نماینده رسمی سازمان جهانی بسته بندی گفت: با برگزاری دوره های آموزشی تخصصی و به اشتراک گذاشتن دانش و تجارب جهانی برای ارتقاء صنعت بسته بندی کشورهای تولیدکننده برنامه ریزی کرده ایم.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از مهر، کیشان سینک نماینده رسمی سازمان جهانی بسته بندی در جلسه اقتصاد مقاومتی استان قزوین گفت: کارهایی که این سازمان انجام می دهد می تواند به اقتصاد کشورها کمک کرده و آنها را در مسیر بازرگانی و تجاری راهنمایی کند.

وی بیان کرد: سازمان جهانی بسته بندی در سال ۱۹۶۸ میلادی در توکیو تاسیس شد و با ۵۰ سال سابقه توانسته هر دوسال جلساتی در کشور استرالیا برگزار کرده و تجارب خود را منتقل کند.

کیشان سینک تصریح کرد: مهمترین هدف سازمان، جمع کردن کشورهای بیشتر برای به اشتراک گداشتن دانش و آموخته های خود در صنعت بسته بندی است و تاکنون ۵۲ کشور از شش قاره جهان از جمله ایران در آن عضو شده اند.

وی گفت: بسته بندی مهمتربن بخش تولید و صادرات است و هر کالایی که تولید می شود برای فروش خود در داخل و خارج از کشور به بسته بندی مناسب نیاز دارد.

کیشان سینک بیان کرد: صنعت بسته بندی در تولید ناخالص داخلی بسیار تاثیرگذار است و به همین دلیل به اشتراک گذاشتن دانش آن در میان کشورها بسیار اهمیت دارد.

وی اضافه کرد: این سازمان غیرانتفاعی است و دانش خود را با همه کشورهای عضو به اشتراک می گذارد و حامی رشد کشورهاست و آموزش در مناطق مختلف جهان را سرلوحه کار خود قرار داده است.

نماینده سازمان جهانی بسته بندی در ادامه گفت: با کمتربن مواد و هزبنه باید بهترین بسته بندی را ارائه کنیم و ایران با فرصت های بزرگی که برای صادرات محصولاتی مانند برنج، میوه، انگور و زعفران دارد ما آماده ایم بهتربن ایده ها و راه حل های خود در صنعت بسته بندی را با شما به اشتراک بگذاریم تا در این عرصه استفاده لازم را از این دانش جهانی داشته باشید و به محیط زیست خود هم خدمت کنید.

وی اضافه کرد: زمین ظرفیت های محدودی دارد و باید ضمن صیانت از منابع موجود در آن برخی از مواد مصرف شده را دوباره به چرخه تولید و مصرف برگردانیم تا استفاده بهینه شود.

کیشان سینگ بیان کرد: اگر بعد از تولید و مصرف بازیافت داشته باشیم تا در فاز دیگری استفاده شود می توانیم صرفه جویی قابل توجهی کنیم برای نمونه قوطی های فلزی نوشیدنی اگر بازیافت و از زباله جدا شود در همان صنعت یا خودروسازی قابل استفاده مجدد است.

وی افزود: باید نققش خود را به عنوان تولیدکننده مسئولیت پذیر نشان دهیم تا نسل های آینده زمینی سالم داشته باشند و سازمان جهانی بسته بندی با آموزش های تخصصی تلاش میکند بیاموزد چطور میتوان از مواد بازیافتی استفاده دوباره و یا حداقل بازگردانی کرد.

سفیر کیفیت و امنیت غذا در سازمان جهانی بسته بندی اظهارداشت: کشورهایی مانتد چین امروزه مواد غیر قابل استفاده را برای تولید انرژی بکار می گیرند و در نروژ به دلیل سرمای زیاد از این مواد برای تولید انرژی گرمایشی در کف خانه ها استفاده می کنند و یکی از هدفهای ما این است که زباله های غیر قابل استفاده را به برخی مناطق جهان که می تواند کاربرد داشته باشد منتقل کنیم.

وی گفت: می خواهیم نیاز آموزشی کشورها را شناسایی کرده و بر ان اساس برنامه آموزشی طراحی و اجرا کنیم و امروز با داشتن تجربه و دانش کافی در سازمان می توانیم دانش این صنعت رابخوبی به کشورها منتقل کنیم.

کیشان سینک یادآورشد: در روشهای چاپ، بارکد، چاپ دیجیتال و سیلک اسکرین، چاپ روی سطوح غیر معمول تجربه داریم و آموزش زنجیره تامین را با ارائه گواهی رسمی بین المللی در سه سطح پیش بینی کرده ایم و در زمینه مهندسی مجدد صنعتی با روشهای خاص هم اقدام کرده ایم.

وی گفت: پایداری محیط زیست و چرخه اقتصادی و امنیت غذایی از بخشهای مهم است زیرا در حال حاضر در جهان ۳۲ درصد مواد غذایی در مسیر تولید تا مصرف هدر می رود که بسته بندی می تواند بخشی از آن را جبران کند.

 

عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس با ابراز تاسف از وضعیت نامناسب صنعت بسته بندی افزود: با وجود اینکه محصولات زیادی داریم که قابلیت عرضه در بازارهای جهانی را دارند اما به دلیل بی کیفیتی صنایع بسته بندی، قدرت رقابت با دیگر کشورهای دنیا را نداریم.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از خانه ملت، حبیب الله نیکزادی پناه، با اشاره به اینکه در فرایند تولید چیزی عاید کشاورز نمی شود، خاطرنشان کرد: بیشترین سود همیشه عاید کسانی می شود که در موضوع تبدیل و فناوری فعالیت می کنند و کشاورز معمولا سود زیادی نمی برد.

 

از دست دادن قدرت رقابت با سایر کشورها

نماینده مردم بم در مجلس شورای اسلامی، افزود: چون در صنعت بسته بندی نتوانسته ایم پیشرفت زیادی داشته باشیم، کشورهای رقیب می کوشند از این موضوع سواستفاده کنند و سعی کنند بازار را خود به دست بگیرند، در واقع ما قدرت رقابت با دیگر کشورهای دنیا را نداریم. در واقع با وجود اینکه محصولات زیادی داریم که قابلیت عرضه در بازارهای جهانی را دارند اما به دلیل بی کیفیتی صنایع بسته بندی، قدرت رقابت با دیگر کشورهای دنیا را نداریم.

 

عدم عرضه محصول به صورت مستقیم

عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: متاسفانه در برخی اوقات نمی توانیم محصول را به صورت مستقیم عرضه کنیم و ناچاریم به صورت واسطه ای آن را در کشور دیگر و با برند دیگری به فروش برسانیم. برای مثال بسیاری از سرمایه گذاران از رفسنجان به چین رفته اند و با تاسیس کارخانه در این کشور، محصول پسته رفسنجان را در آنجا و با برند چین بسته بندی می کنند.

 

خشکسالی و شرایط جوی؛ دو عامل در کاهش تولید پسته

نیکزادی پناه با اشاره به تاثیر خشکسالی و شرایط جوی به عنوان دو عامل مهم در کاهش تولید محصول پسته در کشور، گفت: همان طور که می دانید شرایط زندگی و کشاورزی در کویر بسیار سخت است و با توجه به اینکه در کرمان بیش از 20 سال است که خشکسالی رخ داده عمده محصولات ما به خاطر شرایط جوی و خشکسالی از بین رفته و عملا امسال با کمبود پسته و افزایش قیمت در بازار روبرو هستیم.

 

نداشتن هوشیاری لازم و واگذاری بازار به دیگران

این نماینده مردم در مجلس دهم، با تاکید بر اینکه ما در سال های اخیر هوشیاری لازم را برای مطرح کردن پسته به عنوان برند در دنیا نداشته ایم، افزود: مسایلی از قبیل تحریم و فشار کشورهای خارجی باعث شده کشورهای دنیا تلاش کنند محصول ما را نخرند و با این کار هم بازارهای خارجی را خودشان به دست بگیرند و هم به ما خسارت وارد کنند.

 

رئیس انستیتو بسته بندی ایران و معاون سازمان صنایع کوچک با یادآوری اهمیت صنعت بسته بندی، لزوم فرهنگ سازی برای توجه بیشتر به بسته بندی کالاها شدند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از شبکه خبر، علی میرخان رئیس انستیتو بسته بندی ایران گفت: برای توجه به بسته بندی باید فرهنگ سازی کرد، زیرا صنعتکارات و تولیدکنندگان ما هنوز چنان که باید شاید از اهمیت بسته بندی آگاه نیستند.

میرخان با اشاره به سابقه بیش از 50 ساله صنعت بسته بندی در ایران افزود: صنعتگر و تولیدکننده نباید برای بسته بندی محاسبه اقتصادی کند و چون بسته بندی حلقه آخر تولید است به فکر صرفه جویی بیفتد، زیرا از عوامل موفقیت هرکالایی در بازار داخلی و خارجی بسته بندی مناسب ، شکیل و باکیفیت است.

 

لزوم فرهنگ سازی برای صنعت بسته بندی

رئیس انستیتو بسته بندی ایران گفت: با توجه به مشکلاتی که تولیدکنندگان و صنعتگران دارند از جمله بدهی به بانک ها، مسائل تامین اجتماعی، دارایی و کمبود نقدینگی، و نیز تلاطمات اقتصادی و افزایش 3 برابری هزینه ها؛  بانیان بسته بندی هم نمی توانند برنامه ریزی بلند مدت  داشته باشند و نیاز به حمایت ویژه وزارت صمت دارند.

میرخان با اشاره به اهمیت برگزاری نمایشگاه بسته بندی افزود: محور نمایشگاه امسال آموزشی است و تسهیلاتی برای اعزام تولیدکنندگان و صنعتگران متقاضی برای آموزش به خارج مانند کمک در تهیه ویزا پیش بینی شده است.  

فرشاد مقیمی معاون سازمان صنایع کوچک هم گفت: نمایشگاه یسته بندی برای آشنایی با فناوری های روز و جدید و نیز شیوه های نوین بسته بندی برگزار شده است.

 

لزوم فرهنگ سازی برای صنعت بسته بندی

مقیمی با اشاره به اهمیت صنعت بسته بندی افزود: برای نفوذ در بازار لزوما افزایش کیفیت تولید کافی نیست و بسته بندی خوب از کلیدهای موفقیت تولیدات در بازار است.

معاون سازمان صنایع کوچک گفت: باید برای توجه به صنعت بسته بندی و اهمیت آن فرهنگ سازی شود و رسانه ها در این زمینه می توانند کمک کنند.

مقیمی همچنین گفت: درباره بازار مقصد کالاها باید تحقیق کافی و دقیق صورت بگیرد، زیرا بر اساس این تحقیقات می توان بسته بندی مناسب هر بازار را از لحاظ نوع و شکل و ...شناخت.   

 

 بسته بندی های هوشمند از تکنولوژی های نوینی هستند که در سال های اخیر، گرایش روزافزون به آنها برای مواد غذایی مختلف از جمله گوشت و فرآورده های گوشتی را شاهد بوده ایم. این سیستم ها می توانند درک کننده، نشانگر و هشدار دهنده تغییرات کیفی محصول (غذا) طی زمان نگهداری و انبارداری باشند. از جمله ابزارهای مورد استفاده در بسته بندی های هوشمند به سه مورد میتوان اشاره کرد:

 

حسگرها (Sensors)

الف) حسگرهای گاز:

این ابزارها قادرند که با حس کردن گازهای حاصل از فساد میکروبی مانند گاز هیدروژن سولفید یا کربن دی اکسید یا آمین های فرار در فضای بسته های محتوی محصولات گوشتی، شروع فساد آن محصولات را درک کرده و هشدار دهند.

ب) حسگرهای زیستی:

مواد آلی مانند آنزیم ها، آنتی ژن ها، میکروب ها، هورمون ها و اسیدهای نوکلوئیک می توانند به عنوان گیرنده زیستی استفاده شوند. حس‌گرهای زیستی، توان تشخیص میکروارگانیسم های بیماری زا و تعیین سلامت یا عدم سلامت غذا را دارند.

 

شناساگرها (Indicators)

الف) شناساگرهای بی عیب بودن بسته بندی:

اغلب به عنوان بخشی از بسته‌بندی‌ها تحت اتمسفر تغییر یافته (MAP) به کار می روند، بروز نشت و روزنه در قسمت درزبندی شده بسته ها، از متداول ترین آسیب های وارده به بسته های حاوی محصولات گوشتی است، که شناساگرهای مذکور می توانند آن‌را تشخیص دهند.

ب) شناساگرهای تازگی محصول:

این دسته قادرند در مورد بروز تغییرات کیفی در محصول که حاصل از رشد میکروبی یا تغییرات شیمیایی(PH) است، آلارم دهند. از قبیل آمین های حاصل از فعالیت برخی از میکروارگانیسم ها (آمین های هیتسامین پوترسین تیرآمین و کاداورین ) و یا گاز هیدروژن سولفید (که غالباً از شکسته شدن اسید آمینه سیستئین به وجود می آید)

ج) شناساگرهای زمان- دما (TTI)

ابزاری هستند که تغییرات دمایی غذای بسته بندی شده را در طول زمان نگهداری نشان می دهند و به عبارت دیگر قادرند که تمام یا بخشی از سابقه دمایی مرتبط با یک محصول را بازتاب دهند.

 

برچسب های تشخیص با فرکانس رادیویی (RFID)

سیستم خودکار تعیین هویت است که شامل یک برچسب تشخیص با فرکانس رادیویی که در بسته بندی به کار می رود ( یک گیرنده- فرستنده کوچک و یک آنتن) می باشد. بر چسب های تشخیص با فرکانس رادیویی می توانند اطلاعات بسیار ساده مورد استفاده برای ردیابی محصول (مثلاً اعداد مربوط به تشخیص یا تعیین هویت محصول) را نگه دارند و در عین حال توانایی دارند که اطلاعات بسیار پیچیده تر، مثلاً با ظرفیت ذخیره سازی بیش از یک مگابایت را در مورد خصوصیاتی مانند دما، رطوبت نسبی، اطلاعات تغذیه ای، دستورالعمل پخت یا آماده سازی غذا و سایر اطلاعات را منتقل کنند.

به طور کلى در بسته بندی محصولات دو جنبه عمده زیر مورد توجه قرار مى گیرد:

 

کاربردى بودن

جذابیت

جنبه کاربردى بسته بندى، ناظر بر ویژگى هایى مثل حفاظت از محصول، سهولت استفاده از محصول و سهولت جابه جایى محصول است. جذابیت بسته بندی بر زیبایى شکل و رنگ و نوشتار آن دلالت مى کند.

طراح باید ابتدا تمام اطلاعات لازم درباره محصول، بازار، رقبا و کارفرما و را به دست آورد. این اطلاعات شامل بودجه، زمان لازم براى انجام و اتمام کار و موضوعات فنى و مقررات قانونى و اهداف طراحى و استراتژى بازاریابى و خصوصیات برجسته محصول است که آن را از بقیه متمایز مى کند. طراح با مطالعه نشریات و گزارشهاى تخصصى و پرس و جو، از خرده فروشى ها و به جمع آورى و تحقیق مى پردازد. وى باید بداند چه تعداد جعبه باید تولید شود و ماشین هاى موجود در چه شرایطى هستند. بالاترین سرعت مناسب تولید چیست و تناسب آن با تولید سالانه چگونه است؟ طراح بسته بندى باید با توجه به توان اقتصادى مصرف کنندگان، بسته بندى را طراحى کند. براى مثال براى خانواده هاى کم درآمد که وجه اقتصادى مهم است، در نظر گرفتن بسته بندى با سایر خانواده مناسب تر است یا با توجه به تغییر الگو و سبک زندگى در بعضى جوامع که تعداد افراد خانواده کم مى شود ارائه بسته بندى هایى که نیاز دو نفر را تأمین کند مورد استقبال خواهد بود. طراح حرفه اى بسته بندى باید توان تحلیل دقیق خصوصیات فرهنگى کشورها و بازارهاى خرد و کلان را داشته و داراى ویژگى هاى خاصى باشد. وى علاوه بر اینکه باید درکى قوى از حجم و فرم داشته و باید گرافیست قابلى نیز باشد و در مورد تکنولوژى تولید و مواد مورد استفاده در صنعت بسته بندى، آگاهى کامل داشته باشد زیرا این آگاهى باعث ارائه طرح هاى عملى و اقتصادى و ابتکارى خواهد شد. در طراحى بسته بندى باید به نکات زیر توجه کرد:

 

هویتمندى: این اصل به قدرى مهم است که بیشتر شرکتها سالها طرح کالا را ثابت نگه مى دارند. چون طرح منحصر به فرد آن از لحاظ نام، مارک تجارى و ویژگى هاى طرح موجب تمایز محصول شرکت از رقبا مى شود و در حافظه بلندمدت مشتریان جاى گرفته مى گیرد. از این رو در طراحى اولیه باید دقت لازم را کرد تا بعدها نیاز به تغییر نباشد و خدشه اى بر ارتباط بصرى خریداران با محصول وارد نشود.

اجزا و حفاظت و دسترسى: هدف اصلى از تهیه بسته، حفظ و نگهدارى خواص محصولات و دسترسى راحت به محتویات داخل بسته است. به علاوه هر یک از عوامل توزیع و مصرف نیز از بسته بندى انتظاراتى دارند،براى مثال خرده فروشان بسته بندى را نیاز دارند تا براحتى در معرض دید و نمایش خریداران قرار گیرد و یا در اندازه هاى متفاوت باشد تا با قدرت خرید مشتریان گوناگون متناسب باشد. مصرف کنندگان نیز نوعى از بسته بندى را مى پسندند که براحتى قابل حمل باشد و براحتى به محتویات آن دسترسى پیدا کنند.

مقرون به صرفه: هزینه بسته بندی نباید قیمت تمام شده محصول را به حدى بالا ببرد که تعداد قابل توجهى از مشتریان از خرید محصول منصرف شوند.

طراحى گرافیکى بسته بندى: گرافیک بسته بندى به سه موضوع اصلى فرم، رنگ و انتخاب خط مناسب مربوط مى شود. طراح در انتخاب این سه موضوع اصلى باید به تفاوتهاى فرهنگى بین جوامع و گروههاى مختلف جامعه توجه کند، براى مثال بچه ها بیشتر از هر چیز به رنگ توجه مى کنند در صورتى که مردان بیشتر به شکل دقت مى کنند.

رنگ: رنگ از دوران باستان مورد توجه و تحقیق بوده است. در عصر حاضر نیز رنگ در فرهنگ هاى مختلف داراى مفاهیم گوناگون است. به طورکلى مى توان گفت رنگ مشکى در سالهاى اخیر به دلیل عمیق بودن و خنثى بودن با اینکه سمبل اندوه است در بسیارى از بسته بندى هاى لوکس مانند عطریات و استفاده مى شود که درواقع یک نوع حس اشرافى را القا مى کند. رنگ سفید احساس خنکى، معصومیت، صداقت و پاکى را القا کرده و بخصوص وقتى با رنگ آبى بیاید ترکیب مناسبى را ارائه مى کند. سبز آرام ترین رنگ هاست و در هیچ جهتى حرکت نمى کند و سمبل فرهنگ بورژوازى است که بى حرکتى را تداعى مى کند. درواقع سبز، امید زندگى است و آبى مملو از تفکر و جدیت است. سرخ علامت شادى، نیرو، قدرت مردانگى و تحرک است. هم جدیت و هم وقار و مهربانى را القا مى کند و هر چه تیره تر مى شود جدى تر و عمیق تر و جسمانى تر مى شود و در حالت صورتى رمانتیسم و خجالتى بودن را القا مى کند. نارنجى رنگى زنانه است که زندگى روحانى درونى را القا مى کند که هر چه تاریک تر مى شود بشر را بیشتر به سمت بى نهایت مى خواند. زرد پر سر و صداترین و خیره کننده ترین و پردوام ترین رنگ است و برخلاف آبى عمق را القا نمى کند. بنفش اندیشه اى متفکر و عرفانى و رازگونه را القا مى نماید.

بسته بندی محصول

 

فرم: اشکال مکعب و چهارگوش به دلیل قابلیت نشان دادن مناسب ترین فرم بسته بندی است. همچنین این فرم در قفسه براحتى کنار هم قرار مى گیرند. در طراحى فرم، اندازه نیز از اهمیت بالایى برخوردار است. مثلاً شیشه هاى کوچک عطر، احساس با ارزش بودن را القا مى کند.

طراحى خط: یک طراح بسته بندی باید زوایه دید جامعى نسبت به خط داشته باشد که توانایى و تجربه چشم هایش در تشخیص این موضوع در نشریات و پوسترها و علائم خیابانى ناشى مى شود. هر نوع از بسته بندى، نوع خاصى از خطوط را طلب مى کند. مثلاً در جعبه هاى شیرینى و شکلات باید حروف نرم و کشیده استفاده شود تا حالتى باریک و زیبا داشته باشد. در جعبه هاى دیسک هاى کامپیوتر از حروف محکم استفاده مى شود که دوام را تداعى مى کند. در مورد محصولاتى که خواندن اطلاعات آنها ضرورى است مثلاً داروها، خوانا بودن حروف مهم است و در نهایت براى بچه ها انتخاب حروف درشت مطلوب تر است. نتیجه: اهمیت کار روى بسته بندى، بارها و بارها اثبات شده است. در مواردى، بخصوص آنجا که ارزش افزوده شرکت از راه بسته بندى ایجاد مى شود مثل صنایعى که برپایه مونتاژ شکل مى گیرند به صورت عینى، اثرات بسته بندیقابل رؤیت است. در مواردى پیش آمده که با به کار بردن شیرینگ براى کالایى که درشرکتى مونتاژ مى شده، تقاضا در ماه اول صددرصد افزایش یافته است.

شرکت آمریکایی تولید آب معدنی فیجی واتر اخیرا بسته‌بندی با ترکیب جدید هیدراته نوشیدنی را با هدف تناسب اندام در مخاطبان به بازار ارائه کرده است.

فیجی واتر (FIJI Water) نام تجاری آب معدنی آمریکایی است که اخیرا بطری‌ آب معدنی فیجی واتر اسپورت کپ (FIJI Water Sports Cap) جدید خود را با طراحی باریک عرضه کرده است.

این شرکت می‌گوید، این نوآوری هنوز به مخاطبان حقوقی فیجی واتر علاقه‌مند است، اما ویژگی جدید این نوشیدنی، با یک هدف کاملا جدید جذب علاقه‌مندان به تناسب اندام  تولید شده است.

  کلارنس چیا، معاون بازاریابی شرکت فیجی واتر، در بیانیه‌ای گفت: «افرادی که در حال دوچرخه سواری یا ورزش هستند، باید هیدراته شوند و بطری ورزشی FIJI Water Sports را باید همراه داشته باشند. اضافه کردن ترکیب جدید هیدراته به بطری‌های جدید ما کمک خواهد کرد که فیجی واتر به عنوان بطری انتخابی برای افرادی که به تناسب اندام و ورزش اهمیت می‌دهند، شناخته شود»

دبیر اتاق تعاون استان اصفهان گفت: باید تحول جدی در حوزه طراحی، بسته بندی، کیفیت، قیمت و مشتری پسندی کالای ایرانی ایجاد شود تا بتوان به فروش این کالا در بازار داخلی امیدوار شد.

محمد طاهری اظهار داشت: فرهنگ استفاده از کالای ایرانی باید از دوران کودکی و در طول مدرسه تعلیم داده شود و استفاده از کالای داخلی به عنوان یک ارزش برای کودکان نهادینه شود.

وی بیان داشت: یکی دیگر از روش هایی که می توان حمایت از کالای ایرانی را به وسیله آن فرهنگ سازی کرد، استفاده مسئولان از کالای ایرانی و داخلی است که به عنوان یک الگو برای سایر اقشار مردمی باشند.

دبیر اتاق تعاون استان اصفهان اعلام کرد: در صورتی که بتوانیم از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان برای ارتقا کمیت و کیفیت تولیدات داخلی استفاده کنیم، می توانیم بازار داخل و خارج را رونق دهیم.

وی خواستار اقدام جدی در حوزه برندسازی کالای ایرانی شد و گفت: لازم است بسترسازی مناسب در راستای شرکت تولید کنندگان در نمایشگاه های بین المللی فراهم شود.

طاهری گفت: تولید کالای داخلی بی کیفیت ضربه سنگینی به حمایت از کالای ایرانی می زند که در این بخش باید دستگاه های نظارتی ورود کرده و با جلوگیری از تولید کالای بی کیفیت، انگیزه استفاده از کالای ایرانی در بین مردم را رواج دهند.

وی با اشاره به اینکه باید تحول جدی در حوزه طراحی، بسته بندی، کیفیت، قیمت و مشتری پسندی کالای ایرانی صورت گیرد، افزود: زمانی می توان بازار را مملو از کالای ایرانی کرد و از نظر فروش بازار را به دست آورد که توان رقابت با کالای خارجی را داشته باشد.

نسل آینده کارتن‌ها بازارهای این صنعت را از پلاستیک‌ها بازپس خواهند گرفت. تقویت ورق‌های کارتن با روش‌های گوناگون در دستور کار صنعت کارتن قرار گرفته است.کارتن‌های ضد آب تنها یکی از انواع کارتن‌های تقویت‌شده هستند.

تقویت ورق کارتن چه از نظر استحکام فیزیکی و چه مقاومت‌های شیمیایی همیشه امکان‌پذیر بوده اما این قیمت تمام‌شده مناسب و تجاری است که می‌تواند کارتن را در ایفای نقش جدید و بازپس‌گیری بازارهای از دست داده خود یاری کند.

اینک با تکنیک‌های پوشش‌دهی (Coating) مستقیم روی ورق کارتن به همراه مواد مناسب آن می‌توان بدون استفاده از پلاستیک کارتن‌هایی با قابلیت ضد آب یا ضدرطویت داشت.

کارتن‌های میوه و سبزی و محصولات شیلاتی همیشه برای صنعت بسته‌بندی سلولزی یک چالش محسوب شده‌اند. با انجام عملیات پوشش‌دهی توسط ماشین مخصوص آن، واکس مخصوص روی لاینر داخلی ورق کارتن که انجام می‌شود.

وکس‌ها در دو نوع سرد و گرم هستند که هر یک با ماشین مخصوص خود روی سطح مربوطه اعمال می‌شوند. این کار را به طور مستقل هم می‌توان روی کاغذ انجام داده و بعد از آن کاغذ برای تولید ورق و یا هر کاربرد دیگر استفاده کرد.

 

بسته بندی فعال و هوشمند به نوعی از بسته بندی مواد غذایی گفته می شود که نسبت به تغییراتی که در طول مدت نگهداری ماده غذایی رخ می دهد حساس است و به آن واکنش نشان می دهد. بسته بندي فعال وهوشمند، در ميان پژوهش هاي جديد در صنعت بسته بندي جای ویژه ای برای خود باز کرده است. به عنوان مثال مشخص شده استفاده از این نوع بسته بندی برای محصولات گوشتی و ماهيچه ای مزایای زیادی دارد.

ترکيبات بسته بندی های هوشمند طوری طراحي شده اند که با مواد غذايی پيوند می خورند به طوری که یا از ماده غذايی بسته بندی شده خارج می شوند یا جذب ماده غذايی مي شوند. البته امکان استفاده از بسته بندی هوشمند برای مواد غذایی به نوع محصول غذایی بستگی دارد. یعنی محصول باید بتواند در مقابل تغییرات دما در طول زمان مقاومت لازم را داشته باشد.

به عنوان نمونه ای از موادی که در بسته بندی هوشمند به کار می روند می توان به ترکیباتی که به عنوان جاذب اکسيژن، بخار آب و گاز کربنیک در بسته بندی هوشمند به کار می روند اشاره کرد. این ترکیبات موادی با نفوذپذيری مغناطيسی اند. این مواد می توانند از رشد میکروارگانیسم ها جلوگیری کنند. آنها دارای حسگرهای میکروارگانیسم ها و ابزار های الکترونیکی ای هستند که ویژگی محصول را بر حسب دما-زمان مشخص می کنند و همین طور چون جاذب اند از رشد میکرواگانسیم ها هم جلوگیری می کنند. (به عنوان نمونه ای از مزایای این بسته بندی ها می توان به بسته بندی هایی که از مواد جاذب اکسیژن ساخته شده اند اشاره کرد که اکسیژن را از داخل بسته حذف می کنند، در نتیجه از محصولات حساس به اکسیژن در مقابل اکسیداسیون محافظت می کنند.)

بسته بندی فعال در بخش صنایع غذایی در بازارهاي ژاپن و آمريکا بیش از نقاط دیگر جهان پيشرفت کرده است. بنـابراين این کشورها تجـربيات بيشتري نيـز در کاربـرد بسته بندی فعال در محصولات خيلی گران و محصولاتی با حساسيت بیشتر دارند. اين قبیل محصولات را می توان با دارو، محصولات پزشكی و ابزارآلات الکتريکی و ... مقایسه کرد که در هنگام گذاشتن و برداشتن و توزيع ممکن است آسيب ببينند.

در بسته بندی فعال از حس‌گرها و شناساگرهای مناسب استفاده می شود. البته هرچند آثار مثبت اين نوع بسته بندی بر کيفيت، ايمني و سلامت غذا تا رسيدن به دست مصرف کنندگان ثابت شده اما بايد به جنبه هاي اقتصادی و بازاريابی آن نيز توجه داشت.

محققان شکل‌های مختلفی از بسته بندی های هوشمند را ابداع کرده اند که از جمله آنها بسته بندی هایی هستند که در آنها از حس‌گرهای اکسيژن، شناساگرهای نشان دهنده تازگي و بروز فساد در غذا،شناساگرهای سالم بودن بسته و شناساگرهای زمان- دما استفاده می شود. اگر مشکل صرفه اقتصادی بسته‌ بندی هاي هوشمند حل شود استفاده از آنها در مواد غذایی از جمله گوشت و محصولات گوشتي اجتناب ناپذير خواهد بود.

شکل های مختلف بسته بندی های هوشمند

بسته بندی های دارای شناساگرهای دما ـ زمان

در این شکل از بسته بندی هوشمند ابزاری مورد استفاده قرار می گیرد که هر تغییر قابل اندازه گیری مربوط به دما-زمان را نشان می دهد.

نشانگرهای دمایی که روی بسته‌ بندی برچسب زده شده‌اند می‌توانند درباره بار حرارتی ای که سطح بسته‌بندی در زنجیره توزیع متحمل شده اطلاع بدهند و این کار را به صورت یک پاسخ قابل مشاهده به شکل تغییر شکل مکانیکی، تغییر رنگ یا جابجایی رنگ انجام می دهند.

به عنوان نمونه نشانگری به صوررت ورقه ای مستطیل شکل از جنس فیلم یا چسب بر روی محصول قرار می گیرد. این یک نشانگر به دما حساس است و مصرف کنندگان با مشاهده وضعیت آن می توانند بفهمند که آیا محصولات غذایی فاسد شدنی در دمای بالا قرار گرفته اند یا نه.

شناساگرهای آنزیمی

برچسب های مربوط به شناساگرهای آنزیمی بیشتر برای گوشت مرغ و گوشت چرخ شده گوساله مورد استفاده قرار می گیرند. از این برچسب در خطوط هوایی انگلیس استفاده می شود و با استفاده از آن کادر هواپیمایی وضعیت غذاهای از پیش آماده و فسادپذیر را کنترل می کنند.

شناساگرهای زمان- دمای میکروبی

شناساگرهای میکروبی به دلیل اینکه به طور مستقیم با فساد غذا در ارتباط اند، به خوبی توانسته اند در بازار جای خود را باز کنند. یک نمونه از این شناساگر برچسبی به شکل یک بالشتک کوچک ژلی است که بر روی بسته ماده غذایی چسبانده می شود. این برچسب در حالت فعال سبز است و به تدریج با سپری شدن زمان مصرف رنگ آن به سمت بنفش یا قرمز می رود. این تغییر رنگ به دلیل کاهش pH است و رشد میکروارگانیسم های تلقیح شده به ژل باعث این تغییرات می شود. درواقع پاسخ نشانگر زمان- دما به طور کامل با فساد میکروبی غذا هماهنگ است. تاکنون شرکت های مختلفی از این شناساگر برای بسته بندی ساندویچ تازه و گوشت تازه استفاده کرده اند.

شناساگر زمان ـ دمای پلیمری

این شناساگر زمانی که محصول تازه است بیرنگ و بعد از آن تیره می شود. از این نوع شناساگر برای مواد غذایی آمادۀ مصرف، سبزی ها، میوه های تازه، سالاد، آب میوه، محصولات لبنی و گوشت تازه استفاده می شود. سازمان جهانی یونیسف از این نوع شناساگر بر روی تمام واکسن های ارسالی خود استفاده می کند.

نوعی از این شناساگر را می توان به طور مستقیم بر روی بسته چاپ کرد یا از برچسب استفاده کرد. تقریباً در تمام بسته بندی های مرغ های تازه عرضه شده در کشور سوییس از این برچسب استفاده می شود.

شناساگرهای زمان- دمای فتوکرومیک

این نوع بسته بندی ها انباشته شدن تغییرات حاصل از دما و زمان را در طی مدت نگهداری محصولات منجمد فساد پذیر مانند سوسیس، غذاهای آماده و غیره نشان می دهد. در این بسته بندی نور ماورای بنفش همانند چراغ راهنما عمل می کند.

زمانی که شرایط محصول غذایی نامساعد شد، تحت تأثیر این نور ابتدا رنگ آبی تیره ظاهر می شود و سپس با گذشت زمان این رنگ کمرنگ می شود و وقتی حالت سایه همان رنگ ( در اینجا آبی) را پیدا می کند نشان می دهد که زمان ماندگاری محصول به اتمام رسیده است. برچسب های مورد استفاده در این نوع بسته بندی می بایست در مقابل تغییر شرایط مقاوم باشند و خاصیت شان را حفظ کنند.

مثالی از به کارگیری شناساگرهای های دما- زمان در بسته بندی های محصولات غذایی

در سال 2005 رنگی به نام «رنگ افشاء کننده» تولید شد که به دمای محیط حساس است. این رنگ با استفاده از مهندسی رنگ و به کارگیری برچسب ترموکرومیک ساخته شد. این نوع رنگ بر روی بسته‌بندی محصول چاپ می شود و با تغییر دمای محصول، بخشی یا تمام آن تغییر رنگ می‌دهد. نمونه ای از کاربردهای آن در بسته‌بندی های شیر است. هنگامی که دمای شیر به بالای 4/4 درجه سانتی‌گراد می‌رسد، نوار آبی رنگ دایره‌ای، محو می شود و نوشته «به یخچال بازگرداننده شود» دیده می‌شود و زمانی که دمای آن به زیر 4/4 درجه سانتی گراد بر گردد، نوار آبی دوباره ظاهر شود. دلیل حساسیت به دمای 4/4 درجه سانتیگراد این است که در دمای بالاتر از آن فساد میکروبی در شیر به شدت افزایش می یابد.

بسته‌بندی پایدار تبدیل به مشکلی بزرگ برای صنعت پلاستیک شده است، گروه‌های حامی محیط زیست بسته‌بندی پلاستیکی را عامل مرگ سیاره زمين دانسته و آن را مورد حمله قرار می‌دهند. این گروه‌ها فاکتور «پایداری» پلاستیک را زیر سوال می‌برند و همواره به اين احتمال فکر می کنند که پلاستیک عرصه رقابت را به کاغذ واگذار کند.

1- ویژگی‌های منحصر به فرد پلاستیک از قبیل، استحکام، وزن کم و دوام بالا، آن را به جایگزینی مناسب برای فلزاتی از قبیل آلومینیوم، فولاد، چدن و دیگر فلزات پر کاربرد در صنعت بسته‌بندی تبدیل کرده است.

امروزه پلاستیک‌های مختلفی وجود دارند که از نظر استحکام با فلزات برابری می‌کنند، به ویژه هنگامی که از موادی مانند کربن و پشم شیشه‌ به عنوان افزودنی استفاده کنیم. از دهه‌های ابتدایی 1900، بسیاری از محصولات فلزی توسط پلاستیک‌ها جایگزین شده‌اند، اما هنوز كالاهای زيادی وجود دارند که به دلیل استحکام پلاستیک و همچنین وزن کم آن پتانسیل جایگزینی توسط پلاستیک‌ها را دارند.

2- وزن کم پلاستیک دومین دلیل برای محبوبیت آن در تولید محصولات بادوام است. فاکتور وزن همیشه یک مسئله حياتي است. علاوه بر وزن وسیله نقلیه که تولیدکنندگان همواره به دنبال راهی برای کاهش مصرف سوخت برای مطابقت با استانداردهای جهانی هستند، با كاهش وزن کالاهای بادوامی که باید توسط کشتی‌­های دریایی، قطارها و کامیون‌ها در سراسر جهان حمل شود هزینه‌های حمل و نقل این اقلام بزرگ و سنگین کم خواهد شد. کاهش وزن منتج به کاهش سوخت برای حمل و نقل این کالاها می‌شود و این به معنی کاهش هزینه تولیدکنندگان است.

3- دوام پلاستیک یکی از دیگر دلایل محبوبیت پلاستیک برای تولید کالاهای "بادوام" است، کالاهای بادوام کالاهایی هستند که طول عمر سه سال یا بیشتر دارند و در صنایع خودروسازی، لوازم خانگی، لوازم الکترونیکی مصرفی، برق، زیرساخت‌ها مانند لوله‌های نفت و گاز، آب و فاضلاب، کشاورزی، چمن و باغ و ساخت و ساز کاربرد دارند. در نهایت، تولید کنندگان نباید بیش از حد در مورد «پایداری» این محصولات که در طولانی مدت مورد استفاده قرار ميگيرند نگران باشند.

خواص خارق العاده پلاستیک بسیاری از مشکلات کالاهای تولیدی با دیگر مواد متداول از جمله وزن و دوام را حل کرده‌است. از طرفی می‌توان ادعا کرد که پلاستیک در واقع پایدار است، به ویژه به دلیل فرآیند تولید، وزن پایین و استحکام و دوام آن. فراهم آوردن استحکام و دوام برای یک محصول به این معنی است که نیازی به تولید مکرر آن محصول به طور مرتب نیست. این مسئله باعث صرفه‌جویی در برق و بسیاری از نیازهای فرآیندي در تولید محصولات می‌شود.

به دلایلی که گفته ‌شد پلاستیک در كنار تسخير بازار کالاهای بادوام، توانسته راه خود را به بازار کالاهای غیر بادوام و صنعت بسته‌بندی باز کند. بسته‌بندی با وزن پایین در مقایسه با فلز و شیشه هزینه حمل و نقل را کاهش داده است؛ میزان انرژی که برای تولید محصولات پلاستیکی به کار می‌رود بسیار کمتر از فلز و شیشه است، و نسبت به ظروف شیشه‌ای که تلفات بالایی داشت استحکام زیادی دارند.

با این حال بسته‌بندی پایدار تبدیل به مشکلی بزرگ برای صنعت پلاستیک شده است، گروه‌های حامی محیط زیست بسته‌بندی پلاستیکی را عامل مرگ سیاره زمين دانسته و آن را مورد حمله قرار می‌دهند. این گروه‌ها فاکتور «پایداری» پلاستیک را زیر سوال می‌برند. در پاسخ به این حملات بسیاری از سازندگان مواد و تولیدکنندگان تمام موانع را از میان برمی‌دارند و پلاستیک قوی، سبک و با دوام را به ماده‌ای ضعیف تبدیل می‌کنند تا سریع و راحت در هر شرایط و در هر محیطی از بین برود.

در حالیکه فعالان بخش بسته‌بندی در صنعت پلاستیک تلاش می‌کنند پلاستیک‌های زیست تخريب پذیر تولید کنند، هنوز پیشرفت‌ زیادی در این زمینه انجام نشده است. مواد افزودنی مختلفی وجود دارند که باعث تخریب بعضی از مواد پلاستیکی می‌شوند، اما هیچ کدام از این روش‌ها آن اندازه که حامیان محیط زیست انتظار دارند، سریع و زود بازده نیست. هیچ چیز قادر نیست این مواد با دوام را که به لحاظ پیوند شیمیایی برای دهه‌ها پایداری طراحی شده‌اند، به طور ناگهانی و یک شبه از بين ببرد.

گزارش اخیر Coherent Market Insight نشان می‌دهد بازار جهانی بسته‌بندی سبز تا مبلغ 238.27 میلیارد دلار تا سال 2025 رشد خواهد یافت. اگر بخواهيم اين مسئله را از نظر خوراک اوليه بررسی كنيم باید به این نکته توجه کرد که بازار جهانی بسته‌بندی سبز در سال 2016 در تسخیر بخش کاغذ و مقوا بوده است و انتظار می‌رود که تا دوره‌ی مورد پیش‌بینی بازار بسته‌بندی در تسلط اين بخش باقی بماند.

با توجه به افزایش تقاضا برای بسته‌بندی سازگار با محیط زیست و زیست تخریب پذیر، این بخش از محبوبیت فراوانی برخوردار شده است زیرا کاغذ 100٪ قابل بازیافت و زیست تخریب پذیر است.

این گزارش همچنین پیش‌بینی می‌کند که بر اساس نوع فرآیند، بسته‌بندی با مواد بازیافت شده سهم قابل توجهی دربازار بسته‌بندی سبز داشته باشد. با توجه به کاهش مصرف انرژی و کاهش اثر کربن، این فرآیند محبوبیت زیادی به دست آورده‌است.

اما همچنان یک سوال باقی است: آیا استفاده از مواد بازیافتی روشی برای کاهش انتشار کربن است؟ با توجه به تمام فعالیت‌ها و سوخت‌های فسیلی مورد استفاده در کل پروسه‌ی جمع‌آوری ضایعات، انتقال این مواد به تاسیسات بازیافت، مرتب‌سازی، جداسازی تمیز کردن از طریق استفاده از مواد شیمیایی و آب گرم برای حذف برچسب‌ها و پسماندهای مخلوط، پرکردن، حمل و نقل به یک واحد صنعتی تولیدی، سپس حمل و نقل کاغذ، فلز و پلاستیک دوباره فرآوری شده به تولید کننده دیگر و تبدیل آن به محصول نهایی، آیا می‌توان بازیافت را یک فرآیند سبز تلقی کرد؟

این گزارش اشاره می‌کند که در میان کاربران مختلف، در سال ۲۰۱۶ بخش مواد غذایی و نوشیدنی‌ کنترل بازار را بر عهده داشتند و انتظار می­‌رود که در طول دوره مورد پیش‌بینی، این تسلط را حفظ کنند. فراگیری سریع محصولات بسته‌بندی سبز در میان تولید کنندگان صنعت مواد غذایی و آشامیدنی یکی از عوامل کلیدی رشد بازار بسته‌بندی سبز است.

شاید بهتر باشد که صنعت پلاستیک به جای صرف کردن وقت و هزینه برای تولید ظروف پلاستیکی یک بار مصرفی که به سرعت در محیط ناپدید شوند برای تولید پلاستیک‌های با دوام با کاربرد در بخش‌های صنعتی، حمل و نقل و دیگر کالاهای بادوام تمرکز کند و شاید بهتر باشد این بازار را به صنعت کاغذ و مقوا واگذار کرده و تلاش، زمان، انرژی و سرمايه خود را در زمینه‌­های ديگری مناسب با ويژگی‌های خاص پلاستيک قرار دهد.