی کاغذ حکایت دارد و البته تعطیلی یا حداقل کاهش تعداد صفحات برخی روزنامه‌های چاپی.

اخیرا مدیرعامل موسسه فرهنگی و مطبوعاتی «ایران» از کاهش هشت صفحه‌ای این روزنامه خبر داد. پیش از این روزنامه «همشهری» هم تعداد صفحات خود را کاهش داده بود و مجله «کرگدن» در برهه‌ای اعلام کرد به دلیل گرانی چاپ نمی‌شود. این البته تنها بخشی از مشکلات است. گرانی کاغذ روی نشر کتاب، صنایع بسته‌بندی و تبلیغاتی و حتی صنایعی که مواد اولیه‌شان کاغذ است، تاثیر گذاشته است. علاوه بر تعطیلی روزنامه‌ها و مجله‌ها که به بیکاری اهالی رسانه می‌انجامد، چاپخانه‌ها هم با بحران کاهش تولید، تعطیلی و تعدیل نیرو رو‌به‌رو هستند.

 

تعطیلی چاپخانه‌ها

ماهنامه صنعت چاپ به نقل از علی‌اصغر شادمانی، مدیر و موسس چاپخانه شادیران که چاپخانه‌اش در شمار چاپخانه‌های تعطیل شده است، نوشته: «من دور و بر خودم ۳۵ چاپخانه را می‌شناسم که تعطیل شده‌اند.»

مدیر چاپخانه صنوبر می‌گوید: در سال‌های اخیر با بالا رفتن قیمت ارز هر روز به مشکلات ما اضافه شده است. گرانی مواد اولیه فقط منحصر به کاغذ نیست. ما برای چاپ مقدار زیادی مواد اولیه وارداتی لازم داریم که همه گران شده‌اند.

محمد کیان احمدی با تاکید بر اینکه دلیل گرانی‌ها، افزایش قیمت ارز و محدودیت در واردات است به ایلنا می‌گوید: البته موارد دیگری نیز در رابطه با گرانی کاغذ مطرح می‌شود که همگی می‌توانند مشکلات را افزایش دهند. مواردی مانند احتکار و تخلف قابل حل هستند و اگر اراده‌ای وجود داشته باشد می‌توان افراد متخلف و محتکران را ردگیری کرد، اما گرانی مواد اولیه بیش از همه مربوط به نوسانات ارزی است و به نظر اجتناب‌ناپذیر می‌رسد.

او درباره تاثیر گرانی‌ها بر کار چاپخانه‌داران می‌گوید: ما قبلا سعی می‌کردیم از بهترین مواد برای کار خود استفاده کنیم، اما گرانی‌ها باعث شده در مواردی به مواد اولیه با کیفیت کمتر رو بیاوریم که باعث کاهش کیفیت محصول نهایی می‌شود.

این فعال صنعت چاپ ادامه می‌دهد: تاثیر مهم دیگر گرانی کاغذ بر تولید و نیروی کار است. در چاپخانه من ۱۰۰ نفر مستقیما کار می‌کردند، اما با گرانی‌های اخیر مجبور به تعدیل ۳۰ درصدی نیرو شده‌ام.

 

وزارت ارشاد خود کاغذ را توزیع کند

یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با بیان اینکه دو وزارت‌خانه در حوزه کاغذ مسئولیت دارند، عنوان می‌کند: وزارت ارشاد باید در زمینه تهیه کاغذ به انتشارات و مطبوعات کمک کند و کاغذ مصرفی در صنایع بسته‌بندی نیز باید تحت نظارت وزارت صنعت، معدن و تجارت باشد.

علی اکبر کریمی با اشاره به اینکه برای تنظیم بازار کاغذ مطبوعات و نشر، ارز دولتی در نظر گرفته شد، به ایلنا می‌گوید: با وجود این، برخی تخلفات صورت گرفته باعث بی‌اثر شدن این حمایت‌ها شد و ما شاهد تداوم گرانی کاغذ و ایجاد مشکل برای مطبوعات بودیم.

او ادامه می‌دهد: این اتفاق در مورد بسیاری دیگر از کالا‌هایی که با ارز ۴۲۰۰ تومانی وارد شدند نیز رخ داد. به نظر می‌رسد باید در این مورد بازاندیشی صورت گیرد و جای اینکه ارزی به واردکننده برای واردات اختصاص یابد، دولت با سودی مشخص از تجار بخواهد کاغذ را وارد کنند و خود وظیفه توزیع آن را برعهده بگیرد.

 

گم شدن ۹۰ درصد کاغذ روزنامه و کتاب

حسین انتظامی توضیح داد: در این بین ۱۳۰ شرکت بازرگانی، تخلف داشته‌اند که تخلف ۴۵ شرکت بیش از هزار تن است؛ یعنی کاغذ وارد شده با ارز دولتی را به صورت آزاد در بازار فروخته‌اند.

گرانی کاغذ و دیگر مواد اولیه مربوط به صنعت چاپ در وهله اول به ناشران و مطبوعات لطمه زده و به گرانی محصولات آنها منجر شده است. این گرانی خود باعث کاهش فروش شده است. در نمایشگاه امسال کتاب به رغم افزایش رشد فروش، ناشران از کاهش تعداد کتاب‌های فروخته شده خبر دادند. گرانی مطبوعات نیز با افزایش صد در صدی قیمت چند روزنامه کلید خورد که بی‌شک می‌تواند به کاهش خرید منجر شود. وقتی چنین اتفاقاتی می‌افتد در بهترین حالت تیراژ روزنامه و کتاب پایین می‌آید و در شرایط بدتر شاهد توقف انتشار کتاب‌ها و روزنامه‌ها خواهیم بود. این اتفاق منجر به کاهش تولید چاپخانه‌ها یا تعطیلی آنها خواهد شد که خود به بیکاری کارگران می‌انجامد.

 

 

روزنامه‌های پرتیراژ کشور یک گام تا تعطیلی! هشداری است که طی یکی دو روز گذشته مدام از سوی اهالی مطبوعات به گوش می‌رسد. بحران کاغذ از پاییز96 به‌دنبال افزایش تعرفه واردات و حذف کاغذ از شمول دریافت ارز مبادله‌ای که به افزایش 20درصدی بهای آن انجامید، آغاز شد و اکنون به مرحله وقوع یک فاجعه بزرگ نزدیک شده است. سایه بحران کاغذ بر نمایشگاه کتاب امسال نیز به‌شدت سنگینی می‌کرد و با آغاز این نمایشگاه، بار دیگر توجهات به سمت این موضوع جلب شد. در همین بحبوحه بود که سیدحسین میرباقری رئیس اتحادیه صنف فروشندگان کاغذ و مقوا از افزایش ۱۰۰‌هزار تومانی قیمت هر بند کاغذ در بازار آزاد طی ۴۸ ساعت خبر داد و گفت: «قیمت کاغذ از ۴۵۰‌هزار تومان در بازار آزاد به ۵۵۰‌هزار تومان رسیده است.» خبری که با واکنش‌ها و انتقادات زیادی روبه‌رو شد. دلایل مختلفی برای افزایش 9برابری قیمت کاغذ طی یک‌سال اخیر برشمرده شده که از افزایش قیمت این کالا در بازارهای جهانی تا تحریم‌ها را شامل می‌شود. البته نباید از نقش ویژه محتکران و سودجویان در این قضیه غافل ماند، به‌گونه‌ای که سرانجام 184هزار تن کاغذ که چندی پیش رسانه‌های کشور به آن اشاره داشتند، همچنان نامعلوم است! اخیرا یک عضو اتاق بازرگانی تهران نیز به موضوع جالبی در این خصوص اشاره کرده است. علی شریعتی بر این باور است که سودجویان کاغذ را برای انتخابات مجلس احتکار کرده‌اند. او به خبرگزاری ایلنا در توضیح این ادعای خود گفت: «در بحث واردات کاغذ، با توجه به نزدیکی انتخابات مجلس از همین الان برخی افراد فعال در این حوزه شروع به دپو و احتکار این کالا کرده‌اند و هر روز قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کند. نکته جالب اینجاست که تورم جهانی این کالا در سال گذشته 30درصد بوده و با احتساب حمل‌و‌نقل و تحریم‌ها که باعث بالارفتن هزینه واردات می‌شود نهایتا باید در کشور نسبت به سال قبل 50‌درصد افزایش پیدا کند اما در کشور ما 300‌درصد افزایش قیمت داشته است. متولی این کالا وزارت ارشاد است اما باز هم شاهد افزایش غیرطبیعی قیمت هستیم. این امر نشان‌دهنده این است که ارز 4200 تومانی در هر عرصه فساد می‌آورد.» ابوالفضل روغنی گلپایگانی رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا با رد این اظهارنظر در گفت‌وگو با «آرمان» گفته بود: «از لحاظ اقتصادی و بازرگانی نمی‌توان چنین صحبتی را پذیرفت. همه کنشگران بازار می‌دانند که نمی‌توان از حالا برای 10ماه دیگر برنامه‌ریزی کرد. منطق اقتصادی قبول نمی‌کند که فعالان اقتصادی به امید یک اتفاق ماه‌ها فعالیت خود را متوقف کنند، چراکه بعید نیست قیمت‌ها در نیمه دوم سال کاهش یابد.» با ادامه بحران کاغذ، وزرای صمت و ارشاد در حاشیه سی‌ودومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب نشستی را به منظور بررسی مشکلات چاپ و نشر برگزار کردند که رضا رحمانی وزیر صنعت، معدن و تجارت در این نشست عنوان کرد که «قیمت کتاب در سال جدید افزایش یافت که دلیل آن بالارفتن قیمت کاغذ است و در این رابطه با وزیر فرهنگ و ارشاد مذاکراتی داشتیم تا این مشکل حل شود.» او با اشاره به اختصاص ارز 4200 تومانی به کاغذ در سال 97 افزود: «امسال هم تلاش می‌کنیم با اجرای اقداماتی از افزایش قیمت کاغذ و در نتیجه کتاب، جلوگیری کرده و به بازار نشر کتاب کمک کنیم.» با وجود این اظهارات، نابسامانی‌های بازار کاغذ کماکان ادامه دارد تا جایی که طبق اطلاعات منتشرشده، قیمت هر کیلوگرم کاغذ در نخستین روز هفته جاری به 15هزار تومان رسید. خبری که نگرانی‌های زیادی را بین اهالی مطبوعات ایجاد کرده است و حال به‌نظر می‌رسد نفس روزنامه‌ها به شماره افتاده است.

 

بحران در روزنامه‌ها

 طی روزها و ماه‌های گذشته، بارها اهالی مطبوعات خواهان رسیدگی مسئولان به وضع نابسامان بازار کاغذ شده‌اند. در این میان، روش‌های مختلفی از قبیل کاهش تعداد صفحات، چاپ سیاه و سفید، پولی‌شدن نسخه آنلاین و... از سوی آنها به‌کار گرفته شده است اما کارساز نبوده و رسانه‌های مکتوب کشور کماکان گرفتار بحران کاغذ هستند و حال هشدار داده می‌شود که تعدادی از روزنامه‌ها تنها برای یکی دو شب کاغذ دارند. بحران کاغذ که پیش از این روزنامه‌های خصوصی کشور را دچار مشکلات عدیده‌ای کرده بود، حال گریبان‌گیر روزنامه‌های دولتی نیز شده است. تلاش‌های زیادی از سوی مدیران این روزنامه‌ها طی روزهای گذشته صورت گرفته تا شاید بتوانند به سلامت از این معرکه خارج شوند. اخیرا، «جهان صنعت» در اعتراض به گرانی کاغذ روزنامه، نیم‌تای صفحه اول خود را به این موضوع اختصاص داد و تیتر زد: «کاغذ نداریم.» اظهارات و انتقادات مدیران و روزنامه‌نگاران نیز طی روزهای اخیر بارها در فضای مجازی دست‌به‌دست شده و با واکنش‌های زیادی همراه بوده است. آزاده محمدحسین سردبیر «همشهری محله» در همین زمینه عنوان کرده است که «یک ماهی است که همشهری محله، استان‌ها و دوچرخه به‌دلیل نبود کاغذ چاپ نمی‌شوند. حالا بحران کاغذ به جایی رسیده که همشهری و روزنامه ایران مجبور شدند صفحه کم کنند و روزنامه‌های دیگر هم در معرض توقف انتشارند. مرثیه روزنامه‌نگاری سوزناک‌تر از همیشه به گوش می‌رسد.» نیلوفر قدیری عضو شورای سردبیری روزنامه «همشهری» نیز خبر داد: «روزنامه همشهری تا اطلاع ثانوی در 16 صفحه منتشر می‌شود. بحران كاغذ آتش به جان مطبوعات زده است.» تعداد صفحات روزنامه همشهری از روز یکشنبه کاهش پیدا کرد، این روزنامه پیش از این در 24صفحه منتشر می‌شد. همچنین اخبار منتشرشده نشان می‌دهد که ظاهرا روزنامه ایران نیز از این بحران در امان نمانده و هشت صفحه از صفحات این روزنامه 24صفحه‌ای کاهش پیدا کرده است. جواد دلیری سردبیر روزنامه ایران نیز در توضیح این اخبار گفته است: «به‌دلیل بحران جدی کاغذ، از یکشنبه و تا اطلاع ثانوی هشت صفحه از صفحات روزنامه ایران را کاهش دادیم! » مشکل کاغذ این روزها تنها به یک یا دو روزنامه محدود نمی‌شود و امروز تمام مطبوعات با آن دست به گریبان شده‌اند. به‌نظر می‌رسد با توجه به نقش غیرقابل انکار مطبوعات در شرایط حساس کنونی و لزوم مقابله با تبلیغات و تحریم‌های دشمن باید هرچه زودتر راهکار مناسبی از سوی مسئولان امر برای خروج از این بحران اندیشیده شود.

منبع: آرمان

مشکلات تامین کاغذ پس از روزنامه‌های خصوصی، حالا گریبان‌گیر روزنامه‌های دولتی نیز شده است. بر همین اساس روزنامه «ایران» از امروز (یکشنبه، ۲۲ اردیبشهت ماه) با کاهش ۸ صفحه‌ای روی پیشخان روزنامه‌فروشی‌ها آمد.

مهدی شفیعی، مدیرعامل مؤسسه فرهنگی و مطبوعاتی «ایران» اظهار کرد: در زمینه مصرف کاغذ، روزنامه وابسته به واردات کاغذ است و نوسانات ارزی در یک سال گذشته قیمت کاغذ مطبوعات را چند برابر کرده است؛ البته این روزها حتی اگر منبع مالی هم داشته باشیم در تأمین کاغذ با مشکلات زیادی مواجهیم؛ لذا مجبوریم به فکر کاهش تیراژ و کاهش صفحات باشیم تا مصرف کاغذ را کاهش دهیم بلکه دوام بیشتری بیابیم.

او ادامه داد: متأسفانه این روزها مشکل کاغذ، مشکل همه مطبوعات است و امیدوارم هرچه سریع‌تر برای حل این بحران راه‌کار مناسبی اندیشه شود. البته این بحران برای روزنامه «ایران» بسیار جدی‌تر است، چراکه مؤسسه مطبوعاتی و فرهنگی ایران به عنوان ناشر روزنامه‌های «ایران»، «ایران ورزشی»، «الوفاق» (به زبان عربی)، «ایران دیلی» (به زبان انگلیسی) و «ایران سپید» (ویژه نابینایان)، از جمله مؤسسات مطبوعاتی است که توانمندی بیشتری نسبت به دیگر مطبوعات کشور دارد، ولی از آنجا که کم و بیش مصرف‌کننده اصلی کاغذ مطبوعات است، برای تهیه کاغذ با توجه به کمبود آن در بازار داخلی با تنگناهای زیادی مواجه شده است.

شفیعی اظهار کرد: برای جبران مشکلات به‌جامانده از گذشته و پیشگیری از مشکلات آینده، ناگزیر به کاهش صفحات از ۲۴ صفحه به ۱۶ صفحه تا پایان ماه مبارک رمضان هستیم که از روز یکشنبه (۲۲ اردیبهشت ماه) اعمال شد. هدف ما در شرایط امروز که مشکلاتی که گریبانگیر کشورمان شده و همه از آن اطلاع داریم، این است که به وظایف خود عمل کرده تا فرصتی پیش نیاید که افراد سودجو و فرصت طلب از این بحران کیسه دوخته و بهره ببرند.

مدیر عامل مؤسسه «ایران» تاکید کرد: به احترام مخاطبان در میزان تیراژ روزنامه، تغییری ایجاد نشد. تلاش ما این است که در این مدت با تنوع محتوایی و افزایش کیفیت محتوا، این کاهش صفحات را تا اندازه‌ای جبران کنیم. همچنین حضور در فضای آنلاین و رسانه‌های اجتماعی را جدی تر و گسترده‌تر از گذشته دنبال خواهیم کرد.

شفیعی خاطرنشان کرد: امیدوارم با تأکیدی که مقام معظم رهبری در بازدید از نمایشگاه کتاب داشتند و همچنین اهتمام دولت برای حل این مشکل کاغذ، هرچه زودتر بحران کاغذ برطرف و تدبیری اندیشه شود که کاغذ با قیمت دولتی در اختیار مطبوعات قرار بگیرد تا مطبوعات نیز بتوانند در این شرایط خاص پل ارتباطی میان مردم و حاکمیت باشند.

او همچنین در پاسخ به این پرسش که چرا فرصت یک ماهه برای کاهش صفحات روزنامه «ایران» در نظر گرفته شده است، گفت: با توجه به جلساتی که با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای حل بحران کاغذ برگزار می‌شود، امید داریم که این مشکل تا یک ماه آینده حل خواهد شد.

بازار کاغذ امروز در شوک افزایش قیمت 20 هزارتومانی قرار گرفت و اکنون هر بند کاغذ 70 گرمی چهار و نیم‌ورقی به 500 هزار تومان رسیده است.

 به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایبنا، بازار کاغذفروشان ظهیرالاسلام در حالی کرکره مغازه‌های خود را بالا کشیدند که از روز پنج‌شنبه 19 اردیبهشت حدود 20 هزار تومان به قیمت کاغذ تحریر اضافه شد.

 از ساعتی اولیه امروز (شنبه 21 اردیبهشت) هر بند کاغذ تحریر 70 گرمی چهار و نیم ورقی در بازار 500 هزار تومان خرید و فروش می‌شود، اگرچه در برخی بنگاه‌های ظهیرالاسلام این قیمت به 510 هزار تومان هم می‌رسد. همچنین امروز هر بند کاغذ تحریر 70 گرمی سه ورقی حدود 350 هزار تومان قیمت دارد.

 البته برخی از کاغذفروش‌ها هم با وجود اینکه کاغذ تحریر در انبار بنگاه خود دارند، قیمت نهایی این کالا را به دلیل نوسانات بازار اعلام نمی‌کنند و می‌گویند که قیمت هنوز اعلام نشده است.

 در این میان به گفته کاغذفروشان، قیمت این کالا از روز پنج‌شنبه بالا رفته است و افزایش قیمت حداقل 10 هزار تومانی را با شروع روز کاری تجربه کردند.

 نگاهی به قیمت فروش کاغذ تحریر در روز پنج‌شنبه این ادعا را تایید می‌کند، به طوری که صبح پنج‌شنبه 19 اردیبهشت هر بند کاغذ تحریر چهار و نیم ورقی حدود 480 هزار تومان فروخته می‌شود و عصر آن روز قیمت به 500 هزار تومان هم رسید. همچنین کاغذ 70 گرمی سه ورقی نیز در این روز 330 هزار تومان بود.

 روز چهارشنبه 18 اردیبهشت نیز برای هر بند کاغذ 70گرمی چهار و نیم ورقی، 470 هزار تومان قیمت تعیین شده بود و هر بند کاغذ سه ورقی 320 هزار تومان بود.

در حال حاضر صاحبان نشریات آذربایجان غربی به دلیل گرانی کاغذ با کمبود بی‌سابقه آن مواجه هستند و همین امر سبب شده تا کار انتشار روزنامه‌ها و هفته نامه‌های محلی به حداقل رسیده و نامنظم منتشر شوند.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از تسنیم، اختلال های ناشی از بازار ارز و رانت‌های فراوان در حوزه واردات کاغذ به انتشار مطبوعات آذربایجان غربی هم رحم نکرده و تأثیر به سزایی در رکود کسب وکارهای مرتبط به آن داشته و سبب شده همه مطبوعاتی های این استان انتشار نشریه خود را به حداقل رسانده و حتی از نشر آن خودداری کنند که این موضوع ضربه بدی به فعالان این عرصه زده است.

چالش بزرگ روبه روی مطبوعات محلی نبود توازن میان هزینه‌ها و درآمدها است، افزایش چشمگیر قیمت کاغذ سبب شده روزنامه به هفته نامه تبدیل شود سال 98 را می‌توان از سخت‌ترین سالهای مطبوعات آذربایجان غربی نامید.

 

مطبوعات محلی نیازمند دریافت به موقع یارانه کاغذ هستند

مدیر روزنامه محلی آبشار با اشاره به تأثیرات فراوان افزایش قیمت کاغذ در چگونگی انتشار آن اظهار داشت: از شروع التهابات ارزی و افزایش سرسام‌آور قیمت کاغذ نشریات محلی در آذربایجان غربی نیز تحت الشعاع قیمت‌ها قرار گرفته و نتوانسته‌اند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.

حیدر نویدی گفت: از سال 97 تمامی هزینه‌های چاپ افزون بر 4 برابر شده بنابراین ناچار شده‌ایم تیراژ روزنامه را کمتر کنیم تا کاغذ کمتری مصرف شود.

وی تصریح کرد: کاهش تیراژ یک نشریه به معنی کاهش تعداد مخاطبان است بنابراین دولت باید چاره‌ای بیاندشید تا نشریات محلی بتوانند ادامه حیات دهند که این کار با حمایت یارانه‌ای از طریق اتحادیه‌ها و تشکل‌های مطبوعاتی حمایت مستقیم شوند.

 

نشریات محلی قربانی نخست بحران کاغذ

مدیر مسئول و صاحب امتیاز روزنامه آراز آذربایجان به عنوان نخستین روزنامه آذربایجان غربی نیز در این‌باره اظهار داشت: گویا کاغذ نیز جزو کالاهای تحریمی قرار دارد بنابراین هزینه وارد کردن آن نیز چندین برابر شده و هم اینک تمامی مطبوعات از تهیه مطلوب آن عاجز هستند و حتی گرانی کاغذ برخی از مطبوعات را به توقف کامل واداشته است.

ابراهیم آقازاده گفت: میزان تیراژ روزنامه آراز آذربایجان از نیمه دوم سال 97 به نصف کاهش یافته بنابراین گرانی کاغذ تأثیر بی سابقه‌ای در وضعیت انتشار آن در پی داشته است.

 

بحران کاغذ چرخ مطبوعات محلی آذربایجان غربی را متوقف کرد

مدیر مسئول دو هفته‌نامه خط مردم نیز در این باره نیز اظهار داشت: بعضاً چندین برابر شدن هزینه‌ها سبب شده نشریه خط مردم از اسفند ماه سال 97 هیچ انتشاری نداشته باشد.

مریم رسولی تصریح کرد: این نشریه فاقد هرگونه یارانه و آگهی دولتی است و گرانی کاغذ وضعیت انتشار آن را بسیار سخت‌تر از گذشته کرده است.

وی افزود: هیچ‌گونه حمایت عملی از مطبوعات آذربایجان غربی وجود ندارد در حالیکه در اوضاع بحرانی کنونی انتشار نشریات صد در صد  نیازمند کمک دولت است.

جانشین مدیرمسئول نشریه شهامت نیز در این باره اظهار داشت: مطبوعات محلی ثبت و ضبط وقایع و رویدادهای تاریخی منطقه را بر عهده دارند و صفحات اغلب آنها نشان می‌دهد صادق‌تر از دیگران در این مسیر عمل کرده‌اند اما این روزها بحران کاغذ سبب شده تا هم کسب‌وکارهای این حوزه ازبین برود و هم ظرفیتی از وقایع نگاری دوره حاضر عملاً از بین برود.

محمد آقایی پر افزود: مطبوعات محلی خود را مقید به ایفای رسالتشان می‌دانند اما باید پذیرفت که آنان بدون آنکه پشتوانه قابل اتکاء و مطمئنی داشته باشند درگیر مشکلاتی بسیاری هستند که فقط نسبت به سال گذشته همین موقع چندین برابر شده است و تا وقتی که چاره‌ای برای حل مشکلشان پیدا نشود به تنهایی قادر به حل آن نیستند.

وی تصریح کرد: اظهارات اخیر دولتمردان به ویژه مدیران وزارت ارشاد مبنی بر پایان عمر نشریات کاغذی و برگزار نکردن جشنواره مطبوعات نشان می‌دهد دولت اراده‌ای برای حل بحران کاغذ در مطبوعات محلی ندارد.

معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی موضوع دوبرابر شدن قیمت کاغذ طی روزهای گذشته را شایعه خواند.

محسن جوادی روز شنبه همزمان با آخرین روز سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در آخرین نشست خبری خود موضوع دو برابر شدن قیمت کاغذ را شایعه‌سازی و گمانه‌زنی برخی از رسانه‌ها خواند.

رئیس سی و دومین‌نملیشگاه بین المللی کتاب تهران ادامه داد: پس از ابلاغ مقام معظم رهبری و دستورات معظم له بلافاصله جلسه مشترک و فوری میان وزیران فرهنگ و ارشاد اسلامی و صنعت، معدن وتجارت برگزار و تصمیماتی نیز اتخاذ شد.

معاون وزیر فرهنگ ادامه داد: هفته گذشته همچنین جلسه کارگروه ساماندهی کاغذ نیز با حضور حسین انتظامی مشاور ارشد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و برگزار و نتیجه آن نیز رسانه‌ای و اطلاع رسانی شد.

جوادی ادامه داد: جلسات به صورت مستمر و بدون فاصله در حال برگزاری است و طی امروز و روزهای آینده نیز ادامه خواهد داشت. رئیس سی و دومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران تاکید کرد: اخبار منتشر شده توسط برخی رسانه‌های محدود، تنها گمانه‌زنی و شایعه پراکنی در جامعه است موضوع دو برابری شدن قیمت کاغذ حقیقت ندارد.

وی در عین حال گفت: مقرر شده نتایج تصمیمات کارگروه ساماندهی کاغذ و دیگر جلسات وزیران فرهنگ و ارشاد اسلامی و صنعت، معدن و تجارت بلافاصله برای شفاف‌سازی افکار عمومی، اطلاع‌رسانی و رسانه‌ای شود.

منبع: ایرنا

 

یکی از معضلات بزرگ کشور پس از ضعف‌های مدیریت اجرایی، این است که عادت برخی مسئولان شده تا برای انجام امور موظفی خود هم از رهبری حکم گرفته یا عتاب شوند تا شاید تکانی بخورند، نمونه‌اش حکم رهبری برای حل مشکل کاغذ است.

نمایشگاه دوست‌داشتنی و بهار اهل کتاب، امروز (شنبه 14 اردیبهشت) به پایان می‌رسد و با همه خاطرات و خطرات و بیم‌ها و امیدهایش تا سال بعد پرونده‌اش بسته می‌شود. معمولا به مناسبت برگزاری مراسم مختلف و جشنواره‌های گوناگون، موضوع آن مراسم و جشنواره‌ها مورد مداقه و آسیب‌شناسی علاقمندان و کارشناسانش قرار می‌گیرد.

نمایشگاه کتاب تهران نیز به عنوان بزرگ‌ترین و جذاب‌ترین محفل گردهم‌آیی دوستداران کتاب در ایران، همواره با مشکلاتی به بزرگی نامش دست و پنجه نرم کرده است که بزرگترین‌ آن، نداشتن جای مناسب برای برگزاری است، هرچند که شهر آفتاب را برای این رویداد ساختند، اما همچنان نمایشگاه کتاب تهران، مُحرِم مصلای امام است!

از بحث جا که بگذریم، آنچه که نمایشگاه سی‌ودوم را در دهه 90 متمایز کرد، پس از چند سال غیبت (که برخی به تحریم تعبیرش کردند)، حضور رهبر معظم انقلاب در بازدید از آن و تاکید تلخ ایشان بر لزوم حل مشکلات کاغذ است. چرا تلخ؟ چون این سوال برای نگارنده مطرح است که آیا برای حل مشکلات واضح و آنچه که از مبرزات وظایف مسئولان و دستگاه‌های مربوطه است، آیا باید رهبری پیشقدم شود و دستور صادر کند؟ تا کی انرژی و ظرفیت مقام رهبری برای حل مشکلات جاری کشور که از وظایف روشن و بی‌شائبه مسئولان است، باید تلف شود؟!

سال‌هاست که بازار کتاب از نبود کاغذ ارزان و در دسترس، رنج می‌برد، در حالی‌که طبق ادعای میثم نیلی ـ مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی و مشاور رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در حوزه نشر و کتاب ـ در جریان بازدید حضرت آیت الله خامنه‌ای از نمایشگاه کتاب، به وسیله باگاس تولید شده در هفت‌تپه خوزستان، می‌توان تمام نیاز کشور به کاغذ را که حدود ۴۰ هزار تن در سال است، تامین کرد؛ خب این مطلب آیا بر وزیران و مدیران و دستگاه‌های مختلف از دولت تا مجلس پوشیده است که این استخوان کهنه سال‌ها باید لای زخم بازار کتاب بماند و چرکین شود؟

اگر تا دیروز دغدغه اهل کتاب و دلسوزان و منتقدان این بود که بازار نشر توسط افکار و عقاید انحرافی مورد هجمه و خلل واقع نشود، مدت‌هاست که برای حفظ اصل بازار نشر، به دلیل نوسانات بازار کاغذ، مضطرب و نگران هستند. اضطراب و نگرانی‌ای که همچون بسیاری از مشکلات کشور با نگاهی دلسوزانه و جهادی به ظرفیت‌های داخلی، قابل حل و مرتفع شدن است.

سر این کلاف را که بگیریم می‌رسیم به قصه پرغصه کتابخوان ایرانی که از لابلای غرولند‌های روشنفکرانه مسئول و غیرمسئول به جهت کم بودن سرانه مطالعه، حالا باید کتب عمومی را هم به قیمت گزاف تهیه کند، چه برسد به کتب تخصصی که دیگر تهیه کردنش چون خرید کالای لوکس است!

ما نمی‌توانیم از سویی شیون‌کنان نگرانی‌های خود را برای فرهنگ کشور از ایرانی تا اسلامی‌اش فریاد کنیم اما از سویی دیگر در دست و پا کردن بدیهی‌ترین لوازم صیانت از فرهنگ، دست و پا بزنیم و منتظر سقلمه‌های رهبری باشیم. این علاوه بر ظلم به رهبری، که به جای صرف انرژی برای هدایت کلان مملکت باید بدیهیات مدیریت در کشور را هم سامان دهد، ظلم مضاعفی به ملت ستمدیده ایران است که عمر بی‌بازگشت خود را باید در تنور حواس‌پرتی، بی‌مبالاتی، کارنابلدی مسئولان و یا هر چه که اسمش را بگذارید، بسوزاند.

امید است با همت مسئولان امر که طبق جریان بازدید رهبر معظم انقلاب از نمایشگاه کتاب، سردمداری رفع مشکلات بازار نشر به عهده دو وزیر صمت و فرهنگ واگذار شده، پس از سالها، با مدیریت صحیح و ضابطه‌مند این بازار، باری بزرگ از روی دل فعالین این حوزه برداشته شود.

روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله امروز خود نوشت، اگر امسال را رهبر انقلاب اسلامی با عنوان «سال رونق تولید» نامگذاری نکرده بودند، اینهمه سرگردانی در مورد چگونگی مقابله با بحران کاغذ شاید قابل توجیه بود. حالا که سال ۱۳۹۸ قرار است سال رونق تولید باشد، چرا به امکانات داخلی برای تولید کاغذ و حل مشکلات مطبوعات و ناشران کتاب و سایر بخش‌های مصرف‌کننده کاغذ اعتنا نمی‌شود؟

کشور ما از جهات مختلف دارای توانایی تولید انواع کاغذ می‌باشد. کارخانه کاغذ مازندران سال‌ها کاغذ روزنامه‌های کشور را تامین کرد و علاوه بر آن انواع کاغذها و مقوا را نیز حتی برای صادر کردن به کشورهای دیگر تولید نمود. این کارخانه مدتی است که به دلیل مشکلات مدیریتی از ادامه تولید کاغذ روزنامه بازمانده است. با اندک توجه و ایجاد تغییر در بخش‌های مدیریتی این کارخانه می‌توان آن را به تولید کاغذ روزنامه و انواع کاغذهای موردنیاز کشور بازگرداند.

متاسفانه وزارتخانه‌های صنعتی و اقتصادی، در انتخاب مدیران به جای تکیه بر توانائی‌ها بر آشنائی‌ها و به جای تکیه بر ضوابط، بر روابط تکیه می‌کنند و در نتیجه مدیران توانمند و کاربلد بدون دلیل و صرفاً به جرم اینکه پارتی ندارند کنار گذاشته می‌شوند و در اثر اعمال این روش غلط و انحرافی، تولید کارخانجات دچار رکود می‌شود و بسیاری از کارگاه‌ها، کارخانه‌ها و مراکز تولیدی به تعطیلی کشیده می‌شوند و یا تولید آنها به حداقل می‌رسد. دولت نباید با صرف انتخاب یک وزیر و استقرار او در وزارتخانه، او را به حال خود واگذارد و کاری به کار او نداشته باشد. انتخاب وزیر، گام اول است. گام بعدی نظارت بر انتصاب‌هائی است که او در وزارتخانه‌و دستگاه‌های تابعه انجام می‌دهد.

گماشتن معاونان، مدیران کل و روسای موسسات و سازمان‌های تابعه وزارتخانه براساس روابط و توصیه‌ها اکنون سالهاست که کشور را دچار بحران مدیریت کرده است. این قبیل مدیران فقط برای نردبان قرار دادن مناصب، پرکردن جیب‌های خود و تکمیل حلقه‌های باند موردنظرشان این سمت‌ها را اشغال می‌کنند و کاری برای پیشبرد اقتصاد کشور و حل مشکلات مردم انجام نمی‌دهند. به غارت ارز توسط چند چپاولگر بیت‌المال به کمک بعضی مدیران در بانک مرکزی و بانک‌های دیگر نگاه کنید تا به صحت این ادعای تلخ اما واقعی پی ببرید. به فروش کارخانجات بزرگی مثل ماشین‌سازی تبریز به ثمن بخس بنگرید تا بر شما معلوم شود در مجموعه‌هائی از قبیل سازمان خصوصی‌سازی که از زیرمجموعه‌های همین وزارتخانه‌ها هستند چه می‌گذرد. این وقایع برای کشوری با نام و عنوان «جمهوری اسلامی» یک فاجعه است.

این فاجعه به دلیل عدم کنترل انتصاب‌ها در وزارتخانه‌ها پیش می‌آید کما اینکه در اصل انتخاب وزرا نیز اگر دقت و سخت‌گیری لازم صورت بگیرد با چنین فاجعه‌هائی مواجه نخواهیم شد. مرحله سوم، نظارت بر عملکردهاست که باید توسط دولت بر تمام وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های تابعه آنها صورت بگیرد ولی متاسفانه نمی‌گیرد. آقای رئیس‌جمهور و مجموعه‌ای که دولت نام دارد بعد از آنکه یک وزیر در وزارتخانه‌ای مشغول کار می‌شود، دیگر هیچ نظارتی بر عملکرد او و مدیران زیردست او ندارند. این مطلق‌العنان بودن است که موجب بروز انحراف‌ها، فسادها و ضعف‌ها می‌شود و کشور به بحران‌هائی که قابل پیشگیری هستند دچار می‌گردد. به بحران کاغذ باید به عنوان بحران در فرهنگ و حتی بحران در قدرت رسانه‌ای نظام و دولت نگاه شود. در برابر آنهمه فشار سیاسی و تبلیغاتی و تهاجم فرهنگی که به انقلاب و نظام جمهوری اسلامی و کشور و ملت ایران وارد می‌شود، مطبوعات و نشریات ازجمله کتاب، نقش مهمی در مقابله با این تهاجم‌ها و سمپاشی‌ها دارند.

تنها گذاشتن اصحاب مطبوعات و ناشران در بحران شدیدی که در زمینه کاغذ و سایر اقلام چاپ از قبیل فیلم و زینک و مرکب به وجود آمده، یک بی‌توجهی غیرقابل درک از ناحیه دولت است. مطبوعات و صنعت نشر اکنون درحال احتضار هستند. حل مشکل این مجموعه فقط به اراده‌ای نیاز دارد که متاسفانه در مسئولین دیده نمی‌شود. چرا دولت در موضوع کاغذ به واردکنندگانی اعتماد می‌کند که صدها میلیون دلار ارز دولتی را می‌گیرند و هرطور دلخواهشان است با آن بازی می‌کنند و اصحاب مطبوعات را دچار بحران می‌کنند؟ ما که در شمال و جنوب کشور امکان تولید انواع کاغذ را داریم و با اندکی همت و ابتکار حتی مواد اولیه آن را نیز می‌توانیم تامین کنیم، چرا به واردکنندگان فرصت‌طلب و دلالان چپاولگر متکی شده‌ایم و کشور را با بحران مواجه کرده‌ایم؟

راه مقابله با بحران کاغذ، تکیه بر تولید داخلی است که البته با استفاده از مدیران قابل اعتماد، کاردان و دلسوز قابل دسترسی می‌باشد.