مدیر انتشارات چترنگ معتقد است که تهیه کتاب با پخش‌های معتبر توسط کتابفروشان و همچنین چاپ کتاب‌های دارای مجوز توسط چاپخانه‌ها می‌توان تا حدودی با قاچاق کتاب مقابله کرد.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از شریان نیوز،این روزها بازار نه چندان پررونق و سرحال کتاب شاهد معضلی بزرگ و بسیار خطرناک است که به نظر می‌رسد اگر هر چه زودتر اقدامی در جهت مقابله شدید با آن صورت نگیرد، نفس‌های بازار کتاب به شماره بیفتد. آن معضل چیزی نیست جز قاچاق کتاب.

در چند هفته اخیر شاهد اخبار بسیاری درباره کشف و ضبط آثار قاچاق در نقاط مختلف شهر بوده‌ایم، از انبارهای مخفی تا کتابفروشی‌هایی که به راحتی در خیابان انقلاب این آثار را در معرض دید عموم قرار داده‌اند.

پدیده قاچاق کتاب مسئله تازه‌ای نیست و از گذشته این اقدام غیرفرهنگی در بازار کتاب رواج داشته است، ولی امروزه دیگر قاچاق کتاب جنبه مخفی و غیرعلنی‌اش را پشت سرگذاشته و به صورت بسیار علنی و در انظار عمومی در حال رخ دادن است.

بنابر گفته محمود آموزگار رییس اتحادیه ناشران و کتابفروشان، برخی از قاچاقچیان کتاب پیش از این حتی در نمایشگاه‌های کتاب هم صاحب غرفه بوده و به فروش آثارشان می‌پرداختند که این مسئله بیانگر نفوذ بالای این گروه است.

در حال حاضر همانطور که محسن جوادی معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز مدتی پیش اعلام کرد که قاچاق کتاب مهم ترین مشکل بازار کتاب است، این وزارتخانه با همکاری نهادهای ذیربط در حال شناسایی و برخورد با قاچاقچیان بازار کتاب است، همانطور که در چند هفته اخیر شاهد کشف بسیاری از آثار قاچاق نیز بوده‌ایم.

به منظور بررسی علل قاچاق کتاب در بازار و گسترش و فراگیری آن در چند سال اخیر با شهرام جهانگیری مدیر نشر چترنگ گفت‌وگو کرده‌ایم.

 

قاچاقی که به آثار روز ناشران رحم نکرد

شهرام جهانگیری در ابتدا درباره چگونگی قاچاق کتاب و پیشینه آن گفت: «قاچاق کتاب پدیده‌ای است که سال‌هاست در حال انجام است و آنچنان هم پنهان و مخفی نبوده است، اگر یک روز در خیابان انقلاب قدم می‌زدید در جای جای این خیابان قابل رویت بود، چه از دست‌فروشانی که در کنار خیابان بساط کرده‌اند و چه در برخی کتابفروشی‌ها.»

او ادامه داد: «این اتفاق از گذشته توسط همه فعالان حوزه نشر نادیده گرفته می‌شد زیرا که تنها مختص کتاب‌های نایاب یا بدون مجوز بود و این مسئله از نظر بسیاری مشکل‌زا نبود. حال آنکه برخی نیز ته دل‌شان بدشان نمی‌آمد که آثار نایاب از طریق قاچاق در دسترس مردم قرار بگیرد.»

این ناشر درباره وضعیت امروز قاچاق کتاب بیان کرد: «با گذشت زمان اما معضل قاچاق کتاب گسترده و پررنگ‌تر شد و کار به آثار تازه منتشر شده ناشران رسید که با شکل و شمایلی دیگر توسط قاچاقچیان در بازار عرضه می‌شد. این مسئله باعث شد تا اهالی نشر احساس خطر کرده و برای جلوگیری از آن اقدام کنند.»

 

چگونه از بازار کتاب سود می‌کنند؟

یکی از نکاتی که درباره مسئله قاچاق کتاب سوال برانگیز است، وضعیت بازار کتاب است. مسلما قاچاق درباره کالا و در بازاری انجام می‌شود که سودآور باشد در حالیکه بازار کتاب ایران سال‌هاست که درگیر بحران است و هنوز هم نتوانسته از آن رهایی یابد.

قیمت بالای کاغذ و کمبود آن که بر قیمت تمام شده کتاب نیز تاثیرگذار است از جمله مشهودترین معضلاتی است که بازار کتاب با آن دست و پنجه نرم می‌کند. با این حال سوال اینجاست که بازاری که به این شکل درگیر بحران است، قاچاق کتاب در آن چه سودآوری می‌تواند به همراه داشته باشد؟

جهانگیری در پاسخ به این پرسش، اینطور توضیح داد: «مطمئنا بازار کتاب نیز برای افرادی که دست به قاچاق می‌زنند سودآور است، چون تنها هزینه کاغذ و چاپ را پرداخت می‌کنند و سایر هزینه‌ها مانند حق تالیف، صفحه‌آرایی، نمونه خوانی، طراحی جلد و ... که بار آن روی دوش ناشران است را متحمل نمی‌شوند.»

او افزود: «ضمن آنکه برخی از آثار را نیز با قیمتی پایین‌تر از قیمت تمام شده کتاب در اختیار مخاطبان قرار می‌دهند. به همین دلیل سودآور و ثمربخش است.»

 

ترفند قاچاقچیان برای جذب مخاطبان

نکته دیگری در مورد مسئله قاچاق کتاب مورد توجه است، مخاطبان بازار کتاب هستند. در حال حاضر گسترش قاچاق در این حوزه بیانگر استقبال و پذیرشی است که از سوی علاقه‌مندان به کتاب صورت گرفته و مشوق قاچاقچیان برای ادامه فعالیت‌شان شده است.

مدیر نشر چترنگ نظر خود را در این باره بیان کرد: «مسلما مخاطبان بازار کتاب از این پدیده استقبال می‌کنند و به دلیل تبلیغات کذب قاچاقچیان مانند بدون سانسور بودن کتاب، مردم نیز فکر می‌کنند آن نسخه‌ای که انتشارات روانه بازار کتاب کرده است سانسور شده است و از نسخه قاچاق استقبال می‌کنند.»

او همچنین گفت: «ضمن آنکه در حال حاضر که نسخه قاچاق کتاب‌های روز ناشران در کتابفروشی‌ها وجود دارد و چطور می‌توان به مردم گفت که این کتاب‌ها را نخرند؟ یا چطور متوجه تقلبی و قاچاق بودن آن‌ها شوند؟»

جهانگیری در پاسخ به اینکه چگونه آثار قاچاق سر از کتابفروشی‌ها در می‌آورند، در حالیکه مدیران کتابفروشی‌ها باید تفاوت نسخه اصل و قاچاق را دریابند، توضیح داد: «بحث حضور کتاب‌های قاچاق در کتابفروشی‌ها بسیار مفصل است و نیاز به بررسی دارد، اما به نظرم وقتی آثار را با قیمت پایین به کتابفروشی‌ها عرضه می‌کنند، آن‌ها نیز ترغیب می‌شوند تا خریداری کنند و در این وضعیت نه چندان مساعد سود بیشتری کنند.»

 

بازار کتاب الکترونیکی و بی‌توجهی به آن

در کنار قاچاق کتاب کاغذی که این روزها بسیار جدی شده است و مسئولان نیز به شدت در حال برخورد با این معضل هستند، بازار کتاب دیگری نیز به شدت درگیر قاچاق است و هنوز تصمیم جدی برای آن گرفته نشده است، آن هم بازار کتاب‌های اینترنتی است.

جهانگیری درباره وضعیت بازار کتاب‌های اینترنتی گفت: «قاچاق در این بازار خطر بسیار بزرگ‌تری است و اگر رسیدگی نشود گریبان گیر خواهد بود. درباره قاچاق کتاب‌های کاغذی قوانینی وجود دارد که در صورت اجرا شدن بسیار به وضعیت امروز بازار کمک خواهد کرد ولی راجع به کتاب الکترونیکی باید قوانین سخت‌گیرانه‌ای اعمال شود که هنوز این اتفاق رخ نداده است.»

او ادامه داد: «در این بازار هیچ حد و مرزی برای سایت‌ها و کانال‌های مجازی وجود ندارد و به راحتی به صورت غیرقانونی آثار را دانلود و پخش می‌کنند. همچنین هزینه‌ای هم برای کاغذ و چاپ آثار پرداخت نمی‌کنند.»

 

راهکار پیشنهادی برای حل معضل قاچاق

همواره فعالان و اهالی بازار نشر بهترین گزینه برای راهنمایی مسئولان در جهت رسیدگی به مشکلات این حوزه هستند، به همین دلیل مدیر نشر چترنگ راهکارهای مدنظرش برای مقابله با قاچاق کتاب را اینچنین برشمرد: «فکر می‌کنم اگر از دو ناحیه سخت‌گیرانه عمل شود این معضل را بتوان کنترل کرد، اول اینکه کتابفروشان با پخش‌های معتبر در ارتباط باشند و کتاب‌هایشان را از آن‌ها تهیه کنند و دوم به بخش لیتوگرافی و چاپ ارتباط دارد، چاپخانه‌ها ملزم به چاپ کتاب‌هایی شوند که مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشار را داشته باشد.»

او همچنین گفت: «به نظرم راهکار توصیه به مردم برای نخریدن آثار قاچاق کافی نیست و آنچنان که باید نمی‌تواند در حل این معضل موثر باشد.»

 

 

معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حاشیه نمایشگاه کتاب اصفهان گفت: با بهره گیری از  این سامانه بعنوان واسطه بر نحوه تقاضای کاغذ با ارز دولتی مدیریت و بر ثبت سفارش و واردات کاغذ نظارت می شود تا کاغذ به مصرف واقعی برسد.

محسن جوادی، رویکرد این وزارتخانه را تقویت مطالعه و پویایی محتوایی، فرهنگی و اقتصادی بیان کرد و افزود: با توجه به مشکلات در حوزه کتاب، مقدمات ارائه تسهیلات برای اهل قلم هم فراهم شده است.

وی از مردم خواست برای رونق کتاب فروشی ها خرید کتاب را در درجه نخست سبد خرید خود قرار دهند.

معاون فرهنگی وزیر فرهنگ وارشاد اسلامی گفت: باارائه تولیدات محتوای داخل به خارج ازکشور برای فارسی زبان کشورهایی همچون افغانستان وتاجیکستان همچنین متقاضیان ایرانی خارج ازکشور می توان تحرکی در نشر داخل ایجاد کرد.

محسن جوادی افزود: فروش یارانه ای کتاب در فصل های مختلف با 20درصد تسهیلات و 80درصد سهم خریداران موجب ایجاد گردش مطلوب در کتاب فروشی ها شده است.

سیزدهمین نمایشگاه کتاب با ارائه حدود 96هزار و 500عنوان کتاب از 481ناشر در 384غرفه  تا 15آبان در نمایشگاه بین المللی استان اصفهان در پل شهرستان دایر است.

مدیرعامل موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران تصریح کرد: خبرهای خوبی از حمایت‌ها در حوزه کتاب به گوش می‌رسد و اخیراً نیز سامانه «تامین کاغذ یارانه‌ای» افتتاح شد که در راستای حمایت از ناشران و کاهش قیمت کتاب موثر خواهد بود.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایکنا از چهارمحال و بختیاری، امیرمسعود شهرام نیا، مدیرعامل موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران، در آیین افتتاح سیزدهمین نمایشگاه بزرگ کتاب چهارمحال و بختیاری که با حضور جعفر مردانی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری چهارمحال و بختیاری و جمعی از مسئولان فرهنگی استان در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی استان افتتاح شد، با اشاره به اینکه این نمایشگاه سیصد و شصت و ششمین نمایشگاه کتاب استانی در کشور است، گفت: توجه دادن مردم به کتاب و کتابخوانی هدف اصلی برگزاری نمایشگاه‌های کتاب در کشور است.

وی با اشاره به اینکه حال کتاب خوب نیست، افزود: متاسفانه وضعیت کتاب و کتابخوانی در کشور مطلوب نیست و با توجه به بحران ارزی اخیر و گرانی کاغذ و کتاب این اتفاق تشدید شده است.

مدیرعامل موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران نمایشگاه‌های کتاب استان‌ها را موجب ایجاد هیجان کتاب و کتابخوانی در جامعه عنوان کرد و اظهار کرد: امید است با برگزاری نمایشگاه‌های بزرگ کتاب در استان‌ها شاهد رونق فرهنگ کتابخوانی در کشور باشیم.

شهرام نیا تصریح کرد: خبر‌ها و حمایت‌های خوبی در حوزه کتاب اعلام شده است و اخیرا نیز سامانه تامین کاغذ یارانه‌ای افتتاح شد که در راستای حمایت از ناشران و کاهش قیمت کتاب موثر خواهد بود.

وی نمایشگاه‌های کتاب چهارمحال و بختیاری را در کشور افتخارآفرین خواند و عنوان کرد: نمایشگاه‌های کتاب استان به دلیل استقبال زیاد مردم استان بسیار مطرح شده و ناشران بسیاری علاقه‌مند حضور در این نمایشگاه بودند که کار انتخاب ناشران برای ما سخت بود.

مدیرعامل موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران رکود فروش در کتابفروشی‌ها به دلیل برپایی نمایشگاه کتاب را از دغدغه‌های این موسسه خواند و خاطرنشان کرد: در همین راستا نیز ۱۲ کتابفروشی در سطح استان همزمان با نمایشگاه بزرگ کتاب، کتب خود را با همان تخفیف نمایشگاه عرضه می‌کنند.

شهرام نیا همدلی و همکاری مسئولین استان در برگزاری این نمایشگاه را ستودنی دانست و اظهار کرد: امید است این همدلی در راستای حمایت از فرهنگ کتاب و کتابخوانی و توسعه نشر و در نتیجه آن افزایش سرانه مطالعه نیز اثرگذار باشد.

وی با بیان اینکه غرفه متمرکز نیز برای ناشرانی که نتوانسته‌اند در این نمایشگاه حضور یابند دایر است، عنوان کرد: بازدیدکنندگان می‌توانند از طریق اَپ نمایشگاه یا کیوسک‌های «از من بپرس» کتاب موردنظر خود در نمایشگاه کتاب را به راحتی جستجو کنند.

 

مدیر آژانس ادبی پل از نگارش نامه‌ای خطاب به معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره رعایت موازین حقوقی ویژه برای ناشرانی که اقدام به خرید کپی‌رایت می‌کنند خبر داد.

به گزارش خبرنگار چاپ ونشر به نقل از مهر، مجید جعفری اقدم مدیر آژانس ادبی و ترجمه پل از نگارش و ارسال نامه‌ای خطاب به معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خبر داد که در آن درخواست شده است آندسته از کتاب های خارجی که از طریق خرید کپی رایت توسط ناشران ایرانی به زبان فارسی ترجمه و منتشر می‌شوند، از چتر حقوقی مانند کتاب های تالیفی در ایران، برخوردار شوند.

وی در گفتگو با خبرنگار مهر درباره این نامه گفت: از آنجاییکه کشور ما به معاهدات بین المللی در حوزه کپی رایت، به ویژه کنوانسیون برن، نپیوسته است، ناشران ایرانی طبق قوانین داخلی نشر، علی رغم مغایرت با اخلاق حرفه ایی در نشر، اجازه دارند که بدون خرید کپی رایت، اجازه و حتی اطلاع صاحبان آثار در خارج کتاب های آنها را به زبان فارسی ترجمه، منتشر و از آنها منتفع شوند. موضوع تاسف‌انگیز در این میان این است که  کتاب‌های پرفروش خارجی دربازه زمانی کوتاه توسط ناشران مختلف با ترجمه‌های گوناگون در ایران ترجمه و چاپ می شوند.

وی ادامه داد: در سال های اخیر برخی از ناشران ایرانی که متوجه اهمیت حضور در بازارهای بین المللی نش، بویژه در حوزه مبادلات کپی رایت شده اند، علاقمندند با ملاحظه قواعد حضور در بازارهای بین المللی نشر از جمله  ترجمه  و نشر نسخه فارسی کتاب‌های خارجی از طریق خرید کپی رایت، که یکی از الزامات ضروری در مبادلات کپی رایت  است، روابط حرفه ایی با ناشران خارجی برقرار کنند تا بتوانند با تعریف مخاطبان و بازارهای جدید برای آثار ارزنده ایرانی در گستره جغرافیای جهانی، نشر ایران را از چمبره بازار داخلی، که در وضع موجود با همت عالی ناشران ایرانی نفس نفس می‌زند، برهانند.

 جعفری اقدم افزود: متاسفانه در بیشتر موارد همان کتاب هایی که کپی رایت آنها توسط این عزیزان برای ترجمه و نشر در ایران خریداری می‌شوند، توسط برخی ناشران هموطن دیگر همزمان یا دربازه زمانی کوتاه به فارسی ترجمه و راهی بازار نشر داخل می گردند. این اقدام غیر اخلاق حرفه‌ایی عده ایی ازناشران دو آسیب جدی به توسعه نشر ایران در عرصه‌های بین المللی وارد می کند. اول اینکه تصمیم ناشران داخلی دیگررا که علاقمند حضور در بازارهای نشر جهانی از طریق مبادلات کپی رایت هستند، به جهت ضرر مالی که می بینند، دچار تردید جدی می کند. مهمتر اینکه اطلاع ناشران خارجی از این موضوع تصمیم آنها را برای واگذاری حق رایت کتاب هایشان به ناشران ایرانی سخت کرده است، چرا که فکر می‌کنند ناشر ایرانی خریدار رایت کتاب شان اجازه بازنشر آن توسط ناشران دیگر در ایران را داده و از این راه انتفاع بیشتری برده است. مجموع این اقدامات در برقراری روابط حرفه ایی بین ناشران ایرانی با ناشران خارجی، که می تواند مقدمه توجه و ورود ناشران خارجی به بدنه نشر ایران و خرید کپی رایت آثار ایرانی و به تبع آن توسعه نشر ایران در جهان شود، لطمه جدی می زند.

وی افزود: این حرکت صنفی  تلاش دارد  مصرانه از متولیان امور نشر کشور، به ویژه وزیر فرهیخته وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون محترم و نجیب امور فرهنگی شان، حمایت حقوقی از آثار خارجی که از طریق خرید کپی رایت در ایران ترجمه و نشر می شوند را مطالبه می کند.

جعفری اقدم افزود: انتظار می رود اتحادیه های ناشران و  تشکل های نشر کشور، که وظیفه جانبداری از منافع ناشران را بر عهده دارند و و متولی اصلی توسعه نشر ایران در داخل و خارج می باشند، توجه ویژه ایی به این مطالبه گری داشته باشند. و همچنین از اهالی رسانه درخواست می خواست در عمومی کردن این مطالبه همدل و همراه اهالی نشر باشند.