وزارت صمت: صنعت بسته‌بندی ما در تمام حوزه‌ها ازجمله پلیمری، فلزی رشد قابل‌توجهی داشته است و با توجه به شرایط تحریم توانسته‌ایم نیاز‌های خود را تأمین کنیم.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه خبر، اسفندیاری معاون دفتر صنایع سلولزی وزارت صمت در ارتباط تلفنی گفت: بسته‌بندی حلقه مهمی بین تولید و مصرف است.

در صنعت ورق کارتن که بخش مهمی در بسته‌بندی است بالغ‌بر ۱۶۰ کارخانه صنعتی داریم بین ۲.۵ تا ۳ میلیون تن در سال تولید دارند. در این حوزه عملکرد خوبی داشته‌ایم و صادرات ما از با افزایش ۴۱ درصدی از مرز ۶۰ هزار تن عبور کرد.

 او افزود: در سال گذشته ۸۰۰ هزار تن کاغذ بسته‌بندی و صادر کرده‌ایم که در این حوزه نیز ۷ درصد رشد داشته‌ایم. در سال ۹۷ حدود ۱۷۵ هزار تن کاغذ بسته‌بندی صادر کنیم این در حالی است که در سال ۹۲ حدود ۱۸۹ هزار تن کاغذ بسته‌بندی به دلیل کمبود وارد کرده‌ایم.

اسفندیاری درباره ظرفیت صادرات در کشور ما گفت: بسته‌بندی موتور محرکی است که نقش مهمی در صادرات دارد. بسته‌بندی شکیل در جذب مشتری و رضایت مشتری بسیار تأثیر دارد.

او افزود: در سنوات اخیر توسعه خوبی در بسته‌بندی داشته‌ایم. صنعت بسته‌بندی ما در تمام حوزه‌ها ازجمله پلیمری، فلزی رشد قابل‌توجهی داشته است و با توجه به شرایط تحریم توانسته‌ایم نیاز‌های خود را تأمین کنیم.

اسفندیاری گفت: با توجه به تنوع در صنعت بسته‌بندی ترویج نقش مهمی دارد.

او درباره مشکلات نیز گفت: صنعت سلولزی که یکی از صنایع مهم بسته‌بندی در کشور است در دنیا مورد استقبال زیادی قرارگرفته است، ما این صنعت را به کمک کاغذ باطله شکل و ترویج دادیم که کمبود کاغذ باطله مشکلاتی را برای این صنعت ایجاد کرده است.

او درباره برندسازی نیز گفت: برند سازی نیاز به پشتیبانی شرکت‌های صاحب نام دارد.

 افشین فخر مدیرعامل انستیتو بسته‌بندی درباره جایگاه صنعت بسته‌بندی گفت: در سال ۲۰۱۸ گردش مالی صنعت بسته‌بندی ۸۷۶ میلیارد دلار سهمی معادل ۱۱۷ دلار برای هر نفر بوده است که نشان می‌دهد که گردش زیادی در حوزه بسته‌بندی داریم.

رشد اقتصادی و جمعیتی نیز موجب روی آوردن به صنعت بسته‌بندی شده همچنین روند‌های مصرف نیز در این جایگاه اهمیت خاصی دارد.

 او افزود: در کشور ما صنعت بسته‌بندی جایگاه خاصی دارد و کشور ما با یک فاصله مشخصی خود را با فرایند‌های دنیا هماهنگ می‌کند؛ به‌طور مثال گردش مالی مواد غذایی در ایران در حوزه کشاورزی ۱۰۰ میلیارد دلار بوده که ۱۰ میلیارد آن وارداتی بوده است همچنین گردش مالی در حوزه کالای حلال حدود ۴ هزار میلیارد دلار در سال است که این حجم نشان می‌دهد گردش مالی محصولات حلال در دنیا بالاست که سهم کشور ما ۷ دهم درصد است در دنیا درحالی‌که در کشور ما محصولات حلال یکی از موضوعات کلیدی است که نشان می‌دهد حلال، برند و الگوی مصرف بستگی به بسته‌بندی نوع غذا دارد.

او افزود: بسته‌بندی باید در حوزه‌های مختلف متفاوت است بنابراین در بخش‌های مختلف اهمیت صنعت بسته‌بندی متفاوت است در صنعت غذا جایگاه بسته‌بندی ازنظر ایمنی و بسته‌بندی است به‌طور مثال در یک بسته نمک قیمت بسته‌بندی از خود نمک بالاتر است، اما در حوزه لوازم‌خانگی ممکن است کارتن بسته‌بندی یک تا سه درصد قیمت کالا باشد که اهمیت بسته‌بندی در بخش‌های مختلف متفاوت است.

او افزود: صنعت بسته‌بندی به شش بخش؛ حوزه پلیمر، سلولز، فلز، شیشه، ماشین‌آلات و طراحی تقسیم می‌شود که حوزه‌های پلیمری در کشور ما درصد‌های بالایی را به خود اختصاص داده است. در کشور ما که صنعت پتروشیمی و نفت خوبی داریم مواد اولیه خوب و ارزان تولید می‌شود که موجب شده در پلیمر کارخانجات خوبی داشته باشیم.

فخر گفت: اولین چیزی که در فروشگاه‌های خریدوفروش توجه مشتری را جلب می‌کند نوع بسته‌بندی و برند است. سازمان‌های بین‌المللی مشخصی برای ارائه مدل‌های مشخص بسته‌بندی داریم. سازمان یونیدو برای شبکه‌سازی و ایجاد پیمانکاران الگو‌های مشخصی دارد که برای موفقیت در صنعت بسته‌بندی باید از موضوعات توسعه‌ای، ترویجی و توانمندسازی در صنعت بسته‌بندی استفاده کنیم.

فرهنگ‌سازی نیازی است که در حوزه بسته‌بندی به آن توجه می‌شود همچنین از منابع انسانی می‌توان استفاده کرد همچنین باید برای محصولات از برند‌های خاص استفاده کرد بنابراین برای توسعه همه جانبه باید برند‌های مختلف ایجاد کنیم که بخش خصوصی برای این کار نیاز به ایجاد زیرساخت‌ها و بستر‌های مناسب دارد.

فخر در ادامه گفت: اگر بخواهیم بسته‌بندی و طراحی را گره بزنیم اصل ارزش‌افزوده در این صنعت مطرح است بنابراین باید تشکل‌ها با حضور نماینده سازمان جهانی بسته‌بندی از الگو‌های موفق استفاده کنند.

مستربچ یا کامپاند شامل پایه پلیمری و مواد شیمیایی است که در انواع صنایع از جمله صنعت بسته بندی، تولید لوله و اتصالات، سیم و کابل، لوازم خانگی، قطعات خودرو و ..... استفاده می‌شود.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایسکانیوز، پلیمرها در انواع صنایع از جمله صنعت بسته بندی، تولید لوله و اتصالات، سیم و کابل، لوازم خانگی، قطعات خودرو و ..... استفاده می‌گردند. بسته به کاربرد، باید نوع مناسبی از انواع مختلف پلیمر انتخاب شود. حتی اگر نوع پلیمر مناسب برای تولید یک محصول انتخاب شود باز هم نمی‌تواند تمام خواصی را که ما به آن نیاز داریم را در محصول نهایی ایجاد کند. بنابراین موادی به عنوان افزودنی، رنگ، پرکننده و تقویت کننده باید به پلیمر اضافه گردند تا بتوانند پلیمر مربوطه را برای کاربردهای مختلف آماده نمایند، به این ترکیب مستربچ می گویند. سپس در هنگام تولید قطعات، با توجه به نوع مستربچ، درصدی از این ماده را به محصول اضافه می‌کنند تا خواص مورد نظر را بدست آورند.

مستربچ یا کامپاند شامل پایه پلیمری و مواد شیمیایی است. پایه پلیمر را بسته به نوع محصول نهایی و خواص مورد نظر انتخاب می کنند، مواد شیمیایی نیز به خواص بهینه مورد نیاز وابسته است به طوری‌که اگر رنگ کردن قطعه مد نظر باشد از مواد شیمیایی رنگی معدنی یا آلی استفاده می‌کنند و یا اگر استحکام مد نظر باشد از تقویت کننده‌ها استفاده می‌کنند و همینطور بسته به نیاز خواص فرایندی و یا محصول از مواد شیمیایی مناسب استفاده می‌کنند.

 

انواع مستربچ:

 

مستربچ‌های افزودنی:

مستربچ شفاف کننده PP یا هسته‌زا: این مستربچ‌ها شفافیت پلی پروپیلن را از طریق سازمان دهی مولکولی در حین فرآیند افزایش می‌دهند.

مستربچ لیزکننده: پس از تولید فیلم‌های پلاستیکی، لایه‌های فیلم به سختی از هم جدا می‌شوند و در فرآیندهای بسته‌بندی مشکلات فراوانی ایجاد می‌کنند. همچنین در تولید برخی تجهیزات و لوازم پزشکی مانند سرنگ، اصطکاک بین دو قطعه باعث کندی حرکت آن می‌شود. برای از بین بردن مشکلاتی از این قبیل از مستربچ لیزکننده استفاده می‌شود. این مستربچ باعث لغزندگی بهتر و کاهش چسبیدگی سطح محصول (خصوصا فیلم و ورق) به قطعات فلزی می‌گردد. انواع مستربچ‌های لیز کننده عبارتند از پایه پلی اتیلن جهت مصرف در نایلون، نایلکس و فیلم‌های چندلایه و پایه پلی پروپیلن مخصوص سلفون.

مستربچ آنتی بلاک: این مستربچ در تولید فیلم‌های پلیمری کاربرد دارد. این مستربچ افزودنی جهت کاهش چسبندگی سطوح فیلم به همدیگر پس از تولید تا زمان مصرف است.

مستربچ روشن کنندۀ نوری یا براق کننده PE: این مستربچ با نام‌های مواد سفیدکنندۀ پلیمر، مستربچ شفاف کننده و عوامل سفیدکنندۀ فلوئورسنت، مستربچ Aria Add 2161 است. این مستربچ برای براق کنندن و رفع کدری محصولات به کار می رود و به دلیل عبور نور بیشتر در محصول، جلای بیشتری به مصنوعات پلاستیکی می‌دهد. این ماده مورد استفاده در فیلم‌های معمولی و نازک و ضخیم و ظروف یک بار مصرف و انواع مصنوعات پلاستیکی است.

مستربچ آنتی استاتیک: استفاده از این مستربچ باعث جلوگیری از ایجاد الکتریسیته ساکن و جذب گرد و غبار در سطح محصول می‌شود.

مستربچ پایدارکنندۀ نور UV: استفاده از این مستربچ ها باعث جلوگیری از اثرات تخریبی و رنگ‌پریدگی محصولات پلیمری در معرض تابش اشعه ماوراء بنفش می‌گردد.

مستربچ آنتی اکسیدانت: پلیمرها به دلایل مختلف تحت تاثیر اکسیداسیون و تخریب قرار می‌گیرند. از این مستربچ‌ها جهت پایدار‌سازی پلیمر در برابر عوامل اکسایش در فرآیند تولید استفاده می‌شود.

کمک فرآیند پلیمر: به منظور افزایش قابلیت اکستروژن، مستربچ‌های کمک فرآیند پلیمری به طور گسترده در صنایع پلاستیک استفاده می‌شوند. مستربچ کمک فرایند شکست مذاب را حذف می‌کند، تجمع سرقالب را کاهش می‌دهد، با حذف پدیدۀ پوسته ماهی سطح فیلم را بهبود می‌بخشند و با کاهش درصد ژل، خروجی تولید را افزایش می‌دهند.

ضد سایش: مستربچ های سیلیکونی بر پایۀ پلی اتیلن که به منظور بهبود مقاومت سایشی به کار می رود.

 

مستربچ رنگی

رایج ترین روش تولید قطعات رنگی از مواد پلاستیکی، افزودن مستربچ‌های رنگی است. این افزودنی‌ها گاهی علاوه بر ایجاد رنگ مطلوب محصول نهایی، باعث بهبود و اصلاح خواص فیزیکی، مکانیکی و غیره نیز می‌گردد. مستربچ رنگ یک مخلوط پلاستیکی شامل درصد بالایی از رنگدانه است که به اندازه ناچیزی با پلیمر مخلوط می‌شود تا آن را به رنگ مطلوب و نهایی برساند. به وسیله تغییر غلظت و مقدار این ماده می توان به نمونه های رنگی مختلف دست یافت.

 

اجزای اصلی مستربچ رنگی عبارتند از رنگ دانه، سازگارکننده و پلیمر حامل:

رنگ دانه ها: شامل پیگمنت ها در دو گروه آلی (مانند فتالو سیانین سبز) و معدنی (مانند اکسید آهن قرمز و یا تیتانیوم) و دای که مانند یک جوهر یا رنگ بی اثر است و عموما نمی توان از آن برای رنگ کردن پلی اولفین استفاده کرد.

 

مستربچ ضد حریق

از این مستربچ جهت مقاوم‌سازی در برابر اشتعال استفاده می‌شود.

 

مستربچ‌های ضد مه گرفتگی (ضد بخار)

این مستربچ در تولید فیلم و جهت جلوگیری از ایجاد بخار در لایه داخلی بسته بندی مواد غذائی و پوشش‌های گلخانه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

مستربچ تمیز کننده

جهت تمیز کردن هرچه سریعتر دستگاه از رنگ و مواد قبلی برای تولید محصول جدید استفاده می‌شود. این محصول ضایعات تعویض رنگ را به حداقل می‌رساند.

 

مستربچ شفاف کننده

از این مستربچ جهت رفع کدری محصولات استفاده می‌کنند و به دلیل ایجاد عبور نور بیشتر در محصول، جلای بیشتری به مصنوعات پلاستیکی می‌دهد. این ماده مورد استفاده در فیلم‌های معمولی و نازک و ضخیم و ظروف یکبار مصرف و انواع مصنوعات پلاستیکی است.

 

دستگاه تولید مستربچ

برای تولید مستربچ از دستگاه اکسترودر دو پیچه استفاده می‌شود. استفاده از ماشین اکسترودر یکی از متداول‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین روش‌های شکل‌دهی به پلیمرها است. این ماشین دارای مارپیچی است که حرکت خود را از یک موتور و یک گیربکس می‌گیرد و در یک سیلندر حرکت می‌کند. مواد اولیه پلیمری از قیف به داخل دستگاه ریخته می‌شوند و بعد از ذوب شدن، با فشار از درون قالب دستگاه (دای) عبور کرده و به مرور که سرد می‌شود و شکل قالب (دای) را به خود می‌گیرد که در فرآیند تولید مستربچ مواد پس از عبور از قالب به شکل رشته درمی‌آیند. سپس این رشته‌ها وارد تانک آب شده تا خنک شوند و پس از آن از زیر یک خشک کن جهت گرفتن آب عبور داده می‌شوند و در نهایت وارد خردکن شده تا به شکل دانه های مستربچ خرد شوند.

 

مزایای استفاده از مستربچ

با به کار بردن مستربچ ها می‌توان در وقت، انرژی و هزینۀ لازم برای مخلوط کردن این پودرها و نیروی کار صرفه جویی کرد و استفاده از این ترکیبات اقتصادی است. همچنین به دلیل عدم پخش شوندگی مناسب برخی از افزودنی‌ها، امکان اضافه کردن مستقیم آن به محصول وجود ندارد. به عنوان مثال در فرآیندهای تزریق اضافه کردن افزودنی‌های پودری به دلیل کوتاه بودن طول مارپیچ دستگاه تزریق مناسب نبوده و استفاده از مستربچ پلیمری توصیه می شود.

چنان چه درکی ابتدایی از ویژگی‌های مورد نظر برای بسته‌بندی دارید، در مرحله بعد می‌توانید انتخاب گسترده‌ای از پلیمرهایی داشته باشید که ترکیبی عالی از کارایی و هزینه را برای نیازمندی‌های شما ارائه می‌دهند.

 

کلمه “پلیمر” از واژه یونانی Poly، یعنی «بسیاری» و mer به معنای «قطعات» گرفته شده است. پلیمرها موادی طبیعی هستند. سلولز پلیمر جزء اصلی دیواره‌های سلولی است و حدود بیش از پنجاه درصد چوب و بیش از هشتاد و پنج درصد از الیاف پنبه‌ای را تشکیل می‌دهد.

سلولز چوب بازسازی شده یکی از اولین فیلم های بسته‌بندی پلیمری است که به دلیل علاقه‌ای که به منابع طبیعی و تجدید‌پذیر آن وجود دارد هنوز هم مورد استفاده می‌باشد. پلیمرهای مصنوعی در فیلم‌های پلیمر (polymer films)، نقشی اصلی دارند و در فرآیندی به نام پلیمریزاسیون، توسط اتصال مولکول‌هایی ساده تولید می‌شوند.

ماهیت مونومرهای ساده (عبارت یونانی برای «قطعات کوچک») و تعداد و نحوه اتصال آنها منجر به تولید خواصی می‌شود که منحصر به هر یک از انواع پلیمرهای مختلف و انواع آن هستند.

یک پلیمر ساخته شده از یک مونومر تکی، همو پلیمر(homopolymer) نامیده می‌شود، یک کوپلیمر (copolymer) از مخلوط دو یا چند مونومر مختلف ساخته شده است که مونومرهای همکار یا کومونومر (Comonomers) نامیده می‌شوند. این کومونومرها می‌توانند به روش های مختلف به یکدیگر متصل شوند: آنها می‌توانند در امتداد زنجیره اصلی یا ستون فقرات مولکول‌های پلیمری به روش‌های مرتب یا تصادفی یا به عنوان شاخه‌های یک پلیمر از یک ستون فقرات دیگر به یکدیگر متصل شوند. یک زیرمجموعه تخصصی از کوپلیمرها که در بسته‌بندی بسیار مفید است، یک آینومر (ionomer) نامیده می‌شود.

این کوپلیمر به طور عمده از یک مونومر غیر منحصر به فرد (مونومر معمولی مورد استفاده برای پلیمرهای فیلم) و یک مونومر کوچک (به طور کلی بیش از پانزده درصد) و یک مونومر یونی، معمولا اسید، ساخته شده است. بعد از پلیمریزاسیون، عملکرد اسید با یون‌های فلزی که اغلب سدیم یا روی است، خنثی می‌شود و امکان ایجاد پیوند یونی بین شاخه‌های یک زنجیره مولکولی تکی یا بین زنجیره‌های مجاور ایجاد می‌شود، این پیوند به شدت به ویژگی‌های سختی و سیل آینومرها کمک می‌کند.

انتخاب شرایط پلیمریزاسیون خاص (دما و فشار)، تعداد مراحل واکنش، راکتورهای دسته‌ای یا پیوسته و نوع (کاتالیزورها) جهت هدایت واکنش پلیمریزاسیون به سمت مولکول‌های علاقمندتر، استفاده می‌شود. با توجه انتخاب‌های مختلفی از مونومر و پیشرفت‌های مداوم در تکنولوژی پلیمریزاسیون، پلیمرهای مختلفی بوجود می‌آیند و بیش از اینها نیز در حال توسعه هستند.

مهم است بدانیم که با توجه به تغییرات طبیعی موجود در مواد و فرایندها، پودر رزین پلیمری، حاوی توزیع مولکول‌های وزن مولکولی و تنظیمات زنجیره‌ای است. شیمیدان‌های پلیمر و مهندسین فیلم این تفاوت‌ها را بررسی و آزمایش می‌کنند، زیرا آنها معتقد به تفاوت کارایی فیلم و پلیمر هستند.

هنگامی که تغییرات قابل توجهی در توزیع مولکولی، باعث می‌شود که یک نوع پلیمر به طور مداوم بازتولید شود، ممکن است یک طبقه جدید یا حتی زیرمجموعه پلیمری ایجاد شود.