حکومت دلار در بازار تولید و بسته‎بندی

صنعت چاپ و بستهبندی جزو سه صنعت اول دنیا از نظر اشتغال و گردش مالی محسوب می‌شود، نبود سیاست‏گذاری‏های مناسب سبب شده تا پتانسیل‌های موجود در این صنعت خصوصا در بخش بسته‌بندی کشور نتواند در مسیر توسعه حرکت کند.

نقش صنعت چاپ در حمایت از کالاهای ایرانی دریکی از زیرمجموعه‌ها یعنی حوزهی بسته‌بندی تبلور ویژه‏ای پیدا می‏کند، بسته‌بندی در ایران یکی از پتانسیل‏هایی بوده که تابه‌حال نادیده انگاشته شده است.

هم‌اکنون آمارهای سرسام‌آوری از صادرات مواد غذایی و تولیدات داخلی به گوش می‏رسد که به‌صورت فله‏ای و بدون  بسته‌بندی به خارج از کشور صادر می‏شود. محصولاتی همچون پسته، زعفران، خرما، گردو، کشمش و ... که در ایران و دنیا منحصربه‌فردند و در خارج از مرزها با نام برندهای خارجی شناخته می‏شوند.

امتیازها و فرصت‏هایی که به دلیل بی‌توجهی و کم‌اهمیت شمردن بسته‌بندی در ایران از بین می‌روند، استفاده از پتانسیل‏های موجود در صنعت چاپ و بسته‌بندی افق‌های روشنی از توسعه را پیش روی تولیدات ملی قرار می‌دهد و برای این کالاها ارزش‌افزوده بالایی ایجاد می‌کند.

بی‌شک دلیل این امر در عدم اطلاعات کافی برخی تولیدکنندگان و گاهی ارتباط بسیار زیاد آنان با بخش بسته‌بندی‏ در کشور ترکیه است.

 

نباید فراموش کنیم که حمایت از تولید و توجه به بازارهای داخل و خارج متضمن کیفیت تولیدات، مدیریت و ثبات نرخ ارز است.

بنابراین مکانیزم مؤثر و کامل برای حمایت از کالای داخلی، سیاست‏هایی است که ابتدا انگیزهی تولیدکننده را تحریک و سپس زمینه را برای حضور کالاهای تولید داخل و صادرات به خارج از مرزها فراهم کند. برنامه‌های تجاری که به‌منظور حمایت از تولیدات، طراحی و بسته‌بندی هدف‌گذاری شود بسیار ضروریاند. به‌بیان‌دیگر، صنعت برای توسعه نیازمند ثبات و حمایت واقعی است.

 

محصولات منحصربه‌فرد؛ صادرات منحصربه‌فرد

کارشناسان اقتصادی اعتقاد دارند، صنعت بسته‌بندی نقش ویژه‌ای در توسعهی صادرات کشور دارد، صنعت چاپ و بسته‌بندی در همهی عرصه‌های اقتصادی، فرهنگی و توسعهی امور اجتماعی نقش ویژه‌ای دارد اما نکته‌ای که در اقتصاد ما مؤثر است، این است که در صادرات غیرنفتی محصولات باکیفیت و منحصربه‌فردی داریم که می‌توانند ارزش‌افزوده به همراه داشته باشند اما به دلیل بی‌توجهی به نوع بسته‌بندی و کیفیت پایین بسته‌بندی نمی‌توانند درآمدزایی مناسبی را به همراه داشته باشند.

 محصولاتی مانند خرما، زعفران و انجیر ازجمله محصولات مرغوب ایرانی هستند که از بسته‌بندی مناسبی برخوردار نیستند و فاقد ارزش‌افزوده‌ای هستند که می‌توانند برای صنعت به همراه داشته باشند.

نباید فراموش کرد که اروپا به دنبال بازارهای نوظهور در خاورمیانه است و ایران بازاری است که پتانسیل خوبی در صنعت چاپ و بسته‌بندی دارد. توسعه‎‎ی صنعت چاپ فرصتی برای افزایش تولیدات ملی، صادرات و ارزآوری در کشور است.

سیاست‌گذاری در جهت افزایش کیفیت

مدیر چاپخانهی «نور حکمت» در این زمینه می‏گوید: صنعت چاپ صنعتی تأثیرگذار در حوزهی تولید محسوب می‌شود؛ بدین ترتیب سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری درست در نحوه‌ی بسته‌بندی در کنار کیفیت کالاهای ملی، اهرمی تأثیرگذار در حمایت از تولید داخلی شناخته می‏شود .

 

کیفیت، ضامن موفقیت فروش کالا

حمید غفاری، مدیر چاپ «نور حکمت»، در این باره می‌افزاید: زمانی می‏توانیم حمایت از کالای ایرانی را به یک فرهنگ تبدیل کنیم که کیفیت را نیز دست‌مایهی این تلاش قرار دهیم.

تجربه نشان داده تأثیر بصری کالاهای تولیدشده نقش فراوانی در جذب مصرف‌کنندگان دارد، تغییر در رویکرد تولیدات چاپی و توجه به بسته‌بندی‌های جذاب، خود به‌تنهایی حمایت از کالای ایرانی را در پی دارد.

سهم اندک تولیدات چاپی ریشه در رویه‏ها و عدم همگرایی اعضاء دارد. با توجه به این موضوع تنها زمانی می‏توان  زیرساخت‏ها را اصلاح و در میسر توسعه حرکت کرد که چالش‏ها هم‌صدا مطرح شوند و دستگاه‏های مرتبط (وزارتخانهی صنعت، معدن و تجارت، وزارتخانهی ارشاد اسلامی، امور مالیاتی و سازمان تأمین اجتماعی) در جهت حل مشکلات اقدام کنند.

 

بستهبندی ایران و رقابت جهانی

حسین احمدی، مدیرعامل صنایع چاپ مادرول با اشاره به ظرفیت‏های داخل ایران در حوزهی بسته‌بندی و لیبل می‌گوید: هم‌اکنون ماشین‌آلات و دستگاه‏های مناسبی در زمینهی تولید بسته‌بندی در کشور وجود دارد.

وی ادامه می‏دهد: بسته‌بندی در ایران چه از بعد کیفی و چه از بعد کمی توانایی رقابت در بازارهای بین‌المللی را دارد.

وی عدم نظارت بر واردات کالاهای‌چاپی را زمینه‌ساز کم‌رنگ شدن توان تولید داخلی و چاپی می‏داند و می‏افزاید: واردات کالاهای چاپی بازار را برای تولیدکننده ناامن کرده این در حالی ‌است که طی این سال‏های گذشته هیچ‌گونه برنامه‏ریزی و نظارت مستقیمی بر واردات وجود نداشته است.

مدیرعامل صنایع چاپ مادرول اظهار‏ می‏کند: ماشین‌آلات واردشده در ایران به‌روز است ولی نبود تقاضا سبب شده تا از این توان، استفادهی لازم انجام نشود.

احمدی بیان می‌کند: نبود نظارت کافی و عدم وجود نیازسنجی طی این سال‏ها سبب شده تا آمار دقیقی از وجود ماشین‌آلات بسته‌بندی در ایران وجود نداشته باشد از سوی دیگر آماری مبنی بر نیاز ماشین‌آلات جعبهسازی وجود ندارد و درعین‌حال اطلاعات درستی از میزان کاغذ و مقوا برای بسته‌بندی نیز در دسترس نیست.

نباید از نظر دور داشت که یکی از عواملی که به صنعت چاپ لطمه می‏زند عدم توجه به پتانسیل‏ها و نیازها داخلی است، لذا نبود ارزیابی مناسب و اطلاعات ازجمله ملزومات صنعت چاپ محسوب می‏شود.

قطعاً برای تدوین یک برنامه‌ریزی مناسب علاوه بر زیرساخت‌ها نیازمند اطلاعات همه‌جانبه هستیم تا سرفصل‌های مناسبی در چهارچوب معین شکل بگیرد.

 

نیازسنجی حلقهی مفقودهی صنعت چاپ

عدم توجه به پتانسیل‏ها و میزان ظرفیت‏های موجود یکی از نقاط ضعف صنعت چاپ است که صدمات جبران‌ناپذیری را به این بخش وارد کرده به همین منظور نیازسنجی، توجه به توانایی ماشین‌آلات داخلی و جلوگیری از واردات بی‌رویه یک الزام برای توسعه در این صنعت به‎شمار می‌رود.

هم‌اکنون در کشور ماشین‌آلاتی وجود دارند که با آخرین فنّاوری روز دنیا برابری می‏کنند اما عدم وجود سفارش‌ها و کمبود تقاضای کار سبب شده تا این فناوری به فعالیت نپردازد.

مشکل اصلی این است واردات ماشین‌آلات چاپ و بسته‌بندی به میزان افزایش واحدهای تولیدی نبوده و در نتیجه درخواست برای بسته‌بندی بسیار کمرنگ ‌شده است.

این عدم توازن در عرضه تقاضا سبب ایجاد چالش‏های بعدی در صنعت چاپ‌ شده و سبب مشکلاتی همچون شکست قیمت‏ها برای کسب بازار بیشتر شده است، سودی که در درازمدت ضرردهی همهی هم‌صنفان را به ارمغان می‌آورد.

نوسازی ناوگان مجموعه‏های چاپی به‎جای واردکردن ماشین‌آلات ارزان چینی، راهکاری تأثیرگذار است که می‏تواند دستاوردهای چشم‏گیری برای صنعت چاپ به دنبال داشته باشد.

علت مشکلات موجود در صنعت چاپ ورود افراد غیرحرفه‌ای به این صنف است. آنان بدون اطلاعات کافی اقدام به فعالیت‏ و واردات کالاهایی می‏کنند که عواقب آن ضررهای جبران‌ناپذیری را برای این صنف به همراه دارد.

اگر کشور ترکیه توانسته بازار بسته‏بندی و چاپ را در منطقه به دست بگیرد دلیل آن دیپلماسی توانمند این کشور است که تا قلب کشورهایی همچون پاکستان و افغانستان نیز راه باز کرده است.

توسعهی صادرات نیازمند سازوکارهای خاص خود است. ابتدا باید بازارهای هدف را از طریق روابط دیپلماتیک شناسایی کنیم و سپس برنامه‏ریزی لازم را برای آن بازار در دستور کار  قرار دهیم. هرچند اتحادیهی صادرکنندگان گام‏هایی را در این زمینه برداشته‏ است اما نیازمند سازوکارهای قوی‌تری هستیم.

گزینهی اساسی در صنعت چاپ ایجاد اعتماد از سوی دولت برای تولیدکنندگان است که این امر جز با ایجاد ثبات در قیمت ارز محقق نمی‏شود؛ در این راستا، چنانچه یک تولیدکننده بداند که تا پایان سال می‏تواند از ارزی با قیمت ثابت استفاده کند قطعاً نگران نوسان بازار نبوده و تمام تلاش خود را منحصر به تولیدی باکیفیت می‏کند.

این راهبرد راهگشاست و در درازمدت رشد صنعت را در پی‌خواهد داشت. نوسانات اخیر زمینه‏ساز ناآرامی در بازار بوده و تولیدکننده را با مشکلات متعددی روبه‏رو می‏کند، همین امر تمام صنایع را در برگرفته و آنان را از بازار تولید و رقابت دور کرده است.

اگر به دنبال ایجاد حمایت از تولید ملی هستیم ابتدا باید راهی برای ثبات ارز بیابیم. به‌بیان‌دیگر ابتدا زیرساخت‌های لازم را برای تولید فراهم کنیم و سپس به دنبال سایر موانع در مسیر توسعه باشیم.

اگر نتوانسته‏ایم در بازار فروش کالاهای تولیدی مانند زعفران یا انار موفق عمل کنیم این ناتوانی به نوع شناخت ما از بازاریابی بین‏المللی برمی‌گردد؛ درعین‌حال مشترییابی در ایران نتوانسته رشد کند و این امر تأثیر مستقیمی بر صادرات گذاشته است.

ایران می‏تواند در حوزهی بسته‏بندی و جعبهسازی بسیار موفق عمل کند اما برخی کاستی‌ها و سستی در برخی سرفصل‌ها اجازهی توسعه را نداده است.

اگر در صادرات خشکبار و بحث بازاریابی درست عمل نکنیم، اگر نتوانیم برندسازی کنیم و خود را در سطح دنیا مطرح کنیم نمی‏توانیم به جایگاه واقعی صادرات برسیم.

 

صنعت چاپ وابسته به واردات

هر محصولی که تولید می‏شود اعم از شوینده‌ها، لوازم بهداشتی و آرایشی یا حتی برخی اقلام که پشت ویترین برای مشتری عرضه می‏شوند بیانگر نقش پررنگ صنعت چاپ در هر کشور است که عموماً در غالب لیبل یا بروشور یا چاپ بر روی اشیا ثبت‌ شده است.

بسته‏بندی در بسیاری از موارد از خود کالا بیشتر دیده می‏شود. چه‌بسا بسیاری از کالاهای تولیدی که کیفیت خوبی ندارند ولی با کمک بسته‌بندی توجه مصرف‌کنندگان را به خود جلب می‌کنند. چاپ کالایی است که در کنار تمام محصولات تولیدی و صنعتی وجود دارد. متأسفانه صنعت چاپ وابستگی شدید به واردات دارد. مواد اولیهی لوازم چاپ، مرکب و ماشین‌آلات و حتی کاغذ نیازمند واردات هستند. هرگونه تغییر در قیمت دلار به ‌منزلهی تغییر در تمام سطوح تولید بوده و در پایان این تنش به مصرفکننده صدمه وارد می‏کند.

همه بخش‏های زیر مجموعهی چاپ به واردات وابسته هستند، از مرکب و پیگمنت‏ها تا سابلایرها مستقیما وارد می شوند در بخش بسته‌بندی و لیبل‏های نیز بیشتر مواد اولیه همچون سطوح رویه،  فیلم، سیلیکون‏ها و لمینت‏ها وارداتی هستند، این مسئله تأثیر انکارناپذیری بر قیمت تمام‌شدهی کالا دارد.

بدین ترتیب، دلار بر قیمت تمام‌شدهی محصولات چاپی به‌شدت تأثیر می‏گذارد. دلار امسال از سوی دولت 4200 اعلام شده است. درحالی‌که قیمت دلار در سال گذشته  حدود 3200 بود و در روزهای انتهایی سال  به 3800 رسید. همهی این موارد حکایت از نوسانات ارزی و بی‌اعتمادی تولیدکنندگان دارد.

مدیرعامل صنایع چاپ مادرول اظهار می‏کند: تأثیر این نوسانات در کاغذ، جوهر، فویل آلومینیومی و حوزهی بسته‌بندی کاملاً محسوس است و تنش‌های ناشی از این تغییرات را به مصرف‌کننده که در انتهای چرخهی اقتصادی است انتقال می‎دهد.

احمدی ابراز می‏کند: نباید فراموش کرد که حمایت از کالای ایرانی زمانی چهرهی اجرایی به خود می‏گیرد که بستری از زیرساخت‌ها و برنامه‌های تخصصی در نظر گرفته شود. لذا این امر نیازمند تدابیری از سوی دولت است. نکتهی قابل‌تأمل این است که ایجاد آرامش در بازار سبب می‏شود تا تولیدکننده در فضای مطلوب به تولید بپردازد.

 

واردات ممنوع

وی بیان می‏کند: نکتهی اساسی در اینجاست که ورود بی‏رویهی کالاهای غیرضروری زمینهی سقوط تولیدات داخلی را فراهم کرده و بی‌توجهی مسئولین به این امر دامن زده است. واردات نامعقول سیلی سختی بر چهره تولید داخلی زده است.

واردات کمر تولیدات داخلی را شکسته است. تولیدکننده و یا چاپخانه دار نیازمند حمایتهایی از جنس تعرفه‌های گمرکی بر واردات است. زیرا تولید کنند تنها با 50 درصد توان خود در حال فعالیت است.

خیانت به تولید

بحث کنترل واردات یک مسئلهی بسیار مهم و ضروری است. عدم توجه به نحوه‎ی ورود بسیاری از این کالاها از مبادی غیرقانونی که مشخص نیست با چه ارزی به بازارهای داخلی راه پیداکرده‌اند به ‌نوعی خیانت به تولیدات داخلی محسوب می‏شود.

آخرین آمار ارائه‌شده نشان می‏دهد ارزش کالاهای قاچاق در سال گذشته حدود 15 تا 25 میلیون دلار بوده است و این ارقام یعنی نابودی همین میزان تولید در داخل کشور. بنابراین قاچاق و واردات دو گزینهی خطرناک در کشورند که علاوه بر ضربه به اقتصاد با شعار حمایت از تولید ملی نیز در تضادند.

 

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در یکشنبه, 30 ارديبهشت 1397 ساعت 06:41
  • اندازه قلم