بابک عابدین؛ عضو هيات نمايندگان اتاق بازرگاني ايران با اشاره به تبعات افزایش تعرفه واردات مرکب بر حوزه نشر گفت: به دنبال افزايش نرخ دلار در کشور، همچنین تصمیمات اخیر مبنی بر افزایش تعرفه واردات مرکب در کشور پیش‌بینی می‌شود قیمت این کالا به عنوان یکی از مواد اولیه صنعت چاپ و نشر حدود هفت تا 12 درصد در بخش کتاب تاثیرگذار باشد.

بابک عابدین در گفت‌وگو با ایبنا، با بیان اینکه مرکب از سال‌ها پیش در فهرست تعرفه پنج درصدی واردات قرار داشت،‌ عنوان کرد‌: امسال این تعرفه به 10 درصد رسيد و طبق آخرين شنيده ها قرار است به 15 درصد افزایش پیدا کند که این افزایش تعرفه زنگ خطری جدی برای فعالان صنعت چاپ در حوزه‌های مختلف، به ویژه صنعت نشر ایران خواهد بود.

 وی ادامه داد: مرکب چاپ در فرآیندهای مختلف این صنعت مصرف می شود، مانند چاپ افست، فلکسو، لترپرس، روتو گراور و سيلك اسرين به تناسب نیازی که چاپخانه‌دار دارد استفاده می‌شود و این مرکب به جز استفاده در محصولات چاپی و فرهنگی برای صنایع دیگر هیچ مصرفی ندارد.

 عابدین با بیان اینکه برخی مواد واسطه‌ای در چرخه تولید صنعت چاپ مواد اولیه چاپخانه‌ها است، گفت: در این زمینه نمی‌توانیم بگوییم که این مواد واسطه‌ای هستند زیرا بدون فرآیند چاپ ارزشی ندارند. به عنوان مثال کاغذ سفید، انواع فيلم ها یا مرکب بدون استفاده از فرآیند چاپ هیچ استفاده دیگری ندارند و به همین دلیل دولت نباید به این مواد به عنوان مواد واسطه‌ای یا تزیینی نگاه کند و تعرفه برای آن ببندد.  مركب‌ها فقط در پروسه چاپ قابليت ارزش افزوده دارند و بايد با حداقل حقوق و عوارض در زنجيره تأمين قرار بگيرند.

 وی افزود: طبق قانون برای بسياري از مواد اوليه و واسطه‌اي وارداتي كه فاقد مزيت رقابتي در زنجيره توليد و صادرات هستند تعرفه ۵ درصد پیش‌بینی شده است و هیچ‌گونه حقوق و عوارض گمرکی ندارند. مرکب چاپ تا پیش از این در این فهرست قرار داشت اما متاسفانه از این دایره خارج شده است.

 

عدم رقابت تولید داخلی و مرکب وارداتی

رییس اتحادیه صادرکنندگان صنعت چاپ با اشاره به علت افزایش تعرفه واردات مرکب، توضیح داد: کالایی که برای کشور تولید می‌شود باید مزیتی برای جامعه، مصرف‌کننده و صنایع زیردستی کشور داشته باشد و به عبارتي یک مزیت رقابتی در نقطه فروش براي محصول نهائي ایجاد کند. یعنی کالای تولیدی داخل باید به قیمتی به دست مصرف‌کننده برسد که ارزش نهایی آن نسبت به کالای مشابه خارجی آن ارزان‌تر باشد و استفاده از آن كالاي توليد شده را به هنگام عرضه به بازار رقابتي نمايد، در غير اين صورت فاقد مزيت رقابتي است.

 عابدین تاکید کرد: در این زمینه اگر کیفیت آن از مشابه وارداتي بهتر نیست حداقل متناسب با استاندارد جهانی باشد تا بتوانيم توليدات چاپي که از مرکب استفاده می‌کنند را طبق نياز و استانداردهای جهانی به بازارهای داخلی و خارجي ارایه دهيم و اگر این مرکب‌ها مزیتی برای مصرف‌کننده یا صنایع زیردستی ایجاد نکنند، تولید آن برای کشور چه فایده‌ای دارد؟

 مدیر چاپ صفا با بیان اینکه افزایش تعرفه واردات مرکب در داخل کشور با هدف حمایت از تولید داخلی انجام می‌شود، عنوان کرد: دولت باید برای حمایت از تولیدکننده داخلی به صورت مستقیم وارد شود نه اینکه با افزایش تعرفه‌ها این حمایت را از جیب مصرف‌کننده نهایی انجام دهد. به عنوان مثال به تمام چاپخانه‌های دولتی، نیمه دولتی و شبه‌دولتی خود بگوید فقط باید از مرکب ایرانی استفاده کنید و از مرکب‌های خارجی نباید استفاده کنید، در حالی که اینکار انجام نمی‌شود.

 یادآور شد:‌ پيرو مطالعات انجام شده هيچ نمونه معتبري پيدا نكرديم كه افزايش كيفيت و كميت در توليد مركب را با افزايش حقوق و عوارض ورود آن تأييد كند. در این زمینه حمايت از توليد داخل تعاريف و گزينه‌هاي بسيار مؤثرتري دارد كه متاسفانه توجهي به آن‌ها نمی‌شود.

 

وی همچنین درباره بحث کیفیت مرکب‌های داخل کشور، گفت: مرکب‌ هاي با  کیفیت توسط موسسه بزرگی به نام «فوگرا» تایید می‌شود. داشتن گواهي نامه استاندارد فوگرا می‌گوید مرکبی که لوگوي يك برند را با رنگ قرمز در  ایران چاپ می‌کند باید با رنگ قرمزی که همان لوگو را در افریقا چاپ مي‌کند یکسان باشد و سنجش بازتابش نور از مرکب همسان باشد. مرکب‌ها باید از این استاندارد برخوردار باشند تا پس از چاپ شدن بازپردازش نور به چشم انسان همان رنگی باشد که برند تعریف کرده است.  همچنين در اين گواهي نامه خواص ديگر مركب ها طبق ايزوهاي مختلف مانند سرعت خشك شدن، تيراژ چاپ و ...در پروسه چاپ اندازه گيري مي‌شود.

 

مرکب‌های ایرانی استاندارد نیستند

مدیر انتشارات سایبک با بیان اینکه بسیاری از مرکب‌های ایرانی در زمینه بازپردازش نور دچار مشکل هستند، عنوان کرد: تا زمانی که مرکب‌ها الفبای اولیه حضور در رقابت‌های جهانی و استانداردهای این حوزه را نداشته باشند چگونه می‌خواهند به استاندارد تولید یک سفارش‌دهنده برسد. بارها به این مشکل برخوردیم که سفارش‌دهنده جهانی  يا برند داخلي می‌گوید استاندارد رنگ من در کشورهای مختلف یکسان است اما این مرکب چنین ویژگی‌هایی ندارد و هر سری تولید مرکب جدید با رنگ قبلی متفاوت است.

 وی تاکید کرد: بهره‌مند نبودن مرکب‌های ایرانی از استاندارد فوگرا مشکل جدی است که کار را برای بسیاری از فعالان چاپی با مشکل روبرو کرده است و آ‌ن‌ها ترجیح می‌دهند برای اینکه

تا زمانی که مرکب‌ها الفبای اولیه حضور در رقابت‌های جهانی و استانداردهای این حوزه را نداشته باشند چگونه می‌خواهند به استاندارد تولید یک سفارش‌دهنده برسد

در نهایت با سفارش‌دهنده به مشکل برنخورند از مرکب خارجی استفاده کنند. همچنين ميزان استفاده از تركيبات و مواد عالي فرار در برخي مركب‌هاي داخلي مشخص نشده است و ميزان بيش از حد مجاز اين تركيبات براي سلامتي مضر است.

 وی با بیان اینکه در سیستم تولید چاپ اکنون از ماشین‌آلات مدرن و به‌روز استفاده می‌شود، یادآور شد: سرعت بسیار بالایی در سیستم تولید چاپ داریم و وقتی از مرکبی استفاده کنیم که زود خشک نشود یا پوشش‌دهی خوبی نداشته باشد کار به مشکل برمی‌خورد. اگر هم سرعت تولید را کاهش دهیم در اصل بهره‌وری خود از سرمایه‌ گذاری که انجام‌ داده‌ایم را از بین می‌بریم.

 عابدین تاکید کرد: از سوی دیگر نامناسب بودن مرکب‌ها موجب می‌شود خرابی و ضایعات کار زیاد شود و همه این‌ها به متضرر شدن سیستم تولید منجر می‌شود، زمانی که مرکب داخلی امکان و امتیاز ویژه‌ای در چرخه ما ایجاد نمی‌کند از محدود کردن مرکب‌های وارداتی چه نتیجه‌ای به دست می‌آید به جز اینکه مصرف‌کننده نهایی باید این مابه‌التفاوت قیمت را بپردازد.

 وی همچنین درباره بهای مرکب وارداتی با توجه به گرانی قیمت دلار در روزهای اخیر توضیح داد: هر کیلو مرکب خارجی وارداتی و اروپایی بیش از ٣٠ هزار تومان است و اگر تعرفه آن افزایش پیدا کند، در نهایت در قیمت تمام شده تاثیر خواهد گذاشت و بخش زیادی از فعالان تولیدی و دست‌اندرکاران چاپ دچار مشکل می‌شوند. وقتی یک کارخانه تولیدی با ۱۰۰ کارگر را با یک صنعت بسیار استراتژیک مثل چاپ مقایسه می‌کنیم که ده‌ها هزار نفر در آن مشغول کار هستند و میلیون‌ها نفر به هزینه‌های تولید این صنعت وابسته هستند و قدرت خرید مردم به کالای نهایی این صنعت ارتباط مستقیم دارد، چرا باید افزایش داشته باشد.

 

افزایش تعرفه مرکب به ضرر صنعت نشر

به گفته عابدین، این موضوع در شرایطی بیان می‌شود که سفارش‌های چاپی در حوزه کتاب با رکود مواجه است و تولیدکننده و سفارش‌دهنده در معضل معاملاتی قرار گرفته که نمی‌تواند خرید کند زیرا نرخ دلار در نوسان است و نمی‌داند اگر امروز سفارش بدهد آیا فردا می‌تواند هزینه‌های تولید را مجددا تامین کند و به همین دلیل سفارش نمی‌دهد و با این کار زنجیره تولید مختل می‌شود.

 وی با بیان اینکه افزایش تعرفه مرکب در حوزه کتاب و مطبوعات نیز تاثیر زیادی دارد، گفت: باید دید آیا قیمت مرکب داخلی بعد از افزایش تعرفه‌های وارداتی مرکب و افزایش قیمت دلار ثابت می‌ماند؟ درحالی که این اتفاق نمی‌افتد و تولیدکننده داخلی به دلیل هزینه‌هایی که دارد قیمت فروش را با قیمت دلار تنظیم می‌کند و قیمت فروش را با احتساب هزینه گمرکی واردات قیمت‌گذاری می‌کند و به مصرف‌کننده می‌رساند.

 وی ادامه داد: برای صنعت چاپ فرقی نمی‌کند کالای نهایی کتاب، روزنامه، بنر یا یک بسته‌بندی باشد.  به تناسب این افزایش تعرفه، قیمت‌ها بالا می‌رود و در بخش کتاب به دلیل ضعفی که در این زمینه وجود دارد مشکلات حاد‌تر می‌شود.

 به گفته مدیر چاپ صفا، قدرت خرید کتاب برای مردم بسیار پایین است و همین حالا هم عده زیادی از مردم نمی‌توانند کتاب خریداری کنند و چگونه می‌توانیم به ناشر بگوییم مرکب کیلویی ٣٠ هزار تومان است و بخواهیم قیمت افزایش مرکب را از آن‌ها بگیریم.

 

 عابدین همچنین درباره پیش‌بینی افزایش تعرفه مرکب بر قیمت کتاب نیز گفت: با توجه به اینکه هزینه دلار قیمت مرکب را افزایش داده است و از سوی دیگر تعرفه واردات بر روی آن تاثیر دارد و این تعرفه به دلار در گمرک حساب می‌شود پيش‌بيني مي‌كنم كه با در نظر گرقتن شرايط و نوع چاپ كتاب،  در حال حاضر قیمت تولید کتاب بین هفت تا دوازده درصد بالا می‌رود و  در پايان در خواست مي‌کنم که تعرفه، حقوق و عوارض واردات تمام مواد مصرفي اوليه و واسطه‌ای در صنايع چاپ، نشر و بسته‌بندي به حداقل كاهش يابد.

 

صحافی از جمله فعالیت‌های تاثیرگذار در صنعت چاپ و نشر کشور است که علاوه بر صنعتی بودن، دارای ویژگی‌های هنری و مهارتی است، فعالان این حوزه با بهره‌مندی از تخصصی که اغلب به صورت تجربی کسب کرده‌اند، با در هم آمیختن هنر و صنعت،‌ محصولی به نام کتاب را خلق می‌کنند. صحافی اما در کنار همه زیبایی‌هایش، سختی‌های زیادی به همراه دارد، سختی‌هایی که گاهی به مشکلات مالی گره خورده است. 

به گزارش چاپ ونشر به نقل از (ایبنا)، صحافی در طول سال‌های اخیر با مشکلات ریز و درشتی همراه بوده است، ساعتی درباره مشکلات این صنعت با جاوید جعفری؛ مدیر صحافی سپیدار و منصور کربندی؛ مدیر صحافی گلستان به گفت‌وگو نشستیم. جاوید جعفری از اردیبهشت سال 1364 به عرصه صنعت چاپ کشور پا گذاشته است و از سال 1371  صحافی خود را با همکاری حسین احمدی، راه‌اندازی کرده است. منصور کربندی مدیر صحافی گلستان نیز که 30 سالی می‌شود شغل پدر و عموی خود را دنبال کرده و از کودکی و نوجوانی قدم به این حوزه گذاشته است.

در این میزگرد مشکلات صحافان شامل قیمت پایین کار صحافی در کشور، عدم اختصاص تسهیلات مالی و اعتباری به این حوزه، مزایای شهرک چاپ برای صحافان، شکسته شدن قیمت‌ها توسط واحدهای صنفی غیرمجاز و ... طرح شد که در ادامه می‌خوانید.

وضعیت کلی صحافان در کشور را امروز چگونه ارزیابی می‌کنید؟

جاوید جعفری: صحافی در صنعت چاپ از جمله بخش‌هایی است که با سایر بخش‌ها سازگاری ندارد، ما در بخش‌های قبل از چاپ مثل لیتوگرافی، یا چاپ از تکنولوژی روز بهره‌مند هستیم اما در مرحله پس از چاپ که صحافی یکی از آن‌ها به شمار می‌آید، تکنولوژی روز را نداریم.یکی از دلایل آن گران بودن این تکنولوژی است، مورد دوم که عامل بازدارنده سرمایه‌گذاری در این بخش بوده است؛ بخش بازده تکنولوژی روز است. بازده تکنولوژی روز خیلی زیاد است و برای شمارگان بالا توجیه‌پذیر است. این موضوع در حالی مطرح می‌شود که صنعت نشر و کتاب ما به دلیل کاهش تیراژ به سمت چاپ دیجیتال تمایل پیدا کرده است و الان کتاب‌ها در شمارگان 200 و در نهایت 300 جلد منتشر می‌شود. در حالی که متوسط تولید کتاب در چاپ افست بین 1000 تا 1500 نسخه است. در این شرایط توجیهی ندارد که یک صحاف دستگاهی را به مجموعه خود اضافه کند که ساعتی پنج هزار جلد خروجی داشته باشد،‌ مگر در یکسری واحدهای خصوصی ـ دولتی. در کنار این دو مورد، ارزش پول را داریم. از آنجایی که نرخ سرمایه‌گذاری در ایران بالا است، در خارج از ایران وقتی تخصصی داشته باشد و برای این تخصص توجیه اقتصادی داشته باشید، نیازی نیست به دنبال پول بروید زیرا امکانات اقتصادی را در اختیار فرد می‌گذارند و او با استفاده از این امکانات و تسهیلات و تخصص‌ها، علاوه بر منتفع شدن، این پول را به آن‌ها باز می‌گردانید و با تولید اشتغال هزینه‌های دولت را در بخش کارآفرینی کاهش می‌دهید، به همین دلیل است که دولت با این دید کلان به واحدهای کوچک کمک می‌کند برای اینکه بتواند بخشی از اشتغال را حل کند، موضوعی که متاسفانه در ایران رواج ندارد.

 منصور کربندی: در این زمینه باید بگویم که عدم اقبال مردم از بحث کتاب و کتابخوانی نیز مشکل دیگری است که با آن درگیر هستیم، در کنار بی‌اقبالی مردم از کتاب وضع مالیات‌های بالا و افزایش 15 درصدی مالیات نیز کار را برای صحافان سخت کرده است. مدتی پیش به دنبال افزایش مبلغ مالیات به سراغ سرممیز سازمان امور مالیاتی رفتم و خواستم که با توجه به رکود کار اقتصادی و مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد، بخشی از مبلغ را کاهش دهند، اما او قبول نمی‌کرد. من به او گفتم که شما از سال گذشته تا امروز چند کتاب غیردرسی و غیرآموزشی خوانده‌اید، گفت که هیچ کتابی نخوانده‌ام، گفتم در اطرافیان خود فردی را می‌شناسی که کتاب غیردرسی خریداری کرده باشد؟ گفت که هیچکس خریداری نکرده است. به او گفتم که با نگاهی به وضعیت خرید کتاب باید به این نتیجه برسیم که این مالیات‌های سنگین نسبت به کاری که انجام می‌دهیم همخوانی دارد یا خیر، اما در جواب من گفت که به ما دستور داده شده است که مبلغ مالیات را افزایش دهیم.

پس در یک نگاه کلی می‌توانیم بگوییم که موانع سرمایه‌گذاری در حوزه صحافی چیست؟

عدم اقبال مردم از بحث کتاب و کتابخوانی نیز مشکل دیگری است که با آن درگیر هستیم، در کنار بی‌اقبالی مردم از کتاب وضع مالیات‌های بالا و افزایش 15 درصدی مالیات نیز کار را برای صحافان سخت کرده است

رشد زیادی در طول این سال‌ها در بخش صحافی انجام نشده است و هنوز در خیلی از صحافی‌ها، کارها به صورت دستی انجام می‌‌شود و هنوز خیلی از مجموعه‌ها نتوانسته‌اند خط کامل صحافی داشته باشند. ما حدود 20 سال پیش توانستیم یک لاین کامل خریداری کنیم، 10 سال پیش این لاین صحافی را به روز کنیم، اما همان زمان هم توانستیم دستگاه 20 سال پیش را خریداری کنیم؛ یعنی در سال 2008 مجبور شدیم به دلیل مشکل مالی دستگاه سال 1980 را خریداری کنیم. از سوی دیگر در سال‌های اخیر شمارگان کتاب‌ها افت زیادی داشته است و اغلب ناشران ترجیح می‌دهند که از چاپ دیجیتال استفاده کنند. در این زمینه کتاب‌هایی با شمارگان پایین قطعا نمی‌توانند در مجموعه‌های بزرگ و حرفه‌‌ای صحافی شوند و به همین دلیل چاپخانه‌های دیجیتال به تازگی به دستگاه‌های کوچک و کم‌حجم صحافی مجهز شده‌اند. از سوی دیگر یکی از عوامل سرمایه‌گذاری در تولید هر صنعتی متراژ ملک است، زمانی که یک صحاف جایی دارد که اجاره‌ای است، این مبلغ در بهای تمام شده کار تاثیر دارد. کسانی که به عنوان واحدهای ارائه خدمات دیجیتال محسوب می‌شود در محیط‌های 50 یا 100  متری فعالیت‌ می‌کنند. کار آن‌ها با صحافی‌ای که خطوط تولید فرایندهای مختلف صحافی مثل جلد سخت،‌ جلد نرم، پانچ و فنر، منگنه را با هم در اختیار دارد، نیاز به فضای بزرگتر دارند. هزینه‌های این مجموعه‌ها به دنبال آن بالا می‌رود و وضعیت کار در صحافی را با مشکلاتی روبرو کرده است.

منصور کربندی: یکی از مسائل مشکل‌ساز در صنعت چاپ و نشر، رواج گسترده اینترنت در میان مردم جامعه است، این موضوع موجب شده است مردم به هر مطلبی که نیاز داشته باشند خیلی راحت در تلفن‌های همراه خود جستجو کنند و ‌می‌توانند به مطالب هر کتابی که می‌خواهند دسترسی داشته باشند. البته در یک دوره زمانی در اروپا و امریکا نیز اقبال از فضای اینترنت و کتاب‌های الکترونیک زیاد شد اما به مرور مردم به سمت کتاب‌های چاپی برگشتند و الان کتاب‌های کاغذی دوباره به جایگاه اولیه خود بازگشته است، در این میان گرانی کتاب یکی از مشکلات اصلی حوزه نشر است. یکی از دوستان من تا مدتی پیش هر ماه مبلغ 100 هزار تومان به خرید کتاب اختصاص می‌داد اما به تازگی که او را دیدم،‌ گفت که این مبلغ را به دلیل گرانی کتاب حذف کرده است.

یکی از مشکلات جدی در صنعت چاپ، ورود واحدهای دولتی و ایجاد رقابتی ناعادلانه با فعالان بخش خصوصی است، در این زمینه چه آسیبی صحافان را تهدید می‌کند؟

جاوید جعفری: یکی از مسائلی که سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی را به چالش کشیده است، واحدهای چاپی معروف به خصولتی هستند که یک سر آن‌ها دولتی است اما با ظاهری خصوصی بدون نگاه به سودآوری توسط افرادی که تخصص لازم را ندارند، اداره می‌شوند. این واحدها عموما به نهاد یا مجموعه‌ای پاسخگو نیستند بلکه عموما به صورت گروهی به یک چاپخانه می‌آیند، بعد از مدتی جابجا می‌شوند ولی در نهایت این ظرفیت‌ها را به صنعت اضافه می‌کنند. از سوی دیگر این مدیران از آنجایی که ذینفع نیستند برای پر کردن این ظرفیت‌ها، اعداد و ارقامی را در بازار برای خدمات ارائه می‌کنند که واحدهای خصوصی نمی‌توانند با آن‌ها رقابت کنند.

دستگاه‌های صحافی، از جمله گران‌ترین ماشین‌آلات صنعت چاپ به شمار می‌آید و سرمایه‌گذاری در این حوزه نیازمند نقدینگی زیاد و هنگفتی است، در این زمینه کمی توضیح دهید.

جعفری: این دستگاه‌ها گران هستند، اما بالا بودن قیمت آن بی‌دلیل نیست. چند سال پیش سفری به کشور آلمان داشتم و در تحقیقی که داشتم متوجه شدم در آلمان صحاف‌ها از نظر موقعیت شغلی از چاپخانه‌داران بالاتر هستند و درآمدشان خیلی خیلی بالاتر از فعالان چاپ است، اما در ایران زمانی که در سال 71 به کار صحافی وارد شدم،‌ دیدگاهی که به این حوزه وجود داشت اینگونه بود که به صحافان به عنوان کسانی که در صنعت چاپ زحمت می‌کشد، نگاه نمی‌کردند. بخشی از آن فرهنگی بود که در صحافی‌ها و کارفرماها بود. از دو دهه پیش کسانی که به مرور از طریق موروثی یا کسانی که جذب این کار شدند، از نظر دیدگاه و بینش و سواد به مرور متحول و متفاوت شدند و صحافی جایگاه خود را پیدا کرد. در گذشته دیدگاه ناشران این بود که صحاف باید کار را انجام دهد و برود و صحبتی از پول نکند، ما خودمان به او زنگ می‌زنیم که چه زمانی بیاید و پول خود را بگیرد.

اما صحافان نقش مهم و اثرگذاری در تولید یک کتاب دارند، نقشی که به نوعی تکمیل‌کننده پروسه تولید کتاب هستند، چرا این جایگاه مهم زیاد جدی گرفته نمی‌شود؟

جعفری: بله کاملا درست است، در صحافی یکی از عوامل سرمایه‌گذاری در تولید هر صنعتی متراژ ملک است، زمانی که یک صحاف جایی دارد که اجاره‌ای است، این مبلغ در بهای تمام شده کار تاثیر دارد

ریسک صحاف بسیار بالاتر از چاپخانه‌دار است، زیرا ما در صحافی کالای تمام شده داریم و پیش از آن هزینه‌هایی بر روی کالا انجام شده است و صحاف یک کار نسبتا تمام شده را در اختیار می‌گیرد و اگر اشتباه کند،‌ تمام هزینه‌های مراحل قبل بر دوش صحاف است. در حالی که در مرحله چاپ اینگونه نیست و اگر اشتباه کند فقط یک هزینه کاغذ دارد، دوم اینکه در بخش چاپ ما نظارت مستقیم توسط سفارش‌دهنده را داریم و وقتی چاپخانه‌دار می‌خواهد زینک را ببندد، تماس می‌گیرد و از مشتری می‌خواهد ناظر خود را برای کارهایی نهایی به چاپخانه ارسال کند و هر اتفاقی بیفتد،‌ می‌گوید که تو ناظر داشتی و هر اتفاقی رخ بدهد به عهده سفارش‌دهنده است. همچنین چاپ یک مرحله است،‌ چاپخانه‌دار یک کار را چاپ می‌کند و کنار می‌گذارد. اما در صحافی اینگونه نیست و طبق روالی که مرسوم شده است؛ نخستین تبعیض این است که هزینه حمل و نقل کالا به صحافی بر عهده صحاف است، همچنین هزینه امانت‌داری نیز بر صحاف تحمیل می‌شود، گاهی که کار در مسیر چاپخانه به صحافی در حال ارسال است ممکن است باران بگیرد و کار خراب شود، هر خسارتی که اینجا به کالا وارد شود، بر عهده صحاف است. پس از اینکه کالا در سلامت کامل به صحافی رسید، اگر کاغذ به برش نیازی نداشته باشد به اولین مرحله کار یعنی «تا کردن» می‌رسیم، بعد از آن ترتیب می‌شود و پس از آن انشقاق پیدا می‌کند که نوع صحافی جلد سخت یا جلد نرم باشد و بعد از مرحله جلد به پروسه ته‌چسب و برش و بسته‌بندی می‌رود و مسئولیت کل این مراحل به عهده صحاف است و نهایت زحمت ناشران دیدن نمونه هایی کار است.

هزینه و قیمت اجرت صحافی در طول این سال‌ها چه میزان رشد داشته است؟

جعفری:‌ از زمانی که به حوزه صحافی وارد شده‌ام، هزینه صحافی تنها بین دو تا سه درصد قیمت پشت جلد کتاب را به خود اختصاص داده است. برخی کتاب‌ها حداقل 20 تا 25 درصد تخفیف فروش و توزیع است و پخش‌کننده‌‌ها که عموما کتاب را به صورت امانی از ناشر می‌گیرند و تا زمانی که کتاب را نفروشند، پول ناشر را نمی‌دهد با صحافی که کار را انجام و تحویل می‌دهد و حدود پنج ماه طول می‌کشد تا اجرت خود را دریافت کند، چه توقعی می‌توانیم داشته باشیم؟ آیا انتظار دارید با سود دو تا سه درصدی این حوزه رشد داشته باشد و از تکنولوژی روز استفاده کند. در صنعت نشر یکی از مشکلات ما این است که بخش عمده‌ای از سود این گردش را پخش‌کننده‌ها بدون هیچ سرمایه‌گذاری می‌برد. عدم تجانس و تعادل در این صنعت آزاردهنده است و بار آن بر دوش تولیدکننده‌ها یعنی ناشر، لیتوگراف، چاپخانه‌دار و صحاف است. در سال 84 و آغاز دولت نهم،‌ چسب گرم که واحد دریافت اجرت آن بر اساس فرم است در آن زمان فرمی 9 تا 10 تومان می‌گرفتیم که این رقم الان به 25 تومان رسیده است، یعنی دو برابر و نیم رشد داشته است. در جامعه امروز از سال 84 تا 96 کدام هزینه دو برابر رشد داشته است؟ این سال‌ها کارگران ما از حقوقی که دریافت می‌کنند راضی نیستند. اما الان اگر خودم و کارگر را در رفاه سال 84 نگه دارم باید حداقل 10 برابر آن سال به او حقوق بدهم، اما دولت تعیین کرده است که 900 هزار تومان حقوق دریافت کند، اما آیا درآمد من 10 برابر شده است که این کار را انجام دهم؟ به یاد می‌آورم یک روز در دو مجموعه صحافی حدود 100 نفر نیرو داشتم، اما الان در یک مجموعه 25 نفر کارگر دارم.

کربندی: سالی یکبار با حضور جمعی از صحافان در اتحادیه جمع می‌شویم و قیمت‌گذاری می‌کنیم اما مساله اینجا است که اعضای صنف نسبت به این قیمت‌ها اهمیتی نمی‌دهند و ما نیز تاکنون بر اساس قیمت‌هایی که اتحادیه اعلام کرده است نمی‌توانیم با دیگر همکاران رقابت کنیم. به عنوان مثال اگر فرمی 25 تومان برای یک فرم شومیز در نظر گرفته شده است، برخی واحدهای صنفی آن کار را با 20 تومان انجام می‌دهند و بازار رقابت آنچنان خراب شده است که همه می‌خواهند روی دست همدیگر بلند شوند.

آیا بخش زیادی از واحدهایی که قیمت کار را می‌شکنند، واحدهای غیرمجاز و به اصطلاح زیرزمینی نیستند؟

کربندی: بله، بخشی از آن‌ها همین واحدها هستند، زیرا هزینه‌های کمتری دارند به طوری که کارگری می‌گیرند که او را بیمه نکنند، یا کارگران خانم استخدام می‌کنند تا حقوق کمتری به آن‌ها پرداخت کنند. ما اگرچه در واحد صنفی خود نسبت به برخی همکاران قیم بالاتری دریافت می‌کنیم اما نمی‌توانیم سفارش

در گذشته دیدگاه ناشران این بود که صحاف باید کار را انجام دهد و برود و صحبتی از پول نکند، ما خودمان به او زنگ می‌زنیم که چه زمانی بیاید و پول خود را بگیرد

را به قیمتی که اتحادیه مصوب کرده است بگیریم. اجرتی که ما امروز در سال 96 دریافت می‌کنیم با اجرت سال 93  اتحادیه یکسان است.

 جعفری: اگر بحث رقابت آزاد در این کار وجود داشته باشد، تعرفه معنی ندارد، در رقابت آزاد هر واحد صنفی می‌تواند با هر قیمتی که می‌خواهد کار کند، ضرر کند یا ورشکسته شود. اتحادیه‌ها به عنوان هماهنگ‌کننده اعضا این تعرفه را مشخص و به اعضا ابلاغ می‌کنند، اما دیدگاه دولتی این نیست که واحدها تعدیل یا تعطیل شوند چون تعداد حداقلی را سرکار نگه می‌دارند. تعرفه فقط یک افق است تا واحدهای به اصطلاح زیرزمینی هم وقتی می‌بینند اتحادیه قیمتی ارائه می‌کند، 20 یا 30 درصد زیر آن قیمت سفارش می‌گیرند و مشتری توجیه شود که اتحادیه این قیمت را دارد و صحاف 20 درصد زیر قیمت اتحادیه اجرت دریافت می‌کند. به نظر من قیمت هر کالا را عرضه و تقاضا تعیین می‌کند نه کارهای فرمایشی و دستوری.

نگاهی به وضعیت امروز صحافان نشان می‌دهد که عرضه خدمات صحافی بیشتر از نیاز بازار است و شاید یکی از دلایل شکستن قیمت همین موضوع باشد، این حجم زیاد صحافی‌ها از کجا شکل گرفت؟

جعفری: مشکل اصلی اینجا است که برای راه‌اندازی واحد صحافی هنوز استاندارد مشخص و معینی در نظر گرفته نشده است، به عنوان مثال برای تاسیس یک چاپخانه، افراد باید حداقل 18 ورق ماشین تامین کند یعنی حدود چهار ماشین چهار رنگ که حداقل قیمت آن مبلغی معادل 4 میلیارد تومان می‌شود، اما در صحافی اینگونه نیست و افراد اگر دو دستگاه برش و تاکنی در اختیار داشته باشند می‌توانند صحافی راه‌اندازی کنند، ماشین‌هایی که بهترین و به روز‌ترین آن‌ها حدود 100 میلیون تومان است. همین تفاوت موجب شده است که تعداد عرضه‌کنندگان صحافی زیاد شود.

کربندی: این مشکل همیشه وجود داشته است اما از سال 70 به بعد تعداد صحافان افزایش پیدا کردند، صحاف‌ها در سال‌های 76 تا 87 اوج درآمدزایی را داشتند و به همین دلیل افراد زیادی به این شغل جذب شدند، اما از سال 84 به بعد دیگر این اتفاق نیفتاد و فردی که وارد صحافی شد اعم از کارگرانی که رشد کردند و کارفرما شدند تا افراد دیگر، 90 درصد کسانی بودند که داخل صنف بودند، زیرا افردی که به این حوزه وارد شدند نیازمند تخصصی بودند که اگر از آن بهره‌مند نبودند به مرور با مشتریان خود به مشکل بر می‌خوردند. به مرور جمعی از کارگران در کنار هم قرار گرفتند و یک مجموعه را راه‌اندازی کردند. البته فعالیت در این حوزه طی سال‌های اخیر گران‌تر شده است زیرا برای راه‌اندازی صحافی در دنیای امروز باید از دستگاه‌های به روز و مدرن استفاده کنند، همچنین از تعداد عرضه‌کننده خدمات صحافی که صرفا به قیمت نگاه دارد نه کیفیت و توانایی‌ کم می‌شود، زیرا این گروه‌ها به بن‌بست خورده‌اند و در حال جمع‌آوری ماشین‌آلات خود هستند. درآمد در این حوزه میلیمتری شده است و صحاف‌ها فقط تلاش می‌کنند زنده بمانند و این صنف جذابیت زیادی ندارد تا هر فردی را به سمت خود جذب کند، هرچند نباید افت تقاضا در بخش صحافی را ندیده بگیریم.

با این وجود ظرفیت‌های بسیار خوبی که در حوزه صحافی نفیس در کشور است چرا توسعه صادرات در این حوزه جدی گرفته نمی‌شود. علت آن چیست؟

کربندی: در یک دوره زمانی، به علت رونق کار صحافی ناشران در کنار کار خود به صحافی روی آورده بودند و فکر می‌کردند کار راحتی است. در حالی که کار چاپ و یک فعالیت هنری و ظریف است اما نسبت به صحافی دردسر کمتری دارد. چاپخانه‌دار معمولا یک مرحله روی کالای چاپی انجام می‌دهد اما در صحافی حدود 15 مرحله روی آن انجام می‌شود.

جعفری: ما باید ببینیم که افق ما در این صنعت چیست و به تناسب آن روش و تاکتیک خود را مشخص کنیم. برخی صحافان کار هنری و نفیس در تیراژهای پایین و قیمت های بالا انجام می‌دهند اما من موافق این شیوه کار نیستم زیرا در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که کمبود اشتغال در آن زیاد است و باید به صحافی به عنوان یک صنعت برون‌گرا نگاه کنیم. ما در بخش چاپ در  اطرافمان یعنی کشورهای حوزه خلیج فارس و همسایه‌های شمالی، شرقی و غربی از نظر تخصص و تکنولوژي چیزی کم نداریم. تنها مشکل ما این است که به صورت کلی بروکراسی و نظام اداری ما با صادرات هماهنگ نیست. ما با جمعی از ناشران امریکایی برای چاپ و صحافی کتاب مذاکره کردیم، ناشرانی که در کشور همسایه ما یعنی پاکستان مشغول تولید کتاب هستند اما وقتی وارد کار شدیم دیدیم هزینه حمل و نقل کالا به صحافی بر عهده صحاف است، همچنین هزینه امانت‌داری نیز بر صحاف تحمیل می‌شود، گاهی که کار در مسیر چاپخانه به صحافی در حال ارسال است ممکن است باران بگیرد و کار خراب شود، هر خسارتی که اینجا به کالا وارد شود، بر عهده صحاف است

بزرگ عملی نیست و نمی‌توانیم زمان دقیقی برای ارسال محصولات به آن‌ها بدهیم. گاهی ممکن است همه کارها و برنامه‌ریزی‌ها کاملا دقیق انجام شود اما در گمرک به مشکل بربخوریم و این موضوع لطمات زیادی به حیثیت کشور ما وارد می‌کند. الان کشور ترکیه طی سال‌های اخیر توانسته است در زمینه صادرات به توفیقات خوبی دست پیدا کند اما چگونه این کشور توانسته است در بازار منطقه حرف اول را بزند اما ما نتوانستیم؟ من معتقدم که 80 درصد این به مشکلات نظام اداری کشور بر می‌گردد.

می‌گویند صحافی یک هنر، مهارت و تخصص است . به طوری که نوعی صنایع دستی به شمار می‌آيد که در آن سوی آب‌ها اهمیت زیادی به این تخصص داده می‌شود اما تکلیف این شغل مشخص نیست که صنعت است یا یک هنر و  چنین نگاهی به آن وجود ندارد. علت آن چیست؟

جعفری: صحافی یک تخصص است در سال 1376  یکی از ناشران با من تماس گرفت و یکی از دوستانش که دکتر بود قصد داشت به آمریکا برود اما در زمینه پذیرش مشکل داشت. در فرمی که پر کرده بود نوشته بود که در زمینه صحافی کتاب تخصص و مهارت دارد اما واقعا از این حوزه اطلاعی ندارد و از قضا به دلیل همین تخصص درخواست پذیرش او را قبول کردند. این ناشر از من خواست که دوستش مدتی در صحافی ما کار کند و من موافقت کردم و این موضوع نشان می‌دهد که تخصص و مهارت تا چه میزان اهمیت دارد. اما مساله اینجا است که در کشور ما نگاه صنعتی به صحافی وجود ندارد. در صنعت ناشر از مالیات معاف است اما چاپخانه‌داران و صحافان معاف نیستند، در حالی که تولیدی‌هایی که کالای فرهنگی تولید می‌کنند باید از این معافیت‌ها برخوردار شوند.

طبق اطلاعاتی که دارم، آموزش در حوزه صحافی آکادمیک نیست و بیشتر تجربی یا سینه به سینه است، در این زمینه فکر می‌کنید نسل‌های بعدی صحافان چگونه باید تربیت شوند؟ در سال گذشته ما حسینعلی متین‌رضا پیشکسوت حوزه صحافی را از دست دادیم و افرادی از نسل شما که بیش از سه یا چهار دهه است در حوزه صحافی کار می‌کنند خیلی کم شده‌اند. به نظر شما چه اقدامی باید انجام داد؟

جعفری: در بخش صحافی بیشتر آموزش‌ها تکنیک است تا تئوری، یعنی بخش زیادی از آموزش‌های ما عملی است و در آموزش عملی نیاز به حضور است و ما حتی این ضعف را در تحصیلات دانشگاهی نیز داریم و فردی که فارغ‌التحصیل رشته گرافیک یا چاپ است در بخش صحافی هیچ چیزی نمی‌داند و حتی یک واحد عملی در این زمینه وجود ندارد. در این زمینه ما حتی یک کتاب درباره تدریس صحافی نداریم و این موضوع خیلی ناراحت‌‌کننده است.

کربندی: من از دوران کودکی به این حوزه وارد شدم و فوت‌های این حوزه را از پدر و عمویم آموزش دیدم. اما به عنوان مثال فرزندان من دختر هستند و نمی‌توانند کار من را به دلیل سختی‌هایی که وجود دارد انجام دهند. اما اگر فردی واقعا دوست داشته باشد فعالیت در این حوزه را تجربه کند از آموزش الف تا ی این کار کوتاهی نمی‌کنم و می‌توانید از صحافی دستی کار خود را شروع کند و به تدریج استادکار شود اما آموزشی که به صورت دانشگاهی یا آموزشی بخواهد وجود داشته باشد را نداریم.

 به نظر شما چه سازمان، نهاد و مجموعه‌ای باید به عرصه آموزش صحافی وارد شود؟

جعفری: یکی از موضوعات مهم در صحافی این است که متوسط سواد در این صنف، مقطع سیکل است و این موضوع آموزش را سخت می‌کند. از سوی دیگر کار کردن در حیطه آموزشی را سخت می‌کند. هر چقدر ما به این سمت برویم که میزان سواد را افزایش دهیم صنف موفق تری خواهیم داشت. الان در کشور آلمان برای انجام هر کاری باید گواهینامه و مدرک تخصصی را داشته باشید تا بتوانید به کار وارد شوید. به نظر من سازمان‌ها و نهادهای مختلف باید به موضوع آموزش وارد شوند، اما قبل از آن نیاز به آموزش باید احساس شود. به نظر من باید به ضایعات ناشی از آزمون و خطا به دید کلان نگاه کنیم و اگر در تهران روزی 1000 بند کاغذ باطله می‌شود چون با کارشناسان این حوزه مشورت نمی‌شود به اقتصاد کلان ضربه می‌خورد. پس از نیاز به آموزش به عنوان مثال اتحادیه صحافان می‌تواند دوره‌های آموزشی برگزار کند یا وزارت آموزش و پرورش در هنرستان‌ها به این موضوع بپردازد. از سوی دیگر سازمان فنی و حرفه‌ای با برگزاری دوره‌های آموزشی و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در دانشگاه‌های علمی و کاربردی می‌توانند در این زمینه قدم بردارند.

کربندی: به نظر من آموزش یکی از اصلی‌ترین نیازهای صنف در صحافی به شمار می‌آيد. در این زمینه به دلیل اینکه بخش زیادی از همکاران ما تحصیلات دانشگاهی ندارند نمی‌توانند در بسیاری از بخش‌ها موفق باشند. از سوی دیگر از آنجایی که ما دستگاه‌ها و ماشین‌آلات مدرن و به روز نداریم کارگر احساسی نمی‌کند که به آموزش نیاز دارد. زیرا اکنون کارگران با دستگاه‌های کنونی فقط با فشردن یک کلید می‌توانند کار کنند اما برای کار کردن با ماشین‌آلات مدرن باید با زبان انگلیسی از سال 70 به بعد تعداد صحافان افزایش پیدا کردند، صحاف‌ها در سال‌های 76 تا 87 اوج درآمدزایی را داشتند و به همین دلیل افراد زیادی به این شغل جذب شدند، اما از سال 84 به بعد دیگر این اتفاق نیفتاد

آشنا باشند. آموزش و پرورش می‌تواند این تخصص، فن و مهارت را از پایه‌های پایین به دانش‌آموزان اموزش دهد. اما چنین کاری نمی‌شود و به تخصص افراد توجهی نمی‌شود، به خوبی به یاد می‌آورم یکی از همکاران در روزهای شلوغ کاری از مراکز معلولان ذهنی کارگر می‌آورد و جلد لوله می‌کرد.

 برای کتاب‌ها استفاده از چسب سرد یا چسب گرم بهتر است؟

جعفری: در بحث چسب گرم، تکنولوژی ما PUR است یعنی استفاده از چسب‌های پلی اورتان. این تکنولوژی امروز در بخش چسب گرم سیستم انتقال چسب از دستگاه به کتاب غلتکی است، یعنی دو غلتک می‌چرخد و کتاب از روی غلتک اول که رد می‌شود یک غشای چسب را می‌زند و در روی غلتک دوم، دوباره چسب می‌زند غشای اولی را به داخل هل می‌دهد و جلد به آن می‌خورد. مشکل سیستم چسب گرم تاکنون نفوذپذیری آن‌ها بود. در چسب سرد به دلیل اینکه پایه این چسب‌ها آب است و آب در سلولز نفوذپذیر است این حسن را داشت که چسب را با خود به داخل الیاف کاغذ می‌برد و باعث چسبندگی بیشتر می‌شد. زمانی که تکنولوژی چسب گرم جایگزین آن شد یکی از نقاط ضعفش این بود که چسب گرم به دلیل اینکه مواد پتروشیمی است قدرت نفوذپذیری نداشت. امروز در دنیا از سیستم PUR استفاده می‌کنند، در این سیستم چسب گرم به صورت رقیق توسط سیستم پنوماتیک مثل یک پیستوله رنگ به ته کتاب پاشیده می‌شود و به تناسب نفوذپذیری مد نظر افراد می‌توانند فشار باد پشت چسب را زیاد کم کنند و نفوذپذیری آن را در کاغذ بیشتر کنند. به همین دلیل کتاب‌ها امروز در دنیا تا انتها باز نمی‌شود و معمولا یک یا دو میلی‌متر فاصله دارد چون چسب به انتهای کتاب نفوذ کرده و یک کتاب بادوام شده است. اما در ایران ما هنوز در تکنولوژی دیروز استفاده می‌کنیم و به همین دلیل بخشی از کار را با دوخت و چسب جبران می‌کنند.

کربندی: عده‌ای از همکاران برای کتاب‌های پرمصرف هم دوخت و هم چسب می‌خورند. اما الان چسب سرد در سیستم جلد سخت بیشتر استفاده می‌شود و اغلب برای کارهای دوختی باید از چسب سرد استفاده کنند تا بتوانند ته کتاب را گرد کنند اما چسب گرم بلافاصله خشک می‌شود و اجازه گرد کردن را نمی‌دهد. برای کتاب‌های جلد نرم یا شومیز از چسب گرم استفاده می‌شود. اما برای کتاب‌های جلد سخت و پرحجم حتما باید علاوه بر دوخت از چسب گرم استفاده شود تا بتوانند ته آن را گرد کنند. البته برای کتاب‌های جلد سخت دو گونه کار می‌شود. چسب گرم بیشتر برای کتا‌ب‌هایی که با کاغذ گلاسه تولید می‌شوند استفاده می‌شود چون چسب سرد در کاغذ نفوذ می‌کند و باعث کنده شدن از مکان‌هایی که با سوزن سوراخ شده است می‌شود. در این زمینه آن‌ها بیشتر از چسب گرم استفاده می‌کنند که دیگر این مشکل را نداشته باشد و الزاما انتهای آن باید صاف باشد. اما در کتاب‌هایی که چسب سرد استفاده می‌شود انتهای آن برای زیبایی گرد می‌شود و دوام آن‌ها تفاوت زیادی ندارد و در برخی موارد کیفیت چسب سرد بهتر است.

با توجه به این مباحثی که طرح شد، آينده حوزه صحافی را چگونه می‌بینید؟

جعفری: راه‌اندازی مجتمع‌های چاپی از جمل ضروریاتی است که باید در این عرصه جدی گرفته شود. سفارش‌دهندگان ما امروز ترجیح می‌دهند برای انجام سفارش‌های خود فقط به یک مجموعه مراجعه کنند نه اینکه کار لیتوگرافی را در یک جا، سفارش چاپی را در مجموعه‌ای دیگر و صحافی را در یک ساختمان دیگر انجام دهند. معتقدم که ما در کار تیمی و گروهی خیلی ضعیف هستیم تا تخصص‌های مختلف در کنار هم جمع شوند و پاسخگوی نیاز مشتریان در گستره‌ای وسیع‌تر باشیم. ما نمونه‌های زیادی از این کارها دیده‌ایم که اغلب فعالان اصناف در کنار هم قرار گرفته‌اند و به رشد و موفقیت رسیده‌اند. اما مساله اینجا است که از صحافی هیچ حمایتی نمی‌شود به طور مثال در بحث ارزش افزوده، مالیات و بیمه مانند دیگر صنوف هستیم و در زمینه اعطای تسهیلات میز حمایتی از ما نشده است. در ابتدای ورودم به این کار با برادرم به این صنف وارد شدیم اما او در حال تغییر شغل است و به سمت بسته‌بندی می‌رود زیرا به نظر افق صنعت چاپ در بسته‌بندی است. به نظرم صحافی رو به زوال است و عمر او حتی با حمایت طولانی نخواهد بود. چون مصرف‌کننده آن در حال ریزش است.

 

کربندی: در طول این سال‌ها هیچ وقت از صحافان حمایت انجام نشده است و به تازگی وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار است تسهیلاتی به صنوف بدهد که من معتقدم اگر شرایط کاری و تیراژ کتاب‌ها همین میزان باشد کار خاصی انجام نمی‌شود. وقتی کار نباشد و تولید به این شکل وجود داشته باشد هیچ تاثیری ندارد و فقط بدهی‌های بانکی من بالا می‌رود. 

 

منابع محدود وزارت ارشاد ارائه خدمات را صنعت چاپ و نشر را کاهش داده است این در حالی است که هم‌اکنون 160 چاپخانه در استان مرکزی فعال است اما تنها با یک‌چهارم توان خود به فعالیت مشغول هستند.

کارشناس چاپ و نشر استان مرکزی «محبوبه محمدی» در گفتگوی اختصاصی به چاپ ونشرگفت:  بحث نظارت وزارت ارشاد مطرح می‏شود که باید تأکید کرد به علت منابع مالی محدود، توان اجرایی این وزاتخانه تحت تأثیر قرارگرفته و میزان این نظارت میز طبعا کاهش یافته است هرچند وزارت ارشاد تلاش دارد تا تمام وظایف محوله را به‌درستی اجرا کند.

محمدی افزود: وزارت ارشاد اسلامی موظف است که به‌عنوان ناظر حوزه صنعت چاپ ونشر را بررسی کند ولی به علت عدم وجود اهرم‌های نظارتی لازم وکمبود نظارت نیرو انسانی با مشکلاتی مواجه است.

این کارشناس بیان کرد: نیرو متخصصی در حوزه چاپ و نشر که از تجربه و اطلاعات لازم برخوردار باشدبسیار کم بوده و جای خالی سیاست‌گذاری که بتواند به ارائه برنامه‌هایی خاص بپردازد نیز فراهم نشده در نتیجه مسیری برای ایجاد سازوکارهای مناسب تعریف نشده است.

وی اظهار کرد: وجود اتحادیه و یا تشکل صنفی که مشکلات را بیان  و پی گیری کند بسیار تأثیرگذار است،  تشکل‌های صنفی، کارکردهای خوبی دارند و می‌توانند به‌عنوان بازوی توانمند در حل مشکلات و چالش‌های موجود در هر صنفی راه گشا باشند .

محمدی گفت: اتحادیه‌ها در بسیاری از کشورهای توسعه یافت وظایف گسترده‌ای در حمایت و توسعه اصناف دارند و در طول تاریخ نیز اتفاقات و فرصت‌آفرینی‌های بسیاری را ایجاد کرده‏اند.

این کارشناس اضافه کرد: متأسفانه در سال‏های گذشته مسیری را که صنعت چاپ و نشر ادامه داد یک مسیر نزولی بوده و چنانچه به پتانسیل‌های موجود در این صنعت توجه لازم نشود در آینده نه‌چندان دور، شاهد حذف این بخش از صنعت در کشور و یا حداقل در شهرهای کوچک خواهیم بود.

وی ادامه داد: عدم وجود تکنولوژی مناسب و نبود همراهی و هم‌صدای صنف چاپ به‌منظور کسب تسهیلات و امکانات مناسب به‌عنوان مهم‌ترین چالش در صنعت چاپ ونشر محسوب می‌شود.

وی در پایان اظهار کرد: بسیاری از سفارش‌ها چاپ دراستان به خارج از آن ارسال می‌شود و استان‏های قم و تهران بزرگ‌ترین مقاصد این سفارش‌ها است.

 

 

 

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شب گذشته نخستین جلسه هم اندیشی خود را با اهالی صنعت چاپ و نشر در محل این وزارتخانه برگزار کرد.

مریم جدلی رئیس انجمن فرهنگی زنان ناشر هم طی سخنانی کوتاه در این نشست گفت: ما در جمهوری اسلامی ایران وزرای مختلفی را دیده‌ایم، در بخش ارشاد برخی از آنها با نشر ناآشنا بودند و تا فضا برای آشنایی مهیا شد، کنار رفتند، اما شما حمایت ناشران را به همراه خود دارید، امیدواریم برنامه‌های کوتاه و درازمدت فراهم شود. پیشنهاد می‌کنیم از افراد متخصص در حوزه نشر بهره‌مند شوید، با این تفسیر که ما هنوز یک مشاور امور بانوان در وزارت ارشاد نداریم، بعضاً مشاوران یا دو یا سه مشغله بودند و یا بازنشسته! امیدواریم در این رابطه اقدامی سریع صورت گیرد.

جدلی بیان کرد: آنچه مانع از انتشار کتاب خوب می‌شود، موضوع کاغذ است، کاغذ امروزه موجب گرانی کتاب شده، از سوی دیگر، کم شدن شمارگان کتاب هم از مواردی دیگر این معضل است، درحالی که کاغذ سرمایه اولیه ماست که اگر با قیمت مناسب به دست ما برسد، شاید کتاب راحت‌تر چاپ شود.

رئیس انجمن زنان ناشر با درخواست ارائه تسهیلات بانکی کم‌بهره از وزیر ارشاد گفت: گفته بودند که ناشران تسهیلات بانکی تعلق می‌گیرد، امیدواریم با تصریح قانون جدید با بهره گم از این تسهیلات استفاده کنیم.

وی افزود: ما ویترین زمینی در کشور بسیار داریم، اما باید برای متضرر نشدن ویترین کتابفروشی‌ها اقدامی صورت گیرد، از سوی دیگر مشکلاتی چون فقدان سیستم توزیع موفق در کشور، آشنا نبودن مؤلفین و مترجمین با قوانین نشر، همه و همه گویای این است که باید کارگاه‌های اموزشی برگزار شود.

 

وی در پایان به هزینه بالای انبار کتاب هم اشاره کرد و گفت: افزایش تبلیغات و تولید محتوای خوب در نوع نگاه مردم برای بیشتر خریدن و خواندن کتاب مؤثر است

 

معاون حقوقی، امور مجلس و استانهای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موضوع چاپ و نشر را در رأس امور فرهنگی می‌داند و به طور جدی به دنبال رفع مشکلات فعالین صنعت چاپ است و برای شنیدن و حل مشکلات این عرصه اعلام آمادگی می‌کند.

 

به گزارش چاپ و نشر،  سید هادی حسینی پیش از ظهر امروز در هشتمین همایش تجلیل از فعالین صنعت چاپ اصفهان اظهار کرد: حوزه چاپ و نشر رسالتی عظیم و جهان شمول است که می‌توان صبغه‌ای دینی و الهی برای آن در نظر گرفت، همچون رسالت پیامبران الهی که اصل آن انتقال پیام خداوند و ابلاغ آن به مردم جهان بوده است.

وی با اشاره به اینکه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موضوع چاپ و نشر را در رأس امور فرهنگی می‌داند، افزود: این وزارتخانه به طور جدی به دنبال رفع مشکلات فعالین صنعت چاپ است و برای شنیدن و حل مشکلات این عرصه اعلام آمادگی می‌کند.

معاون حقوقی، امور مجلس و استانهای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به نقش فعالان صنعت چاپ و نشر در رفع مسائل موجود، تصریح کرد: شاید تنها در عرصه مدیریت و قانون‌گذاری تخصصی داشته باشم و در عرصه چاپ دارای اطلاعات تخصصی نباشم اما با آگاهی از مشکلات و دغدغه‌های فعالان این عرصه و از طریق اعمال قانون می‌توانم نسبت به حل آن‌ها اقدام کنم.

در ادامه این همایش حجت‌الاسلام حبیب‌رضا ارزانی هم اظهار کرد: صنعت چاپ برای نخستین بار در ایران، در شهر اصفهان ابداع و به کار گرفته شد و یکی از حوزه‌های تخصصی و شاخصی که مردم اصفهان در آن باشکوه و اقتدار همیشگی‌شان درخشیدند، حوزه صنعت چاپ است که از دیرباز در این دیار وجود داشته و مورد استفاده قرار می گرفته است.

وی با اشاره به اینکه  امروز بیش از ۵۰۰ چاپخانه در اصفهان مشغول به فعالیت هستند، افزود: ۴ هزار نیروی کار مستقیم و ۱۰ هزار نیروی کار را به صورت غیرمستقیم به فعالیت و اشتغال در این حوزه اهتمام دارند.

مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان به اهمیت صنعت چاپ در نشر و انتقال ارزش‌های والای انسانی اشاره کرد و گفت: کلمه ابلاغ به معنای رسانیدن پیام به صورت فیزیکی و دست به دست نیست و این معنا را ندارد که پیامبر پیام رسالت را به صورت زبانی و در حضور مردم بیان کند، بلکه ابلاغ به این معناست که او پیام خود را به روح و جان مردم برساند، حال باید پرسید آیا انجام چنین رسالتی بدون استفاده از هنر و صنعت نشر و چاپ ممکن است.

وی در پایان خاطر نشان کرد: فعالین عرصه چاپ در رأس هرم رسالت نشر قرار دارند و ما به عنوان مسؤولان و مدیران حوزه فرهنگ در قسمت پایین این هرم باید نیازهای آن ها را برآورده کنیم تا بتوانند به رسالت سنگین و مهم خود در حوزه نشر و چاپ به خوبی عمل کنند.

 

منبع: فارس

 

معاون اداره‌کل فرهنگ و ارشاد استان اصفهان گفت: سال گذشته نزدیک هزار و ۸۰۰ کتاب جواز چاپ گرفت در این مورد استان اصفهان با افزایش ۲۰ درصدی رشد چاپ کتاب مواجه بوده است.

 

به گزارش چاپ و نشر،  پرویز طاهری با اشاره به چاپ کتاب در اصفهان اظهار داشت: سال گذشته نزدیک هزار و 800 کتاب جوز چاپ گرفت در این مورد استان اصفهان با افزایش 20 درصدی رشد چاپ کتاب مواجه بوده است.

وی افزود: بیشترین کتاب‌ها در بخش کودک و نوجوان بوده که نشانه خوبی است، با توجه به سیاست‌های وزارت ارشاد و ایجاد باشگاه‌های کتابخوانی کودک و نوجوان انگیزه آن‌ها را بالا برده و همکاری دستگاه‌های مختلف مانند آموزش و پرورش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز در این مورد بی تاثیر نبوده است.

معاون فرهنگی هنری اداره‌کل فرهنگ و ارشاد استان اصفهان گفت: کتاب‌های مذهبی همیشه در راس انتشار کتاب هستند اما بعد از کودک و نوجوان، رمان  بیشتر مورد استقبال مردم  قرار گرفته است، این مباحث را از ناشرین که کتاب را عرضه می‌کنند، اطلاع می‌دهم.

وی بیان کرد:  سال گذشته  بیش از  دو هزار و 500 عنوان کتاب مورد بررسی قرار گرفت اما از آن تعداد تنها هزار و 800 کتاب به چاپ منتهی شد.

 

منبع: تسنیم

گزارش تصویری از بازدید احمد رضا اعتمادمظاهری، رییس شرکت تعاونی چاپخانه‎داران تهران و اعضاء هیات مدیره از برخی از چاپخانه‌های سطح شهر.

 

در ادامه بازدیدها با چاپ و نشر همراه باشید.

 

 

 

مدیر انتشارات تیمورزاده با اشاره به گردش مالی کمتر از ۱۰۰۰ میلیارد تومان در حوزه نشر، این صنعت را در کشورمان بسیار فقیر توصیف کرد.

 

به گزارش چاپ و نشر، برنامه حجره با حضور فرهاد تیموزاده مدیر انتشارات تیمورزاده، سید عباس حسینی نیک بازرس اتحادیه ناشران و زهرا یزدی نژاد مدیر انتشارات خورشید باران از آنتن رادیو گفتگو پخش شد.

تیمورزاده در ابتدای این برنامه، با اشاره به چاپ کتب جامع سلامت خانواده و کودک در این انتشارات گفت: تا کنون بیش از ۳۴۰۰ عنوان کتاب منتشر کرده‌ایم. کمبود کتب پزشکی پیش از این کاملا محسوس بود و به همین جهت بنده به سمت چاپ این کتب سوق داده شدم.

وی، وجه تمایز صنعت و اقتصاد را موضوع اصلی مبتلابه فرهنگ دانست و افزود: در شرایط کنونی صنعت نشر فقیر است؛ چراکه عدد ناچیز گردش مالی کمتر از ۱۰۰۰ میلیارد تومان برای این حوزه مطرح می‌شود که بخش عمده این مبلغ به کتب آموزشی ارتباط دارد.

وی در عین حال این کتب را ضد آموزشی نامید و گفت: با چالش‌های عدیده درون و برون سازمانی مواجه هستیم و در بعد اقتصادی، فنی و بازاریابی و نیز مشکلات برون سازمانی گام های موثری برداشته نمی‌شود!

تیمورزاده با اعلام اینکه انتظار حوزه نشر از دولت یازدهم برآورده نشده، ادامه داد: نیازمند ایجاد آرامش در فضای کسب و کار بودیم و در بخشی از حوزه نشر که به وزارت ارشاد مربوط می‌شود، این اتفاق اجرایی شد و این عزیزان را در کنار خود دیدیم اما در سایر حوزه‌ها به شعار بسنده شد!

در ادامه سید عباس حسینی نیک بازرس اتحادیه ناشران با اشاره به کمبود ناشران کتب حقوقی تا سال‌های گذشته، گفت: انتشارات مجد اولین ناشر حقوقی بود که آغاز به فعالیت کرد و بعد از آن ۶ تا ۷ انتشارات از این تشکیلات منشعب شده‌اند.

مدیر انتشارات مجد با اعلام آمار فعالیت بیش از ۱۰۰ ناشر حقوقی در حال حاضر، گفت: در سال ۹۳ به عنوان ناشر سال کشوری برگزیده شدیم و در یک سال ۱۷۰ عنوان جدید به چاپ رساندیم و سال ۹۶، حدود ۲۵۶ عنوان کتاب تخصصی حقوق منتشر و مجددا عنوان ناشر سال را کسب کردیم.

حسینی با اشاره به تشکیل پایگاه اینترنتی حقوقی در دهه ۸۰ توسط این انتشارات، گفت: این سایت همچنان بزرگ ترین سایت حقوقی کشور است و علاوه بر فروش اینترنتی کتب حقوق، اطلاعات این حوزه را به رایگان در اختیار کاربران قرار می دهد.

همچنین زهرا یزدی‌نژاد مدیر انتشارات خورشید باران با اشاره به پیشینه فعالیت ادبی و نوشتاری خود، بیان داشت: مسئله بازرگانی صرف منجر به کمرنگ شدن بخش فرهنگی حوزه نشر می شود و جنبه اقتصادی و بازرگانی را نیز با لطمه رو به رو می سازد.

وی با بیان اینکه در این شرایط حوزه نشر ذوق خواننده را در نظر نمی گیرد، گفت: در این راستا سرمایه ناشر از بین خواهد رفت و مورد استقبال مخاطب نیز قرار نمی گیرد. اقتصاد و فرهنگ را برادرخوانده‌هایی می‌دانیم که باید از یکدیگر حمایت کنند؛ اما متاسفانه فرهنگ از بعد اقتصاد و سیاست مورد بی مهری قرار می‌گیرد.

یزدی‌نژاد تصریح کرد: برخی کتب از منظر فرهنگی دچار دوگانگی و چندگانگی هستند؛ پس فرهنگ یک کلیت است ولی جزئیات آن جامعه را در بر گرفته است که مورد دقت نظر قرار نمی گیرد چراکه اقتصاد بر مسائل فرهنگی مسلط شده است.

 

منبع: مهر

بهروز قزلباش- محمد علی زم با شعار «تهران تشنه است» وارد رقابت‌های انتخاباتی برای ورود به شورای شهرتهران شده است. محمد علی زم، که در سال ۱۳۳۴ در تهران به دنیا آمد. مدیر فرهنگی اجتماعی در تهران بوده است. وي در دروان بعد از انقلاب مسئوليت‌هاي مختلفي داشت اما مهمترين آنها سرپرستي حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي بود. حوزه هنري در طول مدت مديريت زم (1380- 1359) به كانون مهم تربيت هنرمندان در كشور در گستره وسيع فعاليت‌هاي هنري و فرهنگي تبديل شد و بسياري از  هنرمندان بعد از انقلاب از حوزه هنري برخواستند. وي در سال 1380 معاون اجتماعي شهرداري تهران شد و به موازات آن به سمت رئيس سازمان فرهنگي و هنري شهرداري منصوب شد. كم كردن ساختار بروكراتيك فرهنگسراها، تبديل آنها به مكان‌‌‌‌‌هاي آموزشي- فرهنگي براي خانواده و نيز تخصصي كردن فعاليت‌هاي فرهنگسراها و افزايش واحد‌هاي فرهنگي از 78 باب به 278 باب، از جمله اقدامات وي در اين مدت بود. محمد علی زم كه در كارنامه‌اش رياست هيات‌مديره انجمن صنفي ويديو رسانه، و عضويت در شوراهاي مختلف در صداوسيما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي را نيز دارد در دوران دولت نهم و دهم از مسئوليت‌هاي دولتي كناره گرفت و به صورت مستقل به فعاليت پرداخت كه از جمله راه ‌اندازي خانه خورشيد(1389- 1384) براي الگو سازي در خصوص توليد غذاهاي اسلامي بود. وي همچنين در اين سال‌ها به عنوان تهيه كننده سينما فعاليت داشت. محمد علي زم در دولت يازدهم مسئوليت معاونت فرهنگي، اجتماعي و گردشگري دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد و ويژه اقتصادي را برعهده گرفت.«چاپ و نشر» با محمد علی زم در باره تهران،و اقدامات فرهنگی که باید در آن صورت گیرد به گفت و گو نشسته است،که پیش روی شماست.

 

جناب آقای زم شما با شعار «تهران تشنه است» به میدان رقابت در انتخابات شورای شهر تهران وارد شدید این شعار در عرصه‌ی نیاز های فکری مردم تهران چه مصادیقی دارد؟

تهران سال هاست که به جهات مختلفی مورد غفلت قرار گرفته است و مدیریت به معنای همه جانبه و چند وجهی کمتر در اداره‌ی این شهر نقش داشته به گونه‌ای که گاه مصایب و مشکلات بزرگی که فراهم آمده در شروع با چند تدبیر  و تصمیم سنجیده قابل پیشگیری بوده که اگر آن پیشگیری‌ها رخ می‌داد،  اکنون ما با شبکه‌ای در هم تنیده مواجه نبودیم.

یکی از این حوزه‌های کم‌تر دیده شده بهره‌مندی از موقعیت‌ها و امکانات متراکم سخت افزاری و نرم افزاری در پایتخت است. ما در تهران بیشتر از همه ایران از امکانات و تجهیزات چاپ و نشر برخورداریم اما مردم تهران از محصولات این صنعت به شکل ساماندار و تاثیرگذار بهره مند نیستند و سرانه‌ی مطالعه علی رغم رشد روزافزون جمعیت با کاهش مواجه است.

یکی از دلایل این کاهش بی‌سامانی و کم توجهی به حاصل و فرآورده‌های صنعت چاپ و نشر است تا زمانی که شبکه‌های مفید، کوچک، مکرر و مردم نهاد بهره مندی از کتاب در این شهر راه نیافتد از حضور صنعت چاپ و نشر در این شهر تنها و همچنان عوارض آن نصیب مردم خواهد شد.

یکی از طرح هایی که من به عنوان یک نماینده‌ی فرهنگی اجتماعی شهر تهران در نظر دارم دنبال کنم،کمک به طرح راه اندازی مردمی «پنج فروشگاه کتاب در هر منطقه شهری تهران» است.

در این مسیر و با تولد بیش از صد کتابفروشی متفاوت در یک دوره زمانی معقول، تهران دارای سرمایه جدیدی از کتابفروشی‌های ضابطه مند و عملگرا و مردمی خواهد بود .

آقای زم شما همواره به واگذاری تصدی‌گری مراکز فرهنگی و اجتماعی به مردم علاقه مند بوده‌اید آیا هنوز هم هستید؟

یقیناً، فرهنگ و اموراجتماعی ذات و جوهری مردمی دارند و اگر کسی این معنا را در اعمال مدیریت های فرهنگی و اجتماعی درک نکند بسیار خطرناک است.

مثلا در ادامه طرحی که برای کتابفروشی‌های محله‌ای گفتیم شورای شهر تهران باید و می تواند با فراهم سازی مقدماتی برای «احداث و راه اندازی کتابخانه‌های شخصی» در محله‌ها و مناطق 22 گانه تهران شبکه مصرف محصولات صنعت چاپ و نشر یعنی کتاب را گسترش دهد و به بالا بردن سرانه مطالعه با تسهیل در فرایند دسترسی صمیمانه به کتاب در این کلانشهر کمک کند.

به نظر می‌رسد شما در حال طراحی یک شبکه پیوسطه برای بهره وری از امکانات شهری تهران، در جهت تغذیه روحی و فکری شهروندان هستید، این کار چطور انجام خواهد شد؟

همین طور است. این شهر برای تامین آرامش که امری دو جانبه است؛ هم وجه و وجهه درونی و هم بیرونی دارد، نیازمند فراهم آوردن شبکه‌ای از شرایط است که به جهت فراوانی حواشی یا ناکارمدی مدیران در ادوار اخیر به غفلت و سهل انگاری دچار شده است.

شما با شعار تهران تشنه است به میدان رقابت آمده اید،چرا تهران تشنه است؟

از جمله تشنگی های شهر تهران یکی هم تامین برنامه هایی برای ساعات تاریکی و شبانه شهر است که خود دامنه‌ای وسیع از طرح‌های کارآمد و نوین را طراحی کرده‌ام و هر بار به فراخور ارایه خواهم کرد.

اکنون و به اقتضای موضوع یکی از طرح های در شورای شهر تهران فراهم کردن مقدمات و لوازم «شبانه روزی کردن ساعات کار کتابخانه های شهر» به ویژه کتابخانه‌ها و کتابفروشی‌های مشمول این شبکه است.

مطالعه نیازمند به آرامش و سکوت است و تهران امروز تنها ساعات اندکی به صورت نسبی از این نعمت برخودار است که درست در همین ساعات مراکز مطالعه تعطیل و خاموش‌اند!

آیا طرح شما وجه دیگری هم در تکمیل این چرخه دارد؟

ضلع چهارم این طرح، توجه به اصلی‌ترین و محجوب‌ترین اعضاء این شبکه کارآمد فکری و فرهنگی است. یعنی تامین اقتصاد نویسندگان و پدیدآورندگان کتاب، در طرح چند وجهی من برای پیگیری این موضوع در شورای شهر تهران آمده است که هریک از این کتابفروشی‌های فوق الذکر موظف هستند دست کم50 جلد کتاب از نویسندگان و پدیدآورندگانی را که با موضوعات مورد نیاز و موافق اقتضائات شهروندی منتشر کرده‌اند خریداری و به مخاطبان و کتابخانه‌های شخصی منطقه خود تقدیم کند .

در طرح «خرید 50 جلد کتاب از هر عنوان» و مجموعا 1100 جلد يعنى تقریباً معادل یک چاپ از هر کتاب خریداری می‌شود که تضمینی عملی و کاربردی است برای ناشران و نویسندگان که کمکی بزرگ به چرخش و تامین اقتصاد تولید کتاب خواهد بود.

سپاسگزارم از وقتی که به ما اختصاص دادید.

 

من هم از شما تشکر می‌کنم.

بیست و پنجمین نشست تخصصی دانشکده رسانه فارس با موضوع شبکه‌های اجتماعی و صنعت نشر؛ فرصت‌ها و چالش‌های پیش روی ناشران، با حضور امین نادری، مدیر سوره مهر الکترونیک برگزار می‌شود.

 

به گزارش چاپ و نشر درنشست‌های تخصصی دانشکده رسانه فارس،‌ موضوع شبکه‌های اجتماعی و صنعت نشر با حضور امین نادری، مدیر سوره مهر الکترونیک در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 

 

شبکه‌های اجتماعی و چالش‌های ایجاد شده برای ناشران، تولید محتوا و انتشار، توزیع و بازاریابی و فروش، فرصت‌های پیش روی ناشران در شبکه‌های اجتماعی، تولید محتوا و نوع مخاطبان نشر در فضای مجازی، ویژگی‌ها و شرایط بازاریابی و فروش در شبکه‌های اجتماعی و حقوق و اخلاق نشر در شبکه‌های اجتماعی از محورهای این نشست خواهد بود.

این نشست روز دوشنبه هفته جاری از ساعت 11 در سالن یاس مجمع ناشران انقلاب اسلامی واقع در خیابان باغچه ایرانی،‌ بعد از سالن ملل برگزار می‌شود.

حضور در این نشست برای عموم آزاد است.

منبع: فارس