به گزارش چاپ ونشر به نقل از مهر نوشت: بیش از دو ماه به برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب باقی مانده است اما تب و تاب کاغذ در بازار نشر کماکان اجازه انتشار آثار تازه به ناشران را نمی‌دهد و وضعیت حاکم بر بازار کاغذ و قیمت‌های بالای حاکم بر آن همچنان پابرجاست.

با وجود اینکه طبق آخرین جدول منتشر شده از سوی کارگروه کاغذ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بیشترین حجم کاغذ مطبوعاتی و تحریر و بالک ترخیص شده از گمرک، آثار وارد شده از مبدا روسیه و چین بوده است اما حجم بالایی از تقاضاهای بدون تخصیص ارز از همین مبادی نیز در همین جدول به چشم می‌خورد و به این بحران دامن می‌زند.

به تازگی مدیرکل مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی وزارت ارشاد گفت: درپی هماهنگی‌های صورت‌ گرفته با بانک مرکزی، شرکت‌های متقاضی ورود کاغذ با ارز دولتی که پروفرمای آن‌ها در بانک مرکزی مانده، می‌توانند با تغییر نوع ارز درخواستی خود به «یوان»، «درهم» و «روبل»، معادل یورویی آن را در کمترین زمان ممکن دریافت کنند.

سید محمدرضا دربندی گفته است که با توجه به مسائل پیش آمده در خصوص تخصیص ارز از سوی بانک مرکزی، تجار کاغذ می‌توانند ضمن مذاکره با شرکت‌های طرف مقابل، با تغییر ارز پروفرمای خود از یورو به سه ارز فوق، معادل آن را سه روزه دریافت کنند.

به گفته دربندی در گذشته روال تغییر ارز در پروفورما بر این بود که متقاضی تغییر ارز باید روند درخواست خود را از ابتدا شروع و به تصویب دوباره وزارت صمت می‌رساند و این فرایند حداقل دو ماه به‌طول می‌انجامید، اما در پی تصمیم‌گیری‌های جدید، بانک مرکزی، ارز درخواستی را سه روزه در اختیار متقاضیان قرار می‌دهد و نیازی به طی مراحل قبلی نیست.

این اظهارات در حالی انجام می‌پذیرد که از نیمه شهریورماه سال جاری تا نیمه بهمن‌ماه، ۳۷۷ پرونده در زمینه واردات کاغذ در کارگروه مربوطه در وزارت ارشاد گشوده شده و بررسی شده است و از میان آنها تا کنون برای ۵۳ پرونده تامین ارز شده که بخش زیادی از این پرونده‌ها پس از تامین هنوز مراحل خرید ارز را انجام نداده‌اند و تنها ۲۴ پرونده از میان آنها موفق به ترخیص کاغذ شده است که بخش عمده آن مربوط به کاغذهای مطبوعاتی و نه چاپی است. این آمار در کنار اظهارات دربندی حاکی از معمایی است که سرنخ حل آن را باید در نگاه بانک مرکزی به لزوم تامین کاغذ جستجو کرد و نیز نوع بررسی و تشخیص توان واردات شرکت‌ها و افراد در کارگروه وزارت ارشاد.

با این همه از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خبر می‌رسد که کارگروه کاغذ وزارت ارشاد در جلسات هفته آینده خود مکانیزم قیمت‌گذاری بر روی کاغذ را نهایی کرده و نرخ تازه این کالا به منظور ترخیص و تحویل به کارگروه و نیز نظارت سازمان حمایت از مصرف‌کننده ابلاغ می‌شود.

با این نرخ تازه وارکنندگان تکلیف خود را برای واگذاری محصول خود به کارگروه، روشن‌تر خواهند داشت هر چند که با وجود این فرصت برای واردکنندگان که بتوانند محصول واردشده خود را با سود قطعی ۱۵ درصد به کارگروه کاغذ تحویل دهند تا از طریق مبادی در نظر گرفته شده توزیع شود، برخی از واردکنندگان از واگذاری کاغذشان به کارگروه از این مساله استنکاف کرده‌اند.

همچنین بخش وسیعی از بدنه بخش خصوصی واردکنندگان کاغذ از ورود وزارت ارشاد به فرآیند قیمت‌گذاری و واردات اعتراض داشته و عنوان می‌کنند که باید کالا بدون نظارت دولت و با تامین ارز از سوی سامانه نیما به دست مصرف‌کننده برسد؛ اقدامی که برخی آن را موجب تشدید در قیمت‌های فعلی و غیرقابل کنترل شدن نوسانات آن اعلام می‌کنند.

این ماجرا با جدال لفظی هفته‌های اخیر مدیرعامل تعاونی ناشران و کتابفروشان تهران و رئیس اتحادیه کاغذ و مقوای تهران در یکی از رسانه‌ها نیز وارد فاز تازه‌ای شده است. از سویی رئیس اتحادیه مدعی ناکارآمدی وزارت ارشاد در فروش کاغذ و دامن زدن به افزایش قیمت‌هاست و از سوی دیگر مدیرعامل شرکت تعاونی ناشران و کتابفروشان تهران سوداگری اعضای صنف اتحادیه کاغذ و مقوا را عامل گرانی‌های اخیر و نیز سال‌های قبل می‌داند.

در این میان مدیران کارگروه کاغذ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز معتقدند حضور آنها در این بازار راه را برای سوداگری در آن بسته است.

نکته اصلی که هر دو گروه بر آن صحه می‌گذارند نبود یک سازوکار نظارتی در این زمینه است و نظارت بر واردات و تحویل درست و به موقع این محصول به توزیع کنندگان معرفی شده و در نهایت مصرف‌کنندگان. این عدم نظارت که به اتفاقات بسیاری در بازار کاغذ دامن زده است کار را به جایی رسانده که برخی خبرها حاکی از فروش کاغذهای وارد شده به کشور به ناشران و چاپخانه‌داران غیر پایتخت‌نشین با قیمت‌های بالا و با فاکتورهای غیر رسمی دارد.

حال باید منتظر ماند و دید در ماراتن باقی مانده تا نمایشگاه کتاب توان سوداگران کاغذ در بازار بیشتر خواهد بود و یا سازوکار وارداتی توزیعی دولت.

 

رئیس اتحادیه صحافی تهران گفت: تاکنون هیچ اقدام مثبتی برای تأمین مواد اولیه کاغذ و مقوا صورت نگرفته است.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از جهان نيوز، جلیل غفاری رهبر رئیس اتحادیه صحافی تهران درباره آخرین وضع بازار این صنف گفت: هیچ اقدام مثبتی برای تأمین مواد اولیه کاغذ و مقوا صورت نگرفته است.

وی ادامه داد: دولت با تشکیل کارگروهی تلاش کرد تا مواد اولیه این صنف (کاغذ و مقوا) را تأمین کند، اما این کارگروه  تاکنون نتوانسته اقدام مثبتی در این زمینه انجام دهد.

رهبر تصریح کرد: قیمت کاغذ گلاسه هفته گذشته ۱۵ هزار و امروز به ۲۲ هزار تومان رسیده است.

رئیس اتحادیه صحافی تهران، گفت: ۱۳۰ واحد صنفی پروانه دار در بخش صحافی در تهران مشغول به فعالیت هستند.

رهبر گفت: دریافت ارز دولتی از دیگرمشکلات مربوط به این صنف است و این درحالی است که ثبت سفارش برای واردات این صنف صورت نمی‌گیرد.

وی با اشاره به اینکه ۹۰ درصد صنعت چاپ، ماشین آلات و مواد اولیه وارداتی است، بیان کرد: ماشین آلات از کشور‌هایی همچون آلمان، ایتالیا، ژاپن، چین و کره وارد و مواد اولیه از کشور‌هایی همچون هند، اندونزی، چین و کل اروپا وارد می‌شود.

 

یک‌چهارم نیاز کاغذ درخواستی‌مان را با ارز دولتی گرفته‌ایم مدیر کارگروه کاغذ: می‌توانیم نیاز ناشران را به شکل حداقلی تأمین کنیم.

بازار نشر امسال با مشکلات بسیاری دست به گریبان است. اصلی‌ترین مسئله بازار نشر در سال جاری مسئله کاغذ بوده ‌و قیمتی که روزبه‌روز بیشتر می‌شود. درحالی‌که ناشران این روزها درگیر مسائل و مشکلات صنفی هستند، افزایش قیمت کاغذ، مانند سایه‌ تهدیدی دائمی بر سر بازار نشر خودنمایی می‌کند.

به گذارش چاپ ونشر به نقل از همشهری‏‏، بخش عمده کاغذ مورد نیاز بازار وارداتی است و از کشورهای دیگر وارد می‌شود. نوسانات ارز در یک سال گذشته سبب شده قیمت کاغذ در بازار دستخوش تغییر شود. کاغذ در چند‌ماه اول امسال به‌طورمتوسط از بندی 60 تا 80هزار تومان به 100هزار تومان رسید. مدتی گذشت تا کاغذ نیز در فهرست کالاهای ضروری قرار بگیرد و با ارز دولتی وارد کشور شود اما کاغذهای واردشده نیز نتوانست قیمت کاغذ را در بازار کنترل کند و قیمت کاغذ روند صعودی خود را طی کرد. از شهریور‌ماه سال‌جاری کارگروه کاغذ در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل شده تا هم کاغذ مورد نیاز ناشران و مطبوعات را تأمین کند و هم راه را بر قاچاق کاغذ ببندد. سیر صعودی قیمت کاغذ روزبه‌روز بیشتر شد تا اینکه در هفته گذشته به نزدیک 320هزار تومان رسید تا در یک سال گذشته بیش از 3برابر شود.

ناشران معمولا در روزهای پایانی سال خودشان را برای نمایشگاه کتاب آماده می‌کنند و کتاب‌هایشان را به چاپخانه‌ها می‌سپارند اما کمبود کاغذ سبب شده‌ که بسیاری از ناشران از میزان تولید خود کم کنند و در انتظار روزهای بعد باشند تا ببینند بازار چه سرنوشتی پیدا می‌کند.

مدیر کارگروه کاغذ نیز اخیرا گفته است که ناشران نگران تأمین کاغذ برای نمایشگاه نباشند. اما آیا کاغذ وارد‌شده به‌درستی میان ناشران توزیع می‌شود و آنها از وضعیت توزیع و قیمت کاغذ رضایت دارند؟

آنقدر هست که چرخ نشر از حرکت نیفتد

داوود موسایی، مدیر انتشارات فرهنگ معاصر، از ناشران کتاب‌های مـرجع در ایران است. او به همشهری می‌گوید: «‌طبیعتا کاغذ مثل گذشته در بازار فراوان نیست اما ارشاد کاغذی به ما می‌دهد و به هر ناشر مقداری کاغذ با قیمت کمتر می‌دهد. این کاغذ همه نیاز ما را تأمین نمی‌کند اما آنقدر هست که چرخ نشر از حرکت نیفتد. من از میزان کاغذ موجود اطلاعی ندارم، اما طبیعتا اگر مقام مسئولی گفته که ناشران نگران وضعیت کاغذ نباشند، طبیعتا از ورود کاغذ و میزان موجودی باخبر است.»

از او درباره بالا‌رفتن قیمت کتاب‌های نشرشان و میزان استقبال مخاطبان می‌پرسیم؛ «کل این ماجرا یک چرخه است. وقتی‌ قیمت کاغذ بالا می‌رود، به تبع آن قیمت چاپ و صحافی هم بالا می‌رود و هزینه حق‌التألیف مترجم و مؤلف هم بالا می‌رود. برای همین نمی‌توان فقط قیمت کاغذ را ملاک قرار داد و گفت مثلا قیمت کاغذ اینقدر بالا رفته، پس کتاب هم باید اینقدر بالا برود. اما قیمت کتاب‌های ما در یک سال گذشته تقریبا 50درصد بیشتر شده و فروش کتاب هم دست‌کم بین 30تا 40درصد کمتر از گذشته است.»

 

همه کاغذهای واردشده در سامانه توزیع نمی‌شود

محمدعلی جعفریه، مدیر نشر ثالث می‌گوید: «شرایط بازار کاغذ شرایط نرمالی نیست. طبیعتا باید حرف‌های ما درباره بازار هم ناظر به این شرایط ویژه باشد. ما کاغذ مورد نیازمان را چندبار درخواست داده‌ایم و دریافت کرده‌ایم. اما الان ورودی بازار کاغذ مشکل دارد. مشکل اینجاست که همه کاغذی که وارد می‌شود، در سیستم توزیع نمی‌شود و بخشی از آن به بازار آزاد می‌رود.»

از او درباره تأثیر این نوسانات در قیمت کتاب می‌پرسیم؛ «نمی‌شود قیمت کتاب را رها کرد. نمی‌توانیم بگوییم حالا که قیمت کاغذ مثلا 10برابر شده، قیمت کتاب هم 10برابر شود. بازار کتاب ظرفیت مشخصی دارد و ناشر باید قیمت‌ها را کنترل کند. یا باید از سود خودش کم کند، یا ‌هزینه‌های دیگر مثل حق پخش و حق تألیف را مدیریت کند و کتاب را به قیمت مناسبی عرضه کند، چون در غیراین‌صورت، مخاطبان کتاب را نمی‌خرند.

«ما تا حالا کتاب‌هایمان را با کاغذ دولتی منتشر کرده‌ایم. هنوز از بازار آزاد کاغذ نخریده‌ایم. الان تقاضا برای نشر زیاد است اما وضعیت به‌گونه‌ای نیست که ناشران بتوانند به همه تقاضاها پاسخ بدهند.»

 

ادامه پیدا کند به ورشکستگی صنعت نشر منجر خواهد شد

 با این همه نمی‌توان منکر شد که چندبرابر شدن قیمت کاغذ قدرت ناشران را برای انتشار کمتر کرده است. علیرضا اسدی مدیر نشر نیماژ از ناشرانی است که در سال‌های اخیر آثار بسیاری را در حوزه ادبیات منتشر کرده. او درباره تأثیر نوسانات قیمت کاغذ در بازار کتاب می‌گوید: «چندبار درخواست کاغذ داده‌ایم اما یک‌سوم تا یک‌چهارم کاغذ درخواستی‌مان را دریافت کرده‌ایم. تا حالا سعی کرده‌ایم با کاغذ دولتی کارمان را بگذرانیم اما مثلا از 150عنوانی که قرار بود برای نمایشگاه کتاب منتشر کنیم بیشتر از 40عنوان منتشر نمی‌کنیم. اگر این روند ادامه پیدا کند به ورشکستگی صنعت نشر منجر خواهد شد. به هر حال ظرفیت بازار کتاب را باید درنظر گرفت. چاپ کتاب با کاغذ آزاد نه برای ناشر صرفه اقتصادی دارد و نه دیگر مخاطب توان خرید چنین کتاب‌هایی را دارد.»

یحیی ساسانی مدیر نشر افکار نیز می‌گوید: «اخیرا برای نخستین‌بار در طول سال‌جاری 100بند کاغذ با ارز دولتی دریافت کرده‌ایم. کاغذ دولتی با قیمت بندی نزدیک به 100هزارتومان توزیع می‌شود اما توجه داشته باشید که این کاغذ در سال گذشته بین 60 تا 80هزار تومان بوده. بالا رفتن هزینه‌های فنی دیگر در نشر سبب شده که قدرت ناشران بسیار کمتر شود. در مقایسه با سال گذشته ما باید 3کتاب بفروشیم و بعد بتوانیم یک کتاب چاپ کنیم. مهم‌ترین مسئله در بازار کتاب این است که پول کتاب‌هایی که ناشران چاپ می‌کنند در بهترین حالت 8 تا 10‌ماه بعد به دستشان می‌رسد و فرایند توزیع کتاب همچنان به رویه گذشته است.»

مجموعه گفت‌و‌گوهای ما با ناشران نشان می‌دهد که کاغذ توزیع‌شده همه نیازهای ناشران را تأمین نمی‌کند و ناگزیر باید برای انتشار کتاب اولویت‌هایی را درنظر بگیرند یا شمارگان کتاب‌ها را از این نیز کمتر کنند و صرفا براساس نیاز مخاطبان کتاب چاپ کنند؛ هرچند بیشتر ناشران از توزیع کاغذ دولتی در ماه‌های گذشته مجموعا راضی بوده‌اند.

 

برگی از این کاغذها وارد بازار آزاد نشده

اما آیا همه کاغذ واردشده با ارز دولتی میان ناشران توزیع می‌شود؟ پس کاغذهایی که در بازار هستند و بیش از 3برابر قیمت دولتی به فروش می‌رسند از کجا آمده‌اند؟ امیرزاده می‌گوید: «کاغذهای دیگری نیز هست که از ابتدای سال با ارز دولتی از طریق وزارت صنعت و معدن و تجارت وارد کشور شده است. بیش از 200هزار تن کاغذ که بیشتر از مصرف یک‌سال کشور است وارد کرده‌اند اما این کاغذها بیشتر وارد بازار آزاد شده است. قیمت کاغذ دولتی و بازار آزاد تفاوت وحشتناکی دارد. وزارت صمت باید درباره این کاغذها توضیح بدهد اما کاغذهایی که از طریق کارگروه وارد شده در همه مراحل ورود و توزیع و چاپ رصد می‌شوند. به شما اطمینان می‌دهم که برگی از این کاغذها وارد بازار آزاد نشده است.»

 

تلاش می‌کنیم تا زمان نمایشگاه کاغذ بیشتری به ناشران برسد

از همایون امیرزاده، مدیر کارگروه کاغذ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که در ماه‌های اخیر اصلی‌ترین متولی بازار کاغذ برای ناشران بوده است درباره تأخیر در توزیع کاغذ دولتی می‌پرسیم: «مراحل ثبت سفارش، تخصیص ارز، عقد قرارداد، گشایش اعتبار و حمل‌ونقل کاغذ، هرکدام مستلزم صرف زمانی است و بخشی از این تأخیر با توجه به مشکلات موجود طبیعی است. ما تلاش می‌کنیم که در ماه‌های منتهی به نمایشگاه کاغذ بیشتری به ناشران برسد تا بتوانند کتاب‌های مورد نیازشان را به نمایشگاه برسانند. اما در نظر داشته باشید که ما در شرایط فعلی کشور می‌توانیم نیازهای ناشران را به‌صورت حداقلی تأمین کنیم نه به شکل حداکثری.» 

 

 

 

 

 

 

 

پس از اینکه واردکنندگان عمده کاغذ زیر ذره بین رسانه‌ها قرار گرفتند، محمد سلطانی فر معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد در گفت و گویی اعلام کرد "برای آن دو نفری که حدود ۲۴ میلیون یورو برای واردات گرفته‌اند، دو پرونده قضایی تشکیل شده که هنوز به جایی نرسیده است، چون اصلا این افراد وجود خارجی نداشتند! "

فرارو- روز گذشته باز هم رییس پلیس تهران از یک سلطان جدید پرده برداری کرد، "سلطان کاغذ". به گفته سردار رحیمی "پلیس پایتخت گروهی ۱۶ نفره که بالغ بر ۳۰ هزار تن کاغذ را با ارز دولتی وارد کشور کرده و آن را احتکار کرده بودند دستگیر کردند."

به گزارش چاپ ونشر به نقل از فرارو، رییس پلیس تهران درباره جزییات این پرونده گفت: "این افراد بخشی از این کاغذ‌ها را با قیمت آزاد به فروش رسانده بودند و همچنین بخشی دیگر از ارز دولتی که برای واردات کاغذ دریافت کرده بودند صرف امور دیگر کرده یا قیمت ارز آزاد در بازار به فروش رسانده بودند."

به گفته سردار رحیمی ارزش اولیه این پرونده بالغ بر هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان است و تحقیقات درباره آن همچنان ادامه دارد. رییس پلیس تهران هویت سرکرده این گروه و در واقع سلطان این پرونده را افشا نکرده است.

آخرین بار که رییس پلیس تهران از یک سلطان رونمایی کرد سرنوشت آن سلطان به اعدام ختم شد. او کسی نبود جز وحید مظلومین، مشهور به سلطان سکه که تابستان سال جاری همراه با اعضای باندش بازداشت شد و چندی پیش به همراه شریکش اعدام شد. باید دید سلطان تازه مفاسد اقتصادی در ادامه چه وضعیت پیدا خواهد کرد.

 

سلطان کاغذ و ماجرای ادامه دار ارز دولتی

براساس توضیحات رییس پلیس بازداشت سلطان کاغذ به ماجرای دنباله دار تخصیص ارز دولتی برای واردات باز می‌گردد. ماجرایی که تابستان امسال تبدیل به یک جنجال بزرگ در کشور شد. از همان زمان نیز در رسانه‌ها بحث فساد در اختصاص ارز دولتی برای واردات کاغذ را مطرح کردند.

پس از آنکه در تیر ماه بانک مرکزی با درخواست رییس جمهور فهرست هزارو ۴۸۲ شرکت دریافت‌کننده ارز دولتی را منتشر کرد، رسانه‌های تلاش کردند با بررسی جزییات این فهرست موارد مشکوک و بحث برانگیز آن را افشا نمایند. در این بین روزنامه‌ها روی واردات کاغذ حساس شدند چرا که بحران کاغذ تابستان سختی را برای ادامه حیات جراید کشور رقم زده بود.

کمبود و گرانی کاغذ باعث شد بسیاری از روزنامه تعداد صفحات خود را کاهش دهند و برخی مانند روزنامه همبستگی به طور کامل تعطیل شد. افزایش قیمت‌ها حوزه نشر را هم به شدت تحت تاثیر قرار داد و باعث افزایش قیمت کتاب شد.

هرچند لیست اعلام شده از سوی بانک مرکزی ناقص بود، اما همین لیست ناقص هم برای انتشار با مقاومت وزارت صنعت و تجارت روبه رو گردید. با این وجود نهایتا با اصرار رییس جمهور لیست منتشر شد. در لیست اولیه روشن گردید در مجموع ۳۴ میلیون یورو ارز دولتی برای واردات کاغذ روزنامه به ۲۳ شرکت تخصیص داده شده که حدود ۶۷ درصد آن را دو شرکت هانا تجارت ترولیت و صنعت ساحل پرشیا دریافت کرده‌اند.

اختصاص این مقدار ارز دولتی به این دو شرکت برای واردات کاغذ بحث برانگیز شد. حساسیت‌ها زمانی افزایش یافت که مشخص گردید هر دو شرکت مذکور به دو برادر تعلق دارند که هیچ کدام تا پیش از این در واردات کاغذ ورود پیدا نکرده بودند. از همان زمان رسانه‌های به این دو برادر عنوان "سلطان کاغذ" دادند.

در آن زمان هویت این دو برادر  به نام های "میم ج" و "ح ج" اعلام شد. روزنامه شرق در گزارشی درباره آن‌ها نوشت: "در سال ۸۹ شرکت هانا تجارت با صد هزار تومان سرمایه و با هدف فعالیت عمرانی و راه‌سازی تأسیس و در سال ۹۵ به برادران جانمحمدی  واگذار می‌شود؛ در‌حالی‌که سرمایه شرکت هانا تجارت ترولیت ۲۰ میلیون تومان ثبت شده است، این شرکت با این دارایی توانسته است ۱۴ میلیون یورو ارز دولتی برای واردات کاغذ روزنامه دریافت کند. در جست‌وجوی اینترنتی این شرکت‌ها به آدرس‌ها در خیابان میرداماد و شریعتی می‌رسیم؛ اما با مراجعه حضوری به این آدرس متوجه می‌شویم شرکت‌هایی به این نام در این آدرس‌ها وجود ندارد."

در این ماجرا نام "ف_ب_خ" به عنوان عضو هیات مدیره هر دو شرکت نیز مطرح شده بود. روزنامه شرق آن زمان در این باره نوشت که هرچند کسی در بازار کاغذ، "ح_ج_م" و "ف_ب_خ" را نمی‌شناسد، اما آن‌ها در بانک مرکزی چندان غریبه نبوده‌اند، در برخی جلسات بانک مرکزی شرکت می‌کردند و روابطی با مسئولان بانک مرکزی داشتند. بانک مرکزی ایران اما هرگونه ارتباط با این اشخاص را تکذیب کرده است. ‌

البته مشخص نیست که سلطان کاغذی که به تازگی بازداشت شده است، ارتباطی با این دو فرد داشته باشد. برای روشن شدن هویت "سلطان کاغذ" باید منتظر اراده توضیحات بیشتر از سوی پلیس و مقامات قضایی باشیم. با این حال برخی گمانه زنی ها حاکی از آن است که این سلطان همان سلطان تابستان است.

پس از اینکه واردکنندگان عمده کاغذ زیر ذره بین رسانه‌ها قرار گرفتند، محمد سلطانی فر معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد در گفت و گویی اعلام کرد "برای آن دو نفری که حدود ۲۴ میلیون یورو برای واردات گرفته‌اند، دو پرونده قضایی تشکیل شده که هنوز به جایی نرسیده است، چون اصلا این افراد وجود خارجی نداشتند! "

او افزود: «دو قلم ارز مجموعا حدود ۲۴ میلیون یورو به اشخاصی داده شده که وجود خارجی ندارند. متاسفانه این مشکلات در وزارت صنعت، معدن و تجارت بود. ما مکاتبه کردیم بدون مجوز ما این کاغذ‌ها وارد نشود. آقای شریعتمداری نامه نوشت که خودمان داریم وارد می‌کنیم و مسئولیت با خودمان است و شما دخالت نکنید. این نامه موجود است.»

این اظهار نظر با واکنش وزارت صنعت روبه رو شد. روابط عمومی این وزارتخانه اطلاعیه‌ای صادر و تصریح کرد: "ادعای تخصیص ارز به افرادی که وجود خارجی ندارند، با توجه به نظارت‌ها و سازوکار بانکی باورپذیر نیست. " وزارت صمت همچنین تأکید کرد که پس از گروه‌بندی جدید کالایی، طبق ابلاغ وزارت صمت، ثبت سفارش کاغذ پس از تأیید وزیر ارشاد انجام می‌شود. در این اطلاعیه البته باز هم تأکید شده بود که برخی امور در فرایند ثبت سفارش و واردات کاغذ، همچون سایر کالاها، در حیطه تخصصی وزارت صمت است و این وظایف قابل واگذاری به دیگران نیست.

اعلام بازداشت سلطان کاغذ بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی داشته است. بسیاری از این چرخه سلطان پروری در اقتصاد ایران انتقاد کرده اند، برخی با طنز انتقادی به ماجرا پرداخته اند و برخی دیگر هم از مقامات اقتصادی کشور انتقاد کرده اند.

صبا آذر پیک از فعالان فضای مجازی در این باره به شدت به وزیر محمد شریعتمداری وزیر پیشین صنعت و وزیر کنونی کار انتقاد کرده و نوشته است: "می دونید سلطان کاغذ کیه؟ همون که سلطانی فر ارشاد افشا کرد و گفت شریعتمداری گفته بهشون ارز بدید و ما هم ٢ میلیون و ٥٠٠ ارز دولتی دادیم و بعد فهمیدیم همه چی صوریه. مونده دوستان تا عمق فسادی که شریعتمداری وارد اقتصاد ایران کرد رو لمس کنید."

فرشاد اسماعیلی کارشناس حقوق کارگری و فعال اجتماعی نگاه متفاوتی به موضوع دارد. او در توئیتی نوشته است: «بابت۳۰هزار تُن کاغذ، ارز دولتی گرفتند. بخشی رو اصلا وارد نکردند و ارز رو آزاد در بازار فروختند، بخشی رو وارد کردند، اما گِرمی از کاغذ‌ها رو وارد بازار نکردند، بخشی رو هم وارد بازار کردند، اما به صورت آزاد فروختند. ناشران، نشریات و روزنامه‌ها سندیکا نداشتد که بپرسد:"کو؟، چه شد؟، کجاس؟»

کاربری نیز با اشاره به سلاطین، سکه، قیر، پوشک و حتی شکر این سوال را مطرح کرده است که " چه کسی این همه سلطان را به سلطنت رساند؟"

کاربری دیگر گفته است "ما منتظر دستگیری سلطان مرغ بودیم که خبر رسید سلطان کاغذ دستگیر شد، احتمالا سلطان مرغ لای کاغذ‌ها قایم شده که اونم بزودی دستگیر میشه."

برخی هم با عنوان "سلطان کاغذ" خیالپردازی کردند و آن را نوعی "فانتزی" دانستند و از "ملکه مقوا" هم سخن گفتند.

عده‌ای هم نگاه آمیخته به توطئه به ماجرا دارند، کاربری به نام مهسا معتقد است: «اینام خوششون اومده هر چی می‌شه یه سلطان تهش می‌بندن ملت فک کنن کله گنده‌ها و اصل کاریا رو دارن می‌گیرن، اما در واقع اینا یه مشت دونه ریزن که معلوم نیست کجا باج سیبیلی رو که باید می‌دادن، ندادن و حالا وقت انتقامشون رسیده!»

 

 

رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان تهران با اشاره به اینکه هزینه بسته بندی کالاهای اساسی فارغ از ارز دولتی است، تورم این کالاها را ناشی از هزینه بسته بندی آن دانست.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از راه مردم مهندس یدالله صادقی رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان تهران با اشاره به آنکه ۲۵ سرفصل کالای اساسی که حدود ۸۳۰ قلم کالاست، که بر اساس ارز دولتی، ۴۲۰۰ تومان قیمت‌گذاری و عرضه می‌شود، گفت: سایر کالا ها با ارز نیما که حدود هشت هزار تومان است وارد کشور می شود.

رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان تهران با تاکید بر اینکه درصورت تغییر در قیمت های جهانی، امکان ثبات قیمت در کشور نیست، گفت: تغییرات قیمت در مواردی مانند بسته بندی و غیره است که متغیر قیمت تمام شده است و با غیر از قیمت ارز دولتی تامین می شود و به قیمت تمام شده اضافه می شود. روغن نباتی بر مبنای قیمت تمام شده سازمان حمایت از مصرف کنندگان قرار گرفته و به وفور در بازار وجود دارد. فقط در مورد حلب ۱۶ کیلویی و ۵ کیلویی به دلیل مشکل تامین ورق، عرضه و تقاضا متناسب نیست که بزودی برطرف خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه کاهش قیمت ها ناگهانی نخواهد بود گفت: کالاها و موادی که در موجودی انبار وجود دارد یا در سطح شبکه با قیمت بالاتر عرضه شده بعد از اینکه تمام شود و موجودی های جدید تامین گردد، شاهد تغییر قیمتها خواهد بود.

 

سید محسن علوی رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران شهرکرد گفت: با توجه به تغییرات ایجادشده در نرخ دلار و افزایش ناگهانی قیمت کاغذ، رکود در صنعت چاپ بیش از گذشته تأثیر گذاشت.

 وی ادامه داد: آن دسته از چاپخانه‌داران برای به دست آوردن کار و سفارش از طریق استعلام از ارگان‌ها اقدام به جذب سفارش کرده بودند با تحولات در بازار و افزایش قیمت کاغذ و کمبود آن نه‌تنها سود نکردند بلکه دچار ضرر شده و در بخش تأمین مواد اولیه نیز با مشکل مواجه شدند.

 علوی افزود: نارضایتی چاپخانه‌داران از وضعیت ایجادشده سبب شد تا اتحادیه‌ها برای رفع معضلات دست به اقدام زده و طی نامه‌ای خواستار رفع مشکلات و نیازهای چاپخانه‌داران شوند.

رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران شهرکرد بیانکرد: اتحادیه‌ها برای حمایت از تولید درخواست تخصیص کاغذ دولتی به چاپخانه‌ها را در پیش گرفتند، تلاش اصلی آنان در جهت کاهش آسیب‌ها و حفظ فضای کسب‌وکار بوده است.

 وی اظهار کرد: اعلام‌شده بود که کاغذ در بازار با ارز ۴۲۰۰ تومانی ارائه‌شده اما چاپخانه‌داران و مصرف‌کنندگان واقعی اثری از این کالا ندیدند و درنتیجه تصمیم بر این شد که درخواست‌ها به وزارت صنعت معدن تجارت و فرهنگ و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که متولی اصلی کاغذ شناخته می‌شود ارائه دهند.

علوی خاطرنشان کرد: این درخواست‌ها به استانداری هر استان و وزارت صنعت همچنین نمایندگان مجلس شورای اسلامی ارسال شد تا علاوه بر مواد اولیه در حوزه کاغذ اقدامات مناسبی شکل بگیرد و شرایط بهتری برای چاپخانه‌ها فراهم شود.

رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران شهرکرد تأکید کرد: اختصاص کاغذ با ارز دولتی به اتحادیه چاپخانه‌داران هر استان زیر نظر دولت می‌تواند شرایط مناسبی را برای هر چاپخانه فراهم کند.

 وی گفت: صنعت چاپ صنعتی اشتغال‌زا که به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم می‌تواند تأثیر بسیاری بر فضای کسب‌وکار در هر استان داشته باشد.

علوی ادامه می‌دهد: در استان چهارمحال و بختیاری صنعت چاپ توانسته در هر چاپخانه سه تا ۱۵ نفر را به اشتغال مشغول کند و اگر برای رفع چالش چاپخانه‌ها چاره‏ای اندیشیده نشود آسیب بسیاری را برای شاغلان در چاپخانه‌ها ایجاد می‌کند.

رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران شهرکرد با اشاره به وجود ۱۰۲ چاپخانه در استان چهارمحال و بختیاری افزود: هم‌اکنون ۱۰۲ چاپخانه در این استان مجوز گرفتند که ۳۰ درصد آن‌ها تعطیل و یا نیمه تعطیل‌شده و بقیه نیز تنها با نیمی از توان خود در حال فعالیت هستند. وقتی افزایش قیمت کاغذ ایجاد شد تیراژ کتاب هم کاهش پیداکرده و این امر آسیب مستقیمی به چاپخانه‌ها زد.

 وی بیان کرد: تعداد بسیاری از ادارات نیز که در سالیان گذشته مصرف یک‌ساله خود را سفارش می‌دادند هم‌اکنون تنها نیاز یک ماه خود را برای چاپ سفارش‌ها در نظر می‌گیرند. بدین ترتیب آن‌ها تنها یک‌سوم نیاز چاپ خود را به چاپخانه‌ها سفارش می‌دهند.

 علوی اظهار کرد: دولت موظف است به وعده‌های خود عمل کند و فضای کسب‌وکار را متحول و در مسیر رشد هدایت کند.

رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران شهرکرد تصریح کرد: چاپ و نشر ارتباط مستقیمی بافرهنگ هر کشور دارد و هرگونه آسیب به صنعت چاپ و چاپخانه‌ها تأثیر مستقیمی بر فرهنگ و تولید دارد لذا در این حرکت تلاش شده تا از افزایش آسیب به بدنه چاپ و نشر جلوگیری شود.

 وی با ابراز تأسف از عدم واردات مواد اولیه موردنیازگفت: استفاده از توان‌بخش خصوصی و اتحادیه‌ها می‌تواند شرایط را برای گذر از چالش‌های اقتصادی موجود هموارتر کند و دولت صرفاً به بحث نظارت بپردازد تا مشخص شود هر کالایی به چه نحوی توزیع و استفاده می‌شود. این رویکرد قطعاً به بسیاری از مشکلات خاتمه خواهد داد.

علوی افزود: متأسفانه خبرها در خصوص واردات کاغذ نگران‌کننده است. کسانی که تخصصی در این حوزه ندارند، دست به واردات کاغذ زدند و یا با ارز دولتی اقدام به واردات ملزومات چاپ کردند که مشخص نیست این واردات به کجا رفته است.

در حال حاضر چاپخانه ها فعالیت خود را به شدت پایین آورده‎اند و حتی کتاب هایی برای تعدادی افراد خاص چاپ می شود که در برخی مواقع تعداد آنها حدود ۱۰۰ یا ۱۵۰ نسخه است یعنی در تعریف چاپ هم نمی گنجد و نوعی کپی است. به گفته عضو کمیته کنترل بحران کاغذ مشکلات فعالان عرصه کاغذ بسیار جدیست.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از خانه ملت، احسان قاضی زاده هاشمی که عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی گفت: کاغذ عمده ترین و مسئله ساز ترین موضوع آینده حوزه فرهنگ خواهد بود.

وی ادامه داد:  در حال حاضر چاپخانه ها فعالیت خود را به شدت پایین  آورده‎اند و حتی کتاب هایی برای تعدادی افراد خاص چاپ می شود که در برخی مواقع تعداد آنها حدود 100 یا 150 نسخه است یعنی در تعریف چاپ هم نمی گنجد و نوعی کپی است.

چیزی که این نابسامانی کم ندارد دلیل است از مدیریت نادرست اختصاص ارز دولتی تا مشکل  پخش و احتکار و حتی  پیاده شدن یک سیاست بین المللی که با وجود قابل پیش بینی بودن فکری به حال آن نشد.

رمضان علی سبحانی فر از اعضای کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی ریشه بخشی از   مشکل بازار کاغذ  را در چین  دانست و ادامه داد: بسیاری از کارخانجات کاغذ در چین که بیشترین تولید کاغذ در دنیا را دارند برای رعایت استاندارد های محیط زیستی مجبور به توقف تولید شده اند. به هر حال وابستگی بسیار  صصنعت نشر نیازمند تدابیر مهم است.

اصغر مسعودی عضو کمیسیون فرهنگی در این زمینه گفت: ما منابع غنی از کربنات کلسیم و سنگ آهگ داریم که می تواند مواد اولیه کارخانه های داخلی را تامین کند و اگر چرخ این کارخانه ها بچرخد قطعا مشکلی به نام تولید کاغذ نخواهیم داشت. فکری که بعد از بحران به ذهن برنامه ریزان حوزه صنعت رسید تاسیس کارخانه هایی است که می تواند نیاز داخلی را با کمک این فناوری تامین کند.

آنچه سبحانی فر عضو کمیسیون صنایع و معادن به ما گفت:  تلاش  می شود چندین کارخانه بدین ترتیب می تواند شکل بگیرد وحداقل دو کارخانه به مرحله تولید رسیدند که مواد اولیه کاغذ در آنها از داخل تهیه می شوند.

این راه حل ها برای میان مدت و دراز مدت مطلوب است ولی راه حل فوری برای بازاری که اعتماد خود را از دست داده چیست ؟

احسان قاضی زاده هاشمی در جواب این سوال اظهار کرد: ما دوراه بیشتر نداریم یا باید دولت راسا کاغذ وارد کند که قبلا هم تجربه آن هست و یا مقدار پولی که دولت کمک می کند تبدیل به یارانه نقدی شود و در اختیار مطبوعات و ناشران قرار گیرد. در عین حال  دولت باید به کمک ناشران بشتابد چون نشریات با این تیراژ اندک به زودی از صحنه فرهنگ خارج می شوند.

اصغر مسعودی عضو کمیسیون فرهنگی گغت:  یک راه حل به نظر قابل اجرا ارائه می دهد. در مورد نشر هم دولت باید به کمک ناشران بشتابد چون نشریات با این تیراژ اندک به زودی از صحنه فرهنگ خارج می شوند.

مسعودی ادامه داد: اگر برای هر کتابخانه عمومی حتی یک جلد کتاب در نظر بگیریم در کل شهرهای کشور به حدود 1200 جلد کتاب می رسیم. تلاش برای به موقع رسیدن غذای روح که ارزشش کمتر از غذای جسم نیست.

 

 

 

به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایرنا، مخاطب این یادداشت، بی‌شک تمامی مردم کشورم و کسانی هستند که دغدغه‌ فرهنگ و نشر کتاب دارند؛ همچنین مدیران ارشد وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت امور فرهنگی آن و نیز کارگروه ساماندهی کاغذ، به‌ویژه جناب آقایان حسین انتظامی، همایون امیرزاده، مهدی اسماعیلی راد، محمود آموزگار و البته محسن جوادی و سیدعباس صالحی.

 چرا این اسم‌ها؟ چون می‌دانم که این افراد، به گواه شناختی که داریم و حتی برخی اظهارنظرهایشان در این روزها که گاهی رسانه‌ای هم شده، خودشان اذعان دارند که باز بردن کشور به شرایط دهه‌های گذشته و تولی‌گری دولتی هرچند با مشارکت بخش‌هایی غیردولتی در اموری بدیهی ازجمله توزیع یک قلم جنس مثل کاغذ، سیاست نادرست و مسئله‌سازی است، اما چون احساس وظیفه می‌کنند که کاری باید کرد، دست به کاری می‌خواهند بزنند که همه باور دارند وادی درستی نیست.

سخن آخر را بخواهم در همین ابتدای متن بگویم، این است که به‌جد و به استناد تمامی تجربه‌های عینی، مبانی علمی و اصول منطقی، معتقدم ساز و کار جدیدی که برای تخصیص کاغذ به ناشران به‌عنوان یکی از اقدام‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیرو مصوبه‌ی کارگروه ساماندهی کاغذ اعلام شده، چیزی نیست جز خطای آزموده را آزمودن. البته وقتی به تکرار این خطا برسیم، دیگر یک خطای طبیعی نخواهد بود و ما را به مرزهای مفهوم‌های ناگواری می‌تواند برساند.

پیشاپیش بگویم که به‌عنوان یک ناشر، در نشر خودمان همین الان 23 کتاب در مرحله‌‌ انتشار داریم و با وجودی که احتمالاً از سفره‌ای که قرار است پهن شود، به‌اندازه‌ 30-20 کتاب تا پایان سال می‌توانیم منتفع شویم، شخصاً با پهن شدن این سفره به‌شدت مخالفم. از همکارانم در نشرمان هم عذرخواهی می‌کنم که چون وظیفه‌ ملی، فرهنگی و غیره‌ خودم می‌دانم که با آن چیزی که معتقدم تقریباً همه‌ ما هم می‌دانیم 'غلط اندر غلط' است، مخالفت کنم، نمی‌توانم ساکت باشم و سهم خودم را ادا نکنم.

 

علت این اعتقاد و مخالفت چیست؟

یکی تجربه‌ تمام سالیانی است که پشت سر گذاشتیم و انواع و اقسام مدل‌های حمایتی که آزمودیم، از چند سال پیش هم به ترمیم و اصلاح برخی از آن مدل‌های غلط برآمدیم. آیا به این نتیجه نرسیدیم که حاصل آن سیاست‌های حمایتی، چیزی نشد جز ناهنجاری‌هایی در شکل و محتوای «فرهنگ» که امروز گریبانمان را جوری گرفته است که انگار به خفه کردن ما همت گماشته است؟ مگر نه این‌که بخشی از ناشران بزرگی که حال، خودشان در فضای فرهنگی کشور، به اخلال‌گران رفتاری و کرداری تبدیل شده‌اند، درنتیجه‌ همان سیاست‌های نادرست سال‌های گذشته بود که سرمایه‌ اولیه‌ لازم را به دست آوردند تا بعد به‌عنوان مولتی میلیاردرهای صنعت نشر، خود به «مسئله» تبدیل شوند.

اگر آن سیاست‌های سال‌های گذشته درست بوده، چرا با صدای رسا اعلام نمی‌کنیم همه‌ آن سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها و حرف‌هایی که در چند ساله‌ گذشته‌ نزدیک، درباره‌ ضرورت برداشته شدن چتر نظارت و دخالت دولتی از سر فرهنگ زدیم، اشتباه بوده و نگاه خود را از اساس اصلاح نمی‌کنیم؟ اگر این‌طور نبوده و اعتقاد نداریم که حرف‌های اخیرمان اشتباه بوده و اعتقاد نداریم که سیاست‌های پیشین درست بوده، چرا می‌خواهیم مدیرانی لقب بگیریم که در دوره‌ صدارتمان، همه‌ آنچه سال‌ها برای اصلاحش زحمت کشیده بود، در یک بازگشت به عقبِ درنهایت غیرقابل‌دفاع، به باد رفت!؟

همین روزها تصمیم داشتم یک یادداشت خطاب به وزیر محترم فرهنگ و معاون فرهنگی محترم ایشان بنویسم، یادآوری کنم شما که از حوزه‌ اندیشه برآمده‌اید، چه برنامه‌ بومی مبتنی‌بر دستاوردهای جهانی دارید، برای این‌که در شرایط بحرانی سال‌های 97 و 98، بنگاه‌های کوچک نشر، به‌عنوان مرکزهای اصلی تولید محتوا، از این مقطع حساس با کمترین تلفات عبور کنند؟ اما ناگهان با پروژه‌ شیک ولی ناکارآمد و غیرقابل‌اعتماد تخصیص دولتی کاغذ به ناشران مواجه شدیم. برنامه‌ای که شک نکنید روزی به‌خاطر نقض غرض بودن، به‌عنوان یک سیاست غلط، لغو خواهد شد.

مگر نه این‌که در تمام این سال‌ها، سود و حُسن عمده‌ سیاست‌های حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معمولاً به ثروت ناشران قدر قدرتی افزوده است که حالا آن‌قدر خود را قدرتمند می‌دانند که خیلی محترمانه می‌فرمایند، متأسفیم! دیگر زمان آن رسیده که مرکز نشرها و کتابفروشی‌های کوچک، برچیده شوند! درواقع آنچه با سیاست‌های کاپیتالیستی در سال‌های مرگ بر کاپیتالیسم پرورش دادیم، حالا حکم مرگ نقطه قوت‌های ما را می‌خواهند صادر کنند.

دوستان حاضر در کارگروه سامان‌دهی کاغذ، هم اهل فن هستند و هم دنیا دیده‌اند. پس عجیب است که بدون در نظر گرفتن مدل‌های تجربه شده‌ موفق و نتیجه داده، بر تکرار مدل‌های تجربه شده‌ شکست‌خورده‌ اصرار بورزیم.

آیا دوستان اصلاً خبردار نشدند که همین ناشران بزرگ که بسیاری‌شان ناشران آموزشی و اخیراً کودک و نوجوان شده هستند، در زمستان سال گذشته و حتی زودتر، به پُر کردن انبارهای کاغذ خود مبادرت ورزیدند؟ آن‌ها واقعاً از کجا می‌دانستند که چه شرایطی پدید خواهد آمد؟ با چه رانت اطلاعاتی یا تجربی؟ آیا این‌گونه اتفاق‌ها موجب نمی‌شود دوستان ما در کارگروه به این بیندیشند که شاید همگی در یک پروژه‌ از پیش طراحی شده به کار گرفته شده‌ایم؟

آیا به این موضوع غیرطبیعی نباید توجه کرد که چرا در سال جاری که با بحران کاغذ مواجه شدیم، برخلاف روند طبیعی و منطقی، صف دریافت پروانه‌‌ نشر با تراکم مواجه شده است؟! آیا بررسی شد که چه تعداد از ناشران جدید، اعضای خانواده‌ برخی ناشران بزرگ و بنام هستند؟ واقعاً چرا این ناشران محترم، با بو کشیدن شرایط پیش رو، بستگان و وابستگانشان را برای دریافت پروانه‌های جدید گسیل کردند؟ پاسخش مشخص است: اول این‌که آن‌ها به رایج بودن خطاهای مدیریتی و تصمیم‌گیری در کشور واقف بودند، دیگر این‌که به قدرت اقناعی خود و هم‌طیفانشان در اتخاذ تصمیم‌‌های نادرست حاکمیتی ایمان داشتند و دست آخر این‌که مثل روز برایشان روشن بود سفره‌ای پهن خواهد شد که روی آن می‌شود معلّق زد. محترمانه‌ترین و شریف‌ترین حالتش این بوده که تصمیم گرفتند دست‌های خودشان را زیادتر کنند، تا از این سفره‌‌ سهم بیشتری ببرند.

واقعاً چرا این روزها از هر که، در هر مقام و کسوتی، می‌پرسیم نظرت درباره‌ این تصمیم جدید چیست، اکثراً از عبارت 'سفره‌ای جدید' برای ... استفاده می‌کنند؟!

همین‌جا عرض کنم که به‌واسطه‌ بیش از دو دهه حضور جدی در بخش‌های مختلف این حوزه، همه‌ پاسخ‌های احتمالی دوستان را که احتمالاً خواهند گفت، «ما خودمان همه‌ این‌ها را می‌دانیم» اما «شما نمی‌دانید که چرا و به‌خاطر چه ضرورت‌هایی این تصمیم‌ها را می‌گیریم»، از بر هستم و این بحث‌ها را خوب حفظ حفظم، چون به‌سلامتی با این بحث‌ها و استدلال‌ها، بزرگ شده‌ایم و عمری را با آن‌ها گذرانده‌ایم.

اتفاقاً یک روی سخن با آن دسته از عزیزان حاضر در این تصمیم‌گیری است که با مفاد این یادداشت موافقت دارند، اما درنهایت به این فکر کرده‌اند که در شرایطی که دیگر بخش‌ها از این تصمیم‌ها منتفع می‌شوند، اگر ما مشارکت نکنیم، خودمان ضرر می‌بینیم، درواقع صنف خودمان تضعیف می‌شود. چرا باید از این‌که تکلیف همه چیز یک بار برای همیشه مشخص شود طفره برویم؟

یک روی سخن هم با بخش دولتی ماجراست. گذشته از آنچه برشمرده شد، آیا مدیران ارشد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌‌دانند متهم هستند به این‌که این پروژه نیز اقدام دیگری است برای آن‌که بخش حاکمیتی و دولتی، عنان اختیار نشر و ناشران را در دست خودش بگیرد، تا به هر سو که تمایل داشت یا بیشتر تمایل داشت، بکشد؟ آیا وزیر محترم فرهنگ، بار معنایی این اتهام را می‌پذیرد؟

وگرنه، چه توجیهی می‌توان داشت؟ آیا صرف این‌که شرایط دسترسی به کاغذ در کشور به‌گونه‌ای است که - نمی‌گوییم بیلان کاری همیشه مورد افتخار دولت‌ها و مدیران را در پایان سال پایین خواهد آورد، بلکه - ناشران شریفی هستند که مشکل تأمین کاغذ دارند، می‌تواند توجیهی شود که بلای دیگری سر این نشر پرمسئله بیاوریم که تأثیرهای مخرب بلندمدت‌تری را به آن‌ها تحمیل می‌کند؟

مگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بخشی از دولت نیست؟ مگر وزیر محترم عضوی از کابینه نیست؟ اگر ایراد و نقصان‌هایی در مدیریت دولتی و حاکمیتی در این زمینه وجود دارد، چرا به‌جای آن‌که با صدای رسا اعلام کنیم، اصرار داریم خلاف جهت همان شعارها و آرمان‌هایی حرکت کنیم که رای مثبت مردم را به‌دست آورد!؟ مگر رئیس محترم اتحادیه‌ ناشران و کتاب‌فروشان اعلام نکرد که بخشی از ده‌ها تن کتاب قاچاق کشف و ضبط شده با همکاری نیروی انتظامی و قوه‌ قضاییه، با همان کاغذهایی تولید و توزیع شده‌اند که با ارز دولتی 4200 تومانی به کشور وارد شدند؟! مگر اعلام نشد برخی از این قاچاقچیانِ بی‌انصاف، بعضا 11-10 مجوز نشر در اختیار داشتند تا به فراخور، از هر کدام در جایی استفاده کنند!؟ آیا باور ندارید که بخشی از علت معضل سرطانی قاچاق کتاب، محصول همان سیاست‌های حمایتی غلط در دوره‌های گذشته است؟ اگر در زمینه‌ اجرائیات ایراد وجود دارد، اگر در زمینه‌ واردات و فروش کاغذ تخلف‌هایی انجام می‌شود، چرا به‌جای تلاش مجدانه برای برطرف کردن آن معضل و مانع‌ها، می‌خواهیم یک معضل جدید ایجاد کنیم؟ به‌قول ظریفی، آیا سیگار از کتاب در این کشور پرمصرف‌تر است که برای سامان‌دهی بازار سیگار می‌توان کاری کرد، اما برای سامان‌دهی بازار کاغذ نمی‌توانیم؟!

به هر حال، به قول گفتنی، من مرده و شما زنده، آن چند ماه آینده را تصور کنید که پس از تکرار این گفته که «اشتباه بود»، این بساط برچیده می‌شود و شما قضاوت خواهید شد، سخت هم قضاوت خواهید شد. شما بزرگوارانی که نخواهید توانست ترازو و متر و ذره‌بین به دست بگیرید و اجرای تصمیم توأم با حسن‌نیت‌تان را پیگیری و ارزیابی کنید.

به‌خاطر آخرت و عاقبت کار و به‌خاطر تشرع و باورمندی‌هایی که وجود دارد، تأمل در اقدام به پهن کردن این سفره‌ فسادانگیز و فسادآمیز و در صورت لزوم، تجدیدنظر را توصیه می‌کنم، وگرنه سخنان این متن که حرف‌های یک مؤلف، ناشر، روزنامه‌نگار و غیره‌ جزء، بیش نیست. در بهترین حالت، یک ادای وظیفه‌ ملی، فرهنگی، شرعی و غیره است که حتماً یکایک بزرگواران مخاطب این متن، از کثیر آن برخوردارند. خلاصه این‌که، چاره‌ای دیگر باید اندیشید، وگرنه این چاره نیست ... / علیرضا بهرامی

 

 

یک ناشر واردکننده کاغذ با اشاره به کاغذبازی‌های اداری برای واردات کاغذ و وحشتناک خواندن روند اداری گفت:‌ اختصاص ارز دولتی به کاغذ اشتباهی بود که موجب فساد در این زمینه خواهد شد.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از باشگاه خبرنگاران پویا،‌ 5 ماه از انتشار نخستین فهرست واردکنندگان کاغذ مورد تایید وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌گذرد‌، در این مدت بارها اظهاراتی مبنی بر کمبود کاغذ در کشور از سوی نهادها و مسئولان مختلف فرهنگی‌، آموزشی و صنعتی مطرح شده است،‌ کمبودی که به نظر می‌رسد،‌ بخشی از آن با واردات کاغذ جبران شود. اما در حالی که بازار منتظر تزریق کاغذهای جدید وارداتی با قیمت مصوب وزارت فرهنگ  و ارشاد اسلامی است،‌ در هفته‌های گذشته شاهد ایجاد تنش در بازار کاغذ و افزایش یک شبه قیمت‌ها به بالای 200 هزار تومان بودیم.

 افزایش قیمتی که به گفته فعالان بازار کاغذ نتیجه کمبود کاغذ در کشور است. پرسشی که ایجاد می‌شود‌، این است که پس تکلیف واردات کاغذ به کشور چه شد؟ چرا پس از 5 ماه هنوز واردکنندگان نتوانسته‌اند،‌ کاغذ به کشور وارد کنند؟

محمد متولی مدیر انتشارات هوپا یکی از واردکنندگان مورد تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. وی که در درجه اول خود را یک ناشر می‌داند و بعد یک واردکننده از مشکلاتی که بر مسیر واردات کاغذ به کشور وجود دارد،‌ سخن گفته و تصریح می‌کند:‌ اختصاص ارز دولتی به کاغذ فسادآور است و تنها راهکار رهایی از وضع موجود برداشتن انحصار واردات و استفاده از ارز نیمایی برای واردات کاغذ است. مشروح گفت‌وگوی تسنیم با متولی به شرح ذیل است:‌

 

آقای متولی شما به عنوان یک ناشر چه شد که به واردات کاغذ آن هم در شرایط فعلی که ریسک بالایی دارد‌،  پرداختید؟

با بهم ریختگی بازار کاغذ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی توانست مصوبه پیوستن کاغذ به فهرست کالاهای اساسی برخوردار از ارز 3800 تومانی را در هیات دولات تصویب کند‌، اما چون این بحث شائبه‌هایی ایجاد می‌کرد و تفاوت قیمت ارز دولتی و ارز نیمایی فسادآور بود،‌ قرار شد این وزارتخانه روی واردات کاغذ و توزیع نیز نظارت کند. بنابراین صلاحیت واردکننده‌ها از سوی ارشاد تایید شد.

 به همین منظور کارگروهی در وزارت ارشاد تشکیل شد،‌ پیش از آن کارگروهی در وزارت صنعت برگزار می‌شد که بنده هم عضو آن بودم،‌ در این کارگروه مطرح شد که واردکنندگان کاغذ باید سود 15 درصد خود را بردارند و کاغذها را برای توزیع در اختیار مصرف‌کنندگان واقعی که ناشران هستند، قرار دهند‌،  مقرر شد،‌ راهکاری اندیشیده شود تا ورود کاغذ به کشور به صورت شفاف و دقیق در اختیار صنف و وزارت ارشاد قرار گیرد. بنابراین وزارت ارشاد به دنبال توزیع عادلانه کاغذ برآمد‌، که البته مورد انتظار هم است ولی به نظر من کار سخت و ناشدنی است،‌ چون مقیاس دقیقی برای اینکه هر ناشر چه میزان کاغذ باید دریافت کند،‌ وجود ندارد و به نظر من خود توزیع کاغذها نیز فسادآور خواهد بود.

در این راستا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از بنده خواست در واردات کاغذ به آن‌ها همکاری کنم،‌ ما پیش از این در انتشارات هوپا با یک شرکت نروژی که تولید بالک بر عهده دارد‌، وارد تعامل شده بودیم بخشی از کاغذها را در انتشارات مصرف می‌کردیم و بخشی دیگر را به کشورهای دیگر می‌فروختیم،‌ با مذاکرات ارشاد پذیرفتم که واردات کاغذ بالک به ایران را در تناژی انجام دهم.

 

تقریبا تقریبا 5 ماه از اعلام فهرست نخستین واردگنندگان کاغذ مورد تایید وزرات ارشاد که شما هم جزوی از آن‌ها بودید می‌گذرد،‌ عمده واردکنندگان تاکنون موفق به واردات تناژ اعلامی خود نشده‌اند من جمله شما‌، چرا؟

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در اقدامات خود اسامی واردکنندگان را معرفی کرد. در این اسامی نام بنده نیز با ظرفیتی به ثبت رسیده بود،‌ که بیشتر اسمی بود،‌ نه واقعی.

چرا که در دنیا برای تولید بالک محدودیت وجود دارد،‌ کشورهای اسکاندیناوی به تولید این نوع کاغذ می‌پردازند و تولیداتشان سنگین نیست.برای نمونه 3 هزار تن کاغذ بالک را می‌توانند یک ساله به ما تحویل دهند‌، نه چند ماهه.

 

 متاسفانه برخی ناشران که تصور می‌کردند، این 3 هزارتن کاغذ بالک پشت درهای گمرک است، هر روز از بنده می‌پرسند، پس کاغذهایت کو؟

ما پیش از این نیز به صورت ماهیانه از این‌ شرکت خریداری کرده بودیم، اما اکنون ما دچار مشکلات نقل و انتقال مالی شده‌ایم‌، پول‌هایی که باید حواله می‌شد، چون ارز دولتی بود، مستقیم حواله نمی‌شود،‌ باید از کشورهایی چون چین حواله شود که این موجب 8 درصد افزایش قیمت است. بانک‌های واسطه چین 6 تا 10 درصد کارمزد برای انتقال پول بر می‌دارد بانک هم 35 درصد حواله را بلوکه می‌کند‌، طی کردن این مسیر زمینه سرمایه‌گذاری را بالا می‌برد، بنابراین از زمان ثبت سفارش تا خرید کاغذ 3 ماه طول می‌کشد، در این 4 ماه، 35 درصد پول بلوکه می‌شود. این اتفاقات موجب افزایش قیمت کاغذ خواهد شد.

نکته بعدی بحث حمل است، تا پیش از این شرکت‌های حمل کاغذ،‌ هر کانتینر را هزار تا 1500 یورو اجاره می‌داند‌، اکنون به 4 تا 5 هزار یورو رسیده است،‌ تازه اگر بتوانیم کانتینر خالی گیر بیاوریم.

 

چرا از کشورهایی چون هند، چین،‌ اندونزی‌، کره و ... خریداری نمی‌کنید که مشکلات حمل و انتقال حواله‌ کمتر شود؟

خرید از بازارهای اروپا مقرون به صرفه‌تر است،‌ چرا که هند و چین ال‌سی باز نمی‌کنند و قابل اعتماد نیستند، ریسک سرمایه گذاری بالا است،‌ ممکن است به هر نحوی به تعهدات خود عمل نکنند، افزایش قیمت داشته باشند و ... بنابراین ریسک سرمایه‌گذاری از کشورهای آسیایی بالاتر است.

 

به نظر می‌رسد،‌ تنها مشکلات واردات کاغذ مشکلات خارجی که به آن اشاره کردید نباشد،‌ بانک مرکزی نیز گویا کارشکنی‌هایی در تخصیص ارز داشته است،‌ درست است؟

ما برای بخشی از تناژ مورد نظر ثبت سفارش کرده و مقداری از پول را نیز حواله کردیم، کاغذهای خریداری شده در راهند، اما پروسه اداری که بین وزارت صنعت، معدن و تجارت، بانک مرکزی و وزارت ارشاد ایجاد شده است، پروسه طولانی و غیرهماهنگ است که موجب شده کار عقب بیافتد.

بخش نخست این پروسه در وزارت ارشاد صدور مجوز واردات است که انصافا با سرعت بالایی کار انجام می‌شود،‌ این مجوز باید به وزارت صنعت معدن و تجارت برود و دوباره تایید شد،‌ بعد باید به سراغ بانک مرکزی برویم تا اجازه دهد پول را حواله کنیم. اما این میان چند نکته وجود دارد‌، اول اینکه باید تناژ دقیق واردات را مشخص کنیم که این کار مشکل آفرین است چرا که تناژ دقیق زمانی که بار آماده می‌شود،‌ تعیین می‌شود،‌ ممکن است یک تن بالاتر یا یک تن پایین‌تر باشد.

 اگر این بالا و پایین‌شدن رخ داد باید دوباره این پروسه اداری را برای تایبد این کسری یا زیادی طی کنیم و گرفتار کاغذبازی وحشتناک اداری شویم.

دوم اینکه بانک مرکزی اخیراً 12 هزار پرونده ثبت سفارش واردات کالا را باطل کرده است،‌ آن‌هم به علت نامشخص که پرونده‌های واردات کاغذ هم در این میان است و پرونده ما نیز برای واردات کاغذ بالک باطل شده است.در حالیکه کاغذ ما حمل شده و اکنون در مسیر اسات،‌ ضمن اینکه ثبت سفارش‌‌های بعدی به مرور انجام می‌شود و دوباره گرفتار این پروسه اداری خواهد شد.

 

گرانی‌های اخیر بازار کاغذ را می‌توان به این موضوعات مرتبط دانست؟

بله‌، این اتفاقات موجب تنش شده در بازار شده است. گرانی کاغذ اصولا دو زمان رخ داده است،‌ یکی با افزایش قیمت جهانی و دومی با ایجاد جو روانی. من تاجر می‌دانم که تعدادی کاغذ در انبار دارم،‌ اگر آن را بفروشم دستم خالی می‌شود و دیگر نمی‌توانم کاغذ بخرم. این موجب ایجاد تنش می‌شود. این تنش قیمت‌ها را افزایش می‌دهد.

پیش‌بینی من این است که از این زمان به بعد بحران در بازار کاغذ بیشتر خواهد شد،‌ چرا که کره‌ای‌و اندونزی‌ها اساسا دیگر به ما کاغذ نمی‌فروشند‌، هندی‌ها و چینی‌ها نیز تعداد محدودی فروش دارند. مشکلات حمل و ریسک سرمایه‌گذاری نیز ایجاد شده است.

 

راهکار پیشنهادی شما چیست؟

من به شخصه معتقدم که ارز دولتی را باید از کاغذ حذف کنند و کاغذ با ارز نیمایی وارد شود، بگویند هر وارد کننده‌ای که توانست برود کاغذ بیاورد، واردات کاغذ را سهیمه بندی نکنند.

 

این موجب گران‌تر شدن کاغذ نخواهد شد؟

خیر‌، مگر الان کاغذ را با ارز 4200 تومان می‌فروشند؟ کاغذ الان هم گران است، ما اگر کاغذ را با ارز 9هزار تومان نیمایی هم حساب کنیم، ارزان‌تر از قیمت فعلی خواهد بود. واردات کاغذ با ارز نیمایی هم مانع فساد می‌شود و هم اینکه مشکلات توزیع ناعادلانه و ... را نیز در بر نخواهد داشت.

 

در وضعیت فعلی ناشر کاغذ دولتی را می‌گیرد و در بازار آزاد می‌فروشد‌، اینطور برایش سود بیشتری دارد‌،  آن‌وقت من ناشر واقعی باید بروم از شخصی که فقط مجوز نشر دارد و به واسطه این مجوز کاغذ دولتی دارد،‌ کاغذ را گران‌تر بخرم.

 

گفتید که شما بخشی از کاغذ‌هایی که قبول کردید وارد کنید را خریداری کرده‌اید،‌ این کاغذ‌ها کی به ایران می رسند و با چه قیمتی و چگونه توزیع خواهند شد؟

ما قرار است در اختیار اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران قرار دهیم و آن‌ها بین مصرف‌کنندگان توزیع کنند،‌ قیمت را هم تا لحظه‌ای که به تهران نرسد،‌ نمی‌توان دقیق مشخص کرد،‌ اما کاغذ سه ورقی بندی حدودا 100 هزار تومان خواهد بود.یعنی نصف قیمت فعلی در بازار.

 

جالب است،‌ قیمت تمام شده شما حتی پایین‌تر از قیمتی است که کارگروه چندی پیش برای کاغذهای موجود در بازار تعیین کرد؟ چگونه قیمت تمام شده شما این اندازه پایین در می‌آید؟

ما چون ظرفیتی از این کارخانه نروژی را خریداری کرده بودیم،‌ ـ از ابتدای سال ماهی 500 تن پیش پرداخت داده بودیم ـ  قیمتان پایین‌تر بود‌،  به همین دلیل بود که  وزارت ارشاد از ما خواست کاغذ وارد کنیم. کاغذهای وارداتی تمام در اختیار اتحادیه قرار خواهد گرفت و حتی یک بند از آن را ما خودمان استفاده نخواهیم کر

 

 

عضو هیات رییسه کمیسیون فرهنگی مجلس معتقد است اگرچه برای کاغذ از ارز دولتی استفاده می‌شود ولی التهاب بازار اثر خود را بر قیمت‌ها گذاشت و کتاب گران شد.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از خانه ملت، سیدصادق طباطبایی‌نژاد به رکود بازار کتاب در پی افزایش قیمت‌ها اشاره کرد و گفت: فرهنگ کتابخوانی یک بحث است و نیاز برخی اقشار به استفاده و مطالعه کتب همچون دانش‌آموزان، جوانان، دانشجویان و اساتید بحث دیگری که در هر دو حالت، افزایش قیمت کتاب این فضا را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

نماینده مردم اردستان در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: رونق فرهنگ کتابخوانی و مطالعه در میان طبقات یک خانواده مهم است اما میزان هزینه‌ای که برای سبد کتاب داده می‌شود، در پررنگ یا کمرنگ شدن این بحث اثرگذار است.

وی ادامه داد: مشکلات اقتصادی حاکم بر کشور در حوزه کتاب تاثیرگذار بوده و اگرچه برای کاغذ از ارز دولتی استفاده می‌شود ولی التهاب بازار اثر خود را بر قیمت‌ها گذاشت و کتاب گران شد؛ به همین دلیل کسانی که ناچار هستند درآمد خود را برای موارد ضروی زندگی هزینه کنند، مجبور به صرف نظر از کتاب خواهند شد و در چنین حالتی، از سرانه مطالعه کاسته و مردم از فرهنگ کتابخوانی دور می‌شوند.

 

مصوبه اختصاص ارز دولتی برای کاغذ در اجرا اثربخش نبود

این نماینده مجلس تصریح کرد: فارغ از بحث فرهنگ‌سازی و مطالعه، عده زیادی از اقشار جامعه همچون دانشجویان و طلبه‌ها و کسانی که در امور آموزشی فعالیت دارند مانند اساتید از کتاب استفاده می‌کنند و به آن نیاز دارند لذا در موضوع هزینه کتاب و خرید آن باید جدی‌تر عمل شود.

وی به راهکار این موضوع اشاره کرد و از دولت و مجموعه کسانی که متصدی کتاب هستند، خواست در بحث تعدیل قیمت‌های کتاب تلاش کنند.

طباطبایی‌نژاد با اشاره به جلسه‌ای در کمیسیون فرهنگی مجلس درباره وضعیت بازار کاغذ، گفت: دولت مصوبه اختصاص ارز دولتی برای کاغذ را صادر کرده ولی این تمهید در بحث اجرا اثربخش نبوده است؛ زیرا با توجه به گستردگی حوزه فعالیت وزارت صنعت و معدن و تجارت و اینکه باید به موارد فراوانی ارز دولتی تخصیص دهد، مشغله‌اش نمی‌گذارد به همه موضوعات و صنوف مختلف نظارت کافی داشته باشد.

عضو هیات رییسه کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: پیشنهاد شد امور مخصوص به کتاب و ارز این حوزه به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سپرده شود و مسئولان وزارتخانه هم قبول کردند و مقرر شد پیگیری کنند ولی هنوز نتیجه کافی نداده است و گلایه‌هایی از این حیث وجود دارد.