کامران شرفشاهی مدیر مسئول انتشارات تجلی مهر گفت:راه از بیراهه در زمینه چالش های کتاب مشخص است اما اراده جدی برای بهبود اوضاع فرهنگی به ویژه اوضاع چاپ و نشر وجود ندارد.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، اراده جدی برای بهبود اوضاع چاپ و نشر وجود ندارد همه ما در دوران کودکی زمانی که مادران ما با قصه وکتاب‌های داستانی ما را سرگرم می‌کردند، آرزو می‌کردیم که روزی خودمان بتوانیم کتاب را دست بگیریم و آن را بخوانیم و شاید خیلی از ما روز اولی که به کتابخانه مراجعه کردیم را به یاد داشته باشیم. کتاب‌خانه محلی برای اندیشه و رشد است و روزانه افراد زیادی برای گرفتن کتاب و مطالعه به کتابخانه‌ها مراجعه می‌کنند.

در این روز‌ها که شاهد افزایش قیمت کاغذ و به دنبال آن افزایش قیمت کتاب هستیم، کتاب‌خانه‌ها بهترین مرجع برای دریافت کتاب موردنظر ما است. زمانی که در راهروی کتاب‌خانه در جست و جوی کتاب مورد نظر خود هستیم امکان دارد با فقدان آن کتاب و یا با نسخه قدیمی آن مواجه شویم و یا در نهایت کتاب مورد نظر را پیدا نکنیم البته راهکار‌های بسیاری برای حمایت از کتاب و کتاب‌خانه‌ها پیشنهاد و اجرا شده اند اما باز هم شاهد این فقدان در کتاب خانه‌ها هستیم.

کامران شرفشاهی نویسنده و مدیر مسئول انتشارات تجلی مهر، در خصوص حمایت از کتاب و کتابخانه‌ها گفت: متاسفانه در شرایطی قرار داریم که تورم، سودجویی دلال‌ها و احساس مسئولیت نکردن مسئولان موجب شده تا بیش از هر زمان دیگری عرصه برای اهل کتاب تنگ شود  البته راه از بیراهه کاملا مشخص است اما پرسشی که ذهن همه را به خود مشغول کرده این است که چرا یک اراده جدی برای بهبود اوضاع فرهنگی به ویژه اوضاع چاپ و نشر وجود ندارد.

وی افزود: تنها امیدی که در این میان وجود دارد حضور پر رنگ مردم و تلاش آنها برای اهدای کتاب به کتابخانه‌ها، دوستان و همکاران خود است تا سهمی در رونق و حمایت از کتاب خانه‌ها، کتاب خوانی و گردش کتاب در جامعه داشته باشند.

شرفشاهی در خصوص کمبود و یا فقدان کتاب در کتابخانه‌ها بیان کرد: این مسئله به مسئولانی که در سازمان‌ها و نهاد‌های فرهنگی مشغول به کار هستند، برمی گردد که متاسفانه برخی از آن‌ها براساس روابط روی کار آمده و قدرت تشخیص این کار را ندارند. برای نمونه زمانی که به کتابخانه دکتر حسابی مراجعه کردم شاهد وجود بیش از ۱۰ نسخه از بعضی کتاب‌ها در قفسه‌ها بودم و وقتی که علت را جویا شدم به من پاسخ دادند که در روز‌های پایانی دوره ریاست جمهوری یکی از شخصیت ها، عجله‌ای برای افتتاح این کتابخانه داشتند از این رو شبانه و از یک کتاب فروشی برای این کتابخانه، کتاب تهیه کردند که صرفا در قفسه‌ها کتاب باشد.

وی بابیان اینکه نظیر چنین کتابخانه‌هایی فراوان است،بیان کرد: گاهی مدیران فرهنگی از  یک یا دو کتاب فروشی فقط کتاب  خریداری می‌کنند و عنایتی به بحث نظرسنجی از اعضا ندارند که این موضوع سبب رویگردانی از کتابخانه‌ها می‌شود.

 

کتاب نیازمند حمایت های اصولی است

هادی خورشاهیان نویسنده  شاعر و مترجم در خصوص حمایت از کتاب و کتابخانه‌ها بیان کرد: ما از چیزی حمایت می کنیم که نهاد و دولت روی آن دست گذاشته است؛ ما هر موضوعی را که به این شکل از آن حمایت کردیم جواب عکس حتی در سطوح ملی گرفتیم.

وی بابیان اینکه شعار سال مانند حمایت از کالای ایرانی را باید تغییر دهیم برای مثال آن را حمایت از کالای بادوام ایرانی یا کالای خوب ایرانی بگذاریم،بیان کرد: به طور کلی حمایت از کتاب کار اشتباهی است. حمایت ما از کتاب به این گونه است که برای نمونه وزارت ارشاد در طرح پاییز تخفیف برای خرید کتاب به مخاطبان ارائه می‌دهد که در این طرح  مردم بیشتر به سراغ کتاب‌های بازاری یعنی کتاب‌هایی که در روز‌های سال مخاطبان زیادی دارند و یا کتاب‌هایی با کیفیت پایین  می‌روند.

خورشاهیان افزود: فرض کنید که معلم یک کلاس ۳۰ نفره هستید پس نباید برای آموزش بین دانش آموزان تبعیضی قائل شوید، ولی زمانی که قرار بر مسابقه است باید دانش آموزان خوب و برگزیده را انتخاب کنیم بنابراین اگرقصد حمایت از کتاب را داریم نباید از این طرح‌ها در کتاب فروشی‌ها استفاده کنیم بلکه باید از کتاب‌ها به نحو دیگری حمایت کنیم.

این نویسنده با تاکید بر اینکه این گونه طرح‌ها که برای حمایت از کتاب برگزار می‌شود در واقع حمایت از کتاب نیست بلکه حمایت از مخاطب است،بیان کرد: این کار از نظر من درست نیست.

وی ادامه داد: این روز‌ها تلویزیون برای علاقه‌مند کردن مردم به خصوص دانش آموزان برنامه‌هایی برای معرفی کتاب با متحرک کردن تصاویر برای خواندن کتاب پخش می کند که کار بسیار خوبی است. درواقع باید از محتوای مناسب و استاندارد حمایت و آن را تبلیغ کنیم که  یکی از این روش‌ها معرفی کتاب در برنامه‌های تلویزیونی، رادیویی، نمایشگاه‌های مختلف، کتاب خانه مدارس و... است.

خورشاهیان درخصوص کمبود یا فقدان کتاب در کتابخانه‌ها گفت: با مسئول یکی از فرهنگسرا‌های سطح شهر درباره جدید نبودن کتاب‌ها در بخش کودکان گفتم که اگر کتاب‌ها جدید نباشند، کودکان نیز علاقه خود را از دست می‌دهند که در پاسخ گفت نزدیک به چهار سال است که شهرداری بودجه‌ای برای خرید کتاب ندارد.

وی بیان کرد:موضوع کمبود یا فقدان کتاب به بودجه‌ها برمی گردد و باید خیران و دولت در بخش کتاب همکاری کنند. شهرداری‌ها، وزارت ارشاد و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان باید بودجه‌های تنظیم کرده و کارشناسان این زمینه کتاب‌های مناسب سن آن بخش را تعیین و به کتابخانه‌ها تزریق کنند.

خورشاهیان گفت: خوشبختانه زمانی که به کتابخانه‌ها و فرهنگ سرا‌ها حتی در شهر‌های دیگر مراجعه می‌کنم، نوجوانان و جوانان زیادی را مشغول مطالعه می‌بینم و در نمایشگاه‌های کتاب نیز شاهد خرید فراوان کتاب در بخش کودکان هستیم.

 

چاپ و فروش کتاب‌های ممنوعه و بدون مجوز می‌تواند ضربات جبران ناپذیری به صنعت نشر کشور وارد کند.

ضربه عمیق چاپ آثار ممنوعه به تنه این روز‌ها با وجود حال بد کتاب و نشر، باز هم شاهد اتفاقات عجیب در این حوزه هستیم و اگر در خیابان‌های میدان انقلاب قدم بزنید دست فروش‌های زیادی را می‌بینید که کتاب‌ها را با قیمت‌های پایین‌تر می‌فروشند؛ آثاری که بدون مجوز و ممنوعه در حال چاپ هستند. موضوعی که جای سوال دارد این است که این کتاب‌ها از کجا آمده‌اند و کدام انتشارات آن‌ها را به چاپ می‌رساند؟

به گزارش چاپ ونشر به نقل از فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان، کامران شرفشاهی مدیر مسئول انتشارات تجلی مهر ؛ درباره این اتفاق گفت: پدیده قاچاق کتاب، چاپ و نشر غیرقانونی آن، یکی از پدیده‌هایی است که متاسفانه در کشور ما به شکل گسترده‌ای پدیدار شده است و جای تاسف و تعجب دارد که مسئولان در جریان این مسئله هستند و عملا تا به امروز مقابله جدی با این پدیده صورت نداده‌اند و ما روز به روز شاهد گسترش بی‌رویه و بی‌شرمانه این پدیده هستیم.

وی ادامه داد: برخی از اینها، کتاب‌ها‌یی هستند که توسط ناشران دیگر مجوز گرفته و به چاپ رسیده اند و در شمار کتاب‌های پرمخاطب و پرفروش قرار گرفته‌اند. انتشار این نوع کتاب‌ها برای پدیدآورنده و ناشر آن ضرر خواهد داشت؛ به گونه‌ای که برخی ناشران به واسطه اینکه بعضی از این کتاب‌ها در تیراژ بسیار بالایی چاپ شده و در بازار کتاب به فروش می‌رسد از تجدید چاپ کتاب‌ها ناتوان هستند و صرف نظر کرده اند.

شرفشاهی افزود: چاپ کتاب‌های بدون مجوز و ممنوعه کاری بسیار مخرب است و تا هنگامی که جدیت در مبارزه با اینگونه اشخاص وجود نداشته باشد، این پدیده همچنان گسترش می‌یابد و فضا را برای ادامه کار و حیات ناشران خوب ما تنگ خواهد کرد و این گونه هم شده است؛ بسیاری از ناشران دیگر تمایلی به چاپ کتاب ندارند.

وی با اشاره به نبود نظارت مسئولان در چاپ این گونه کتاب‌ها گفت: در بین ناشران و پدیدآورندگان کتاب این مسئله مطرح شده است که شاید مسئولان در این بازار به نوعی ذی نفس هستند و یا سودی از این کار عایدشان می‌شود که با این پدیده زشت مقابله نمی‌کنند؛ زیرا که مقابله با این پدیده کار سخت و دشواری نیست و کافی است اراده جدی وجود داشته باشد. ناشران و پدیدآورندگان کتاب هم حاضر به هرگونه همکاری در این زمینه که شایسته جامعه ما نیست، هستند.

شرفشاهی در خصوص مقابله با دست فروشانی که کارشان از دست فروشی گذشته و دفترفروش برای فروش برخی آثار بدون مجوز دارند، تاکید کرد: بدیهی است که اگر با یک پدیده زشت مقابله نشود، این پدیده رشد بسیاری خواهد کرد و در آینده امکان روی آوردن به کار‌های نادرست دیگری وجود دارد، زیرا این گونه افراد با سود سرشار مواجه می‌شوند و می‌بینند که کسی با آن‌ها کاری نخواهد داشت و این نگرانی هم وجود دارد. معضلی که نهال کوچکی است را به سادگی می‌توان ریشه کن کرد تا در آینده به درختی تناور که نتوان به آسانی تکان داد، تبدیل نشود.

اسماعیل امینی شاعر و محقق ادبی در خصوص تجدید چاپ کتاب‌های بدون مجوز در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛  گفت: کتاب‌هایی که به لحاظ قانونی ممنوع هستند، ناشران اجازه چاپ آن‌ را ندارند. این موضوع فقط در مورد کتاب‌های ممنوعه نیست بلکه در زمینه ترجمه کتاب هم دیده می‌شود. اشخاصی که اثر ترجمه یک مترجم را به نام خود می‌زنند یا اشخاصی که شعر یک شاعر را در کتاب‌های خود چاپ می‌کنند، به دلیل نبود تبعات سنگین برخی ناشران سودجو این آثار را به چاپ می‌رسانند. زیرا بازار خوبی برای این ناشران داشته است.

وی ادامه داد: متاسفانه خطای بزرگ صورت گرفته در این زمینه این بود که در دوره ای مجوز به ناشران زیاد داده شد؛ در این میان کسانی هم بودند که صلاحیت فرهنگی، اخلاقی و تخصص نداشتند و ناشران فرهنگی متخصص و علاقه‌مند به حوزه کتاب هیچ گاه اعمالی که به این حوزه آسیب برساند را انجام ندادند.

امینی در مورد نظارت مسئولان در این خصوص گفت: از نظر من در این زمینه قانون خیلی قوی نیست، یعنی برای ناشران متخلف تبعات سنگینی وجود ندارد. بنابراین هراندازه که مسئولان نظارت و پیگیری کنند، حاصل زیادی نخواهد داشت. از نظر من در لغو مجوز ناشران متخلف باید خیلی صریح و قاطع عمل کرد. باید مجوز ناشری که حتی یک کتاب غیرقانونی و یا سرقتی چاپ می‌کند، باطل کنند و به او اجازه نشر ندهند.

امینی در خصوص سهمیه‌ها، دلار دولتی برای کاغذ و حمایت از کتاب گفت: در میان ناشران هستند کسانی که کتاب‌های غلط چاپ می‌کنند یعنی مولف کتاب را تحویل ناشر می‌دهد و ناشر بدون انجام ویراستاری آن را به چاپ می‌رساند. علت کار این است که آن ناشر باید سر سال تعداد عنوان‌های کتاب چاپ شده را گزارش دهد که بتواند سهمیه‌ را دریافت کند. از دیدگاه من که نویسنده و علاقه‌مند به این حوزه هستم تمام سهمیه‌ها و دلار دولتی برای کاغذ، حمایت و خرید کتاب همه این‌ها باید برداشته شود و نخست کتاب‌هایی که بازار واقعی دارند، چاپ شوند. ناشرانی هم که خلاق هستند و توان درآمدزایی دارند، بمانند و کسانی که به امید جابه جا کردن کاغذ و استفاده نادرست از این راه هستند، از میان برداشته شوند.

وی در خصوص پیگیری و نظارت بر مسائل فرهنگی ادامه داد: این روز‌ها مالکیت صاحب اثر بر آثارش زیاد به رسمیت شناخته نمی‌شود، زیرا ما شاهد این هستیم که افرادی به آسانی شعر، ترانه، ترجمه و رمان مولف را غصب می‌کنند و یا کتابی را که ناشری چاپ کرده، ناشر دیگر به راحتی غصب کرده و به نام خودش چاپ می‌کند. من علت موضوع را این می‌بینم که در سال‌های اخیر مسائل فرهنگی در سایه سیاست قرار گرفته است, زیرا که مسائل سیاسی به سرعت پیگیری می‌شود، ولی در مسائل فرهنگی این گونه نیست و متخلفان به راحتی کار خود را انجام می‌دهند. حتی در مسئله زبان و خط فارسی هم به شدت سهل انگاری شده است؛ یعنی هر کسی مجاز است با هر شکلی که می‌خواهد با خط و زبان فارسی بازی کند و کتاب تالیف کند.

امینی در خصوص صدور مجوز کتاب‌ها گفت: من این طور فکر می‌کنم که مسئله ممیزی کتاب و یا صدور مجوز به جای اینکه در دستگاه‌های دولتی بررسی شود، بهتر است که از طریق صنف انجام شود و مجمعی از ناشران، مولفان، مترجمان، صاحب نظران این کار را انجام دهند. یعنی اهل همان صنف درمورد مجاز و غیرمجاز بودن آثار تصمیم بگیرند. چنان چه در حوزه‌های دیگر هم همین گونه است.