مدیرکل کتابخانه های عمومی ایلام گفت: ناشران این استان در روند چاپ کتاب بر محتوای آن ها نظارت بیشتری داشته باشند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایرنا، مراد جلیلیان در آستانه هفته کتاب و کتابخوانی در نشست خبری با رسانه های گروهی ایلام افزود: انتشار کتاب های پرمحتوا، با کیفیت و متناسب با نیاز مردم باید مورد توجه ناشران قرار بگیرد.

وی ادامه داد: کیفیت کتاب چه از نظر محتوایی و چه فیزیکی مورد توجه باید قرار گرفته و سهل انگاری از سوی ناشران در این زمینه پذیرفتنی نیست.

 وی با بیان اینکه حمایت از آثار نویسندگان بومی در دستور کار قرار دارد افزود: در این زمینه در تمامی کتابخانه های عمومی استان قفسه ای حاوی آثار نویسندگان ایلامی قرار گرفته است.

 

خریداری 75 عنوان کتاب از نویسندگان بومی استان

مدیرکل کتابخانه های عمومی استان ایلام گفت: همچنین به منظور حمایت از نویسندگان بومی در طول یکسان گذشته 75 عنوان کتاب به ارزش 570 میلیون ریال از این افراد خریداری شده است.

 جلیلیان با بیان اینکه علاوه بر این خریداری 53 عنوان کتاب دیگر از سوی نهاد کتابخانه های عمومی کشور تایید شده افزود: خریداری 15 عنوان کتاب دیگر از نویسندگان ایلامی در مرحله اخذ استعلام است.

 وی با اشاره به فعالیت 44 کتابخانه عمومی در استان گفت: خوشبختانه این فضاها وضعیت مناسبی از نظر تجهیزات داشته بطوریکه امسال یکی از کتابخانه های مهران به عنوان کتابخانه برتر کشور انتخاب شد.

 

راه اندازی مرکز مبادله کتاب در استان

 جلیلیان در ادامه به راه اندازی مرکز مبادله کتاب در این نهاد اشاره کرد و گفت: در این مرکز 47 هزار جلد کتاب که در سایر کتابخانه ها مخاطبی ندارند جمع آوری و در اختیار مردم و مراکز مختلف قرار می گیرد.

 وی اظهار کرد: در طول 6 ماه گذشته در مجموع 10 هزار جلد کتاب از طریق این مرکز به مردم اهدا شده است.

 

علاقه مندی افراد خیر برای مشارکت در ساخت کتابخانه

مدیرکل کتابخانه های عمومی ایلام همچنین به مشارکت افراد خیر با این نهاد اشاره کرد و گفت: مشارکت افراد خیر با این نهاد مطلوب بوده بطوریکه بسیاری از کتابخانه های عمومی استان با مشارکت مردم احداث و ساخت این مراکز فرهنگی در ایلام هزینه ای برای دولت نداشته است.

 به گفته جلیلیان، علاقه مندی مردم برای مشارکت با این نهاد برای توسعه کتابخانه ها مطلوب است بطوریکه بسیاری از افراد خیر در این زمینه اعلام آمادگی کرده اند.

 به گفته وی، در طول یکسال گذشته مردم این استان 57 هزار جلد کتاب را برای تجهیز کتابخانه های عمومی به این نهاد اهدا کرده اند.

 مدیر کل کتابخانه های عمومی استان ایلام یادآور شد: هم اینک ساخت 8 کتابخانه عمومی در استان در حال ساخت است و بررسی مناطق روستایی و دور افتاده استان که شرایط احداث کتابخانه را داشته در حال بررسی است.

 

اجرای 100 برنامه در هفته کتاب و کتابخوانی

جلیلیان به برنامه های گرامیداشت هفته کتاب و کتابخوانی در این استان اشاره کرد و گفت: به همین مناسبت 100 عنوان برنامه مختلف در طول این هفته در استان برگزار خواهد شد.

 جلیلیان دیدار با مسوولان، نشست های نقد و بررسی کتاب، افتتاح کتابخانه، تجلیل از ناشران و کتابداران موفق، توزیع هدفمند هفت هزار جلد کتاب، دیدار با فعالان حوزه کتاب، دیدار با خانواده شهید کتابدار و نواختن زنگ کتاب و کتابخوانی را از جمله این برنامه ها عنوان کرد.

 24 تا 30 آبان ماه به عنوان هفته کتاب و کتابخوانی نامگذاری شده است.

 

 

 

 

تولید و توزیع کتاب‌های غیرقانونی به دلیل سانسور و ممیزی سبب می شود تا خطر قاچاق این کالای فرهنگی افزایش یابد و اینگونه به تار وپود صنعت نشر لطمه جدی وارد شود. به همین منظور در راستای مبارزه با تکثیر و عرضه غیرقانونی کتاب باید به صیانت از حقوق مادی و معنوی پدیدآورندگان و ناشران و بهبود فضای کسب و رونق اقتصادی در حوزه نشر و فرهنگ‌سازی پرداخت.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایرنا، این روزها در تمام سطح شهر دستفروشانی دیده می شوند که در کنار پیاده روها اقدام به فروش کتاب هایی می کنند که به نوعی غیرمجاز هستند، کتاب هایی که هرگز در کتابخانه ها موجود نبوده اند و نامی از نویسنده و شاعری در آنها دیده نمی شود زیرا این گونه کتاب ها بر روی خط قرمز بازار نشر به چاپ رسیده اند.

دستفروشی کتاب به عنوان پدیده ای اجتماعی در حال رواج است و به صورت چشمگیری در کلان شهرهایی همچون تهران، اصفهان، تبریز و ... مشاهده می شود که افراد با ویژگی خاص را به طرف خود می کشاند.

کتابخوانی و خرید کتاب جایگاه ویژه و با ارزشی دارد و برای ترویج آن باید به اقدام های جدی دست زد زیرا در میان این کتاب‌ها، کتاب‌های غیرمجاز و قاچاق هم ممکن است به فروش برسد. همچنین مردم تصور می‌کنند، در کتاب فروشی‌ها همه ‌چیز گران است و می توانند از بساط دستفروش‌ها نسخه‌های بدون سانسور و ارزان‌تری را تهیه کنند. با گذر در خیابان انقلاب تهران دیده می شود که نمایشگاهی دائمی در این خیابان وجود دارد که از قانون خاصی نیز پیروی نمی کند. این روزها با وجود تورم، قشر متوسط جامعه که قشر کتابخوان نیز به شمار می روند، درگیر و دار مشکلات معیشتی‌ نخستین حذف سبد خانواده خود را به بخش کتاب اختصاص داده اند که البته باید گفت ابزارهای مدرن مانند ماهواره و اینترنت نیز باعث رکود و حذف کتابخوانی از سبد خانوار شده است.

البته در ماه های اخیر برخورد‌های قانونی و سریعی با پدیده شوم قاچاق در حوزه کتاب صورت گرفت و در این ارتباط موضوع ایجاد «پلیس کتاب» به صورت جدی مطرح شده است تا جایی که حجت‌الاسلام «هادی صادقی» معاون فرهنگی رییس قوه قضاییه، در این ‌باره می گوید: «در صورت تشکیل پلیس کتاب، این پلیس می‌تواند به محض دریافت خبری مبنی بر پدیده قاچاق کتاب وارد عمل شود. جریان کارشناسی بررسی پدیده قاچاق کتاب باید پیش از ارسال پرونده به دادگاه انجام شود، دادگستری نیز بعد از بررسی شواهد مانند دیگر پرونده‌ها به این موضوع رسیدگی خواهد کرد. باید درباره سرقت و چاپ غیرقانونی کتاب تمهیدات لازم اندیشیده شود با توجه به اینکه قانون نیز درباره این موضوع موجود است اما به نظر می‌رسد رسیدگی قانونی به قاچاق کتاب کافی نباشد. اتحادیه ناشران و کتابفروشان همچنین پلیس و کارشناسان وزارت ارشاد باید طرحی را با هدف جلوگیری از بروز قاچاق کتاب تدوین و ارائه کنند.»

 

عوامل زمینه ساز قاچاق کتاب

برای دانستن چرایی پدیده چاپ غیرقانونی کتاب یا به اصطلاح «قاچاق کتاب» باید دلایل آن را به دست آورد. مواردی همچون کمیاب شدن و عرضه غیرقانونی آنها، ارزان بودن کالا، نبود نظارت کافی قانونی بر عرضه و فروش و ... از مهم‌ترین دلایل قاچاق کتاب در کشور است. شاید اصلی ترین عامل گسترش قاچاق کتاب در ایران را باید سیاست‌های نظارتی وزارت ارشاد در دولت های قبلی دانست زیرا در آن دوران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تجدید چاپ بسیاری از کتاب‌های نشر را غیرمجاز اعلام کرد. به این ترتیب ده‌ها عنوان از کتاب‌های چاپ نخست و دیگر ناشران اجازه چاپ دوباره نگرفتند و این امر باعث شد که برخی افراد به تکثیر غیرقانونی برخی از کتاب‌ ها اقدام کنند.

 

سانسور به جذابیت فروش را بالا می برد

سانسور بزرگ‌ترین حامی قاچاق کتاب به شمار می رود. تصور سانسور به جذابیت فروش کتاب‌های غیرمجاز می‌افزاید و میزان فروش آن را بسیار فراتر از میزان معمول می کند. بسیاری از خریداران تصور می‌کنند با خرید کتاب‌های غیرمجاز در برابر سانسور ایستاده‌اند و حاضر هستند نسخه‌های غیرمجاز قدیمی و از نظر چاپ و حروف‌چینی بی‌کیفیت برخی کتاب‌ها را با قیمت چند برابر تهیه کنند اما چاپ جدید و باکیفیت آن را به گمان مورد ممیزی قرار گرفتن، نخوانند. بنابراین شرط نخست برای مقابله با تکثیر غیرمجاز کتاب، مشخص شدن تکلیف سانسور است. هر صنف و صنعتی که مقررات مشخص و قابل اجرایی برای مبارزه با قاچاق کالا نداشته باشد، نباید فراموش کند که ناگزیر با گسترش این پدیده روبرو خواهد شد.

«محمدرضا توکل صدیق» عضو هیات مدیره اتحادیه ناشران و کتاب ‌فروشان تهران در همین باره معتقد است: «وقتی قوانین منسجمی درباره کتاب موجود نباشد و افراد متخلف مورد پیگرد قرار نگیرند، افراد سودجو دست به این‌گونه اقدام‌ها می‌زنند. به لحاظ فرهنگی برخی تصور می‌کنند که انتشار این آثار ایرادی ندارد، چون باعث گسترش کتاب‌خوانی می‌شود.»

 

عوامل اجرایی قاچاق کتاب

پس از پرداختن به علت‌های شکل‌گیری پدیده قاچاق کتاب، باید دانست که چه افرادی در این کار دخالت دارند. آیا متهمان این اقدام غیرقانونی فقط بساطی‌ها و دست‌فروشان کتاب در تهران و دیگر شهرها هستند یا باید به دنبال کشف شبکه‌ای پرنفوذ و قدرتمند در این زمینه بود.

«محمدعلی مرادی» مدیر مرکز نشر و پخش کتاب پیام امروز، طیف گسترده‌ای از ناشران، مراکز پخش و برخی کارمندان متخلف وزارت ارشاد را در این امر دخیل می‌داند و بر این عقیده است که «شماری از ناشرانی که در روال قانونی به موفقیت نمی‌رسند و احتمال کمتری برای گرفتن مجوز انتشار کتاب‌هایشان دارند انگیزه بیشتری برای دست زدن به تکثیر غیرمجاز کتاب دارند. البته درباره قاچاق کتاب تنها افرادی که به انتشار غیرمجاز کتاب‌ها دست می‌زنند، مقصر نیستند، بلکه مرکز پخشی که به توزیع این کتاب‌ها اقدام می‌کند یا کتاب‌فروشی‌هایی که کتاب‌های غیرمجاز را در ویترین می‌گذارند یا ناشری که با مرکز پخشی متخلف همکاری می‌کند، مقصر به نظر می رسند.»

 

پیامدهای تولید و توزیع غیرقانونی کتاب

استمرار جریان قاچاق کتاب‌های پرفروش به‌ تدریج به نابودی صنعت نشر کتاب ایران خواهد انجامید. این اقدام باعث پایین آمدن انگیزه فعالیت در ناشران می‌شود چون تلاش فرهنگی آنها بدون هیچ ثمری خواهد بود. همچنین به تمامی اعضای صنف کتاب آسیب می‌زند و درنهایت باعث نابودی این مجموعه می‌شود زیرا در آینده حتی کتاب ‌فروش هم کالایی برای فروش نخواهد داشت و این مهم حقوق مولف و ناشر را از میان می‌برد و به صنعت نشر لطمه جدی وارد می‌کند.

 

نقش نهادهای صنفی و قضایی

در هر کسب ‌وکاری نقش نهادهای صنفی و قضایی در جلوگیری از فعالیت‌های غیرقانونی بسیار مؤثر است. در ارتباط با صنعت نشر می‌توان 2 جریان را موثر دانست، نخست تشکل‌های صنفی مرتبط همچون اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران، شرکت تعاونی توزیع‌کنندگان کتاب تهران و از طرف دیگر معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیروی انتظامی و البته قوه قضاییه که امکانات ویژه‌ای برای مقابله با قاچاق کتاب در ایران دارند.

در این میان «حسین رحیمی» فرمانده انتظامی تهران بزرگ، از کشف و ضبط کتاب‌هایی خبر می دهد که آنها را «ضاله» و «غیرمجاز» می نامد. او در خصوص این موضوع می گوید: «این اقدام در راستای حمایت از ناشران و اصناف مرتبط با این صنعت است که با هماهنگی آنها، کتاب ها را جمع آوری کرده‌اند. برخورد با ناشران کتب ضاله و غیرمجاز از دیگر اقدام ها در اجرای این طرح است که در همین راستا، در عملیاتی که در نقاط مختلف پایتخت به مرحله اجرا در آمد، بیش از 333 هزار جلد کتب غیرمجاز و ضاله کشف و ضبط شد. کتاب‌ها به حدود 900 دست‌فروش در سراسر کشور توزیع می شدند که با اقدامات انجام شده از طرف پلیس، جلوی آن گرفته شد.»

«محمدرضا توکل صدیق» عضو هیات مدیره اتحادیه ناشران و کتاب ‌فروشان تهران درباره برخورد نیروی انتظامی با بساطی‌هایی که اقدام به فروش کتاب‌های غیرمجاز می‌کنند معتقد است: «با دست‌فروشان کتاب، شهرداری و نیروی انتظامی باید برخورد کند. با دست‌فروشان دیگری که گاهی نیازمند هم هستند، برخورد جدی صورت می‌گیرد اما با افرادی که مخل نظام فرهنگی کشور هستند، برخورد انجام نمی‌شود. از آنجاکه حوزه فرهنگ بسیار حساس است و امکان دارد هر اقدامی نتایج منفی خاصی داشته باشد، حتی نیروی انتظامی و شهرداری بااحتیاط وارد موضوع می‌شوند و این از نظر من تا حدی طبیعی است. برخورد با معلول‌های یک پدیده اجتماعی مشکل را حل نمی‌کند و بسیار حاشیه ‌ساز است».

 

راهکارهای پیش‌ روی مقابله با پدیده قاچاق کتاب

جدا از برخوردهای انتظامی و قضایی با عوامل قاچاق کتاب، می‌توان به راهکارهای دیگری به عنوان شیوه‌های درون صنفی مقابله با این مشکل اشاره کرد. کتاب‌فروشی ها باید از توزیع‌کننده‌های رسمی و دارای مجوز کتاب بخرند. اگر ناشر تولیدات خود را به طور انحصاری و تنها از راه یک پخش‌کننده فعال توزیع کند، پیگیری مساله قاچاق کتاب ساده‌تر است. الصاق هولوگرام یا برچسب امنیتی به وسیله ناشر بر روی کتاب‌ها برای ایجاد تمایز میان کتاب قانونی و قاچاق از دیگر پیشنهادها به شمار می رود. همچنین فرهنگ‌سازی در این زمینه و ایجاد هماهنگی میان سه بخش چرخه تولید، توزیع و عرضه کتاب (یعنی ناشران، مراکز پخش و کتاب‌فروشان) و البته نظارت و همراهی دولت می تواند راهکاری موثر برای مقابله به پدیده شوم قاچاق کتاب باشد.

 

سخن آخر

در شرایطی که سرانه مطالعه روزانه کتاب در ایران از چند دقیقه تجاوز نمی‌کند و این روزها بازار کتاب دچار رکود شده است شیوع آفت قاچاق می تواند تیر خلاصی بر پیکره نیمه ‌جان نشر فرهنگی کشور باشد. بنابراین لازم است تا متولیان فرهنگی به ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با مدیریت برای صدور مجوز چاپ و نشر کتاب از انتشار کتاب هایی با محتوای نامناسب و آسیب زننده جلوگیری کند.

 

«بیشتر از یک ماهه بدون کتاب میریم مدرسه، بعضی‌ بچه‌ها رفتن از سال قبلی‌ها کتاباشون رو قرض گرفتن که حداقل از رو درس‌های اونا بخونیم تا کتاب خودمون برسه، تازه مجبور شدیم با هم‌دیگه سه تا یکی شریکی از کتابا استفاده کنیم؛ واسه تمرین خونه هم از روی درس‌ها کپی بگیریم؛ چاره دیگه‌ای هم داریم مگه؟ هر روز میگن فردا میاد، شنبه میاد؟ کو، کجا؟ الان آبانه» این روایت هادی سخایی، دانش‌آموز رشته کامپیوتر پایه دوازدهم یکی از هنرستان‌های تهران است تلاش داشته تا صدایشان را به گوش مسئولان آموزش و پرورش برسانیم؛ اتفاقی که فقط مخصوص دانش‌آموزان یک هنرستان و یک مدرسه نیست و امسال گریبان بسیاری از دانش‌آموزان به‌خصوص در پایه دوازدهم را گرفته است.

 

مشکل از تغییر محتوای کتاب‌های درسی است

ثبت‌نام کتاب‌های درسی هر سال از تیرماه آغاز و توزیع آن در کتابفروشی‌ها و مدارس از اوایل شهریور انجام می‌شود؛ این روالی است که سال‌هاست در آموزش و پرورش تکرار شده و تا حالا خلل چندانی در آن به‌وجود نیامده بود اما امسال ظاهرا این چرخه از نقطه آغاز معیوب شده و دانش‌آموزان را با مشکل مواجه کرده است. سمیه سنایی، معلم تاریخ یکی از مدارس مطرح علوم انسانی در این‌باره به همشهری گفت: «مشکل از تغییر محتوای کتاب‌های درسی شروع شد که امسال به پایه دوازدهم رسیده و باعث شده که کتاب‌های جدیدالتالیف دیرتر برای چاپ آماده شوند و به تبع در توزیع سراسری آن هم تأخیر ایجاد شده آن هم در زمانی که مشکل کاغذ هم وجود دارد. الان دانش‌آموزان ما در علوم انسانی هم کتاب ندارند؛ در نهایت مجبور شدیم با کتاب‌های سال قبل آموزش بدهیم تا کتاب‌های جدید برسد.»

 

کتاب‌ها اتوبوسی به فومن رسیدند

سلمان جنگلبانی، معلم ریاضی یکی از مدارس فومن هم از توزیع نامناسب کتاب پایه دوازدهم در مدارس گلایه دارد. او معتقد است که این توزیع نامنظم و نابسامان در ابتدای سال تحصیلی قطعا باعث افت تحصیلی دانش‌آموزان در ادامه سال خواهد شد. «‌اینطور نیست که کتاب نباشد، هست اما یا درست توزیع نشده یا به تعداد کمتری چاپ کرده‌اند؛ الان 12 نفر از دانش‌آموزان مدرسه ما از رشت و تهران و شهرهای دیگر کتاب خریده‌اند آن هم با کلی زحمت؛ مثلا 3 نفر به اقوامشان در تهران گفته‌اند که کتاب‌ها را بخرند و با اتوبوس برایشان بفرستند؛ یا 2 نفر توانسته‌اند تک جلد و 2 جلد از کتابفروشی‌های مختلف رشت کتاب‌ها را جمع کنند. آنهایی هم که ندارند با کپی از صفحات کتاب‌های بچه‌ها درس‌ها را سپری می‌کنند.»

او افزود: «‌خود من از طریق سامانه‌ای که آموزش و پرورش معرفی کرده است کتاب‌ها را سفارش دادم ولی هنوز به دستم نرسیده و مجبورم از نسخه پی‌دی‌اف موجود در سایت رشد استفاده کنم.»

البته مشکل کمبود کتاب و توزیع نامناسب در رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش هر سال وجود دارد و مختص امسال نیست. هادی سخایی در این‌باره گفت: «‌ما دانش‌آموزان این دو شاخه هر سال با این مسئله روبه‌رو می‌شیم، به ما میگن که چون رشته‌هاتون متنوع هست و کتاب‌ها هم هر چندسال یک‌بار به روز میشه، دیر به دستتون میرسه، حتی تو بعضی رشته‌های کار دانش کتاب بعد از 4 ‌ماه توزیع میشه، ولی امسال اوضاع خیلی آزاردهنده‌تر شده و در همه رشته‌ها و درس‌ها این اتفاق افتاده.»

 

تأیید و انکار همزمان مسئولان‌آموزش و پرورش

آش کمبود کتاب‌های درسی در مدارس آنقدر شور شد که مدیرکل آموزش و پرورش شهر تهران هم واکنش نشان داد. عباسعلی باقری در این‌باره به مهر گفته است: «‌کتاب‌های پایه دوازدهم چون امسال سال اولی بود که منتشر می‌شد کمی با تأخیر چاپ و سپس به استان‌ها تحویل داده شد و این چرخه تا منطقه و مدرسه نیز ادامه پیدا کرد. اخیرا تعداد زیادی کتاب تحویل مناطق شده است و تا آخر این هفته به‌تدریج به‌دست دانش‌آموزان می‌رسد.»

اما مسئولان سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی این موضوع را به‌طور کلی رد می‌کنند. آنها می‌گویند که چنین مشکلی وجود ندارد و کتاب‌ها به موقع چاپ و توزیع شده است. احمدرضا امینی، مدیرکل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی وزارت آموزش و پرورش به صراحت به همشهری می‌گوید که کسری کتاب نداریم و آموزش و پرورش استان‌ها تاکنون گزارشی مبنی بر کمبود کتاب ارائه نکرده‌اند: «‌در نحوه توزیع کتاب‌ها هیچ خلل و مشکلی پیش نیامده ضمن اینکه ما هیچ گزارشی درخصوص کسری کتاب نداریم و کتابفروشی‌های مجاز حتما کتاب‌ها را دارند که دانش‌آموزان می‌توانند با مراجعه به سایت ما اسامی آنها را بردارند و برای خرید کتاب مراجعه کنند.»

او حتی صحبت دانش‌آموزان و معلمان را درخصوص کمبود کتاب پایه دوازدهم عجیب توصیف کرد و گفت: «‌غیراز خرید کتاب از کتابفروشی‌های مجاز، دانش‌آموزان از هر جای کشور می‌توانند وارد سامانه irtextbook.ir  شوند و کتاب‌های خود را به شکل تکی یا بسته کامل سفارش بدهند و در زمان مناسب تحویل بگیرند.»

سیدحسین طلایی زواره، معاون توسعه منابع و پشتیبانی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی حرف‌های امینی را تکرار کرد و به همشهری گفت: «‌تاکنون هیچ موضوعی مبنی بر کسری کتاب به ما گزارش نشده است. در واقع هیچ استان و منطقه‌ای تاکنون اعلام نکرده که در آنجا با کمبود کتاب مواجه شده‌اند، این موارد فراگیر نیست و هر سال در برخی از مناطق به‌وجود می‌آید.»

مشکل کمبود کتاب‌های درسی فقط مخصوص پایه دوازدهم و رشته‌های فنی و حرفه‌ای نیست؛ برخی از دانش‌آموزان در پایه‌های تحصیلی دیگر نیز تا مدت‌ها کتاب نداشته یا هنوز نتوانسته‌اند خریداری کنند که البته تعداد آنها مشخص نیست ولی صحبت‌های والدین و دانش‌آموزان نشان می‌دهد که در این حوزه نیز مسئله توزیع نامناسب کتاب در سال تحصیلی جاری وجود داشته است. ایلیا طاهاوند، معلم پایه چهارم ابتدایی مدرسه روستایی هیرمند در این‌باره گفت: «متأسفانه دانش‌آموزان مدرسه ما هنوز کتاب ندارند و ما با کمک دانش‌آموزان سال قبل توانستیم این مشکل را تا حدی حل کنیم. در سامانه هم ثبت‌نام کرده‌ایم ولی هنوز کتاب‌ها به ‌دستمان نرسیده است.»

 

کاغذ برای چاپ کتاب نیست

اما ظاهرا مشکل کمبود کتاب‌های درسی دانش‌آموزان در سال تحصیلی آینده جدی‌تر از امسال است، چراکه براثر تحریم‌ها، واردات کاغذ برای چاپ کتاب‌های درسی با مشکل مواجه شده و هنوز بلاتکلیف است. طلایی زواره گفت: «برای خرید کاغذ کتاب‌های درسی وزیر آموزش و پرورش چندین بار با رئیس بانک مرکزی گفت‌وگو کردند اما مشکل تاکنون حل نشده است.»

وی افزود: « اگر تمدید ثبت سفارشات انجام شود، می‌توانیم بخشی از کاغذی که وارد کشور شده و در گمرک است را دریافت کنیم؛ علاوه بر این، مقداری دیگر هم از طریق کشتی در راه کشور است که اگر ثبت سفارشات صورت بگیرد به آنها هم دسترسی پیدا خواهیم کرد.»

طبق آماری که رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی می‌گوید، امسال 140میلیون نسخه کتاب در همه رشته‌ها و پایه‌های تحصیلی برای 13میلیون و800 هزار دانش‌آموز چاپ شده است که این رقم با توجه به افزایش آمار دانش‌آموزی در سال آینده بیشتر هم خواهد شد./ فهیمه طباطبایی

 

 

گزارش‌های اخیر از بازار کتاب ایسلند نشان می‌دهد که ایسلند که به کشور عاشقان کتاب معروف و مشهور بوده، هر سال کتاب‌های کم‌تری در آن به چاپ می‌رسند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایبنا به نقل از وب‌سایت خبری کوارتز در ایسلند که شمالی‌ترین کشور اروپاست هرسال ناشران در ایام کریسمس خود را برای مراسم سنتی «سیل کتاب» آماده می‌کنند. در این مراسم ایسلندی‌ها به مناسبت کریسمس به یکدیگر کتاب هدیه می‌‌دهند و به همین خاطر ناشران ایسلندی اغلب سعی می‌کنند کتاب‌های خود را چند ماه مانده به روزهای کریسمس منتشر می‌کنند تا از این راه فروش بالای آثارشان تضمین شود.

ریشه‌های این سنت فرهنگی به سال 1944 میلادی و زمانی بازمی‌گردد که کشور ایسلند از دانمارک مستقل و تنوع اجناس موجود در این کشور بسیار محدود شد. کاغذ اما جزء معدود کالاهایی بود که جیره‌بندی نشد و ایسلندی‌ها کتاب را جایگزین هدیه‌های دیگر برای کریسمس کردند. همه این‌ها سبب شد تا ایسلند به عنوان ملت عاشقان کتاب با تعداد بسیار نویسنده و پشتوانه تاریخ ادبیات غنی شناخته شود.

گزارش اخیر منتشر شده از بازار کتاب ایسلند نشان می‌دهد که این سنت در عصر پیشرفت تکنولوژی هرچه بیشتر دارد رنگ می‌بازد و ایسلندی‌ها دیگر کم‌تر به سمت کتاب و مطالعه می‌روند.

از سال 2010 تا 2017 میلادی فروش کتاب در ایسلند تا 43 درصد کاهش یافته و گزارش ماه آگوست سال جاری میلادی نشان می‌دهد که اوضاع از سال قبل هم بدتر شده و فروش کتاب تا 5 درصد نسبت به سال گذشته کم‌تر شده است. تعداد کتاب‌های منتشر شده در ایسلند نیز از سال 2011 به طور مستمر کاهش یافته است.

نظرسنجی اخیر بازار کتاب ایسلند هم‌چنین نشان می‌دهد که ایسلندی‌ها کم‌تر از قبل کتاب می‌خوانند. 13 درصد از مردمان ایسلند در سال 2017 هیچ کتابی را مطلقا مطالعه نکرده بودند. در حالی که این آمار در سال 2010 تنها 7 درصد از مردم را شامل می‌شد و علی‌رغم سنت مرسوم در این کشور 43 درصد از ایسلندی‌ها در سال گذشته حتی یک کتاب هم برای کریسمس دریافت نکرده بودند.

گفتنی است که از سال 2010 تا 2016 استفاده از تبلت‌ها و گوشی‌های هوشمند تا 38 درصد در ایسلند افزایش یافته و کارشناسان علت کم‌توجهی مردم ایسلند به کتاب را رشد سریع تکنولوژی و علاقه آن‌ها به اینترنت و گوشی‌های هوشمند دانسته‌اند.

 

«10 کامیون کتاب قاچاق توقیف شد»! شاید در همان نگاه اول مخاطب خیلی به معنای کلمه «قاچاق» در این گزاره پی نبرَد؛ مگر کتاب هم ازجمله کالا‌های سرمایه‌ای یا نایاب است که سوداگرانی در پی «قاچاق» آن باشند؟! خیر. «قاچاق» در بازار کتاب عبارت است از چاپ غیرقانونی کتاب‌هایی که از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز گرفته‌اند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایران خبر،  به این معنا که وقتی کتاب‌ یا کتاب‌هایی در بازار رسمی پرمخاطب و «پرفروش» می‌شوند، سوداگرانی پیدا می‌شوند که بی‌اعتنا به حقوق مادی و معنوی صاحبان آثار، کتاب‌های پرفروش را در چاپخانه‌های زیرزمینی «افست» و در تیراژی بالا وارد بازار می‌کنند. در این شکل چاپ، هزینه‌های تولید و تمام شده این کتاب‌ها به مراتب از قیمت بازار رسمی کمتر است.

قاچاقچی‌ها این آثار را با نصف قیمت آن کتاب‌ها - و حتی کمتر- در بازار رسمی عرضه می‌کنند. به همین سادگی؛ «کتاب‌» در کنار «بنزین»، «دلار» و چندین قلم کالای دیگر، عنوان محصول‌های قاچاقی را یدک می‌کشد. تا یک دهه پیش فقط آثاری به صورت افست عرضه می‌شد که نسخه مجوز‌دار آن در بازار موجود نبود یا مشمول سانسور می‌شدند، چندی نگذشت که عرضه افست این دست آثار اشباع شد و دست قاچاقچی‌ها و فعالان بازار سیاه کتاب ایران خالی ماند؛ روشن بود که این راه را پیش خواهند گرفت و گرفتند و حالا برای مبارزه با این داستان پر آب چشم، کار‌گروه‌هایی ایجاد شده است و رقم‌های هنگفتی هم سالانه هزینه می‌شود؛ البته فعالان نشر عقیده دارند که در برخی موارد، آب از سرچشمه‌اش گل‌آلود است...

سه محموله بالغ بر 8 میلیارد تومان!

محمود آموزگار، مدیر نشر آمه و رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، به گزارشگر «ایران» می‌گوید: «مسأله‌ سانسور بی‌شک در گسترش قاچاق کتاب و تسری دست درازی بازار سیاه کتاب از کتاب‌های مشمول سانسور به کتاب‌های قانونی تأثیر‌ داشته است. در این میان مسئولان فرهنگی نیز به ناکارآمدی وضعیت کنونی اعمال نظارت و کنترل قبل از چاپ کتاب‌ها کاملاً واقفند و برای پایان دادن به این حجم سنگین هزینه‌ها و ضرر و زیان، منطقی است که وضعیت نظارت بر انتشار کتاب‌ها هم مانند مطبوعات و نشریه‌ها باشد.»

به گفته آموزگار، البته این در صورتی است که چنانچه شاکی خصوصی یا مدعی‌العموم علیه متن ناشر و صاحب اثری بود، در دادگاه با حضور هیأت منصفه و... رسیدگی شود.

اما این همه داستان نیست، این فعال حوزه نشر کتاب، جری شدن قاچاقچی‌ها، منفعت کلان مالی، نبود برخورد شدید با متخلفان و... را از دیگر دلایل مهم در گسترش دست درازی سوداگران به کتاب‌های قانونی و عرضه افست آنها می‌داند و به «ایران» می‌‌گوید: «شمار آثار قاچاقی بسیار زیاد است، در همین 10 روز گذشته سه محموله قاچاق کتاب کشف و ضبط و توقیف شده است و ارزش مادی این محموله‌های قاچاق بالغ بر هشت میلیارد تومان بوده است. تازه این نوک کوه یخی از قاچاق و عرضه کتاب است و شواهد و قرائن نشان از سرمایه‌گذاری پنجاه میلیاردی در این عرصه می‌دهد. اگر در ادوار پیشین به طور موردی کتاب یا کتاب‌هایی را با چاپ افست عرضه می‌کردند، الان مدت‌هاست که با هجوم به آثار پرفروش (که نسخه قانونی آنها هم در دسترس است) با شمارگان چندین هزار نسخه‌ای این آثار را عرضه می‌کنند.

آموزگار اضافه می‌کند: در آغاز فعالیت و رشد قاچاقچی‌ها، به‌دلیل اینکه معمولاً یک یا دو عنوان کتاب پرفروش ناشران را قاچاق می‌کردند، برای آنها از حیث هزینه مادی و زمانی به صرفه نبود که بخواهند، وکیل بگیرند و از قاچاقچی‌ها شکایت کنند و مبادی رسمی هم اقدام جدی چندانی در این زمینه نمی‌کردند. همین هم موجب شد متخلفان جری‌تر شوند و ابعاد کارشان را وسیع‌تر کنند و الان به نحوی شده است که مقابله با آنها بسیار پرهزینه و دشوار شده است. اما از وقتی که ما در اتحادیه ناشران و کتابفروشان با تشکیل کمیته صیانت و کارگروه برخورد با متخلف‌ها و کشف و ضبط شماری از محموله‌های قاچاق چشم آنها ترسیده است و نهاد‌های انتظامی و قضایی هم در این مدت همکاری خوبی داشتند و امید داریم با ادامه این مسیر با همین شدت و حدّت بتوانیم بخش زیادی از این اقدام‌های غیرقانونی را مهار کنیم و از حقوق فعالان چاپ و نشر کتاب و مؤلفان حمایت کنیم. اقدامی که اکنون از سوی قاچاقچی‌ها صورت می‌گیرد، عملاً نوشتن و ادبیات نویسندگان را هدف گرفته است. همچنین گسترش برخورد با تخلف‌ها برای بسیاری از ناشر‌ها ایجاد انگیزه کرده است که پیگیر برخورد با متخلفان بشوند و بموقع قاچاق کتاب‌شان را گزارش کنند و از انبار‌ها و مکان‌های نگهداری آثار قاچاق اطلاع بدهند.» داستان پر آب چشم صنعت کتاب هر روز و هفته و ماه با چالشی دیگر روبه‌رو می‌شود و شمار زیادی از فعالان نشر و کتابت از این وضعیت عمیقاً خسته و ناراضی هستند و مختصر امید باقی مانده برای ناشران استمرار برخورد با متخلفان و قاچاقچی‌هاست.

پیگیری‌های مؤثر برای برخورد

زهره حسین‌زادگان، از مدیران نشر ققنوس نیز در ارزیابی اقدام‌های صورت گرفته در برخورد با قاچاقچی‌ها به «ایران» می‌گوید:«ما مدت‌ها از این وضعیت کلافه، عصبی و خسته بودیم، تا اینکه با ورود اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران و با راه‌اندازی کمیته‌ای برای برخورد با متخلفان و صیانت از حقوق ناشران و پدیدآورندگان، امید‌هایی برای برچیده شدن بساط قاچاقچی‌ها در میان ناشران شکل گرفت و بی‌شک اگر اتحادیه صنفی ناشران به این مسأله مهم نمی‌پرداخت، از توان یک یا چند ناشر خارج بود که به چالش قاچاق آثار پرداخته شود. ما انتظار داریم برخورد با متقلبان به طور جدی ادامه پیدا کند؛ خوشبختانه با پیگیری اتحادیه صنفی ناشران، جواز قضایی ورود نیروهای انتظامی به انبار‌ها و مکان‌های محل نگهداری آثار قاچاق صادر شد و به‌عنوان گام نخست این اقدام را می‌توان اقدامی مؤثر دانست. منتها ضرورت دارد با همبستگی و اهتمام بیش‌تر، ناشران تا برچیده شدن کلی بساط قاچاق تلا‌ش‌های‌شان را ادامه دهند.» اما همه داستان قاچاق کتاب عرضه نسخه‌های چاپی و کاغذی آثار نیست و با گسترش اینترنت و دسترسی گسترده شهروندان ایرانی به فضای وب و مجازی عملاً شمار زیادی از آثار هم به صورت غیرقانونی در اینترنت اعم از وب‌سایت‌ها و کانال‌‌های تلگرام عرضه می‌شوند و نسخه پی‌دی‌اف این کتاب‌ها بدون رضایت ناشران به صورت رایگان در اختیار عموم قرار می‌گیرد. این چالش به مراتب از عرضه غیرقانونی نسخه‌های چاپی گسترده‌تر و پیچیده‌تر است؛ موضوعی که حسین‌زادگان نیز به آن اشاره می‌‌کند و در این‌باره می‌گوید:« هرچند گام‌های مؤثر و خوبی در برخورد با قاچاق نسخه‌های کاغذی برداشته شده است اما در برخورد با متخلفان در فضای اینترنت آن‌چنان که باید و شاید کار مؤثری صورت نگرفته است؛ در حالی که نسخه پی دی اف بخش زیادی از آثار در اینترنت عرضه می‌شود و انتظار می‌رود اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران با همکاری پلیس فتا سایت‌ها و کانال‌های تلگرامی متخلف را رصد کنند و با آنها برخورد شود.»

روز‌های بیم و امید نشر کتاب ایران یکی از پی دیگری می‌رود، روز‌هایی که بیم بر امید می‌‌چربد و تکرار گزارش‌ها و اقدام‌هایی از این دست «10 کامیون کتاب قاچاق توقیف شد»، می‌تواند بر این امید دامن بزند، خبرگزاری مهر روز شنبه بیست و هشت مهر‌ماه ذیل این تیتر آورد، «کارگروه صیانت از حقوق ناشران و پدیدآورندگان اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران با مساعدت و همکاری پلیس امنیت و دستور قضایی، یک انبار کتاب قاچاق را در پایتخت کشف کرد. بنا بر اعلام کارگروه یاد شده، این انبار از کتاب‌های قاچاق روز پنجشنبه ۲۶ مهر۹۷، در محدوده خیابان انقلاب کشف شده است. کتاب‌های ضبط شده از این انبار که در حجمی حدود ۱۰ کامیون (خاور) است، با دستور قضایی «توقیف» و انبار مذکور تخلیه و پلمب و صاحبان انبار دستگیر و روانه بازداشتگاه شدند.» اما مسأله دیگر پس از کشف و ضبط آثار قاچاق، سرنوشت این کتاب‌هاست؛ اگر آنها را با خمیر کردن امحا کنند عملاً سرمایه‌ای هدر رفته است و عملاً نقض غرض است و خمیر کردن کتاب هم نوعی بی‌حرمتی به قلم و نوشتن است، اگر هم این آثار قاچاق وارد چرخه توزیع شود، عملاً صحه گذاشتن بر عرضه کتاب‌های قاچاق در بازار رسمی است، چالشی که محمود آموزگار نیز بر آن تأکید می‌کند و به گزارشگر «ایران» می‌گوید: «تصمیم‌گیری درباره سرنوشت‌ این کتاب‌ها در وهله نخست با مقام قضایی است؛ من البته به‌عنوان عضو اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران با ورود این آثار به چرخه توزیع و بازار مخالف هستم؛ چون نه تنها بر کار و کسب قاچاق کتاب صحه گذاشته می‌شود، از سویی امکان تشخیص کتاب قاچاق از آثار قانونی هم از بین می‌رود و مخاطب سردرگم‌تر و سرگردان‌تر می‌شود.»

 

سکون و سکوت در تمام حرف های نگفته یک فرهنگ است. فرهنگی به وسعت تمام قرن‌هایی که آمد و رفت، اندیشه‌ها دیگر در میان مردم تزریق نمی‌شود.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایمنا، این قرن برای فرداها چه خواهد داشت؟ دیگران فرداها در مورد ما چه خواهند گفت؟ دوری از کتاب و گم شدن میان پیچ و خم مشکلات زندگی که روزی به اوج و روز دیگر به پایان می رسد.

در خصوص مشکلات نشر با مهرانگیز بیدمشکی مدیر انتشارات "نهفت" گفت و گو کرده است که در ادامه می‌خوانید:

عامل اصلی مشکلات نشر بحران اقتصادی است؟

متاسفانه چند ماه اخیر همه اصناف دچار بحران اقتصادی شده اند و تنها صنف فرهنگی کشور نیست. در همه جوامع ثبات دارند اما در کشور ایران صبح که از خواب بیدار می‌شویم مانند طلافروشان باید قیمت ارز را بررسی کنیم.

مشکلات نشر مربوط به اقتصاد فرهنگ ضعیف کشور است که همیشه  گربان گیر ناشران بوده است. در گذشته عمده مشکل ناشران توزیع، پخش کتاب و عدم مطالعه مردم بود اما در چهار سال گذشته تا کنون مسئله کتاب از بحران گذشته و به مرز نابودی رسیده  است.

 ناشران وابسته به وام هستند و توانایی چرخش سرمایه خود را ندارند و تنها تلاش آنها این است که سرمایه اولیه برگردد تا کتاب‌های دیگر را به چاپ برساند اما این چرخه در کشور معیوب است و بسیاری از ناشران شغل دیگری ندارند و برای اینکه از چرخه حذف نشوند بسیار کم کار شده اند و از طرفی شغل دیگری ندارند و  بخاطر امرار معاش توانایی تعطیلی کار ندارند و صورت خود را با سیلی سرخ نگه داشته اند.

 

عدم استقبال مردم از کتاب‌های گردشگری چیست؟

متاسفانه زیرساخت‌های کشور دچار مشکل است در صورتی که در کشورهایی مانند اسپانیا و فرانسه سوله‌های بسیار بزرگ کتاب فروشی وجود دارند که سالانه میلیون‌ها کتاب تنها در خصوص شناخت موزه‌ها به فروش می ‌رسانند. حوزه های دیگر را وارد نمی شوم و این در حالی است که کتاب‌های گردشگری ایران‌شناسی و اصفهان شناسی چند زبانه است و زمانی که توریست وارد اصفهان می شود فروش این نوع کتاب‌ها رونق پیدا می کند. البته اگر این کتاب‌ها با مسائل سیاسی درگیر نشده و چاپ آنها تعطیل نشود و غم انگیز است که درصد بسیار ناچیزی گردشگران داخلی پول برای خرید به این کتاب ها اختصاص می‌دهند. 

 

استقبال مردم از رمان و کتاب های ادبی به چه صورت است؟

 بیشترین علاقمند مردم به کتاب های ادبی است و همیشه پس اندازی را برای خرید به نوع کتاب ها اختصاص می دهند. ممکن است یک دانشجو مجبور به خرید کتاب های دانشگاهی باشد اما بخاطر علاقه کتاب های ادبی را خریداری می کند. 

 

آیا تجدید چاپ کتاب‌های موفق مشکلات ناشران را کم نمی کند؟

پنج سال گذشته هر انتشاراتی ۱۰ کتاب موفق داشت که آنها را از بحران نجات می داد اما متاسفانه از چاپ تا صحافی و کارگری که کتاب را جا به جا می کند بر صنعت نشر تاثیر گذاشته است. مواد اولیه برای نشر کتاب یا وجود ندارد یا چندین برابر شده است. وقتی در جامعه اولویت اول گرسنگی باشد فرصتی برای فکر کردن به فرهنگ ندارد.هیچ توازنی در قیمت ها وجود ندارد ناشران از فروش کتاب ها پولی دریافت نمی کنند به عنوان مثال اگر کتابی ۱۰ هزار تومان تولید شد در نهایت همان ۱۰ هزار تومان به چرخه کار ناشر برمی‌گردد. شرایط تولید کتاب چنان بحرانی شده که اتحادیه های تهران تصویب کردند که قیمت کتاب ها تغییر کند.

 

پیش بینی شما برای قیمت کتاب تا پایان امسال چیست؟

یکی از مشکلات اساسی کشور ما این است که خرده فروش تا عمده فروش کالاها را احتکار می کنند تا به قیمت روز به فروش برسانند و از این کار سود زیادی به جیب می زنند و این مسئله ناشران را درگیر کرده و قیمت مواد اولیه به دلیل وارداتی بودن چندین برابر شده از طرفی پروسه نشر یک کتاب بسیار طولانی و هزینه بر است و حداقل یک سال زمان می برد و مشکلات پخش و توزیع کتاب همچنان پا برجاست و ناشران متضرر می شوند و ناگزیر تا پایان سال قیمت یک کتاب چند برابر خواهد شد.

 

امسال چند عنوان کتاب به چاپ می رسانید؟

 هفت عنوان تجدید چاپ داشتم که شش عنوان به چاپ رسید و هشت عنوان هم در انتظار مجوز دارم اما نهایت به دلیل شرایط کنونی ترجیح می دهم صبر کنم تا شرایط بهتر شود این در حالی است که حتی علاقمندم قراردادهای جدید ببندم و کار بیشتری انجام دهم اما باید وضعیت را شناور نگه دارم و با حداقل ها کارم را نگه دارم.

 

به نظر شما مسئولان برای رفع مشکلات چه باید کنند؟

 مرتب اخبار را رصد می کنم اما متاسفانه ناشران به جایی رسیده اند که حرفی برای گفتن ندارند بیش از ده ها سال حرف زدیم اما گوش شنوایی وجود نداشت چون بی تاثیر است. من در همه شرایط بحرانی فعال هستم. مشکلات را مسئولان بیش از همه می دانند بی آنکه حرفی بزنند یا حمایتی کنند. واقعا در بهتم نمی دانم قرار است به کجا برسیم. حرکت‌ها و انرژی ناشران محدود است و توانایی کار نباشد بی شک یکی یکی ناشران دست از کار کشیده و فرهنگ یا جامعه تعطیل می شود.

 

این روزها فراز و فرود ارز بر کتاب هم تاثیر گذاشته است باید آرام تر کاغذها را ورق زد، ارزشمندتر شده اند نه برای اینکه فرهنگ را منتقل می کنند، بلکه به خاطر اینکه هم پای ارز رشد می کند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایمنا، امروزه حال و هوای ناشران طوفانی است و وضعیت نابسامان نشر و کتاب همگام با قیمت ارز در نوسان است. تلاطم‌های پی در پی گام‌های آن ها را برای نشر تفکرهای جدید سست کرده است. بوی تازگی و نویی کتاب  در انبارهای ناشران بیش از پیش مشام آدمی را نوازش می‌کند. در این آشوب بازار، کتاب از سبد کالای خانوار حذف شده و این روزها کم توجهی به یار مهربان بیشتر به چشم می آید. مردم به دنبال تازگی بوی نان و میوه‌های فصل، تمام کوچه و پس کوچه‌ها را متر می‌کنند که شاید مایحتاج خود را با قیمت ارزان تری بیابند و دیگر کسی به سمت کتاب و تفکر نو نیست.

در خصوص مشکلات نشر خبرنگار ایمنا با مهدی صاحب فصول مدیر انتشارات "نوشته" گفت و گو کرده است که در ادامه می خوانید:

مشکلات نشر ناشی از چیست؟

متاسفانه در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که مردم کتاب خوان نیستند و در حقیقت منافع مطالعه را نچشیده اند و بر همین مبنا مطالعه نمی کنند. باید آموزش مطالعه را در جامعه شروع کنیم  و بهتر است که این کار از کودکی انجام شود. در گام نخست باید والدین آموزش ببینند که مطالعه کنند و شرایط مطالعه را فراهم و کتاب های مناسب را برای بچه ها تهیه و علائق آنها را برای پرورش در نظر بگیرند. مهدها کودک‌ و پیش دبستانی‌ها آموزش های لازم را بدهند تا کودکان به سمت مطالعه حرکت کنند. با توجه به اینکه کتاب‌ها در کتابخانه‌های مدارس، قدیمی یا دچار فرسودگی هستند دانش آموزان رغبتی برای مطالعه ندارند، معلمان نیز باید آموزش ببیند تا دانش آموزان را به سمت پژوهش، تحقیق و یاداشت برداری سوق دهند.

به‌نظر شما وضعیت اقتصادی بر کتابخوانی تاثیرگذار بوده است؟

بی شک شرایط اقتصادی بر مسائل فرهنگی و هزینه خانوار موثر بوده که دیگر کتاب نمی‌خرند و مجله نمی‌خوانند. سینما، گردش های علمی و تئاتر را سریع حذف می‌کنند تا به خریدهای ضروری بپردازند. وقتی فرهنگ کتاب از خانواده حذف شود، کتاب تخریب می‌شود. ناشر کتاب جدیدی تولید نکرده و کتاب هایش به فروش نمی‌رسد و نویسنده، مترجم و صاحب فکر علائق مردم را برای تفکر به کار نمی‌گیرندو ما با این کار به فرهنگ و هنر  ضربه می‌زنیم و به عقب برمی گردیم و کشور زیان می بیند.  مدیران اجرایی باید برای تولید تفکر فکری کنند و مردم در جایگاه خودشان باید سرمایه گذاری کنند  تا همه برای پیشبرد مطالعه تلاش کنیم.

نابه سامانی اقتصادی چه آسیب‌هایی به ناشران زده است؟

شرایط به وجود آمده مردم را برای مطالعه بی میل کرده و برنامه‌های ما نیز دچار دگرگونی شده است. ما بیش از ۱۵۰ عنوان کتاب را  برای چاپ در دست داشتیم که متاسفانه تنها ۳۰ عنوان آن به چاپ رسیده است. افزایش قیمت‌ها توان مالی ناشران را برای چاپ کتاب کاهش داده و من به‌عنوان ناشر وقتی فرهنگ کتاب در حال صعود است و مدام قیمت‌ها تغییر می کند نمی توانم مواد اولیه خود را تهیه کنم همین دیروز برای خرید کاغذ اقدام کردم پنج هزار تومان افزایش داشته این در حالی است که قیمت دلار نصف شده و  سرمایه دار هزار بهانه می‌آورد که قیمت را بالاتر بگوید.

آیا دولت حمایتی در خصوص خرید کاغذ می‌کند؟

یارانه کاغذ از مدت‌ها پیش برداشته شده که ما ناشران هم از این امر راضی هستیم و مسئله تنها به دولت وابسته نیست. مردم باید به این نتیجه برسند که کار فرهنگی انجام دهند. وقتی فروشنده، برای سود بیشتر کاغذ در اختیار من قرار نمی‌دهد و آن را انبار می کند  قطعا نمی توانم کتاب چاپ کنم. به‌عنوان مثال کامیون داری که برای ما کاغذ می‌آورد می‌گوید تنها یک انبار کاغذ در تهران وجود دارد که به اندازه چاپ یکسال شبانه روزی تمام ناشران کل اصفهان کاغذ دارد. متاسفانه از لحاظ فرهنگ ریشه‌ای دچار ضعف شده‌ایم و به فکر کمک به یکدیگر نیستیم.

پیش بینی شما برای نیم سال دوم در حوزه نشر چیست؟

وضعیت نیم سال اول که خوب نبود اما نیم سال دوم هم قابل پیش بینی نیست. اما سال گذشته اوضاع خیلی بهتر از امسال بود.

قیمت کتاب ها چقدر افزایش داشته است؟

رشد قیمت کتاب با رشد ارز است. کتاب وابسته به کاغذ، مقوا، زینک، هزینه های چاپخانه، رنگ و قطعات وابسته به ارز است. قیمت ارز و کتاب هم پا رشد می‌کند در حال حاضر تغییرات، چندان خود را نشان نمی‌دهد بین ۱۰ تا ۲۰ درصد تاثیر گذاشته و به سرعت در حال افزایش است و در قیمت گذاری ۵۰ درصد افزایش پیدا می‌کند.

به نقل از کریتیو پن، در کتاب ذهن نویسنده موفق تعدادی از نکات لازم برای بازاریابی و فروش کتاب توسط خود ناشران و نویسندگان ذکر شده است. در اصل در این کتاب به نکته‌های ضروری بعد از نوشتن کتاب نویسندگان اشاره شده است و گفته شده است که هرچند بسیاری از نویسندگان درون‌گرا هستند ولی راه‌های نیز برای این افراد وجود دارد که بتوانند نوشته‌های خود را عرضه کنند. «جوانان پن» نویسنده کتاب ذهن نویسنده موفق اعتقاد دارد بسیاری از نویسندگان و نه همه آنها افرادی گوشه‌گیر و منزوی هستند و شاید به همین خاطر است که به جای گفتن افکار خود به دیگران ترجیح می‌دهند در خلوت آن‌ها را روی کاغذ آورده و بنویسند. وی در کتاب خود با اشاره به این مسئله به این نکته نیز اشاره کرده است که بعد از نوشتن این افکار و داستان‌ها نباید فراموش کنیم که این نوشته‌ها باید به دست دیگران برسد و برای این موضوع باید فکری کرد. در حقیقت نویسندگان باید به مرحله بعد از نوشتن کتاب خود نیز فکر کنند و راه‌های بازاریابی کتابشان را نیز بدانند. در این کتاب نکته‌های ضروری برای بازاریابی کتاب و فروش بیشتر آن ارائه شده که مهمترین آن‌ها را در زیر می‌خوانید

راه‌های ارتباط با دیگران را بشناسید
شاید در امور بازاریابی اشیاء و کالاهای دیگر لازم باشد از روحیه برونگرایی برخوردار باشید ولی در مورد کتاب لزوماً وضع چنین نیست. در بازاریابی کتاب لازم نیست مثل دوره‌گردها برای جلب مشتری داد بزنید و یا هر کاری که برای فروش کالای مورد نظر لازم است. در بازاریابی کتاب قبل از هرچیز باید بدانید مخاطب چه چیزی دوست دارد بخواند. نویسنده قبل از اینکه مهارت نوشتن داشته باشد باید مهارت گوش کردن داشته باشد. یعنی باید نیازها و علاقه‌های آنها را گوش کنید و بر اساس آن‌ها بنویسید. کافی است افراد دیگر بدانند کتابی بر اساس علایق و آرزوهای آن‌ها نوشته‌اید. همین مسئله کافی است و در اصل شما اولین مرحله برای فروش کتاب خود را برداشته‌اید

منطقه ارتباط خود را گسترش دهید
به عنوان یک نویسنده که احتمالاً روحیه منزوی نیز دارید بهتر است از ابزارهای دنیای جدید برای ارتباط با دیگران استفاده کنید. شبکه‌های اجتماعی بهترین وسیله برای این کار هستند. در این شبکه‌ها از همان ابتدا سراغ بیان و اظهارنظر درباره خودتان نکنید. قبل از اینکه به دیگران بگویید چه نوشته و چه فکری دارید، درباره نوشته‌ها و افکار آنها نظر بدهید و ارتباط خود را بیشتر کنید. وقتی دایره دوستان مجازی شما بیشتر شوند به همان اندازه راحت‌تر می‌توانید به دیگران بگویید که مثلاً یک نویسنده هستید یا یک رمان نوشته‌اید که می‌خواهید نظر آنها را درباره آن بدانید. خب بازاریابی در حقیقت از اینجا شروع شده است. اگر وبلاگ یا سایت اینترنتی دارید بهتر است با دیگر نویسندگان نیز ارتباط برقرار کنید و از شبکه‌ دوستان آن‌ها نیز برای تبلیغ اثر خودتان استفاده کنید

بله گفتن را تمرین کنید
این مورد خیلی ساده است. در مقابل فرصت‌هایی که احتمالاً برای شما پیش می‌آیند خیلی مقاومت نکنید و از آن‌ها چالشی بزرگ نسازید. همیشه به یاد داشته باشید که فرصت‌ها برای نویسندگان نیز یک بار فراهم می‌شود پس بهتر است بله گفتن را تمرین کنید. دعوت دوستان یا انجمن‌های ادبی و هنری فرصت خوبی برای بازاریابی و تبلیغ کتاب و نوشته‌هایتان است. حتی به هم‌نشینی‌های دوستانه خود را به عنوان یک فرصت برای بازاریابی کتاب خود نگاه کنید

انگیزه لازم را برای ادامه کار پیدا کنید
موردی آخری که باید نویسنده‌ها درباره زمان بعد از اتمام کتابشان بدانند این است که شما در یک جامعه انسانی زندگی می‌کنید. بهتر است انگیزه لازم برای معرفی کتاب خود را در میان افراد دیگر پیدا کنید. یادتان باشد وقتی انگیزه بزرگتر از ترس‌ یا احساس خجالت در جمع باشد، مطمئن باشید موفق خواهید شد. پس هر شخصی باید انگیزه لازم را در زندگی خود ایجاد کند و آن را پرورش دهد طوری که بزرگ‌تر از ترس‌هایش شود
 

 

به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایبنا امیر علی‌بیک؛ مدیر انتشارات مروارید با تاکید بر بهبود وضعیت فروش نمایشگاه با توجه به جابه‌جایی محل برگزاری بزرگترین رویداد فرهنگی کشور بیان کرد: سی‌‌و‌‌یکمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران با توجه به میزبانی مصلا از ناشران از نظر فروش و استقبال مخاطبان در مقایسه با دوره قبل که در شهر آفتاب حضور داشتیم مطلوب‌تر‌ بود.

وی ادامه داد: تمهیدات مسئولان برگزاری موجب شد تا تعداد مراجعان افزایش پیدا کند و ناشرانی هم که به اصطلاح کتاب خوب داشتند، شاهد استقبال بازدید‌کنندگان بودند. در حالی‌که به نظر می‌رسد با توجه به مولفه افزایش قیمت، اگر این دوره نیز در شهرآفتاب برگزار می‌شد به احتمال زیاد با افت فروش و کاهش میزان استقبال مواجه می‌شدیم.

علی‌بیک با اشاره به دیدگاه برخی از ناشران درباره نبود شبکه توزیع کتاب، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دلایل استقبال مردم از نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران گفت: نبود شبکه توزیع کتاب در کشور صحبت خلاف واقعی است. ناشر اولی‌ها چندان از سوی توزیع‌کنندگان مورد توجه قرار نمی‌گیرند، علاوه براین شهر کتاب‌ها که بخش قابل‌توجهی از جریان عرضه را در دست دارند، معمولا به تعدادی نشر خاص می‌پردازند؛ به‌عبارت دیگر با مراکز پخش معدودی همکاری دارند و کتاب‌ها به‌طور مبادله عرضه می‌شوند. کتابفروشی‌ها نیز در این وضعیت دچار بیماری می‌شوند که نیازمند بررسی ریشه‌ای است.     

این فعال حوزه نشر با تاکید بر لزوم اهمیت نگاه ریشه‌ای به وضعیت توزیع کتاب افزود: بیشتر شهر‌کتاب‌ها در اختیار چند ناشر معدودند و با توزیع کننده در قالب مبادله‌ای فعالیت می‌کنند. کتاب‌های این دسته از ناشران بیشتر دیده می‌شود. ناشران نو‌‌پا نیز در این شرایط دیده نمی‌شوند هرچند که در این بین ناشران خوبی فعالیت می‌کنند.  

علی‌بیک درباره مهم‌ترین آسیب نبود شبکه جامع توزیع کتاب بیان کرد: جنبه‌های مختلفی را برای شناسایی آسیب‌های نبود شبکه توزیع کتاب می‌توان برشمرد؛ به‌عنوان مثال با توجه به افزایش قیمت کتاب و فضای محدود کتابفروشی‌ها، چند سال پیش، ایده کتاب امانی را پیشنهاد کردم، البته چندان عملی نشد. مسائل متعددی در این زمینه قابل بررسی و یکی از مهم‌ترین‌ آن‌ها حفظ فعالیت کتابفروشان در گردونه نشر است.

وی با تاکید بر اهمیت حفظ جایگاه کتابفروشی در چرخه نشر افزود: ناشران بسیاری از قابلیت‌های فضای مجازی برای معرفی، عرضه و فروش کتاب‌های خود استفاده می‌کنند که البته طبیعی است که حلقه پیوسته ناشر، توزیع‌کننده و کتابفروش را از بین می‌برد.

این عضو مجموعه نشر مروارید با بیان این مطلب که فعالیت در حوزه نشر توجیه اقتصادی ندارد گفت: کتابفروش باید حداقل 400 تا 500 میلیون تومان کتاب در فروشگاه داشته باشد تا بتواند پاسخگویی هزینه‌های خود باشد. کالای کتاب نه‌تنها ارزش افزوده ندارد، بلکه با 20 تا 30 درصد خرید کتابفروش نمی‌توان به وجه نقد رسید؛ بنابراین جدا از ارزش معنوی، کتاب از نظر مادی چندان ارزش سرمایه‌گذاری ندارد.

به گفته علی‌بیک، با توجه به خواب مالی قابل توجه کتاب و از سوی دیگر نداشتن ارزش افزوده، با شوک‌های مختلف مانند قیمت کاغذ، توجه روز افزون مخاطب به فضای مجازی و شبکه‌های ماهواره‌ای و گوشی‌های همراه هوشمند به‌عنوان عوامل موثر در کاهش توجه به کتاب، کتابفروش توجیهی برای سرمایه‌گذاری نمی‌بیند.

مدیر انتشارات مروارید درباره رونق کتابفروشی‌ها در کشور‌های پیشرفته با وجود ظهور فناوری‌های نوین بیان کرد: تا زمانی که نیاز به کتابخوانی در قشر کودک و نوجوان مانند خوردن و خوابیدن و ورزش کردن ایجاد نشود، کتاب روز‌به روز مهجور‌تر می‌شود. متاسفانه گرایش به کتاب‌های روان‌شناسی، درسی و کمک درسی، کتاب‌هایی که مخاطب مجبور به خرید آن‌هاست در حال افزایش است.

وی ادامه داد: قشر کتابخوان ما جزو طبقه متوسط جامعه است و با توجه به انواع فشار‌های اقتصادی از‌جمله کاهش درآمد‌ها و افزایش قیمت کتاب، شاهد ریزش جمعیت این قشر هستیم. فشار‌های اقتصادی از یک سو وتلاش برای تهیه اقلام زندگی مانند، گازنبری عمل می‌کنند و به اقتصاد و گردش مالی صنعت نشر فشار می‌آورد.

مقانلو؛ مدیر گروه ترجمه انتشارات جدید ساپرا با اعلام خبر افتتاح رسمی نخستین فروشگاه کتاب این نشر گفت: تاسیس کتابفروشی و اصولا ورود به عرصه نشر کتاب ریسک به حساب می‌آید بنابراین عشق به فرهنگ و ایمان به هدف، قوی‌ترین انگیزه انجام این نوع فعالیت‌‌هاست.

وی درباره همکاری‌اش با انتشارات ساپرا عنوان کرد: این انتشارات تازه تاسیس با مدیریت ایرج پاکرو از پیشکسوتان صنعت چاپ روزنامه در ایران پایه‌‌گذاری شده که بعد از سال‌ها فعالیت موفق و گسترده در این حوزه به عرصه نشر کتاب نیز ورود کرده‌ است. من نیز در حال حاضر به دعوت این پیشکسوت صنعت چاپ، به‌عنوان مدیر گروه بخش ترجمه انتشارات ساترا فعالیت می‌کنم.

وی با بیان این مطلب که انتشارات ساپرا فعلا تمرکز خود را صرفا بر ترجمه آثار مهم گذاشته است، افزود: قدم‌‌های قابل توجهی در زمینه خرید کپی‌رایت و ترجمه و نشر کتاب‌های خارجی برداشته‌ایم؛ به‌عنوان مثال از ناشران ترکیه حق رایت چهارعنوان کتاب را خریداری کرده و در حال مذاکره با ناشرانی از کشور‌های اروپایی، عربی و کره‌جنوبی هستیم.

مقانلو درباره اهداف بخش ترجمه انتشارات ساپرا ادامه داد: بخش ترجمه انتشارات در حال سرمایه‌گذاری جدی در حوزه ادبیات داستانی کودک و نوجوان است. همچنین ترجمه کتاب‌هایی در حوزه مدیریت و سبک زندگی و برخی از کتاب‌های هنری نیز از اهداف بخش ترجمه انتشارات ساپراست. و خبر خوش این که چند قرارداد ترجمه رمان و مجموعه داستان بزرگسال نیز با دوستان مترجم منعقد شده بنابراین وارد حوزه ادبیات بزرگسالان نیز شده‌ایم.

مترجم «آشنایی با همینگوی» با اشاره به همکاریش با مجموعه انتشاراتی ساپرا و درباره تاسیس و بازگشائی چندمرحله‌ای سه کتابفروشی اختصاصی این نشر، گفت: مدیریت ساپرا با دو هدف توسعه و تشویق فرهنگ کتابخوانی و نیز ایجاد کتابفروشی‌های مدرن و خاص برای معرفی بهتر محصولات فرهنگی ساپرا، یکی از کتابفروشی‌های خود را در منطقه سعادت‌آباد  تاسیس و فعالیت خود را آغاز کرده است. هرچند که کتابفروشی هنوز با مراسم افتتاحیه رسمی فعالیتش را اعلام نکرده اما به گفته مدیریت این فروشگاه با استقبال خوب مردم منطقه روبرو شده که نشان‌دهنده اهمیت تاسیس کتابفروشی‌ها در مناطق مختلف است، آن هم در شرایطی که شاهد اخبار بسته شدن برخی کتابفروشی‌ها هستیم. این ریسک فرهنگی صرفا از علاقه و عزم راسخ مدیر این نشر نسبت به امر کتابخوانی نشات می‌گیرد.

به گفته مقانلو، قراردادهای زیادی با مترجمان مختلف بسته شده، چندین کار در مراحل اداری ارشاد است و بسیاری از کتاب‌ها نیز در مراحل آماده‌‌سازی برای انتشار قرار دارند.

او افزود: با تیم متنوع و خوبی از همکاران مجرب و تازه‌نفس کار می‌کنیم، ویراستاران حرفه‌ای داریم و به تولید کتاب‌های با کیفیت امیدواریم.

نویسنده «آن‌ها کم از ماهی‌ها نداشتند» برنده لوح تقدیر از جایزه ادبی مهرگان ادب، درباره همکاری سایر ناشران با کتابفروشی انتشارات ساپرا بیان کرد: فعلا کتاب‌های چند ناشر مطرح از‌جمله نیماژ، شمع‌ومه و پریان و چندین نشر دیگر در این کتابفروشی عرضه می‌شود که به تدریج عناوین سایر ناشران نیز افزایش خواهد یافت.

مقانلو با اعلام احتمال برگزاری یک مراسم رسمی برای معرفی این شعبه  و کتابفروشی‌های دیگر ساپرا بعد از ماه مبارک رمضان، با حضور اهالی نشر و ادبیات، افزود: نشست‌های ماهانه نقد بررسی کتاب پیش‌بینی شده تا علاوه بر فروش کتاب و لوازم التحریر و لوازم هنری، این کتابفروشی به پاتوقی امن و فرهنگی برای دورهمی‌های فرهنگی ازجمله جلسات رونمائی و نقد کتاب تبدیل شود، رویکردی که برای سایر شعبات ساپرا نیز در نظر گرفته شده است.

این داستان نویس و استاد دانشگاه درباره شرایط فعالیت فرهنگی به‌ویژه تاسیس کتابفروشی در شرایط فعلی نشر کشور ادامه داد: نه‌تنها تاسیس کتابفروشی بلکه اصولا ورود به عرصه نشر کتاب ریسک به حساب می‌آید بنابراین عشق به فرهنگ و ایمان به هدف، قوی‌ترین انگیزه انجام این نوع فعالیت‌‌هاست. بازگشت سرمایه در خیلی حوزه‌های دیگرسریع‌تر و مطمئن‌تر است، در حالی‌که سود صنعت نشر و به خصوص کتابفروشی، دیرتر و نامطمئن‌تر خواهد بود.

این نویسنده اعتماد مدیریت به نیروی‌ انسانی متخصص و کارآمد، و گزینش همکاران مجرب را از دیگر پشتوانه‌های آغاز فعالیت نشر ساپرا و تاسیس کتابفروشی‌های این نشر دانست.