به گزارش چاپ ونشر به نقل از شفقنا- اعظم کیان افراز؛ مدیر نشر افراز در نوشتاری با عنوان بی اخلاقی در حوزه نشر بیداد می کند مهم‌ترین مساله ای که امروز صنعت نشر و همچنین مطبوعات را تهدید می‌کند، مساله‌ قیمت کاغذ و گلاسه و بی‌ثباتی آن است. بالا و پایین شدن نرخ ارز که در این چند ماه اخیر شاهدش بوده‌ایم، تبعات فاجعه‌باری به‌دنبال داشته و بار سنگینی را بر دوش ناشران و مخاطبان کتاب گذاشته است. یادآوری این نکته ضروری است که همه جنبه‌های یک کشور، اعم از مسائل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و تحت تاثیر فرهنگ است و تمام نهادهای مربوطه باید دست به دست هم دهند و این مساله را حل کنند چرا که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به تنهایی از عهده این کار برنمی آید و تمام نهادها و حوزه ها موظفند در این خصوص کاری کنند تا هرچه زودتر ارز دولتی به کاغذ تعلق بگیرد و در عین حال سیاست‌های اعلام‌شده در این باره باید ضمانت اجرایی داشته باشد.

در اردیبهشت ماه اعلام شد که یارانه دولتی به کاغذ تعلق می‌گیرد اما در عمل این اتفاق نیفتاد. ما در ماه اسفند، کاغذ را با قیمتِ بندی ۶۰ هزار تومان تهیه می‌کردیم و امروز همان کاغذ را با قیمت ۱۱۰هزار تومان می‌خریم؛ این اتفاق برای حوزه نشر فاجعه است!

مردم به دلایل مختلف از کتاب دور شده‌اند و با افزایش قیمت کتاب به دلیل افزایش قیمت کاغذ، دورتر هم خواهند شد؛ در این میان متولیان باید کاری کنند که دسترسی مردم به کتاب راحت تر شود اما این اتفاق با بالابردن قیمت کاغذ امکان پذیر نیست. ناشر کتاب ها را در یک پروسه شش ماهه تا یک ساله می‌فروشد بنابراین تغییر قیمت کار مشکلی است. کتاب‌هایی را که برای نمایشگاه چاپ‌شده نمی‌توان با همان قیمت ارائه کرد و این کار را برای همه ما سخت کرده است.

اگر از بعد اقتصادی بگذریم، مساله‌ بعدی که حوزه نشر را دچار بحران کرده است، فضای غیر اخلاقی و غیر حرفه‌ای است که بر این حوزه حکمفرما شده است. این فضا از سال ۹۰ شروع به رشد کرد و امروز، فضای ناخوشایندی ایجاد کرده است. متاسفانه اکثر ناشران صرفا به دنبال بیزینس هستند؛ آن‌ها تنها به این فکر می‌کنند که چه کتابی منتشر کنند تا بیشتر بفروشد و متاسفانه این به رسم غالب در بازار نشر بدل شده است. اگر یک نویسنده نوبل بگیرد، می بینیم که همزمان چندین و چند ناشر کتاب های او را منتشر می کنند.

فاجعه عمیق‌تر از این حرف‌هاست؛ متاسفانه بی‌اخلاقی بین ناشران بسیار زیاد شده است به گونه‌ای که با تغییر چند فعل و فاعل، کتابی را از یک مترجم و ناشر دیگر به اسم خودشان منتشر می کنند!

همچنین مساله کپی، قاچاق و پی دی اف‌های رایگان در اینترنت نیز به معضل دیگری برای ناشران تبدیل شده است. ما برای تولید هر کتاب هزینه می کنیم. مترجم و نویسنده و ناشر برای خودشان حقوقی دارند که متاسفانه در این فضا، زیر پا گذاشته می شود. قاچاق کتاب و سرقت ادبی، کاری است که برخی ناشران انجام می‌دهند. همه به یاد داریم که در دهه ۸۰ برخی ناشران به چاپ کتاب های موفقیت مانند «قورباغه ات را قورت بده»، یا «چه کسی پنیر مرا جابه جا کرد» می‌پرداختند؛ این اتفاق تنها در حوزه کتاب‌های روانشناسی و موفقیت می‌افتاد اما امروز دیگر در حوزه ادبیات و فلسفه هم شاهد این اتفاقات هستیم. این حوزه ها تولید اندیشه می کنند، به همین دلیل باید جلوی این گونه بی‌اخلاقی‌ها را دست کم در چنین حوزه هایی گرفت. اگر در همان سال‌ها تدبیری برای جلوگیری از این گونه کتاب‌سازی‌ها اندیشیده شده بود، شاید امروز شاهد چنین بازار آشفته‌ای نبودیم.

شاید مهم‌ترین راهکار برای جلوگیری از این بی اخلاقی ها، پیوستن به کنوانسیون برن باشد؛ ما هرچه زودتر قانون کپی رایت را بپذیریم، کمتر با چنین فضاهای غیر اخلاقی روبه رو خواهیم شد. از سوی دیگر وجود کپی رایت باعث می شود که نشر ما در جهان شناخته شود. همین آثاری که ما ترجمه و منتشر می‌کنیم خود یک کار غیر اخلاقی است و بهتر است متولیان هرچه زودتر فکری برای پیوستن به کنوانسیون کنند.

یکی دیگر از معضلات حوزه‌ نشر، فقدان فضای برابر برای ارایه کتاب در ویترین کتاب‌فروشی است. تعداد ناشران نسبت به کتابفروشی ها بسیار بیشتر است. بسیاری از محلات دارای کتابفروشی نیستند. ما نباید کتابفروشی ها را در یک منطقه متمرکز کنیم بلکه باید در سطح شهر پخش شوند تا مردم به کتاب دسترسی داشته باشند.

از سوی دیگر آثار تالیفی ما کمتر خوانده می‌شود و متاسفانه کتاب‌های ترجمه مخاطب بیشتری دارند. ما توقع داریم که کارهای تالیفی هم خوانده شوند چرا که این آثار می‌توانند تولید اندیشه و خلاقیت کنند.

در کنار تمام این مسائل که اشاره کردم، برخوردها و نگاه‌های سلیقه‌ای که در تمام این سال‌ها وجود داشته و گاهی همچنان ادامه دارد به فضای نشر ضربه زده است.برای مثال در دولت‌های نهم و دهم، آسیب جدی‌ای به حوزه کتاب وارد شد که شاید تا سال‌های سال جبران نشود. در آن دولت‌ها، نگاه های سلیقه‌ای حاکم بر فضای نشر بیداد می‌کرد و همین نگاه‌های سلیقه‌ای، اعتماد مخاطب را کم کرد.

در پایان بهترین راهکاری که می توان برای نجات این حوزه ارائه داد، واگذاری تمام امور نشر به اتحادیه‌ و صنف است که می‌توانند بهتر از پسِ کار برآمده و تحولی در این حوزه ایجاد کنند.

 

مدیر مسئول انتشارات نگار تابان گفت:افراد تحصیلکرده که اشتغالی ندارند به صنعت نشر ورود می کنند و به دلیل نداشتن تخصص باعث نابسامانی بازار نشر می شوند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از باشگاه خبر نگاران جوان، احمد دولت آبادی مدیر مسئول انتشارات نگار تابان، در خصوص اعطای مجوز انتشارات به افراد با وجود اوضاع نامساعد بازار کتاب گفت: وقتی دانشگاه یک مدرک لیسانس می‌دهد به نشانه اینکه فرد چهار سال این دوره را گذرانده است اما نمی‌تواند اشتغالی برای آن‌ها ایجاد کند و از آنجایی که تعداد  لیسانسه‌ها و فوق لیسانسه‌ها زیاد است ،مجبور هستند که با ناشران رقابت کنند.

وی افزود:کسی که لایق باشد و توانایی داشته باشد می‌تواند از شرایط سخت کار عبور کند و خودش را در کار نشر اثبات کند و کسی هم که نتواند در این زمینه فعالیت کند مجوزش باطل می‌شود.

مدیر مسئول انتشارات نگار تابان با بیان اینکه رقابت با ناشران در صنعت نشر یک دور ماراتن است که باید از این مرحله سخت عبور کنند، ادامه داد:شاید بعضی‌ها در کار نشر موفق شوند برخی هم تغییر شغل دهند. شرایط کار سخت است، اما به هرحال در کار نشر هم باید نیروی جوان وجود داشته باشد.

دولت آبادی با بیان اینکه افراد بیکار با هدف اینکه شغلی داشته باشند وارد این عرصه می شوند، ادامه داد:حتی اگر کار نشر درآمد هم نداشته باشد فرد لیسانسه را از سرخوردگی درمی آورد و می‌گوید شاغل است هرچند که حقوقش ناچیز باشد چرا که از بیکاری بهتر است.

وی با اشاره به اینکه متاسفانه انتشاراتی‌های نوپا در کار ترجمه ورود کرده اند، بیان کرد:کسانی که به بازار نشر می‌آیند یک مقدار سرمایه دارندکه  آن سرمایه را یا در کتاب نفیس هزینه می‌کنند یا در زمینه ترجمه کتاب‌هایی سرمایه گذاری می‌کنند که ناشر دیگر زحمت ترجمه آن را کشیده است و این‌ها پخته خوری می‌کنند.

دولت آبادی افزود:بعد از نمایشگاه بین المللی کتاب تهران تصمیم گرفتم کتاب ترجمه کنم و برای این کار دو مترجم استخدام کردم اولین شرطم برای آن‌ها این بوده که کتاب‌هایی را ترجمه کنند که در ایران ترجمه نشده است. متاسفانه امروز هرجا می‌روید کتاب کوری در همه ناشران است.

وی با اشاره به اینکه تخصص در صنعت نشر بسیار کم است، تصریح کرد: بسیاری از ناشران درباره بازار، محتوا و کیفیت کتاب اطلاعاتی ندارند و وارد بازار نشر شده اند.

دولت آبادی با بیان اینکه اکثر آن‌هایی که در صنعت نشر می‌بینم خودشان کتابخوان نیستند و یک جلد کتاب هم نخوانده اند، افزود:کسی را می‌شناسم که یک جلد کتاب هم نخوانده است، اما در صنعت نشر فعالیت می‌کند اوضاعش از من کتابخوان از نظر سرمایه در بازار کتاب بهتر است چرا که ناشران ما تاجران فرهنگی هستند.

وی با بیان اینکه ۱۵ هزار مجوز نشر در کشور صادر شده است در حالی که کشور به این تعداد مجوز نیاز ندارد، بیان کرد:با وجود اینکه بسیاری از ناشران مجوز نشرشان باطل شده است باز هم تعداد کسانی که مجوز دارند زیاد است و افراد کم تخصص هم در این عرصه وجود دارد.

دولت آبادی با تاکید بر اینکه اگر برای من یک فرصت شغلی بهتر وجود داشته باشد از فعالیت در صنعت نشر استقبال نمی‌کنم، گفت: اکثر آن‌هایی که مجوز نشر می‌گیرند مدرک رشته‌های فنی را دارند و هیچ مدرکی مرتبط با رشته‌های فرهنگی ندارند و دانش آموخته رشته زبان و ادبیات فارسی نیستند.

وی ادامه داد:تحصیل کرده‌ای که از سرناچاری در زمینه صنعت نشر فعالیت می‌کند، می‌گوید که اسمم را ناشر می‌گذارم با این که هیچ تخصصی ندارم چرا که پول وارد بازار کار می‌کنم و فکر می‌کنم بازار دلالی است.

دولت آبادی با اشاره به فعالیت ناشران نوپا در زمینه کتابسازی خاطر نشان کرد:ناشری که تازه وارد بازار نشر شده است نمی‌تواند رقابت کند از این رو به کتابسازی روی می‌آورد. بنر‌های تبدیل پایان نامه به کتاب را در بازار نشر می‌بینید می‌نویسند تبدیل پایان نامه به کتاب حتی یک جلد، بهتر است که در زمینه تخصصی خودشان کتاب منتشر کنند، ولی می‌بینیم در زمینه کتاب کودک یا روانشناسی و هر حوزه دیگری کتاب منتشر می‌کنند و معلوم نیست در چه حوزه‌ای فعالیت می‌کنند.

مدیر داخلی نشر مایا گفت:حضور افراد غیر متخصص در صنعت نشر موجب می شود به انتشارات بیشتر به مثابه بنگاه اقتصادی نگاه شود.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، افراد غیر متخصص صنعت نشر را بنگاه اقتصادی می دانندنیما معماریان مدیر داخلی نشر مایا درخصوص آسیب‌های اعطای مجوز راه اندازی انتشارات به افراد غیرمتخصص در شرایط نامساعد بازار کتاب گفت: حضور افراد غیرمتخصص در صنعت نشر سبب می‌شود در این صنعت مشکلاتی به وجود بیاید از جمله اینکه به انتشارات بیشتر به مثابه یک بنگاه اقتصادی نگاه می‌شود که این نگاه به صنعت نشر صدمه می‌زند.

وی ادامه داد: کسانی هستند که فکر می‌کنند کار آن‌ها شایستگی انتشار دارد اصولا ناشران در انتشاراتی‌های خود دو فرد متخصص و کارشناس دارند و این افراد کتاب‌هایی را که به انتشارات برای چاپ سپرده می‌شود، بررسی می‌کنند. وقتی ناشر تازه کار باشد به محتوا و کیفیت کتاب توجهی نمی‌کند تنها به مبلغی فکر می‌کند که به ازای انجام کار به حسابش واریز می‌شود.

مدیر داخلی نشر مایا با اشاره به مسئله کتابسازی در انتشاراتی‌های نوپا بیان کرد: انتشاراتی‌های نوپا به رقم ریالی هنگام قبول کتاب برای انتشار فکر می‌کنند بنابراین کتابسازی و انتشار کتاب‌های ضعیف در این انتشاراتی‌ها رخ می‌دهد و مخاطب اعتمادش را به انتشاراتی از دست می‌دهد که این اتفاق تنها برای یک نشر نمی‌افتد بلکه مخاطب نسبت به تمام انتشاراتی‌ها و صنعت نشر بی اعتماد می‌شود.

معماریان با اشاره به تاثیر بی اعتمادی مخاطب در بازار کتاب تصریح کرد: وقتی مخاطب نسبت به انتشاراتی‌ها بی اعتماد شود روی بازار کتاب تاثیر می‌گذارد. بی اعتمادی مخاطب و بازار کتاب مسئله‌ای نیست که بتوان از هم تفکیک کرد بلکه به هم ارتباط دارد.

وی در خصوص ترجمه‌های ناشران نوپا اظهار کرد: در پشت ترجمه‌هایی که ناشران نوپا به بازار کتاب ارائه می‌دهند یک مترجم حقیقی وجود ندارد. این ناشران ترجمه‌هایی که در بازار کتاب وجود دارد کنار هم می‌گذارند و از تلفیق آن‌ها با هم یک ترجمه جدید ارائه می‌دهند و اسم مترجم روی کتاب می‌گذارند.

کامران شرفشاهی مدیرمسئول انتشارات تجلی مهر گفت:تمام کسانی که در صنعت نشر هستند توقع بهبود اوضاع را ندارند و فقط به دنبال این هستند وضع بدتر نشود.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان،کامران شرفشاهی مدیرمسئول انتشارات تجلی مهر در خصوص افزایش قیمت کاغذ بیان کرد: مسئولان وعده های  بسیاری دادند اما در عمل پایبند نبودند یا قادر به کنترل و نظارت بر قیمت ها نبودند از این رو هیچ مسئله ای قابل پیش بینی نیست متاسفانه وقتی تمام کسانی که در صنعت نشر هستند توقع بهبود اوضاع را ندارند و فقط به دنبال این هستند وضع بدتر نشود شاهد آن هستیم که اوضاع بدتر می شود.

وی با بیان اینکه ناتوانی مسئولان در زمینه کنترل قیمت کاغذ علیرغم تمام وعده هایی که در این باره می دهند مسئله تازه ای نیست، گفت: هر بار که برای سفارش ملزومات چاپ می رویم شاهد هستیم که قیمت آن بالاتر رفته است.

شرفشاهی با بیان اینکه بازار کاغذ و ملزومات چاپ و نشر در دست یک عده دلال است، گفت:این دلال ها از رانت هایی برخوردار هستند و در پشت پرده از آن ها حمایت می شود و هیچ اهرمی برای تثبیت قیمت در بازار وجود ندارد.

مدیر مسئول انتشارات تجلی مهر با اشاره به اینکه باید افزایش قیمت در همه زمینه ها در کشور داشته باشیم، بیان کرد: در کشور ما یک سیستم کنترل دقیق و هوشمندانه برای افزایش قیمت ها نیست و شاهد تنزل دائمی ارزش پول ملی هستیم که این مسائل در زمینه صنعت نشر هم صادق است.

وی با بیان اینکه دائما با افزایش قیمت ها مواجه هستیم، گفت:هیچ اراده و تصمیم قاطع و روشنی در این زمینه وجود ندارد و فکر می کنم مسئولان از این مسئله نفع می برند.

شرفشاهی با اشاره به اینکه به هرحال این ها از وارد کنندگان و کسانی هستند که سرمایه و سودی در بازار نشر دارند در غیر اینصورت قیمت ها را در بازار نشر کنترل می کردند و اجازه نمی دادند این مسئله پیش بیاید، تصریح کرد: مسئولان علیرغم تمام شعارهایی که در این چند ساله دادند هیچ اعتقادی به موضوع فرهنگ ندارند در غیر این صورت اوضاع نشر را تسهیل می کردند و کاری نمی کردند که کار به این جا برسد.

وی با بیان اینکه در حال حاضر اگر کتابهایی که چاپ می شود را با اوایل انقلاب مقایسه کنید متوجه افزایش و جهش وحشتناک قیمت ها خواهید شد، ادامه داد:گمان نمی کنم مردم و دوستداران کتاب بتوانند در این کورس نابرابر دوام بیاورند که برای این ناتوانی دو مسئله را می توان ذکر کرد یکی اعتقاد نداشتن جدی به مسئله فرهنگ و دیگری ذی نفع بودن مسئولان در این آشفته بازار است.

مدیرعامل خانه کتاب معتقد است صنعت نشر از فقدان حرفه‌ای‌ها رنج می‌برد‌. او می‌گوید اگر نشر ما حرفه‌ای باشد،‌ ما شاهد فسادهای گوناگون در آن نخواهیم بود.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از خبرنگاران پویا‌، شاید گزافه نباشد که بگوییم انتشار کتاب در ایران مسیری را می‌رود که انتهای آن چندان مشخص نیست،‌ اگر روزی شرایط به گونه‌ای بود که خارج از صنف تیشه به ریشه نشر می‌زد‌، امروز گویی خود ناشران حلقه را بر حلقوم نشر می‌فشارند و سعی می‌کنند از هر فرصتی برای ضربه زدن به نشر بهره ببرند. چرا که هر روز ابعاد تازه‌ای از فساد در نشر نمود پیدا می‌کند،‌ گویی همه حلقه‌های این زنجیره به هم پیوسته از مولف گرفته تا توزیع کننده و حتی نهاد متولی درگیر فساد شده‌اند. 

اگر روزی فروش کاغذ یارانه‌ای در بازار آزاد بزرگترین تخلف ناشران بود و هنوز که هنوز است، برخی از تبعات این اقدامات متضرر هستند،‌ اگر روزی خرید و فروش بن کتاب نهایت تخلف نشر تلقی می‌شد، امروز شاهد شکل‌های دیگری از فسادِ نشر هستیم که اگر گفته نشود همه، اغلب قریب به اتفاق آن‌ها ناشی از مشکلات اقتصادی است. فساد رنگ‌های متعددی گرفته از قاچاق کتاب تا کتاب‌سازی‌ها‌ گرفته تا مترجم‌های دروغین‌و قیمت‌گذاری‌های غیر واقعی. 

نیکنام حسین‌پور چند وقتی است مدیرعامل خانه کتاب شده است،‌ او که پیش از این نیز در سمت مشاور معاونت فرهنگی مشغول به فعالیت بوده معتقد است‌،کتاب‌سازی‌ها‌، قیمت‌گذاری‌های غیرواقعی و گستردگی حوزه صدور پروانه نشر از جمله مفسده‌های این سالهاست. گفت‌وگو با وی به شرح ذیل است:

صنعت نشر این روزها با مشکلاتی دست و پنجه نرم می‌کند که بسیاری از آن‌ها ریشه در خود صنف دارد و از غیرحرفه‌ای بودن برخی ناشران نشأت می‌گیرد،‌ مشکلاتی که می‌توان از آن‌ها تعبیر به مفسده کرد‌، شما چه مفسده‌هایی برای حوزه نشر می‌توانید برشمرید؟

یکی از مفاسد موجود در صنعت نشر،‌ بحث کتاب‌سازی است، معضل امروز ما به صورت جدی کتاب سازی است، مفسده دیگری که در نشر وجود دارد و از جریان کتاب‌سازی تغذیه می‌شود‌، این است که با توجه به صدور پروانه‌های نشر بسیار در سال‌های گذشته‌ ما شاهد هستیم در یک خانواده چندین پروانه نشر وجود دارد،‌ بنابراین یک کتاب با پروانه نشری که بنام مادر است،‌ منتشر می‌شود‌، بعد عنوان و شناسنامه کتاب تغییر می‌کند و با پروانه نشری که بنام پدر وجود دارد منتشر می شود،‌ دوباره عنوان و شناسنامه تغییر می‌کند و این بار با پروانه نشری که به نام فرزند خانواده است،  منتشر می‌شود، در حالیکه محتوا همان است.

آقای حسین‌پور سال‌هاست که از گستردگی حوزه صدور پروانه نشر صحبت می‌شود،‌ اما هیچ اقدامی برای ساماندهی این حوزه انجام نمی‌شود،‌ چرا؟ 

به نظرم در صدور پروانه نشر باید نخست به حرفه‌ای بودن ناشر توجه شود. فردی که بدنبال گرفتن پروانه نشر است، حداقل باید شرایط حرفه‌ای را داشته باشد، اینکه من لیسانسی داشته باشم، متاهل باشم و امتحانی نیز در اتحادیه بدهم، به معنای حرفه‌ای بودن من نیست. ناشران ما مثل کنکور هستند، اگر ابتدا محکم بگیریم و به هر شخصی پروانه نشر ندهیم، این معضلات را نخواهیم داشت. اگر در طول تاریخ نشر ایران را بررسی کنیم،‌ خواهیم دید که از زمانی که نشر تأسیس شد و ناشران تشکیل شدند؛ چند ناشر خانواده به خانواده و نسل به نسل حرفه خود را حفظ کرده‌اند؟ شاید به تعداد انگشتان یک دست هم  نرسد، اما در حرفه‌های دیگر ما موارد متعددی را شاهد هستیم که نسل به نسل منتقل شده است. این خود یک آسیب است و می‌توان  آسیب‌شناسی کرد که چرا حرفه نشر موروثی منتقل نشده است.

برخی دیگر از فعالان حوزه نشر قیمت گذاری‌های غیر معقول را نیز جزو مفسده‌ها برشمرده‌اند،‌ نظر شما در این زمینه چیست؟

بله،‌ من با این دوستان موافق هستم‌، یکی از دلایل آن این است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از ناشران کتاب می‌خرد،‌ بنابراین ناشران قیمت پشت جلد کتاب را بالاتر می‌زنند تا سود بیشتری از این طریق کسب کنند. این مفسده است باید در این زمینه تخصصی کار کنیم. مسئله دیگر بحث قاچاق کتاب است، کتاب‌های پرفروش ناشران را قاچاقچیان میدان انقلاب منتشر می‌کنند که در نهایت به مولف ضربه می‌زند، خلاقیتی که باید نویسنده و مولف داشته باشد، از بین می‌رود.  ناشر وقتی کتابش فروش نمی‌رود، حق تالیف کمتری پرداخت می‌کند و در نهایت به مولف ما آسیب وارد می‌شود. برای همین است که در یک دوره‌ای شاهد کاهش کتاب‌های تالیفی و افزایش کتاب‌های ترجمه‌ای هستیم.

يك ناشر گفت: انتشار رایگان کتاب با توجه به اوضاع بازار چاپ و نشر کشورمان می تواند اقدام مفیدی در صنعت نشر باشد؛ درصورتی که منجر به انتشار آثار مبتذل نشود.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، کامران شرفشاهی مدیر مسئول انتشارات تجلی مهر، در خصوص انتشار رایگان کتاب گفت: انتشار رایگان کتاب با توجه به اوضاع بازار چاپ و نشر کشورمان می تواند اقدام مفیدی در صنعت نشر باشد البته در صورتی که منجر به انتشار آثار مبتذل نشود. از سوی دیگر قراردادها به گونه ای نباشد که تعهد ناصوابی را برای نویسندگان و اهل قلمی که وارد این حوزه می‌شوند و کتاب اولی هستند و به واقع نیاز دارند از آنها حمایت شود، ایجاد کند.

وی افزود: معمولاً ناشران برای انتشار رايگان كتاب، ممکن است امتیاز تمام چاپ های کتاب در آینده را از نویسنده بگیرند. کلیه حقوق نویسنده را در قبال اثرش از وی سلب کنند؛ حتی ممكن است قراردادشان جنبه ترکمانچای داشته باشد و به آثار بعدی نویسنده اثر هم تسری پیدا کند و الزاماتی را برای نویسنده فراهم کند. دامن زدن به کتابسازی در فرآیند انتشار کتاب رایگان به ناشر بستگی دارد. متاسفانه شاهد این هستیم عده ای تحت عنوان ناشر با نگاهی کاسب کارانه وارد این حوزه شدند یا اینکه کسانی هستند که به شیوه های گوناگون سعی می کنند جوسازی کنند.

مدیر مسئول انتشارات تجلی مهر با اشاره به اینکه برخی ناشران با راه انداختن جشن امضای کتاب و بازی هایی از این قبیل برای پدید آورندگان آثار،‌ سعی می کنند جذابیت کاذب ایجاد کنند و پدید آورندگان را بازیچه قرار دهند؛ بیان کرد: امیدوارم ناشرانی که کتاب رایگان منتشر می کنند بالواقع دغدغه فرهنگی داشته باشند. کتاب های خوب را حمایت کنند و از نویسندگان خوب حمایت کنند و با دلگرمی به کار ارائه خدمت بپردازند.

 

ناشر برگزیده سال 96، وجود مافیای کاغذ را مهمترین علت حمایت نشدن کاغذ ایرانی در صنعت نشر می داند که برخی سرمایه داران به دلیل منفعت‌جویی، به آن دامن می زنند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایرنا، حمید خلیلی در حاشیه بیست و یکمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران با تاکید بر رونق کسب و کار ناشران از طریق چاپ با کاغذ ایرانی گفت: موضوع زینک را به عنوان یک موضوع استراتژیک در صنعت نشر پیگیری کردم و متوجه شدم کسانی که زینک وارد کشور می کنند، به خاطر سودهای کلان، حتی حاضر نیستند در ایران کارخانه زینک تاسیس کنند چون سود کمتری نصیبشان می شود و در موضوع کاغذ نیز این گونه است.

مدیر انتشارات شهید کاظمی افزود: عده ای از سرمایه داران، پشت صنعت کاغذ هستند که با تولید کاغذ در ایران و یا اجاره کارخانه تولید کاغذ در خارج کشور توسط ناشران ایرانی، مخالفت می کنند چون سود کمتری به این سرمایه داران خواهد رسید.

وی درباره امکان انتشار کتاب با کاغذ ایرانی گفت: رهبر معظم انقلاب شعار امسال را حمایت از کالای ایرانی اعلام کردند ولی ما از چند سال پیش به عنوان ناشر به دنبال کارخانه هایی همچون کاغذ پارس یا مازندران بودیم و از این کارخانجات بازدیدهایی هم داشتیم.

خلیلی افزود: کاغذ کارخانه پارس از تفاله های نیشکر تولید می شود که به آن «باگاس» گفته می شود و اگر از این تفاله ها در صنعت کاغذ استفاده نشود، به عنوان ضایعات دور ریخته می شود.

دولت با هدف تقویت دیپلماسی فرهنگی به کمک ناشران بیاید

خلیلی، تولید کاغذ ایرانی با کیفیت خوب را در گروی حمایت دولت دانست و اظهار داشت: اگر دولت کارخانجات تولید کاغذ را که محدود هم هستند، به مدت یک سال از بیمه و مالیات معاف کند و از طرف دیگر برای واردات بهترین دستگاه های چاپ دنیا به چاپخانه داران وام بدهد، می توانند بهترین دستگاه های چاپ دنیا را وارد کنند، البته ممکن است نظر کارشناسی این باشد که نمی توان کاغذ خوب در کشور تولید کرد.

وی پیشنهاد داد: تولیدکنندگان ایرانی می توانند در اندونزی که کاغذ زیاد تولید می کند، به صورت شراکتی کارخانجات کاغذ را خریداری یا اجاره کنند و وزارت امور خارجه هم با هدف تقویت دیپلماسی فرهنگی خود به کمک ناشران بیاید.

خلیلی از تولید کاغذ به عنوان یک صنعت مادر یاد کرد و گفت: در دوران جنگ تحمیلی به یاد داریم که صدام کارخانه کاغذ پارس را بمباران کرد و این کارخانه حدود 30 شهید تقدیم کرده است و این درحالیست که در هشت سال دفاع مقدس، اهداف استراتژیکی همچون پالایشگاه ها و مراکز مهم نظامی و اقتصادی، مورد حمله عراق قرار می گرفت.

انتشار یک سال با کاغذ ایرانی

ناشر برگزیده سالهای 95 و 96 یادآور شد: در سال های گذشته، کارخانه پارس در حالت تعطیل و نیمه تعطیل بود ولی فعالیت کارخانه کاغذ مازندران ادامه داشت و سال 95 که تصمیم گرفتم با کاغذ ایرانی، کتاب تولید کنم، شنیدم کارخانه پارس با مدیریت جدید راه اندازی شده و کاغذ ایرانی تولید می کند و من توانستم تمام کتاب های انتشارت شهید کاظمی را در آن سال با کاغذ ایرانی منتشر کنم.

خلیلی خریداری سه هزار بند کاغذ ایرانی در سال 95 و سود سرشار حاصل از انتشار کتاب را از نتایج حمایت از کاغذ ایرانی دانست و گفت: ما توانستیم حتی یک نشان با عنوان «کاغذ ایرانی» در پشت جلدهای کتاب چاپ کنیم تا خریداران و اهالی کتاب بدانند که این کتاب ها با کاغذ داخل کشور منتشر شده است، البته جنس بعضی از این کاغذها کاهی بود.

وی افزود: چاپ این کتاب ها در حالی بود که بسیاری از افراد می گفتند چاپخانه ها از انتشار کتاب با کاغذ ایرانی به دلایلی همچون میزان دورریز زیاد این نوع کاغذ در هنگام برش و سایر مسائل خودداری می کنند در حالی که ما منتشر کردیم.

این فعال حوزه نشر اضافه کرد: در محاسباتمان میزان دورریز در کاغذ خارجی را پنج درصد و در کاغذ ایرانی 10درصد درنظر گرفته بودیم و کیفیت کتاب هایمان هم خوب بود، در آن زمان کاغذ ایرانی را بندی 46 هزار تومن خریداری می کردیم ولی قیمت کاغذ خارجی 62 هزار تومان بود و البته کیفیت کاغذ خارجی قابل مقایسه با کاغذ ایرانی نبود ولی از نظر اقتصای در اوضاع نشر برای من سود زیادی داشت.

صدور خمیر کاغذ به جای تولید کاغذ

خلیلی خاطرنشان کرد: سال 96 اعلام کردند که کارخانجات تولید کاغذ تعطیل شده و این اخطار را برخی دوستانم پیش بینی کرده بودند چون خمیر آن کاغذها به چین صادر می شد و پس از تبدیل به کاغذ دوباره وارد کشور می شد.

وی وجود این مشکل را در سایر حوزه های تولیدی نیز عمومی دانست و گفت: مدیران کارخانه های کاغذ می گویند وقتی با مشکلاتی مانند بیمه و مالیات روبرو هستند، ترجیح می دهند تا کارگران خود را مرخص کرده و خمیر کاغذ را به تاجران چینی بفروشند و از این طریق بدون هیچ دردسری به سود خوبی هم دست پیدا کنند.

خلیلی با اظهار تاسف از این که نتوانسته در سال 96 در بازار نشر به کاغذ ایرانی دسترسی پیدا کند، اظهار داشت: پس از گران شدن کاغذ، موفق شدیم مقداری کاغذ ایرانی 80 گرمی در تعاونی ناشران قم پیدا کنیم و کتاب ولایت فقیه را با آن منتشر و در سی و یکمین نمایشگاه بین المللی کتاب عرضه کردیم که با استقبال خوبی هم روبرو شد.

وی با بیان اینکه برای بررسی انواع کاغذ تاکنون به بسیاری از کشورها همچون لبنان و اندونزی سفر کرده است، گفت: معتقدم کشورهای خارجی برای تیراژ بالای کتاب، کار خاصی انجام نمی دهند ولی نکته مهم این است که محتوای کتاب های آنها قوی است و اگر محتوای کتاب های ما قوی باشد، فروش خوبی خواهیم داشت.

فلسفه حمایت از کاغذ ایرانی

خلیلی گفت: تمام مسائل مربوط به کاغذ ایرانی از درخت و دستگاه های چاپ گرفته تا زینک و صحافی و مانند آن، یک فلسفه مهمتر دارد که در بیانات رهبر معظم انقلاب بارها آمده و آن اهمیت اشتغال است که بخشی از آن در سایه حمایت از کاغذ ایرانی تجلی پیدا می کند.

وی افزود: منظور رهبر معظم انقلاب در حمایت از تولید کالای ایرانی، حمایت از کارگر ایرانی است و به همین دلیل معتقدم وقتی در راستای اقتصاد مقاومتی کاغذ تولید می کنیم باید توجه داشته باشیم که تمام این حمایت ها در راستای ایجاد اشتغال برای مردم است و اگر ضعفی در کاغذ وجود دارد، باید آن را برطرف کنیم.

این فعال حوزه نشر افزود: وقتی کارخانه دار ببیند جنسش به خوبی فروش می رود و چرخ کارخانه اش می چرخد، خدا نیز به آن برکت می دهد و جنسش را اصلاح می کند.

فناوری زینک را به دست آوریم

خلیلی با اشاره به برخی ریزه کاری های چاپ کتاب و نحوه استفاده از کاغذ ایرانی گفت: دستگاه های چاپ، صحافی و حتی برش در کشور ما خارجی است، مصرف زینک نیز به عنوان یک محصول استراتژیک در صنعت چاپ و نشر بیشتر از کاغذ است و همه چاپ ها از جمله کتاب های بیش از هزار نسخه با زینک انجام می شود.

وی توضیح داد: زینک یک ورق آلومینیوم حساس به نور است و تکنولوژی تولید آن در قاره آسیا فقط از طریق شرکت کداک آمریکا در اختیار چین قرار داده شده و به هیچ کشور دیگری داده نمی شود، بنابراین اگر بتوانیم تکنولوژی زینک را وارد کشور کنیم، می توانیم آن را از انحصار خارج کرده و حتی به کشورهای دیگر صادر کنیم.

این ناشر برگزیده کشوری افزود: مشکل ما در زینک این است که پلیمر و مواد حساس و ورق آلومینیوم را داریم ولی فرایند تولید زینک را نمی دانیم، البته فراموش نکنیم تولید بعضی موارد در صنعت چاپ ممکن نیست و همانگونه که رهبر انقلاب فرمودند وارد کردن چنین مواردی اشکالی ندارد.

سی و یکمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران با شعار «نه به نخواندن کتاب» از 12 اردیبهشت ماه در محل مصلای امام خمینی (ره) تهران گشایش یافته و امروز، 22 اردیبهشت به کار خود پایان می دهد.

محمد مهدی شریعتمدار رایزن فرهنگی ایران در بیروت به بررسی فرصت ها و چالش های حضور ایران در بازار کتاب در کشورهای عربی پرداخت. به گفته وی ناشران ایرانی نباید خود را محدود به فضای داخل کنند بلکه باید منطقه ای و جهانی بیاندیشند.

گفت و گو با شریعتمدار به بهانه برگزاری شصت و یکمین نمایشگاه بین المللی کتاب بیروت انجام شد؛ جایی که ایران نیز در آن حضور داشت.

در گفت و گو با رایزن فرهنگی ایران در بیروت از او درباره وضعیت حضور ایران در نمایشگاه های کتاب در کشورهای عربی و به طور مشخص در بیروت که به پایتخت نشر در جهان عرب معروف است پرسیدیم. اینکه چرا به رغم تلاش های زیادی که صورت گرفته، حضور ناشران ایرانی در این عرصه آنطور که شایسته است، نیست؟ چه مشکلات و البته چه راهکارهایی وجود دارد؟

ارزیابی شما به عنوان رایزن فرهنگی ایران از وضعیت غرفه ایران در نمایشگاه کتاب بیروت چیست و تا چه اندازه آن را در حد انتظار و مطلوب می دانید؟

ایران در دوره های مختلفی در نمایشگاه کتاب بیروت و کشورهای دیگر عربی شرکت کرده که البته این حضور چندان موفق نبوده است. این وضعیت باعث شده بخش خصوصی چندان رغبتی برای حضور در نمایشگاه کتاب بیروت داشته باشد.

اصولا بیشتر آثار و کتاب های ایرانی از سوی ناشران لبنانی ترجمه و منتشر می شوند. بنابراین نوعی احساس بی نیازی نسبت به بازار نشر ایران در لبنان وجود دارد. از سوی دیگر کتاب های عربی متنوعی در ایران منتشر نمی شود. ترجمه ها نیز چندان قوی نیست. افزون بر این اقتصاد نشر در سال های اخیر دچار مشکلات زیادی شده است. حتی ناشران لبنانی با این مشکلات روبرو شده اند که یکی از آنها تکثیر آثار منتشر شده آنها در کشورهای دیگر است.

همه این عوامل باعث شده دولت جمهوری اسلامی ایران با توجه به روابط دیرینه و ویژه با لبنان حضورش را به صورت فراتر از بخش خصوصی تعریف بکند. بنابراین رایزنی فرهنگی هر سال غرفه ای در نمایشگاه کتاب بیروت داشت که در آن علاوه بر کتاب، صنایع دستی و فعالیت های فرهنگی و هنری و ادبی نیز عرضه و انجام می شد. گاهی نیز بعضی از ناشران خصوصی درخواست حضور داشته اند که بخشی از غرفه به آنها اختصاص داده می شد که مثال بارز آن حضور ناشر وابسته به جامعه المصطفی بود که بخش عمومی غیردولتی است.

اما امسال چرا رایزنی فرهنگی ایران در نمایشگاه بیروت حضور نداشت؟

در سال جاری با توجه به نامگذاری مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام از سوی «آیسسکو»، بعضی از فعالان فرهنگی مشهد پیشنهاد حضور در نمایشگاه را دادند. البته ما پیش از آن به دبیرخانه «مشهد 2017» پیشنهاد دادیم که با همکاری آنها برنامه های مختلفی را در لبنان اجرا کنیم که متاسفانه پاسخ روشنی نگرفتیم.

بعضی از فعالان فرهنگی مشهد اعلام آمادگی کردند که امسال در نمایشگاه بیروت حضور داشته باشند و ما هم استقبال کردیم و چون مایل بودند برنامه وسیعی داشته باشند ما هم دیگر صلاح دیدیم ایران دو غرفه در نمایشگاه نداشته باشد و رایزنی فرهنگی دیگر غرفه ای در نمایشگاه نداشت و ما از دوستان حمایت و پشتیبانی کردیم.

آیا برنامه ها رضایت بخش بود؟

قرار بود برنامه های مختلفی اجرا شود و شخصیت های زیادی حضور داشته باشند اما متاسفانه به دلیل مشکلاتی از جمله بودجه یا مسائل دیگری هیچ کدام از این ها انجام نشد و در نتیجه غرفه ایران گرچه با طراحی و آرایش خوبی شکل گرفت اما فعالیت مهمی در آن صورت نگرفت و شخصیت و گروهی نیز در آن حضور نیافت. بخشی از غرفه به جامعه المصطفی اختصاص یافت. برخی از آثار «به نشر» (انتشارات آستان قدس رضوی) نیز در این غرفه عرضه شد.

البته تاکید متولی غرفه ایران تنها روی کتاب نبود. تاکید آنها روی نشان دادن توانمندی های فرهنگی مشهد از طریق حضور گروه های هنری و حتی دعوت از شخصیت های مهم استان خراسان بود که قرار بود این کار با هماهنگی دبیرخانه مشهد 2017 انجام شود. بخشی از این برنامه ها قرار بود در غرفه و بخشی نیز در سالن همایش نمایشگاه برگزار شود. قرار بود نشست های زیادی برگزار شود اما تنها یک نشست برگزار شد و آن هم درباره تکنیک های آموزش زبان فارسی بود.

چون این فعالیت ها انجام نشد صحبت شد که کتاب هایی که در اختیار رایزنی فرهنگی ایران در بیروت بود و از سال های قبل آنها تهیه شده بودند در غرفه قرار داده شوند تا خلا پر شود. افزون بر این ها رایزنی فرهنگی کمک ها و پشتیبانی های دیگری را نیز از متولیان غرفه ایران انجام داد.

من با دو نفر از کسانی که از غرفه ایران بازدید کردند صحبت کردم آنها می گفتند که بیشتر کتاب هایی که دیده اند در حوزه کودک و نوجوان بوده و انتظار داشته اند کتاب های جدی تری که بازگو کننده نگاه ایران باشد بیشتر باشد.

البته این اشکالی ندارد که کتاب های کودک و نوجوان وجود داشته باشد. هرچند حدود 20 درصد از کتاب ها در غرفه ایران در این حوزه بود. اینکه ما در زمینه کتب سیاسی و حوزه های تخصصی آثار قابل توجهی به زبان عربی نداریم کاملا درست است. بخش از این مساله به داخل بازمی گردد. اصولا بیشتر کتبی که در ایران منتشر می شود در حوزه تراث و معارف است. مثلا ما در حوزه حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران کتابی به زبان عربی نداریم. یا درباره تجربه ایران در حوزه بانکداری اسلامی کتبی به زبان عربی نداریم. یا درباره تجربه ایران در حوزه اسلامی سازی علوم انسانی کتاب به زبان عربی نداریم. الان در برخی از دانشگاه های لبنان مثل دانشگاه معارف (وابسته به حزب الله) به دنبال ساز و کاری برای اسلامی سازی علوم انسانی هستند. در ایران حدود 60 نهاد به طور مستقیم و غیرمستقیم در این زمینه فعال هستند. اما ما نمی توانیم این تجربه را منتقل کنیم. حتی 5 صفحه گزارش راجع به فرایند اسلامی سازی علوم انسانی در ایران به زبان عربی وجود ندارد.

شما خودتان به عنوان رایزن فرهنگی به داخل ایران پیشنهاد داده اید که چه نیازهایی در کشورهای عربی وجود دارد؟

ما در سازمان فرهنگ ارتباطات یک مرکز ترجمه و نشر داریم. یک طرحی نیز به نام طرح «تاپ» برای ترجمه کتاب وجود دارد. اما در این زمینه هم مشکلاتی وجود داشته است. یکی از این مشکلات نبود مترجم در حوزه های تخصصی مثل اقتصاد، حقوق و .. است. طبیعی است ما در حوزه علوم دینی مشکلات کمتری نداریم. چون هم نیاز بیشتری وجود دارد و هم ساز و کار بهتری وجود دارد.

وزارت ارشاد چند سال پیش پروژه ای را با نام نشر بین الملل در نمایشگاه کتاب تهران آغاز کرد و کارهایی نیز انجام شد. اما زیرساخت های لازم وجود نداشت. کمبود مترجم متخصص، مخاطب شناسی ضعیف، شناخت ناکافی از بازار و توزیع نامناسب از جمله مشکلاتی بود که در این کار وجود داشت.

در حوزه ادبیات داستانی آثار خوبی در ایران منتشر شده است. مثلا در حوزه ادبیات پایداری رمان های خوبی درباره قهرمان های جنگ ایران منتشر شده است. این نوع کتاب ها اگر به عربی منتشر شود مطمئنا در کشورهای عربی و مشخصا در لبنان با استقبال روبرو خواهد شد اما می بینیم کمتر در این زمینه کار شده است. امروز می بینیم که عموم مردم در کشورهای عربی آشنایی کمتری با تحولات ما در حوزه ادبیات داستانی دارند. چرا اینگونه است؟

درباره ادبیات مقاومت کارهایی از سوی نه ناشران ایرانی بلکه ناشران لبنانی انجام شده و حدود 14 رمان در لبنان ترجمه شده و فروش زیادی داشته است. ما در حوزه ادبیات معاصر مشکلاتی داشته ایم و آثار کمتری به عربی ترجمه شده است. بخشی ممکن است به دلایل سیاسی و اجتماعی باشد. نبود مترجم و انتخاب غیر دقیق و توجه کمتر به توزیع مناسب نیز مشکلات دیگر است.

یکی دیگر از مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد وجود یک جریان خاصی است که فضای فرهنگی و رسانه را در اختیار دارد. این جریان چه قبل و چه بعد از انقلاب در این عرصه حضور داشته است. جریان نسبتا همگونی است و عدول از آن کمتر امکان عرضه بروز و ظهور داشته است.

به دلیل ضعف افغانستان و تاجیکسان تولیدات زبان فارسی منحصر به ایران است. ابداع و نوع آوری و تنوع و تکثر در حوزه ادبیات کمتر امکان وقوع داشته است. جز نهادهای رسمی مثل وزرات ارشاد یا حوزه هنری در حوزه ترجمه فارسی به عربی بخش خصوصی فعالیت کمتری داشته است. البته نباید ارزش کارهای اشخاصی چون آقای «موسی هیدج» و نشریه ادبی شیراز را کم کرد.

یعنی ناشران ما تمایلی به حضور در کشورهای عربی ندارند؟

اصلا بازار را نمی شناسد و اطلاعاتی ندارند. از سوی دیگر صف بندی و فضای ایران هراسی نیز باعث شده در مقابل حضور آثار ایران به زبان عربی در کشورهای عربی موانعی بوجود بیاید.

اما در کشورهایی مثل لبنان و عراق که نباید مشکلی وجود داشته باشد.

بله ولی این کافی نیست. ما باید برای حضور در بازار نشر عربی به دنبال ساز و کارهای جدید باشیم. آژانس های مرتبط با خارج را باید ایجاد و تقویت کرد. این مساله نباید دولتی باشد. بازار را باید شناخت و تولیدات مناسب را داشته باشیم. بدون اینکه القا شود که به دنبال خط یا جریان خاصی هستیم. متاسفانه یکی از مشکلات این است که کارهای دولتی ما به دنبال القای خاص یک جریان خاص است و این باعث ممنوعیت می شود.

بخش خصوصی هم وارد کار نشده است. برخی از ناشران لبنانی آثار شخصیت های برجسته ایرانی را منتشر کرده اند. سال گذشته در حوزه کتب دینی کتاب های دکتر شریعتی در لبنان رتبه دوم را داشت.

طی سال های اخیر تیراژ کتاب ها در ایران از حد معمول 5 هزار نسخه بعضا به هزار یا حتی کمتر از آن کاهش یافته است. ناشران از وضعیت اقتصاد نشر ناراضی هستند. اما در چنین وضعیتی ناشران ما کمتر به فکر جذب مخاطب خارجی و حضور در کشورهای دیگر و روبرو شدن با مخاطبان بیشتر هستند. چه بسا اگر این اتفاق بیفتد بسیاری از ناشران ما از این وضعیت بغرنج اقتصادی رهایی می یابند. چرا ناشران ما به بازارهای خارجی کمتر می اندیشند و خود را محدود به بازار داخلی کرده اند؟

بله. کاملا درست است. ناشران در ایران با یک جامعه 80 میلیونی روبرو هستند اما اگر وارد فضای کشورهای عربی شوند با جامعه چند صد میلیونی روبرو می شوند. ناشران ما اگر به ساز و کارهای بازارهای جهانی توجه بیشتری کنند و خود را محدود به بازار داخلی نکنند حتی می توانند بر مشکلات اقتصادی که الان گریبانگیر آنهاست فائق بیایند. البته باید این حضور قوی باشد. مخاطب شناسی خوبی باید انجام بگیرد که اولا چه آثاری نیاز است که به زبان عربی تالیف شود. دوم اینکه باید ترجمه دقیق و روان باشد. مساله بعدی چاپ و توزیع است. گاهی کتاب های خوبی منتشر می شود اما به دلیل قرار ندادن در شبکه توزیع قوی فروش خوبی پیدا نمی کند.

 

منبع: ایرنا

مدیرعامل خانه کتاب از ناشران خواست برای جلب اعتماد اهل کتاب و از دست ندادن این سرمایه، خود را در ترازوی نقد قرار دهند.

 

مجید غلامی جلیسه عصر دوشنبه در اختتامیه چهاردهمین جشنواره نقد کتاب افزود: نقد را باید سرمایه دانست، سرمایه‌ای که پشتوانه‌ای جدی برای رشد کمی و کیفی نشر به حساب می‌آید و خلأ و کمبودش خسرانی جبران ناپذیر است.

وی ادامه داد: هر زمان نقد از جامعه - به طور کل و در این مجال که حوزه نشر است به طور خاص - جامه بربسته و یا کمرنگ شده است، شاهد آن بوده‌ایم که آثار منتشره از کیفیت افتاده و به کمیت افزون شده‌اند. نتیجه این تزاید حجم فراوان آثاری است که از سویی خواننده را به بیراهه کشانده و از غایت مطالعه دور کرده و از سمتی دیگر سرمایه زمانی و مالی وی را زایل کرده است.

غلامی جلیسه تصریح کرد: اهمیت نقد برای هر سه ضلع نشر امری بایسته است. پدیدآورندگان، ناشران و خوانندگان نمی‌توانند خود را در هیچ شرایطی مستغنی از نقد بدانند، که در باب اهمیت نقد برای هر پدیدآورنده مختصر همین کلام استاد سخن سعدی علیه الرحمه کافی است که :«متکلم را تا کس عیب نگیرد، سخنش صلاح نپذیرد.» و جامعه بی‌منتقد بمثابه برهوتی است پراز نمک، که در آن جریان زندگی محال است.

مدیرعامل خانه کتاب افزود: ناشران نیز اگر خود را در ترازوی نقد ننهند، اعتماد اهل کتاب را از دست داده و سرمایه خود نابود کرده‌اند. در گذشته برای ناشران هم سرمایه خودشان مهم بود و بسیار بیشتر، سرمایه خوانندگان - که خوانندگان سرمایه واقعی ناشرانند - و شاید از همین حیث بود که هرکسی جرأت نگارش متن بخود نمی‌داد و هر ناشر جسارت انتشار هر متنی را نداشت. یادداشتی که انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب در انتهای فهرست مرداد ماه 1341 شمسی خود منتشر کرده گواهی صادق بر این گفتار است «بنگاه ترجمه و نشر کتاب می کوشد تا آثاری را که منتشر می سازد هم از حیث دقت و امانت و هم از لحاظ فضاحت و زیبایی کلام ممتاز باشد. اما مدعی این نیست که در این کوشش همیشه چنانکه باید توفیق می‌یابد، بلکه میداند که باید پیوسته در برطرف ساختن نقائص کار خود بکوشد و روز بروز بکمالی که در آرزوی این موسسه است نزدیکتر شود. در این کوشش بیاری و راهنمایی دانشمندان و خوانندگان صاحبنظری که پشتیبان این مقصودند نیازمند است و تذکر و انتقاد آنانرا با شوق و منت می پذیرد. اگر خطا را برما ببخشند یا بپوشند و تنها در نهان بگویند در اصلاح انتشارات خود از رأی آنان طرفی نخواهد بست. از این رو از آنان تمنی دارد که هرگاه در انتشارات این بنگاه بلغزشی یا خطایی برمیخورند آنرا شفاها یا کتباب ما یادآورد شوند و ما را سپاسگزار راهنمایی خود نمایند. بنگاه برای آنکه بهیچ رو از ایگونه انتقادات محروم نماند. بهر خواننده ای که تا چهارماه پس از تاریخ انتشار اثری بیش از دیگران تذکرات و انتقادات درست درباره آن ارائه دهد. بیست وپنج جلد از همان اثر، یا معادل قیمت آنرا نقدا پرداخت می نماید. هرگونه انتقادی را می توان کتبا به نشانی بنگاه خیابان بهار چهار راه تخت جمشید فرستاد، اگر منتقد نخواهد نامش افشا شود بمیل وی رفتار خواهد شد و اگر بخواهد تذکرات اصلاحی بنام وی ضبط شود باز نظر وی رعایت خواهد گردید.»

مدیرعامل خانه کتاب افزود: وضعیت کنونی نقد مدتهاست که ناامید کننده است و روز بروز از تعداد مجلات و مقالات و منتقدین کم می شود و از آنطرف حجم کتابهای منتشره رو به افزایش و کیفت آنها نیز همواره رو به کاهش است. نمی‌خواهم سخن به ناامیدی تمام کنم که البته حقیر بسیار ناامیدم از این همه بی‌مهری به نشر و کتاب اما اگر نباشد همت ناشرانِ بنام و نویسندگان و مترجمان دلسوز و ننویسند و منتشر نکنند واگویه‌های خود از رنج‌هایی که بر نشر می‌رود، بزودی شاهد نشری کم عمق و پوپولیستی خواهیم بود که نتیجه آن قطعا برای فرهنگ و تمدن این مملکت شایسته نیست.

 

منبع: ایرنا

مدیرکل مجامع تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: بعد از نمایشگاه بین‌المللی فرانکفورت این ضرورت احساس شد که برخی ناشران داخلی برای برقراری ارتباط با ناشران خارجی نیاز به آگاهی از قوانین بین‌المللی و ساز و کار ارتباط با ناشران خارجی دارند؛ به همین دلیل کارگاه‌هایی را برای این منظور ایجاد کردیم.

 

علی فریدونی، مدیرکل مجامع تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره برگزاری کارگا‌هایی برای ناشران، در پیشبرد طرح گرنت گفت: بحث طرح گرنت برای آن است که نشر ایران را در بازار کتاب جهانی معرفی کنیم و با توجه به ضعف‌های موجود، این طرح برای معرفی کتاب‌های داخلی بسیار موثر است.

 فریدونی در ادامه افزود: تحقق و پیشبرد گرنت و شناخته شدن ناشران و کتاب‌های ایرانی در مجامع بین‌المللی کتاب، به نوع تعامل و ارتباط ناشران داخلی با ناشران خارجی برمی‌گردد. در حال حاضر تعاملات محدودی میان ناشران ایرانی با ناشران خارجی وجود دارد که علت آن را می‌توان در ضعف ارتباط ناشران داخلی دانست.

 وی گفت: در نمایشگاه‌های بین‌المللی که در سراسر دنیا برگزار می‌شود، تنها گروهی محدود بودند که می‌توانستند با استفاده از ادبیات گفت‌وگو و با اطلاع از قوانین بین‌المللی نشر، با ناشران خارجی ارتباط برقرار کنند.

 علی فریدونی در این‌باره خاطر نشان کرد: بعد از نمایشگاه بین‌المللی فرانکفورت این ضرورت احساس شد که برخی ناشران داخلی برای برقراری ارتباط با ناشران خارجی نیاز به آگاهی از قوانین بین‌المللی و ساز و کار ارتباط با ناشران خارجی دارند. این نیاز در شناخت، نوع بیان، ضرورت حقوقی، آگاهی ارتباط نشر داخلی با نشر بین‌المللی نمود پیدا کرد.

 مدیرکل مجامع تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از ضرورت آموزش ناشران برای اجرای بهتر طرح گرنت گفت: درسال‌های گذشته بیشتر آژانس‌های ادبی و برخی ناشران خصوصی که تعدادشان اندک است با ناشران بین‌المللی ارتباط داشتند؛ که البته همه ضرورت‌ها را هم نمی‌توانستند انتقال دهند. بنابراین در دبیرخانه طرح گرنت لزوم ایجاد کارگا‌ه‌هایی برای ناشرانی احساس شد تا به حضور پررنگ‌تر در مجامع بین‌المللی کتاب و ارتباط با ناشران بین‌المللی منتج شود.

 ناشران تجربیاتشان را به اشتراک می‌گذارند

به گفته فریدونی این کارگاه‌ها ضمن ارائه چارچوب واحد به شرکت‌کنندگان برای ارتباط با ناشران خارجی، ناشرانی که در آن شرکت می‌کنند می‌توانند از تجربیات همدیگر در این امر استفاده کنند. درواقع شرایط مناسب‌تری را در حوزه تالیف کتاب، ادبیات معاصر و کلاسیک، هنر و شعر که باعث رسوخ ادبیات ما به مجامع جهانی است را فراهم می‌کند.

 وی در ادامه اجرای کامل و درست این طرح گرنت را منوط به تصمیمات سیاست‌مداران دانست و گفت: بخش اعظم ورود ملزومات ورود نشر داخلی به عرصه نشر بین‌المللی، به سیاست‌های مربوطه و از ارکان دیپلماسی فرهنگی محسوب می‌شود.

 مجری طرح گرنت اظهار کرد: به عقیده من در گسترش روابط سالم با مجامع بین‌المللی باید از پتانسیل نشر استفاده کرد و بیشتر شدن این تعامل با تاثیر دادن عنصر فرهنگی در دیپلماسی امکان پذیر است.

 مدیرکل مجامع تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره بودجه تخصیص داده شده در سال جاری گفت: خوشبختانه با بودجه‌ای که در سال جاری برای طرح گرنت در نظر گرفته شد، طرح‌ها و برنامه‌های جدیدی در معاونت فرهنگی شروع شد. همین عامل انگیزه کافی برای اجرای این فعالیت‌ها را به وجود آورد.

 وی تاکید کرد: مهم‌تر از عدد و رقم، ایجاد هماهنگی و همدلی در حوزه دیپلماسی است که خوشبختانه تا حدودی میسر شده است و باعث خرسندی اهالی نشر است که هماهنگی میان معاونت فرهنگی و حاکمیت به وجود آمده که عمده فعالیت‌ها مربوط به بعد از نمایشگاه فرانکفورت است.

 به گفته فریدونی در سال جاری با بودجه‌ای که تعیین شده بود حدود 150 اثر به دبیرخانه وارد شده که با کارشناسی‌ها و ارزیابی‌هایی که انجام شد حدود 100 اثر مورد حمایت برای ورود به بازار کتاب جهانی قرار گرفت.

 گفتنی است یک ملیارد  600 ملیون تومان بودجه‌ برای سال آینده برای طرح گرنت تخصیص داده شده است که این میزان در مقایسه با سال گذشته  600 ملیون تومان افزایش داشته است.

این فعال در حوزه نشر خاطر نشان کرد: فعالیت‌های مربوط به سال جاری می‌تواند پایه‌ و مبنایی برای فعالیت‌های سال آینده شوند. خوشبختانه با افزایش بودجه‌ای که در سال آینده مدنظر قرار داده شده گستردگی روابط بهتر خواهد شد.

علی فریدونی در انتها از تحول جدیدی که در سال جاری در اجرای طرح گرنت رخ داده است خبر داد و گفت: تحول جدیدی در آیین‌نامه طرح گرنت به وجود آمده است. حمایت طرح گرنت تا سال گذشته بیشتر روی ترجمه و خرید بوده‌ است و عمدتا تقاضاهایی که به دبیرخانه‌ می‌آمد در حوزه ترجمه و خرید بود. در آیین‌نامه جدید  حمایت ویژه‌تری بر ترجمه اختصاص داده شده است.

وی در این باره تشریح کرد: کتاب‌های ترجمه‌ای که برای ناشران خارجی ارسال می‌شوند در واقع یک روند دوساله را باید طی کند در این آیین‌نامه یک مرحله ارتقا نسبت به آیین‌نآمه پیشین داشتیم که حمایت از ترجمه با اتکا با ناشران خارجی است، اینکه ناشر خارجی پس از چاپ و توزیع کامل کتاب می‌تواند کل مبلغ را دریافت کند. این تحول در آیین‌نامه به حمایت بیشتر ناشران داخلی می‌انجامد.

 

منبع: ایبنا