مدیر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: ما به عنوان مجمع ناشران انقلاب اسلامی باید سند ملی خودکفایی کاغذ را تدوین کنیم و زمانش هم باید برای افق خودکفایی ۱۴۰۴ باشد.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از فارس، نشست نقد و بررسی موضوع بحران کاغذ و راهکارهای عبور از وضع کنونی ظهر امروز با حضور حجت‌الاسلام سالک، حجت‌الاسلام پژمانفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و میثم نیلی، مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی، همچنین تعدادی از اعضای صنف نشر در سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران برگزار شد.

 

مهرآبادی: واردات و تولید در موضوع کاغذ دو بحث جدی است

مهرآبادی از ناشران دفاع مقدس و مدیر انتشارات فرهنگ‌گستر در این جلسه با بیان اینکه یا باید واردکننده باشیم یا تولیدکننده گفت: در حال حاضر بحث واردات مشکلاتی را به وجودآورده است، ما با تعدادی از دوستان مطلع در کار کاغذ وارد مطالعه شدیم تا در سه استان شمالی طرح بازیافت را بررسی کنیم، اما اقبال به تولید در کشور وجود ندارد، ما هیچ وقت نتوانستیم طرح‌های پیشنهادی را به جایی بقبولانیم.

وی با بیان اینکه دو سیاست در حال حاضر باید مشخص شود، اول اینکه واردات را حل کنیم و در بحث تولید جدی‌تر عمل کنیم، گفت: مطالعاتی انجام شده و ظرفیت اسمی و رسمی مصرف کاغذ کشور شناسایی شده است، با توجه به اینکه برای تولید کارخانه‌ها نیازمند آب هستیم، در سه استان شمالی، مکان‌هایی مناسبی شناسایی شدند.

وی در پایان گفت: بازیافت در دنیا حرف اول را می‌زند و لزوما واردات خمیر نیست، بلکه هر نوع ماده سلولزی قابل تبدیل شدن به کاغذ است، ضمن اینکه کشورهایی که صاحب این صنعت هستند با ما دشمنی چندانی ندارند، مثل هند که می‌توانیم برای همکاری با آنها روی آنها حساب کنیم.

 

حسینی نیک: کارخانه کاغذی که لیوان و بشقاب یکبار مصرف تولید می‌کند

در ادامه عباس حسینی نیک مدیر انتشارات مجد در این نشست با بیان اینکه موضوع کاغذ اگر به سه بخش تقسیم شود به نتیجه خواهیم رسید، توضیح داد: مرتبه اول مباحث بلندمدت است، اینکه با موضوع کاغذ چگونه باید برخورد کنیم، مرحله بعد میان‌مدت و کوتاه‌مدت باید مدنظر قرار گیرد.

حسینی نیک تصریح کرد: در مرحله بلندمدت باید بگویم حوالی سالهای ۴۸ و ۴۹ کارخانه کاغذ پارس در هفت‌تپه افتتاح شد، علت اینکه این منطقه برای کارخانه کاغذ انتخاب شد این بود که حوالی کارون نیشکر تولید می‌شد و باگاس که تفاله نیشکر و جزو مواد اولیه کاغذ است در آنجا به دست می‌آمد، تفاله‌ها سوخته می‌شد، از این رو به این نتیجه رسیدند که آنجا کارخانه کاغذ احداث شود، کارخانه پارس به حدی مهم بود که پهلوی شخصا برای افتتاح آن حاضر شد و نوع کاغذ تولیدی این کارخانه به اندازه‌ای مطلوب بود که خواهان بسیار داشت.

وی اضافه کرد: اما در حال حاضر کارخانه وضعیت خوبی ندارد، ضمن اینکه حوالی سالهای ۸۶ و ۸۷ در دوران معاونت آقای پرویز، هیأت  انجمن ها و وزارت بهداشت برای بازدیدراهی شدیم، اما پس از مدتی کارخانه خریداری شد و مجدد به راه افتاد و مدتی بعد خبر آوردند که سقف‌های آن شکسته و آب به دستگاه‌ها ورود کرده و ضرر زده است و در حال حاضر بدون فعالیت است.

وی گفت:‌ الان هم این کارخانه لیوان یکبارمصرف تولید می‌کند، در حالی که باید کاغذ تولید می‌کرد، در مجلس شورای اسلامی باید به تولید کاغذ اهمیت داده شود، آیا در شأن جمهوری اسلامی این است که کارخانه‌ای که کاغذ خوب تولید می کرده، بشقاب و لیوان یکبار مصرف تولید و صادر کند؟

این ناشر در بخش دیگر سخنان خود ضمن بیان اینکه در هفت‌تپه یک میلیون تن باگاس تولید می‌شود و با آن می‌توان ۳۵۰ هزار تن کاغذ تولید کرد و پاسخ مصرف کاغذ کشور را داد، گفت: در طرح میان‌مدت بحث  واردات  مطرح است  که بخشی مربوط به ارشاد می‌شود، شنیده می‌شود که کارگروه کاغذ چابک‌تر شده و درخواست‌های ناشران رسیدگی می‌شود، مجلس و بانک مرکزی نیز باید یاری‌دهنده باشند، در حالی که شنیده می‌شود به برخی دوستان ارز تخصیص نیافته است.

حسینی نیک، خرید و فروش کاغذ در این روزها را امنیتی و قضایی دانست و گفت: این نکته منفی است و باید راهکاری برای آن اندیشید تا کاغذ با ارز آزاد و نیمایی وارد کشور شود، در حالی که باید از سوی دیگر واردکنندگان کد شناسایی داشته باشندو مشخص شود چه مقدار کاغذ وارد کرده‌اند. این مسئله در میان‌مدت در حوزه واردات کاغذ مناسب خواهد بود.

مدیر انتشارات مجد به تل کوتاه مدت مشکل کاغذ هم اشاره کرد و توضیح داد: در مسئله کوتاه مدت، موضوع توزیع مطرح می‌شود، سامانه‌ای در ارشاد طراحی شده که کاغذها از آن طریق توزیع می‌شود و شرکت تعاونی ناشران آشنا مسئول آن است، در حالی که حجم وسیی از ناشران تنها ورود کاغذ را از یک شاهراه می‌بینند که رفع نیاز نمی‌کند. بضاعت‌ها قابل شناسایی است، اما ما در کوتاه‌مدت مشکل توزیع را داریم.

 

اسماعیلی راد: نیاز مصرفی کاغذ ما ۶۰ هزار تن است، هر چند آمارها قابل اتکا نیست

مهدی اسماعیلی راد مسئول کارگروه توزیع کاغذ به ناشران نیز در این نشست ابراز داشت: حوزه تولید را هیچ‌گاه جدی نگرفتیم که اگر گرفته بودیم مشکلات را نداشتیم، در حال حاضر کارخانه پارس صادرکننده خمیر کاغذ است و در حوزه ظروف یکبار مصرف فعالیت دارد، کارخانه‌ای در امیرآباد داریم که کاغذ کرافت تولید می‌کند، مازندران هم که کاغذ روزنامه و تحریر تولید می‌کرد الان توان کمتری دارد.

 

وی گفت:‌ اگر بتوان کارخانه م ازندران را به بخش خصوصی واگذار کرد، این کارخانه می‌تواند نیاز نشر کشور را جوابگو باشد، زیرا نیاز مصرفی ما ۶۰ هزار تن است، هر چند آمارها قابل اتکا نیست، چرا که تیراژها اغلب غیرواقعی هستند، اما در بحث واردات، مهمترین مشکل تخصیص ارز است، ما حدود دو ماه پیش از بانک مرکزی گزارش داشتیم که ۱۰۰ میلیون دلار ارز تخصیص داده شده در حالی که ۱۴ میلیون دلار مصوبه کارگروه بوده است، در این میان باید میان حوزه مصرفی صنعتی و نشر تفکیک قائل شد. با توجه به آمار، ۸۰ میلیون دلار برای وزارت صنعت بوده و تنها ۱۴ میلیون برای ارشاد، پس کاغذی که از این مجرا به ما می‌رسد قطره‌چکانی است و با حجم گرانی همخوانی ندارد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه این حجم از تخصیص نه تنها پاسخگوی نیاز شب عید برای نمایشگاه کتاب نیست و با مصوبات همخوانی ندارد گفت: باید وارکنندگانی که توان دارند وارد میدان شوند، اما از سوی دیگر، تخصیص ارز و نبود آن از گرفتاری‌های امروز ماست، بانک مرکزی حوزه نشر و مطبوعات را باید از حوزه صنعت تفکیک کند. ما نمایشگاه کتاب را پیش‌رو داریم، بنابراین باید مشکلاتمان حل شود ودر این مسیر مجلس می‌تواند با بانک مرکزی تعامل داشته باشد.

وی در پایان سخنان خود با بیان اینکه از سوی دیگر، قیمت‌گذاری‌ها به سرعت انجام نمی‌شود، در حالی که با قیمت‌های اعلام شده نیز برخی افراد حاضر به توضیح نیستند، گفت:‌ تمام این مشکلات باید تا شب عید و نمایشگاه کتاب حل شود.

 

صالحی: سه سوال که پاسخ به آنها تکلیف کاغذ را مشخص می‌کند

محمدرضا صالحی، رئیس انجمن ناشران کمک‌آموزشی نیز به حل این مسئله کاغذ در حال و آینده اشاره کرد و گفت:‌ اگر به سه سؤال پاسخ دهیم، موضوع برای ناشران حل خواهد شد. اول اینکه آیا ارز تخصیصی به کاغذ رسیده یا نه، دوم اینکه آیا کاغذ وارداتی به ناشران رسیده است یا نه، و سوم اینکه آیا ناشر کاغذ را دریافت کرده و آن را مبدل به کتاب نموده است یا نه؟

وی در پایان سخنان خود گفت: تخصیص ارز مشخص است، وزارت صمت، ارشاد و بانک مرکزی مسئول هستند، زیرا ثبت سفارش صورت می‌گیرد، اما از سوی دیگر ارشاد می‌تواند با کمک از انجمن‌های متولی، از میزان تخصیص ارز به ناشران راهنمایی بگیرد.

 

واعظ واردکننده کاغذ: محدودیت‌های ارزی و معامله با 4 ارز/ کانال‌های تائیدکننده کاغذ درست عمل نمی‌کنند

در ادامه این نشست تعدادی از واردکنندگان کاغذ نیز به بیان مشکلات خود پرداختند. واعظ از جمله واردکنندگانی بود که در این نشست با بیان اینکه نیازی که در حوزه‌های اداری و سایر حوزه‌ها غیر از فرهنگ است را هم باید جزو نشر درنظر بگیریم و تنها نمی‌توانیم درباره نیاز ۵۰ هزار تن ناشران عمومی صحبت کنیم، گفت: راه‌حلی که ارائه می‌دهیم باید همه نیازهای صنعت را پوشش دهد و در واقع این نیاز ۳۵۰ هزار تن است که حدود ۴۰۰ میل یون دلار محاسبه می‌شود، این رقم بزرگی نیست اما بهتر است مجموعه‌هایی چون کارخانه‌های مازندران فعالیت‌هایشان مورد آسیب‌شناسی قرار گیرد تا مشخص شود که چرا نیمه‌فعال و تع طیل هستند، زیرا تکنولوژی خوبی دارند، اما اشکال موجود که بعید می‌دانم تا نمایشگاه کتاب قابل حل باشد، کانال های تأییدکننده کاغذ هستند که به درستی کار خود را انجام نمی‌دهند.

 به گفته این واردکننده، درباره کاغذ روزنامه باید بگویم نیاز ما در سال ۳۵ هزار تن است، مجموعا ۳۵ هزار دلار می‌شود، اما کانال ورودی ارشاد است و اگر یک متولی ناظر توزیع باشد، در بحث مطبوعات نباید مشکلی می داشتیم، هر چند ممکن است تاجر سوءاستفاده‌هایی داشته باشد، ولی نظارت می‌تواند کنترل‌کننده باشد.

سلیمانی دیگر وارکننده کاغذ نیز در جملاتی کوتاه گفت: ما در زمان تحریم به سر می‌بریم، جالب اینجاست که تا پیش از این با لیر، درهم و یورو می‌توانستیم در کنار سایر ارزها تبدیل داشته باشیم، اما در حال حاضر تنها با یوآن، روپیه و وون کره جنوبی می‌توانیم فعالیت کنیم، اما مشکل دوم ما روابط رانتی خاص در تخصیص ارز است، از این رو، تنها به برخی واردکنندگان خاص ارز تخصیص می‌یابد و شرکت‌های جدید نمی‌توانند ثبت سفارش کاغذ کنند، از این رو ۸ شرکت قدیمی نبض بازار را به دست گرفتند،در حالی که اگر ارز متقاضی از سوی وزارت صمت و بانک ارائه شود، قیمت کاغذ ۴۰ درصد از بازار پایین‌تر خواهد بود. ما اگر در پی راهکار سریع هستیم، بانک مرکزی باید اجازه ثبت سفارش با ارز متقاضی را بدهد، در این صورت قیمت کاغذ که بندی ۴۰۰ تومان است، بین ۲۲۵ تا ۲۳۰ هزار تومان خواهد شد، از سوی دیگر، ارز متقاضی به نفع دولت، ارشاد و صمت است.

وی در پایان گفت:‌بحث تحریم جدی است، خصوصا سوئیچینگ بارنامه‌ها، اگر سورس‌ها را اضافه کنیم لینک‌ها افزوده خواهد شد. روز گذشته دینار عراق هم به ۴ ارز مذکور اضافه شد، اما مشکلی از ما حل نخواهد کرد، چرا که در عراق زیرساخت سوئیچینگ وجود ندارد.

 

قدیانی: کاغذ کتاب گلاسه کودک و نوجوان این روزها نایاب شده است

نادر قدیانی مدیر انتشارات قدیانی هم در این نشست، نیاز کاغذ کشور را ۱۲۰ هزار تن دانست و گفت: کاغذ کتاب گلاسه کودک و نوجوان این روزها نایاب شده است، نظارت بر قوانین باید افزایش یابد، ما شاهدیم که سازمان امور مالیاتی با تغییر یک مدیرکل خود قوانینش عوض می‌شود و این باعث می‌شود ارتباط‌ها قطع شود. من نمی‌گویم به کاغذ ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومانی بدهید یا ندهید، اما فراوانی کاغذ باید در کشور نمایان شود، مگر ما در دهه هفتاد کاغذ ارزان نمی‌دادیم؟ و کنترل نداشتیم؟ پس چرا در حال حاضر نداریم؟

 

تورانیان: کاغذها را با ماشین‌های سنگین به گاوداری‌های اطراف شهر می‌برند!

تورانیان مدیر انتشارات شهراب و عضو هیأت مدیره مجمع ناشران انقلاب اسلامی هم گفت:‌ من به عنوان شاگرد صنعت نشر اینجا صحبت می‌کنم، کاغذ دارای بحث مفصلی است که پیرامون آن سالها صحبت شده، اما نتیجه‌ای نداشتیم. ما بیشتر از اینکه فکر واردات باشیم، باید به بحث خودکفایی و بازسازی کارخانه‌ها فکر می‌کردیم، اما هیچ وقت نیندیشیدیم و کسی آن را جدی نگرفت. واقعیت قضیه آنجاست که منافع مافیا در واردات بود و هیچ‌گاه اجازه ندادند روی کاغذ اساسی کار شود. با داشتن ده‌ها کارخانه در کشور و ماده اولیه آن، اما هر سال میلیون‌ها تن باگاس را آتش می‌زدند و امروز به خاطر عدم نظارت، به جای تولید کاغذ، خمیر کاغذ را صادر کرده و می‌فروشند و کسی نظارتی بر آنها ندارد، اراده‌ای هم بر حل مشکل نیست.

تورانیان گفت: برخی مسئولان توجهی نمی‌کنند، ما می‌گوییم در جنگ اقتصادی هستیم، اما آنها با قضایا راحت برخورد می‌کنند، ولی زمانی که بحران کاغذ به جایی می‌رسد که حیات و ممات نشر را تحت‌تأثیر دارد، متأسفانه فکر مسکن موقت هستند، در حالی که کاغذ به عنوان کالای اساسی مطرح است.

عضو مجمع ناشران انقلاب اسلامی گفت: دولت کنونی بی‌تدبیر و دولت ناامیدی است، دولت برای امروز ما چه پیش‌بینی کرده بود؟ به حدی بی‌توجهی شده که وارد کنندگان کاغذها را با ماشین‌های سنگین به سمت گاوداری‌های اطراف شهر می‌برند، تعزیرات و نیروهای نظارتی باید وارد شوند، اما شاهد حرکتی نیستیم. آنها که به مردم و ناشران تعهد داشتند، با هر قیمتی که خواستند کاغذ را فروختند، در حدی که امروز ناشر قادر به تولید نیست.

وی گفت:‌ اگر قرار است مشکل حل شود، مشکل ضمانت تخصیص ارز حل شود، باید ضمانت ارزی رعایت شود.

 

امینیان: بیشترین اجزای کتاب وارداتی هستند و برای رسیدن به خودکفایی نیازمند سند ملی هستیم

در ادامه امینیان هم در سخنانی کوتاه  گفت: اگر کتاب را به عنوان مسئله اصلی درنظر بگیریم، بیشترین اجزای کتاب وارداتی هستند و برای رسیدن به خودکفایی نیازمند سند ملی هستیم.

وی در پایان سخنان خود گفت:‌ کارخانه کاغذ پارس با تخصیص یورو می‌توانست نیاز نشر کشور را تأمین کند، اما برای آن سرمایه‌گذاری نشد، مافیای کاغذ در برابر تولید داخلی مقاومت می‌کند و سعی دارد واردات را برجسته کند، چرا که در آن رانت و فساد وجود دارد و از همه مهم‌تر برای کشور وابستگی ایجاد می‌کند.

 

سند ملی خودکفایی کاغذ را تدوین کنیم و افق خودکفایی هم ۱۴۰۴ باشد

در پایان این نشست، حسینی مدیر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی هم گفت: نقش کاغذ در صنعت نشر شبیه نقش دلار در اقتصاد کلان کشور است، سهم کاغذ از تولید کتاب سهم قابل‌ملاحظه‌ای نیست اما اثرش ماندن دلار در اقتصاد کلان است.

وی با بیان اینکه بحث مواد اولیه در صنعت چاپ هم از مشکلات دیگر است، گفت: یکی از مشکلات ما عدم توانایی ناشران در مبلغ حواله کاغذ است، اغلب ۷۲ ساعت برای ناشر زمان تعیین می‌شود تا مبلغ را تأمین کند، اما مشکلات نقدینگی این اجازه را نمی‌دهد. در حال حاضر میانگین قیمت کتاب صفحه‌ای ۲۰۰ تومان است و تصاعدی در حال افزایش است، نظارتی هم بر قیمت‌ها وجود ندارد. ما به عنوان مجمع ناشران انقلاب اسلامی باید سند ملی خودکفایی کاغذ را تدوین کنیم و زمانش هم باید برای افق خودکفایی ۱۴۰۴ باشد.

 

مجمع ناشران انقلاب اسلامی در خصوص بحران کاغذ در نامه‌ای به کمیسیون فرهنگی مجلس عنوان کرد: سؤال ما این است که چرا وزارت ارشاد، رأساً با شرکت‌های خوب و ارزان‌قیمت نمی‌کند.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از مهر، مجمع ناشران انقلاب اسلامی در راستای حمایت از ناشران ایران و دربارۀ مشکلات پیش‌آمده در بازار کاغذ، بحران قیمت و احتکار این کالای اساسی، نامه‌ای خطاب به کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نوشت.

متن نامه به این شرح است:

 

باسمه‌تعالی

رئیس و اعضای محترم کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی

با سلام و احترام؛

همان‌گونه که مستحضرید، فقدان نظارت جدی دولت در عرصه‌های مختلف، به‌طور بی‌سابقه‌ای حوزه‌های مهم و راهبردی نظام در اقتصاد، فرهنگ و سیاست ازجمله کتاب و نشر را به چالش کشانیده است. به‌جرئت می‌توان گفت مهم‌ترین عامل بیداری نسل‌ها و مؤثرترین رسانه در فرهنگ جوامع و تمدن‌ها کتاب است؛

اما این روزها صنعت نشر به دلیل افزایش بی‌رویۀ هزینه‌های تولید و کاهش قدرت خرید مخاطب، در حال کوچک شدن و روبه ورشکستگی است. نوسانات اقتصادی کار را به‌جایی کشانیده که اکثر ناشران پس از سال‌ها جهاد و ایستادگی در حوزۀ نشر، در حال تعطیلی‌اند و در این فضای آشفته تولید برایشان ناممکن و یا حداقل بسیار سخت شده است؛

 

بی‌توجهی به وضعیت نابسامان کاغذ در این روزها و به‌تبع آن، کاهش شدید تولید کتاب، بی‌شک منجر به کم انگیزه شدن و خشکیدن قلم بخشی از اهالی علم و فرهنگ و ادب و بی‌بهرگی جامعه از محتوای مفید آنان خواهد شد و این نگران‌کننده است.

قیمت کاغذ از اوایل دهۀ نود همواره یکی از مسائل مهم و همیشگی اهالی نشر بوده است. اما این بار مسئلۀ کاغذ، از سه‌ماهۀ پایانی سال۹۶ تا به امروز بیش از گذشته حیات ناشران را تهدید می‌کند؛ به‌طوری‌که در سه‌ماهۀ پایانی سال گذشته، قیمت کاغذ ۷۰گرمی از بندی ۷۵هزار تومان به بندی ۹۵هزار تومان افزایش یافت و در سال جاری نیز، قیمت کاغذ ۷۰گرمی از بندی ۱۰۵هزار تومان به بندی بیش از۱۶۰هزار تومان افزایش پیداکرده است. این به ‌معنای افزایش حدوداً ۸۰درصدی هزینه‌های تولید و نشر کتاب و به‌تبع افزایش آن قیمت تمام‌شدۀ کتاب است. این اتفاقات با توجه به وضعیت معیشتی مردم، منجر به کاهش شدید تقاضای کتاب، کوچک شدن بازار نشر و خسارت‌های مالی و معنوی فراوانی شده است.

تخصیص ارز دولتی به شرکت‌های حقیقی و حقوقی متعدد برای واردات کاغذ، تخصیص ارز بدون نظارت، خودداری کاغذ فروشان از فروش کاغذ، احتکار و انبار کاغذ توسط برخی شرکت‌ها و دلالان کاغذ، واردات کاغذ با ارز دولتی و فروش بر اساس نرخ دلار بازار، تعلل کمرگ در ترخیص محموله‌های کاغذ، بدقولی دولت برای تخصیص ارز ۳۸۰۰تومانی برای واردات کاغذ، فقدان نظارت، کنترل و برخورد از سوی نهادهای دولتی در بازار، همه نمایانگر ضعف تدبیر در مسئلۀ راهبردی کاغذ است.

باوجود دستور رهبر معظم انقلاب به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حاشیۀ بازدید از سی‌ویکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران مبنی بر لزوم تدبیر جدی و حل مسئلۀ قیمت و کیفیت کاغذ، هنوز اقدام مؤثری از سوی این وزارتخانه برای کنترل بازار کاغذ انجام‌نشده است. گرچه با کمک و همکاری برخی ناشران، محموله‌هایی وارد می‌شود، ولی عملاً این کار نیز چندین ماه به طول خواهد ‌انجامید؛ درحالی‌که نشر کشور نیازمند اقدامی فوری‌تر و مؤثرتر است. در این رابطه نکات و سؤالات بسیار قابل‌توجه و پیگیری است و می‌تواند شرایط را برای ناشران روشن‌تر و قابل‌تحمل‌تر نماید:

اولاً، برخلاف القای دلالان کاغذ و باور برخی مسئولان مبنی بر فقدان کاغذ در کشور، کاغذ در انبارها به‌وفور موجود است؛ اما عرضه نمی‌شود. لکن، سؤال این است که چرا دستگاه‌های‌ عریض و طویل دولتی در مقابله با احتکار و گران‌فروشی تا این حد ناکارایی از خود نشان می‌دهند؟ و چرا محتکران شناسایی و برای برخورد قانونی معرفی نمی‌شوند؟

ثانیاً، ما معتقدیم با آن دسته از دلالان کاغذ که با ارز دولتی مجوز واردات کاغذ را گرفته، ارز را دریافت کرده و آن را عملاً به قیمت چند برابری در بازار عرضه می‌کنند، می‌بایست برخورد جدی صورت گیرد. چرا فهرست گیرندگان ارز دولتی برای واردات کاغذ، شبیه آنچه دربارۀ واردکنندگان موبایل توسط دولت انجام شد، به‌صورت شفاف به رسانه‌ها و مراجع قضایی معرفی نمی‌شود؟

ثالثاً، سؤال ما این است که چرا وزارت ارشاد، رأساً با شرکت‌های وابستۀ خود اقدام به واردات کاغذ خوب و ارزان‌قیمت برای شکستن بازار و نجات ناشران مظلوم نمی‌کند؟

رابعاً، چرا از بانک مرکزی برای اعلان و اعلام شرکت‌ها و اشخاص متخلف حقیقی و حقوقی گیرندۀ ارز دولتی برای واردات کاغذ، استعلام و تحقیق و تفحص صورت نمی‌گیرد؟

خامساً، در شرایطی که دشمن با فشارهای مضاعف و تحریم‌های ظالمانه درصدد منع حداکثری ورود کاغذ به داخل کشور است، وزارت ارشاد و وزارت صنایع، معادن و تجارت چه علاجی برای تولید باکیفیت کاغذ داخلی در نظر گرفته است؟

مجمع ناشران انقلاب اسلامی به نمایندگی از بخش قابل‌توجهی از جامعۀ نشر ایران، از نمایندگان محترم مجلس شواری اسلامی، توقع و درخواست ورود جدی، پاسخ به سؤالات و حل اصولی معضل کاغذ را دارد. در صورت حل نشدن این مشکل، ضربات جبران‌ناپذیری به حوزۀ تولید و نشر علم، اندیشه و فرهنگ اسلامی وارد خواهد شد؛ این مباد.

 

 

به گزارش خبرگزاری چاپ و نشر به نقل از رسا، بهار امسال که تمام شد مجمع ناشران انقلاب اسلامی وارد هفتمین سال فعالیت رسمی خود شد. در طی این سال‌ها مجمع ناشران از جایگاه حمایت از ناشران انقلابی وارد عرصه نشر شد و کارهای قابل تأملی را نیز انجام داد. در ذیل گفت‌وگوی «صبح‌نو» با آقای میثم نیلی، مدیرعامل مجمع ناشران درباره فعالیت‌های این تشکل را می‌خوانید.

مجمع ناشران انقلاب اسلامی به‌صورت رسمی در اسفند ۸۹ تأسیس شد. الآن جایگاه مجمع ناشران هفت‌ساله در نشر کشور کجاست؟

مجمع ناشران انقلاب از بدو تأسیس در سال‌۸۹ اهدافی را برای خودش تدوین کرده بود که اهدافی کوتاه‌مدت نبود و کماکان آن اهداف پیش چشم‌مان است. این‌که به آن اهداف نزدیک شده‌ایم یا نه، چیزی است که باید بررسی شود و دیگران هم می‌توانند در این‌باره نظر بدهند. البته ما ادعا نداریم به هرچه برنامه‌ریزی کرده‌ایم  دست یافته‌ایم و همه کارها را به سرانجام رسانده‌ایم؛ ولی این را می‌توانیم بگوییم که در همه این سال‌ها، جهت را گم نکرده‌ایم. مجمع از ابتدا جهت مشخصی داشته که الآن هم هیأت‌مدیره چهارم همان‌ها را پیگیری می‌کند. هدف اصلی مجمع این بود که سیستم‌عامل اداره نشر کشور بیشتر در خدمت اهداف انقلاب اسلامی باشد. نکته دوم هم رفع غربت و مظلومیت از جریان نشر انقلاب و ناشران بود؛ به این معنی که کتاب‌های خوب جبهه انقلاب از آنچه هست بهتر ترویج و توزیع شود و از آنچه هست، بهتر در رسانه‌ها دیده شود. این‌ها هم نیازمند برنامه‌ریزی بوده است.

من سؤالم را به شکل دیگری می‌پرسم؛ جایگاه مجمع ناشران به‌عنوان تشکل فرهنگی یک‌بار در ارتباط با ناشر تعریف می‌شود و یک‌بار هم در نسبت با سایر تشکل‌ها. می‌خواهم بدانم شما جایگاه تاثیرگذار، حقیقی و واقعی‌تان را در کدام یک از موارد تعریف کردید؟

مجمع امروز چیزی نزدیک به ۲۶۰‌ناشر خوب و عمدتاً فعال و پرکار دارد و به همین اعتبار، بزرگ‌ترین تشکل ملی نشر است که فراتر از شهر و استان است. هم‌اکنون انجمن‌های مختلفی از ناشران وجود دارند که برای امور اقتصادی و صنفی‌اند یا محدود به یک استان خاص هستند؛

اما مجمع ناشران تشکلی فرهنگی و فراگیر است که چنین محدودیت‌هایی ندارد. الآن هم مجمع در سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کمک می‌کند و در مواردی طرف مشورت است و از این حیث، جزو دو یا سه تشکل تأثیرگذار است.

برای امور صنفی، مجمع ناشران چه کارهایی کرده است؟

فارغ از مسائل جاری و دغدغه‌های محتوایی، مجمع در مسائل صنفی هم قوی وارد عمل شده و اقدام کرده است. چندین سال پیش در بحث کاغذ، اولین تشکلی که به آن واکنش نشان داد و بحث کاغذ داخلی را مطرح کرد، مجمع بود و برای راه‌اندازی کارخانه کاغذ با ارشاد، بانک‌ها و وزارت صنعت و معدن وارد مذاکره شدیم و البته موفقیت‌های خوبی به‌دست آمد.  ما در مجمع به کلانِ نشر فکر می‌کنیم و نتیجه هم گرفته‌ایم. در امر ترویج کتاب به‌عنوان یک زیرسیستم مهم برای رسیدن به نقشه مطلوب کتاب‌خوانی در کشور، فکر و برنامه‌ریزی کرده‌ایم. ما در موضوعاتی هم که لازم بود اتصالی بین ظرفیت‌های فرهنگی دستگاه‌های حاکمیتی با مسأله کتاب داشته باشند، وارد شده‌ایم. البته خیلی کارها قبلاً شده بود؛ ولی مجمع به‌واسطه آن قدرت جمعی ناشران، توانست با مجموعه‌ها مراوده سازنده‌تری برقرار کند و توانست ظرفیت رسانه‌ها را در نشر به‌طور عام و به‌طور خاص هماهنگ کند. مثلاً یکی از کارکردهای مجمع در حوزه کتاب این بود که پس از ساعت‌ها جلسه با مدیران صداوسیما و پس از موافقت آن‌ها، کتاب از فهرست برخی تعرفه‌های بازرگانی خارج شد. این ظرفیت در صداوسیما به‌نفع کتاب فعال‌سازی شد.در ارتقای کیفی نشر، ما اولین روزهای تأسیس مجمع چند ناشر داشتیم که به‌لحاظ نام‌کتاب و شکل و قیمت‌گذاری و برندینگ نشر و آراست و ویراست و به‌صورت حرفه‌ای در بازار عمل کنند؛ ولی الآن می‌بینید که بیشترین جوایز ناشران برتر سال گذشته برای ناشران عضو مجمع بوده است.پیش از این اکثر فروشگاه‌های جبهه انقلاب فقط کتاب‌های خود را می‌فروختند؛ ولی نگاه جبهه‌ای منطق را عوض کرد و الآن با افزایش هم‌افزایی میان اعضا، می‌بینید که فروشگاه‌ها حالت جبهه‌ای‌تری پیدا کرده‌اند.ابداً مدعی نیستیم که مجمع به‌تنهایی این تغییرات را ایجاد کرد. مجمع محملی بود برای هم‌افزایی و هم‌فکری کنش‌گران و ناشران و تشکل‌های مختلف جبهه انقلاب که این تغییرات را ایجاد کنند. مجمع ناشران تقریباً ۳۰سال دیر تأسیس شده است و از چیزی که می‌توانستیم باشیم، به هر دلیل ما عقب هستیم. مجمع ناشران آرزوی چندده‌ساله ناشران مؤمن است؛ مخصوصاً زمانی که جریان روشنفکری غیرانقلابی با مجوز و صبوری جمهوری اسلامی، منسجم و تشکیلاتی علیه انقلاب عمل می‌کنند. حالا امیدواریم مجمع این خلأ را پر کند. البته نمی‌گویم صددرصد موفق شده‌ایم. متأسفانه در دوره‌های مختلف از جریان غرب‌گرا و شبه‌روشنفکری حمایت‌های کلان حتی از سوی دولت‌ها شده است. در این مواجهه جبهه انقلاب همیشه مظلوم بوده که ذات این جبهه است. با این حال، نمی‌‌توانند ما را ندید بگیرند و منطق مجمع غلبه دارد.

می‌توانید درباره اینکه منطق مجمع غلبه دارد، به‌صورت مصداقی صحبت کنید؟

بله. مثلاً در بحث الحاق به کنوانسیون بِرْن. در مسأله کنوانسیون بِرْن وقتی ۶سال قبل مواضع‌مان را می‌گفتیم، بسیاری با ما مخالفت می‌کردند؛ اما اکنون پس از ۶سال، حتی برخی از افراد تأثیرگذاری که مخالفان ما و موافقان سرسخت الحاق به برن بودند، همان حرف و منطق را پذیرفته و بیان می‌کنند. یا مثلاً در مسأله نمایشگاه کتاب ما بحث شاخصه‌های نمایشگاه مطلوب را مطرح کردیم و نقد ساختار نامطلوب فعلی نمایشگاه کتاب را در دستور کار قرار دادیم. راجع به قصه نمایشگاه مطلوب همه می‌دانند که منطق ما درست است؛ اما باید صبر کنیم تا گفتمان غلبه پیدا کند و با تکرار جای خودش را پیدا کند. بحث، هم فرهنگی است و هم کارکردی. تقریباً در این سال‌ها ۹تا۱۰ مسأله کاربردی مدنظر ما بوده است که مواضع خود را از ابتدا اعلام کرده‌ایم و برای آن‌ها برنامه‌ریزی و اقدام هم کرده‌ایم و الحمدلله در همه آن موضوعات هم رو به جلو هستیم.

گفتید یکی از مراکز اصلی مشورت وزارت ارشاد بودید. الآن در بعضی از جاها مثل شورای سیاست‌گذاری مورد مشورت هستید؛ ولی آن کسی که امور اجرایی را انجام می‌دهد، مجمع ناشران انقلاب اسلامی نیست. آیا خودتان نمی‌خواهید وارد اجرا شوید؟

در بحث سالن یاس یا کمیته‌های نمایشگاه کتاب مجمع ناشران اراده و تصمیم اولیه‌اش واردنشدن به اجرا بود؛ چون می‌خواستیم سیستم‌عاملِ کمک‌کننده باشیم، نه عامل کمک‌کننده که در واقع سیستم‌عامل‌گذار یک جور هماهنگ‌کننده است و لزوماً عامل عملیات و اجرایی‌شدن نیست؛ ولی برخی اوقات ضرورت ایجاب می‌کند کار اجرایی را هم به‌صورت محدود انجام دهیم. مثلاً کار مشاوره کتاب به مخاطب در سالن یاس کار

نو و تازه‌ای بود و طبیعتاً باید خودمان اجرایش می‌کردیم. ولی با این حال، مجمع ناشران اصالتاً و ذاتاً یک تشکل فرهنگی و برنامه‌ریز است، نه تشکل اجرایی و عملیاتی که دنبال پول‌درآوردن از این مسائل باشد. اگر امسال بحث معاونت اجرایی نمایشگاه مطرح شد، دلیلش این نبود که مجمع ناشران به‌دنبال آن بود یا کاندیدا شده بود؛ بلکه به‌واسطه بی‌اعتمادی در صنف، عنصر سومی همچون مجمع ناشران را امین و شایسته این کار دانسته بودند که امانت‌دارانه کار اجرایی نمایشگاه را انجام دهند. البته این ضرورت‌های ورود به اجرا، اندک است و گاه‌گاه پیش می‌آید، نه همیشه.

از اهداف مجمع ناشران انقلاب اسلامی در هنگام تأسیس، تلاش برای ارتباطات گسترده و منسجم برای رسیدن به اهداف انقلابی در عرصه بین‌الملل ذکر شده است. به غیر از دو دوره حضور در نمایشگاه کتاب فرانکفورت چه تلاش دیگری در حوزه بین‌الملل کرده‌اید؟

یکی از کارکردهای مجمع در حوزه بین‌الملل تسهیل ترجمه کتاب‌های خوب ناشران در کشورهای دیگر است. این فقط کارکرد تشکل نیست؛ بلکه فهم ناشرانی است که در این سال‌ها فعال بودند. حضور ما پیش از این بسیار اندک بود و عموماً حضور در بخش بین‌الملل به کتاب‌های اعتقادی منحصر شده بود؛ ولی هم‌اکنون کتاب‌های ادبیات و رمان اکثریت پیدا کرده است. ناشرانی هستند که برای حضور بین‌المللی جرئت ریسک دارند. نمونه عملیاتی آن کتاب «من زنده‌ام» است که با همت ناشر و هماهنگی عضو غیرایرانی مجمع انجام شده و در کشورهای هند و پاکستان هم پرفروش شده است. توجه باید کرد که ادبیات انقلابی توسط یک زن مسلمان و محجبه و معتقد به امام در منطقه شبه‌قاره در مدت اندکی هفت‌هزار خواننده پیدا کرده است. شما این را مقایسه کنید با کتاب‌‌هایی که هم آثار خوبی‌اند، هم جایزه گرفته‌اند؛ ولی حتی به چاپ دوم هم نمی‌رسند.

اما نگاه جبهه‌ای با همکاری ناشر داخلی و خارجی این اتفاق را رقم زد. برخی از موارد هم از کتا‌ب‌های پویش‌های مطالعاتی انتخاب می‌شود که مورد اقبال قرار می‌گیرد. وقتی این آثار در کشور به چاپ بالایی می‌رسد توجه ناشر خارجی را جلب می‌کند و کتابی را که بالای چند بار چاپ شده است برایش مهم می‌شود و به‌دنبال ترجمه‌اش می‌رود. بیشتر کتاب‌هایی که در پویش‌های مطالعاتی مجمع ناشران انقلاب اسلامی پرفروش شده‌اند، یا ترجمه شده‌اند یا مذاکرات برای ترجمه آن‌ها انجام شده و در حال ترجمه‌اند. غیر از این کار دیگر مجمع ارتباط با عناصر نخبه بین‌المللی است که ما کتاب‌های خوب ناشران عضو را برای ترجمه به زبان‌های مختلف ارائه می‌دهیم که این ارتباط در طول سال به‌صورت مستمر انجام می‌شود و به‌تازگی هفت کتاب ممتاز خود را برای ترجمه به یکی از کشورهای شرق آسیا دادیم.

اخیراً هیأت‌مدیره مجمع ناشران تغییراتی داشت که فکر می‌کنم این تغییرات خیلی به مجمع کمک نکند. درست است؟

اساسنامه مجمع اساساً طوری تنظیم شده که هیأت‌امنا می‌تواند هر وقت که بخواهد، ساز‌وکار مجمع را تغییر دهد و ما هم این کار را انجام می‌دهیم. ما باید توجه کنیم ترکیب هیأت‌مدیره مجمع ناظر به سمَت حقوقی افراد نیست؛ بلکه به‌خاطر توانایی و دانایی اشخاص است که در نظر گرفته می‌شوند. برخلاف نظر شما من فکر می‌کنم این هیأت‌مدیره هم می‌تواند به‌خوبی مجمع ناشران را به پیش ببرد.

گفتید که خیلی دنبال کارهای اقتصادی نیستید؛ اما بالاخره مجمع باید درآمدی برای طرح‌هایش داشته باشد. درآمدزایی برای هر کار فرهنگی نقطه مهمی است. چه تدبیری دارید که بحث درآمدزایی شما به‌صورتی که در اهدافتان مؤثر نباشد، انجام شود؟

ما در مجمع ناشران بخش‌هایی را که می‌توانستند روی پای خود بایستند، جدا کردیم. مثلاً در عمل، تبلیغ کتاب یک بخش درآمدزا است و با هزینه‌های اندک از سوی مجمع، انجام می‌شود. ما الآن دو سال است که به مرکز رسانه‌ای شیرازه پولی نمی‌دهیم و این مرکز با پول خودش جلو می‌رود. ما از ابتدای تشکیل مجمع به غیر از سال اول و آن حمایت مختصر، دیگر حمایتی از ترنج (مرکز پخش کتاب) نداشتیم و الآن ترنج به شکل خودگردان اداره می‌شود و در طول این سال‌ها روی پای خودش بوده است. با این حال و با وجود سختی‌های زیادی که یک مرکز پخش انقلابی و نوپا با آن درگیر است، ترنج الآن جزو پخش‌های مؤثر جبهه انقلاب است.در حوزه نرم‌افزاری هم به همین شکل است که اگر مدل نرم‌افزاری قوی باشد، قابلیت این را دارد که خروجی نرم‌افزاری هم اقتصادی شود که در خدمت توزیع و ترویج کتاب قرار بگیرد که آن هم در حال انجام است. این مسأله به‌واسطه مشکلات مالی کمی عقب افتاد و الآن دو ماه است که دوباره فعالیت نرم‌افزاری از سر گرفته شده است.اما برای سایر برنامه‌های تشکیلاتی و نشست‌های هم‌اندیشی ناشران تخصصی نمی‌شود فعالیت اقتصادی داشت و برای آن‌ها باید از جای دیگر کمک گرفت. ما برای آموزش‌های کاربردی مخصوص نشر هزینه مختصری می‌گیریم و علاوه بر آن هم خودمان هزینه می‌کنیم. مجمع از فروشگاه‌های وابسته به ترنج که حدوداً هجده فروشگاه است، درآمدی ندارد؛ چرا که عقیده داریم مجمع باید سعی کند این مجموعه‌ها را بسازد و اول کار، حمایتی از آن‌ها بکند تا بتوانند روی پای خود بایستند و شتاب بگیرند. این‌ها ابزارهای کار تشکیلاتی و فرهنگی است

 

یک ناشر معتقد است که وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی باید تقویت مراکز توزیع و ممانعت از تعطیلی کتابفروشی‌ها را در اولویت قرار دهد.

 

 به گزارش چاپ و نشر، محمد حقی، معاون مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی درباره اصلی‌ترین مسائلی که وزیر آینده ارشاد باید در حوزه کتاب و نشر در اولویت قرار دهد، اظهار داشت: حوزه کتاب در کشور ما و به ویژه کتاب‌های ارزشی از ناحیه کمبود پایگاه‌های توزیع، رنج می‌برد. به طور سنتی، پایگاه‌های موجود، صبغه تجاری و روشنفکری دارند و این وضعیت، فضا را برای کتاب‌های ارزشی بسته است. به همین دلیل هم با توجه به زیرساخت‌های توزیعی کتاب در کشور ما، حداکثر در طول سال 30 کتاب امکان پرفروش شدن را پیدا می‌کنند.

وی تعطیلی مراکز توزیع و فروشگاه‌های کتاب را یکی دیگر از مشکلات کنونی عرصه نشر دانست و گفت: طی سال‌های اخیر حدود 40 کتابفروشی، به خاطر همین کمبود، تغییر کاربری دادند و یا به طور کلی جمع‌آوری شدند. وزارت ارشاد می‌تواند با اعطای تسهیلات، به پایش و نگهداری این اجزای نشر بپردازد. ضمن اینکه برخی از کتابفروشی‌ها به خاطر محدودیت فضا، ظرفیت ارائه کتاب‌های منتشر شده را ندارند که می‌توان از طریق همین تسهیلات، ازجمله وام فرهنگی با بهره پایین، موجب افزایش ظرفیت عرضه محصولات شد.

حقی افزود: یکی از راه‌های کمک به عرصه نشر از سوی وزارت ارشاد، خریدهای حمایتی بود که طی سال‌های اخیر کمرنگ شده است. مخصوصا محصولاتی که به کتاب‌های پژوهش‌بنیان مشهور هستند به این نوع حمایت‌ها بیشتر نیاز دارند. چون برخی از کتاب‌های تخصصی باید حتما منتشر شوند اما مشتری آنها در بازار پایین است که وزارت ارشاد با خرید این کتاب‌ها می‌تواند ناشران را در انتشار این گونه آثار ثابت‌قدم نگه دارد.

مدیر انتشارات کتابستان، نبود کتابفروشی در بسیاری از شهرستان‌ها را از دیگر مشکلات عرصه نشر دانست و گفت: برخی از نهادهای خودجوش فرهنگی در طول سال به صورت پارتیزانی و جسته و گریخته اقدام به برگزاری نمایشگاه می‌کنند. وزارت ارشاد می‌تواند فعالیت‌های آنها را نهادینه و تبدیل به یک فروشگاه مستمر کتاب کند. همچنین وزارت ارشاد می‌تواند بسیاری از مسئولیت‌های خود را به این مجموعه‌های خودجوش مردمی واگذار کند. مثل اتفاقی که هر سال در مقطع برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران رخ می‌دهد. واگذاری امور به تشکل‌های خودجوش مردمی باید از نمایشگاه کتاب فراتر برود و در تمام طول سال انجام شود.

حقی، استفاده از ظرفیت صداوسیما برای ترویج کتابخوانی را نیز از دیگر موضوعاتی دانست که وزارت ارشاد در عرصه نشر باید در اولویت قرار دهد.

 

منبع: کیهان