توسعه فناوری و گسترش روزافزون رسانه‌های برخط و دیداری در کنار تاثیر شرایط خاص اقتصادی کشور بر حوزه چاپ و نشر، عرصه فعالیت برای مطبوعات و نشریات قدیمی را تنگ کرده و آنها را وادار به پوست اندازی در عصر جدید نموده است.

روزنامه در ایران تاریخ دیرینه دارد و آغاز آن را می توان از دربار شاهان قاجار و نشر اخبار درباریان دانست، جامعه ایرانی روزنامه را در حالی تجربه کرد که در زمینه توسعه با جهان فاصله معنا داری داشت و در واقع این روزنامه بود که الفبای توسعه را به ایران آورد.

مطبوعات نقش انکارناپذیر در توسعه هر کشوری داشته اند و نمی‌توان نقش آفرینی آنها را در رسیدن کشور به پیشرفت و ارتباط با دنیایی که با سرعت به سوی کشف شگفتی‌های طبیعت و فناوری‌های خارق العاده پیش می‌رود نادیده گرفت.

حال که فناوری اطلاعات و ارتباطات جهان را برای انسانها به دهکده ای کوچک مبدل ساخته و دنیایی با این عظمت را تنها در یک صفحه دیجیتال تلفن همراه جا داده و مطلع شدن از آخرین رخدادها در دورترین نقطه جهان را به سهل ترین روش و کمترین مدت زمان میسر کرده است، آیا روزنامه ها قادر خواهند بود جایگاه خود را مانند گذشته در بین مردم حفظ کنند؟

امروزه هزینه های مرتبط با چاپ روزنامه بسیار بیشتر از رسانه های برخط و آنلاینی شده که در کمترین زمان ممکن می توانند بیشترین اطلاع رسانی از آخرین رویدادها و وقایع دنیا را با کمترین هزینه داشته باشند، اما همانگونه که کتاب با گسترش فضای مجازی هنوز جایگاه خود را حفظ کرده است، مطبوعات نیز در تلاش برای حفظ جایگاه خود بین مخاطبین هستند.

امسال مطبوعات خراسان رضوی دوران سختی را تجربه کرده اند، از یک سو رسانه های برخط گسترش بسیار یافته اند، از سوی دیگر شرایط بد اقتصادی و تحریم ها درآمدزایی مطبوعات که از محل گرفتن آگهی و فروش است و  تامین هزینه های چاپ آنها را دشوار کرده است.

 

از گرانی کاغذ تا کاهش تیراژ روزنامه

عضو هیات مدیره خانه مطبوعات خراسان رضوی و مدیر مسئول "موسسه مطبوعاتی رسانه گستر نخست" در باره شرایط اقتصادی مطبوعات به خبرنگار ایرنا گفت: تحریم ها و افزایش نرخ ارز ، قیمت کاغذ و زینک را که بیشتر وارداتی و جزو اقلام اساسی برای چاپ نشریه هستند افزایش داد.

علی پاکباز خسروشاهی افزود: هم اکنون گرانی کاغذ و زینک برای اهالی مطبوعات به یک معضل اساسی تبدیل شده و این امر بر کاهش تیراژ روزنامه "نخست" تاثیر گذاشته است.

وی اظهار داشت: قیمت هر عدد زینک از ۱۵ هزار تومان به ۴۰ هزار تومان رسیده و قیمت کاغذ نیز به نرخ آزاد سه برابر شده است، کاغذی وارداتی با اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی نیز کفاف نیاز اهالی مطبوعات را نمی دهد.

وی با بیان اینکه سابقه چاپ روزنامه نخست به سال ۱۳۷۱ می رسد گفت: افزایش هزینه های چاپ باعث شد بخش کودک روزنامه نخست به جای هر ۲ هفته یکبار به صورت ماهانه چاپ شود و تعداد صفحات "نخست ورزشی" نیز کاهش یابد.

خسروشاهی افزود: کاهش تیراژ یا صفحات روزنامه روی تعداد مخاطبین هر روزنامه تاثیر می گذارد و میزان فروش آن را کاهش می‌دهد.

وی اظهار داشت: سهمیه ای از کاغذ دولتی به روزنامه نخست اختصاص یافت به طوری که برای چاپ "نخست ورزشی" ۳۵۰ کیلو گرم کاغذ دولتی دادند اما باید به تهران می رفتم و آن را دریافت می کردم که با احتساب هزینه انتقال کاغذ از تهران به مشهد، خرید کاغذ به نرخ آزاد در مشهد باصرفه تر بود.

مدیر مسئول موسسه مطبوعاتی رسانه گستر نخست گفت: خرید کاغذ وارداتی با احتساب نرخ ارز نیمایی نیز هزینه های چاپ روزنامه را افزایش می دهد لذا تنها در صورتی که کاغذ به نرخ دولتی به روزنامه ها اختصاص یابد می تواند تاثیر قابل توجهی در اقتصاد نشریات داشته باشد.

وی افزود: وضعیت اقتصادی بنگاه ها نیز در کشور مطلوب نیست لذا روزنامه ها نمی توانند از محل چاپ آگهی و تبلیغات درآمد بسیار داشته باشند.

سردبیر روزنامه صبح امروز نیز در این باره به خبرنگار ایرنا گفت: این روزنامه تنها نشریه خصوصی استان خراسان رضوی است و از هیچ حمایت دولتی برخوردار نمی باشد.

قاسم شمسایی افزود: گرانی کاغذ و افزایش هزینه های چاپ، نحوه چاپ روزنامه صبح امروز را تحت تاثیر قرار داد، به طوری که ناگزیر به سیاه و سفید چاپ کردن صفحات داخلی روزنامه شدیم.

وی اظهار داشت: زمانی که دولت تصمیم به اختصاص کاغذ یارانه ای به بخش نشر شد، روزنامه ها از کمترین سهم برخوردار شدند به طوری که روزنامه "صبح امروز" برای یک نیم سال حدود یک تن و نیم کاغذ دولتی دریافت کرد که این میزان کفاف سه روز نیاز روزنامه را هم نمی داد.

وی گفت: افزایش هزینه های چاپ باعث شد روزنامه "صبح امروز" مجبور به کاهش تیراژ و خارج شدن از حالت "چاپ رول" یا استفاده از کاغذ بازیافتی شود، به همین علت برای مدت یک ماه روزنامه "صبح امروز" با کاغذ تحریر چاپ شد.

سردبیر روزنامه "صبح امروز" افزود: کاغذ روزنامه، کاغذ رول یا بازیافتی است که قیمت آن ارزان تر از کاغذ تحریر می باشد و مخاطرات زیست محیطی ندارد، اما کاغذ تحریر، نو و گران تر است.

وی اظهار داشت: زمانی که روزنامه ای خصوصی و فارغ از حمایت بخش دولتی باشد و تنها از محل دریافت آگهی و تبلیغات و گرفتن رپرتاژ اداره شود، افزایش هزینه ها بر کل اقتصاد و بخش های مختلف نشریه تاثیر می گذارد به طوری که این موضوع باعث تعدیل نیرو و کاهش تولید مطلب در روزنامه می شود.

شمسایی گفت: هرچند روزنامه "صبح امروز" در شرایط بد اقتصادی، تعدیل نیرو نداشت اما مجبور شد از خبرنگاران "حق التحریر" خود  بخواهد خبر یا گزارش کمتری تولید کنند.

وی ادامه داد: اگر وضعیت روزنامه ها و نشریات به همین منوال ادامه پیدا کند و دولت تدبیری در این زمینه نیاندیشد، دو اتفاق ناگوار رخ می دهد، نخست اینکه روزنامه ها و نشریات برای اینکه بتوانند پابرجا بمانند و تعطیل نشوند، مجبور می شوند خود را به جریانات یا بنگاه های اقتصادی نزدیک کنند که این موضوع روی رسالت روزنامه ها و مطالبه گری آنها تاثیر می گذارد.

وی افزود: اتفاق ناگوار دوم این است که روزنامه ها در صورت درمانده شدن از تامین هزینه های خود، در نهایت تعطیل می کنند که این موضوع برای جامعه مطبوعاتی کشور به هیچ وجه خوشایند نیست.

 

مطبوعات و مواجهه آنها با رسانه های برخط

عضو هیات مدیره خانه مطبوعات خراسان رضوی و مدیر مسئول "موسسه مطبوعاتی رسانه گستر نخست" گفت: این موسسه برای عبور از بحران اقتصادی، از فضای مجازی برای فعالیت خود بهره گرفت و شبکه های اجتماعی را محلی برای درآمدزایی خود قرار داد.

خسروشاهی افزود: هرچند موسسه "رسانه گستر نخست" به فضای مجازی ورود کرده است اما محور اصلی فعالیت آن رسانه مکتوب است.

وی اظهار داشت: درست است که فراگیری رسانه های برخط و آنلاین در کشور زیاد شده اما نشریات مکتوب هنوز مخاطب خاص خود را دارند و جایگاه خود را در جامعه از دست نداده اند.

وی گفت: اداره کل مطبوعات داخلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید برای حفظ رسانه های مکتوب که مخاطب خود را در جامعه دارند، تدبیری بیاندیشد و سازمان برنامه و بودجه نیز اعتباری به این بخش اختصاص دهد.

خسروشاهی پیشنهاد کرد دستگاه های اجرایی باید از سوی دولت ملزم شوند آگهی ها و عملکرد خود را از طریق نشریات مکتوب به چاپ برسانند تا به مطبوعات نیز کمک شود.

سردبیر روزنامه "صبح امروز" نیز گفت: گسترش رسانه های برخط مانعی برای رشد رسانه های مکتوب نیست و رسانه های مکتوب در حال تغییر رویکرد برای حفظ بقای خود هستند و این تغییر رویکرد راه نجات آنهاست.

شمسایی افزود: پیشتر رسانه های مکتوب فقط وظیفه اطلاع رسانی رویدادها و اخبار را برعهده داشتند اما با گسترش رسانه های آنلاین و برخط و شبکه های اجتماعی، هر چقدر هم رسانه های مکتوب تلاش کنند به سرعت اخبار را اطلاع رسانی نمایند، نمی توانند از رسانه های آنلاین پیشی بگیرند.

وی اظهار داشت: تجربه جهانی نشان می دهد هیچ گاه توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات باعث از بین رفتن مطبوعات و نشریات نشده است، کما اینکه اگر اینگونه بود دیگر هیچ روزنامه ای در کشورهای پیشرفته چاپ نمی شد.

وی گفت: در این شرایط روزنامه ها باید رویکرد خود را از اطلاع رسانی صرف اخبار و رویدادها به سوی نشر تحلیل ها و گزارش های تحقیقاتی تغییر دهند تا مخاطب خاص خود را داشته باشند.

شمسایی افزود: هم اکنون روزنامه "صبح امروز" تغییر رویکرد داده و به جای نشر اخبار و رویدادها به سوی ارائه تحلیل ها و گزارش های میدانی و تحقیقاتی پیش رفته است.

وی اظهار داشت: فعالیت در رسانه های برخط راحت تر از چاپ روزنامه است و فقط نیاز به یک بستر برای نشر خبر دارد، علاوه بر آن درآمدزایی از طریق فضای مجازی نیز راحت تر از فروش روزنامه است.

وی ادامه داد: روزنامه "صبح امروز" تلاش کرده است علاوه بر تغییر رویکرد در محتوای تولید، در فضای مجازی نیز فعالیت کند و بخشی از نشر اخبار و گزارش های خود را به صورت آنلاین انجام دهد.

 

حمایت وزارت ارشاد از مطبوعات

معاون مطبوعات و رسانه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی نیز در این باره به خبرنگار ایرنا گفت: این استان از نظر برخورداری از انواع رسانه ها و مطبوعات رتبه دوم کشور را دارد.

افشین تحفه گر افزود: هم اکنون رسانه های چاپی خراسان رضوی شامل هشت روزنامه، ۲۸ هفته نامه، ۳۱ دوهفته نامه، ۷۸ ماهنامه، ۹ دوماهنامه، ۵۱ فصلنامه، ۳۵ دوفصلنامه و ۲ سالنامه می باشد.

وی اظهار داشت: تعداد رسانه های برخط خراسان رضوی شامل ۱۱۸ پایگاه خبری و یک خبرگزاری و رسانه های الکترونیک غیربرخط استان نیز شامل ۲ هفته نامه، هشت ماهنامه، ۲ دوماهنامه، ۳۴ فصلنامه و ۳۹ دوفصلنامه است.

وی گفت: طی یک سال گذشته در پی افزایش نرخ ارز، قیمت کاغذ افزایش یافت و وضعیت اقتصادی نشریات و مطبوعات کشور را دچار مشکل کرد.

تحفه گر افزود: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تلاش کرد از محل اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به واردات برخی اقلام اساسی به کشور، سهمی را از این یارانه دولتی  برای تامین کاغذ حوزه کتاب و مطبوعات اخذ کند.

وی اظهار داشت: ارز ۴۲۰۰ تومانی فقط برای واردات ۹ یا ۱۰ قلم کالای اساسی در کشور اختصاص یافته بود اما با توجه به حساسیتی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره چاپ کتاب و مطبوعات داشت، واردات کاغذ نیز جزو اقلام یارانه بگیر قلمداد شد و هیات دولت اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به کاغذ را تصویب کرد.

وی گفت: براین اساس کمیته ای در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای ساماندهی وضعیت کاغذ تشکیل و سامانه ای برای این موضوع طراحی شد تا نشریات و ناشران کتاب از طریق ثبت نام در این سامانه بتوانند کاغذ به نرخ یارانه ای دریافت کنند.

معاون اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی افزود: این سامانه تحت اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و توزیع کاغذ نیز فقط از طریق تهران انجام می گیرد لذا این اداره کل آماری در خصوص تعداد نشریاتی که از این استان در سامانه ثبت نام کردند یا میزان کاغذی که دریافت نموده اند در اختیار ندارد.

وی اظهار داشت: همه مطبوعات و نشریاتی که براساس آنچه در مجوز آنها تعریف شده است، به صورت مستمر چاپ می شوند و علاوه بر دریافت کاغذ به نرخ دولتی، یارانه نیز دریافت می کنند.

وی ادامه داد: در برخی موارد گلایه مندی هایی نیز از سوی صاحبان نشریه در حوزه تامین کاغذ وجود دارد اما شرایط اقتصادی کشور مطلوب نیست و این وضعیت بر بخشهای مختلف حاکم است.

 

تدبیر درست، راه چاره برای گذر از بحران

معاون اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی گفت: شرایط بد اقتصادی باعث شد برخی نشریات در کشور تعطیل شوند یا تعدیل نیرو داشته باشند، با این حال هیچ نشریه یا روزنامه ای در این استان تعطیل نشد هرچند برخی از آنها تعدیل نیرو یا کاهش تیراژ چاپ داشتند.

تحفه گر افزود: تعطیلی یا تعدیل نیرو در برخی مطبوعات و رسانه های مکتوب کشور صرفا به خاطر شرایط بد اقتصادی یا گرانی کاغذ یا افزایش هزینه های چاچ نیست بلکه معقتدم اگر یک نشریه یا روزنامه یا هفته نامه برنامه ریزی درست برای ادامه راه خود و مدیریت مناسب داشته باشد می تواند در شرایط فعلی دوام آورد بدون آنکه تعدیل نیرو نموده یا کارش را متوقف نمایند.

وی اظهار داشت: در صورتی که صاحب یک نشریه مطالب مورد نظر مردم را چاپ کند و مدیریت درستی در نشر مطالب براساس نیازها و شرایط روز جامعه داشته باشند، می تواند فرصت های بهتری برای درآمدزایی خود ایجاد نماید.

وی گفت: شاید در برخی موارد رسانه های آنلاین مطالب مورد نیاز مردم را بهتر و ساده تر در اختیارشان قرار دهند، اما رسانه های مکتوب نیز می توانند متناسب با ذائقه مردم برطرف کننده بخشی از نیازهای آنان باشند.

تحفه گر افزود: هر یک از رسانه های آنلاین، دیداری، شنیداری و مکتوب مخاطب خاص خود را دارند و در صورتی که مدیریت متناسب با شرایط روز توسط صاحبان رسانه های مختلف انجام شود، هیچ کدام جای دیگری را نمی گیرند.

وی اظهار داشت: جنس اخبار و اطلاعات در پایگاه های خبری و خبرگزاری ها و رسانه های برخط با مطالبی که در نشریات مکتوب چاپ می شود، متفاوت است و مخاطب به هر دو رسانه نیاز دارد.

وی گفت: تدبیر درست از سوی اهالی مطبوعات و رسانه ها در این شرایط چاره ساز است، هرچند هم اکنون نیز برخی از مطبوعات استان با اتخاذ تدابیری از قبیل فعالیت متفاوت از رسانه های برخط در فضای مجازی توانسته اند راه گریزی از این شرایط برای خود بیابند.

غلامرضا شجاع، مدیرعامل شرکت تعاونی لیتوگراف به انتقاد وحید نیشابوری، مدیرعامل خانه مطبوعات کرمانشاه که اقدام اتحادیه لیتوگراف تهران را در گفت‌وگو با ایسنا غیرکارشناسانه و شبهه‌دار خوانده بود، پاسخ گفت.
به گزارش چاپ و نشر؛ نیشابوری انتقاد کرده بود که زینک اختصاص یافته دو ورقی بوده و اصلا قابلیت استفاده در مطبوعات را ندارد (خبر مورد نظر را در اینجا بخوانید). شجاع در این مورد پاسخ داد: انتقاد مدیرعامل خانه مطبوعات کرمانشاه در مورد زینک‌های توزیع شده در این استان بی‌جهت بوده و از بی‌اطلاعی ایشان نشأت گرفته است.

وی افزود: مدیرعامل خانه مطبوعات کرمانشاه حتی تفاوت بین اتحادیه و شرکت تعاونی که به توزیع زینک می‌پردازد را نمی‌داند و به اشتباه عملکرد اتحادیه لیتوگراف را شبه دار اعلام کرده است.

مدیرعامل شرکت تعاونی لیتوگراف تاکید کرد: به هیچ عنوان هیچ درخواستی کتبی از مطبوعات کرمانشاه به دست ما نرسیده است. البته این نکته را نیز باید متذکر شوم که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که دستور توزیع زینک را می دهد. عرف به این صورت است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درخواست را دریافت می کند و در کمیته ای این درخواست بررسی می شود و سپس به شرکت تعاونی اعلام می شود و ما نیز طبق لیست وزارت ارشاد به توزیع می پردازیم.

وی با اشاره به زینک هایی که در کرمانشاه توزیع شده است گفت: این زینک ها به مطبوعات ربطی نداشته و به درخواست و نامه‌ی  کیوان کاشفی، رئیس اتحادیه چاپخانه داران کرمانشاه و غلامرضا رزقی، مدیرعامل شرکت تعاونی چاپخانه‌داران کرمانشاه به این استان ارسال شده است و سایز درخواستی برای استفاده‌ی چاپخانه‌داران کرمانشاه بوده و طبیعی است که برای مطبوعات مورد استفاده ندارد.

سهمیه کاغذ مطبوعات که معادل پنج هزار تن کاغذ است، توزیع شد

به گزارش چاپ و نشر، محمدرضا دربندی در گفت‌وگو با خبرگزاری صدا و سیما افزود: با توزیع این کاغذ‌ها آرامشی در میان اهالی مطبوعات به وجود آمده است و قیمت کاغذ در بازار آزاد و با ارز نیمایی (با احتساب کیلویی ۵۱۵۰ تومان) به هم نزدیک شد.

وی در پاسخ به این سوال که چرا عده‌ای از نحوه توزیع کاغذ در مطبوعات گله دارند گفت: ما با انتشار جدول توزیع کاغذ مطبوعات در سامانه معاونت مطبوعاتی، از اعداد و ارقام خود دفاع می‌کنیم و اگر کسی شکایتی در این زمینه دارد می‌تواند از طریق مکاتبه، موضوع را مطرح کند.

مدیرکل مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی افزود: ما به شکایت‌ها رسیدگی می‌کنیم و اگر دیدیم اشتباه کرده ایم، این موضوع برگشت پذیر است و آن را اصلاح می‌کنیم.

دربندی درباره شکایت‌های رسیده گفت: ۹۹ درصد افرادی که درخصوص توزیع کاغذ به نشریات رقیب خود شکایت داشتند، اشتباه می‌کردند، چون قطع و اندازه و صفحات روزنامه‌ها فرق می‌کند. حدود یک درصد از شکایت‌ها هم به اشتباه‌های ما بر می‌گشت که آن را اصلاح کردیم.

وی همچنین درباره اختصاص نیافتن کاغذ به نشریات دانشگاهی افزود: کاغذ دولتی متعلق به نشریاتی است که از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز دارند و به نشریات دانشگاهی کاغذ تعلق نمی‌گیرد.

مدیر کل مطبوعات داخلی افزود: بعد از بازدید مقام معظم رهبری از نمایشگاه کتاب و طرح مشکلات ناشران در اردیبهشت، کاغذ فرهنگی در دو بخش کتاب و مطبوعات به ناشران و مطبوعاتی‌ها تخصیص پیدا کرد.

دربندی گفت: ما از ۱۵ خرداد اقدامات لازم اجرایی را صورت دادیم و پس از گذشت دو ماه توانستیم مراحل را پشت سر بگذاریم و کاغذ را به مطبوعات اختصاص دهیم.

مشکل کاغذ از پاییز سال گذشته با نوسان‌های ارزی در کشور قوت گرفت.

کمبود کاغذ در مطبوعات باعث شد برخی از روزنامه‌ها تعطیل شوند و برخی نیز قطع یا تعداد صفحات خود را کم کنند.

حضور کاغذ در فهرست کالاهای اساسی، بهبود اوضاع واردات و توزیع کاغذ، کوتاه کردن دست سودجویان از بازار و جلوگیری از واردات انحصاری از جمله اقداماتی است که در جهت مقابله با بحران کاغذ در چند وقت اخیر انجام شده است.

بحران کاغذ، دردی است که مطبوعات کشور مدتی است با آن دست و پنجه نرم می‌کند، بحرانی که شرایط ادامه کار برای اهالی این حوزه را آنقدر دشوار کرد که بسیاری ناامید از ادامه حیات نشریات کاغذی در انتظار مرگ آن نشستند.

اما در چند ماه اخیر گویا جانی دوباره در کالبد این حوزه دمیده شد تا جایی که اوضاع نسبتاً بهبود پیدا کرده و مدیران نشریات و مطبوعات کاغذی کمی امیدوارتر از گذشته به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در چند وقت اخیر که این بحران گریبان مطبوعات کشور را گرفته است، پا به میدان گذاشت تا ضمن یافتن راه چاره‌ای، دست سودجویان و فرصت طلبان را که تنها به دنبال سود بیشتر خود بودند از این بازار کوتاه کند. از حضور کاغذ در فهرست کالاهای اساسی گرفته تا راستی آزمایی شمارگان اعلام نشریات.

 

حضور کاغذ در فهرست کالاهای اساسی

مهم‌ترین اقدام صورت گرفته در جهت بهبود اوضاع کاغذ بدون شک قرار گرفتن آن در فهرست کالاهای اساسی بود، اتفاق مبارکی که تا حدودی خیال صاحبان نشریات و روزنامه‌ها را آسوده کرد.

کاغذ با این اقدام از تفاوت ارزی، که دولت تامین می‌کند، برخوردار شد و نشان داد که دولت نیاز فرهنگی را چونان غذا و دارو برای کشور مهم و اساسی می‌داند و توجه به رسانه در کشور در سطحی بالا قرار دارد.

 

بهبود فرآیند واردات و توزیع کاغذ

یکی دیگر از اقدامات مؤثری که در آغاز به منظور بهبود شرایط بازار کاغذ صورت گرفت، اختصاص ۴۰ میلیون دلار بودجه برای کاغذ مطبوعات و همچنین بهبود مکانیزم واردات کاغذ بود.

اتفاقی که با همت کارگروه کاغذ وزارت ارشاد از سه ماهه نخست امسال عملی شد و پس از مدتی واردات کاغذ که به دلیل مسایل ارزی دچار مشکل شده بود به روال معمول بازگشت. در واقع معاونت مطبوعاتی به عنوان متولی این امر پروسه واردات کاغذ را از مرحله تایید سفارش تا واردات و توزیع برعهده گرفت که در حال حاضر این فرآیند در حال انجام است.

یکی از اقدامات مؤثری که برای بهبود شرایط بازار کاغذ صورت گرفت، اختصاص ۴۰ میلیون دلار بودجه برای واردات کاغذ مطبوعات و همچنین بهبود مکانیزم واردات بود. آنچه پس از واردات کاغذ اهمیت بسیار بالایی داشت، چگونگی توزیع محموله‌های وارد شده به منظور رعایت عدالت و جلوگیری از سواستفاده سودجویان بود

آنچه پس از واردات کاغذ اهمیت بسیار بالایی داشت، چگونگی توزیع محموله‌های وارد شده به منظور رعایت عدالت و جلوگیری از سواستفاده سودجویان بود.

در مرحله اول که فوریتی بوده است، هزار و ۳۵۰ تن کاغذ در بین نشریات و روزنامه‌ها به گونه‌ای توزیع شد که حداقل به یک نوبت به همه مطبوعات تعلق بگیرد، البته برخی از روزنامه‌هایی که تیراژ بالایی داشتند در چند نوبت دیگر هم به اندازه‌ای محدود کاغذ دریافت کردند.

طبق اعلام محمد خدادی، معاون مطبوعاتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در همین مدت ۱۰ هزار تن کاغذ دیگر با تسریع روند ترخیص محموله‌ها در مسیر واردات قرار گرفت تا جوابگوی نیاز مطبوعات کشور باشد. همچنین به نظر می‌رسد که دو هزار تن کاغذ دیگر به زودی وارد بازار و توزیع شود تا وقفه‌ای در انتشار مطبوعات کشور به دلیل کمبود این کالا رخ ندهد.

 

دست سودجویان از بازار کوتاه شد

نکته دیگری که این روزها بسیار به بازار کاغذ ایران لطمه زده است، بهره برداری سودجویان از شرایط ملتهب بازار است، همانطور که اشاره شد در ماه‌های اخیر اقدامات مؤثری در زمینه برخورد با سودجویان صورت گرفته است و سهمیه بندی کاغذ به درستی و عادلانه در حال انجام است.

اما آنچه این روزها حسابی در متشنج کردن فضای کاغذ تأثیر گذاشته است، آمارسازی برخی از رسانه‌ها درباره شمارگان اعلامی‌شان توسط چاپخانه‌هاست تا بتوانند سهمیه بیشتری را دریافت کنند، مسئله‌ای که نیازمند اصلاح اساسی امور نظارتی است.

وزارت ارشاد به منظور اصلاح این امر سهمیه کاغذ سالانه رسانه‌ها را بررسی و محاسبه کرده است تا براساس آن سهمیه مربوطه را اختصاص دهد و دیگر بساط تخصیص کاغذ از طریق نامه و تقاضا برچیده شد.

طبق آنچه معاونت مطبوعاتی مطرح کرده است، راهکارهای لازم جهت توزیع عادلانه کاغذ در دستور کار قرار گرفته است، عبارتند از مالیات، نظارت دقیق بر چاپخانه‌ها، راستی آزمایی تیراژهای اعلامی و اعلام وصول‌های دقیق در کنار اخذ آمار برگشتی‌ها و ارتباط با شبکه توزیع.

همچنین از جمله اقداماتی که در طی چند ماه اخیر انجام شده است، جلوگیری از واردات انحصاری کاغذ توسط برخی از نشریات و روزنامه هاست. در واقع در شرایط بحرانی این روزها امکان واردات کاغذ برای هر رسانه وجود ندارد.

 

منبع: خبرآنلاین

معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری گفت: تاکنون سهمیه ای برای کاغذ نشریات دانشگاهی مانند آنچه که برای روزنامه‌ها و مجلات عمومی کشور اختصاص می‌یابد در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نظر گرفته نشده است.

به گزارش چاپ و نشر؛ غلامرضا غفاری در گفت و گو با خبرنگار دانشگاه و آموزش اظهار داشت: نشریات دانشجویی یکی از حوزه های بسیار مهم در فعالیت های دانشجویی است که ماهیت خود را در ابعاد مختلف فعالیت های اجتماعی، فرهنگی، دینی و سیاسی نشان می دهد.

وی خاطرنشان کرد: دانشگاه ها در بخش فرهنگی موظف هستند بر اساس امکانات و منابعی که در اختیار دارند برای نشریات دانشجویی هزینه کنند و یکی از هزینه های مرتبط با دانشگاه ها، کاغذ مورد نیاز این نشریات است.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری تصریح کرد: تاکنون سهمیه ای برای کاغذ نشریات دانشگاهی مانند آنچه که برای روزنامه ها و مجلات عمومی کشور اختصاص می یابد در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نظر گرفته نشده است.

غفاری در مورد نحوه چاپ نشریات دانشگاهی در دانشگاه ها یادآور شد: دانشگاه ها با همکاری انتشارات برای چاپ و تکثیر نشریات دانشگاهی اقدام می کنند و در برخی موارد این نشریات خارج از محیط دانشگاه به چاپ می رسد که دانشگاه موظف به پرداخت هزینه چاپ است.

وی تاکید کرد: معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به منظور توجه بیشتر به نشریات دانشگاهی مکاتبه ای با معاون اول رئیس جمهوری مبنی بر مساعدت با نشریات دانشگاهی داشته است که تاکنون پاسخی دریافت نکرده ایم.

غفاری افزود: انتظار می رود تسهیلاتی در این زمینه برای نشریات دانشگاهی در نظر گرفته شود که به رونق این نشریات کمک کند.

 

معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری خاطرنشان کرد: در زمان حاضر حدود چهار هزار نشریه دانشجویی در دانشگاه های کشور فعال است.

 

وزیر فرهنگ گفت: طی یک ماه و نیم آینده حدود ۱۳ هزار تن کاغذ مطبوعاتی وارد کشور می‌شود.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد در حاشیه جلسه کمیسیون فرهنگی مجلس با حضور در جمع خبرنگاران، اظهار کرد: در ماه‌های اخیر آرامش نسبی در بازار کاغذ پدید آمده است و از التهابی که قبلاً وجود داشته، کاسته شده است.

وی افزود: اکنون کاغذ‌های آزاد از حالت کمیابی خارج‌شده‌اند و قیمت‌ها به سمت تعادل پیش می‌روند، همچنین برای مطبوعات و حوزه‌های نشر توزیع کاغذ دولت صورت گرفته است و شرایط متعادل‌تر شده است.

وزیر فرهنگ و ارشاد تصریح کرد: در پی دو الی سه ماه اخیر حدود ۵۶ هزار تن از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد تأمین کاغذ صورت گرفته است و در یک ماه و نیم آینده حدود ۱۳ هزار تن کاغذ مطبوعاتی به کشور وارد خواهد شد؛ به نظر می‌رسد که ما دوره ملتهب بازار کاغذ را پشت سر گذاشته‌ایم و به سمت شرایط آرام‌تر حرکت می‌کنیم و امیدواریم که در چند ماه آینده شاهد شرایط متعادل‌تری در بازار کاغذ مطبوعاتی و کتاب باشیم.

صالحی ادامه داد: کاغذ شامل کالا‌های اساسی نمی‌شود، صرفاً کاغذ کتاب و مطبوعات در این حیطه تلقی می‌شود و مسیر تخصیص ارز برای این موضوع در حال انجام شدن است تا به سمت موازنه بازار کاغذ پیش می‌رویم.

قدیمی‌ترین برند مطبوعات در یزد پس از هفت دهه فعالیت به دلیل مشکلات تامین کاغذ و هزینه های بالای چاپ در این روزها حال و روز خوشی ندارد به طوری که صاحب امتیاز آن می گوید امکان دارد با ادامه شرایط موجود همانند دیگر مطبوعات با سابقه ی کشور تعطیل شود.

‌به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایسنا، نشریه «ملک» یکی از برندهای مطبوعاتی فعال و باسابقه در یزد و حتی کشور به شمار می‏آید چرا که اولین شماره خود را در سال 1329 منتشر کرده و تاکنون نیز فعالیت خود را ادامه داده است.

این برند مطبوعاتی که سال های سال با انتشار دغدغه‌های مردم به عنوان محور اصلی مطالب خود، فعالیت می‌کند در این روزهای نامساعد اقتصادی همچون بسیاری از رسانه‏‌های کاغذی، حال و روز خوشی ندارد و مشکلات تامین کاغذ و هزینه‏‌های بالای چاپ دامن این هفته‌نامه را نیز گرفته و نفس‌ های این نشریه با قدمت را نیز به شماره انداخته است.

«ملک مسعود ملک» پیشکسوت مطبوعات در یزد و صاحب امتیاز قدیمی‌ترین برند مطبوعاتی در این استان که در سال 1326 در یزد دیده به جهان گشوده است، ‌در مورد فعالیت رسانه ای خود می‌گوید: 66 سال در عرصه خبر فعال هستم و علاوه بر صاحب امتیازی هفته نامه ملک، در سمت های مختلف سیاسی در استان مانند فرماندار تفت، بخشدار مرکزی یزد، معاون فرماندار و سرپرست فرمانداری یزد نیز فعالیت داشته‌ام ولی در تمام این ایام با تمام قدرت در فعالیت‏‌های رسانه ‎‎ ای خود نیز پرتلاش بوده‌ام.

وی اضافه می‌کند: اکنون نیز عضو اتحادیه مطبوعات کشور، عضو هیات منصفه موسسه خیریه محک و عضو هیات موسس انجمن حمایت زندانیان هستم.

این خبرنگار با سابقه یزدی که معتقد است خبرنگاری و فعالیت در عرصه خبر از نظر اقتصادی صرفه‌ای ندارد، تصریح می‌کند: متاسفانه نه امکانات مناسبی در اختیار هست و نه حمایت مالی که توان ادامه فعالیت بویژه در عرصه رسانه های مکتوب وجود داشته باشد.

وی با گلایه از این که با سابقه‌ ترین برند فعال مطبوعات در یزد رو به تعطیلی است، می‌گوید: قدیمی ترین روزنامه و هفته نامه یزد و یکی از پنج روزنامه قدیمی باقی مانده کشور، به سردبیری پدرم «اکبر ملک» از سال 1329 تاکنون در حال انتشار است اما این روزها حال و روز خوبی ندارد و اگر وضعیت به همین روال ادامه یابد، ناگزیر به تعطیلی فعالیت خود هستیم.

ملک اضافه می‌کند: گرانی کاغذ و هزینه‌های بالای چاپ از یک سو و افزایش دستمزد کارگر و نبود آگهی از سوی دیگر، منجر به وضعیت فعلی نشریه‌ها و روزنامه‌ های یزد شده و حتی این معضل در کشور نیز منجر به تعطیلی یکی از روزنامه‌های با سبقه‌ ی بیش از 70 سال، شده است.

وی با بیان این که روزنامه ملک از سال 1329 تا 1335 تماماً از مطالب تولیدی استفاده می‌کرده است، می‌گوید: روزنامه‌های ملک، توفان و ناصر جزو نشریه‌های فعال یزد در آن دوران بودند که البته محور اصلی تمام مطالب آنها، انعکاس مشکلات و مسائل مردم بود.

این روزنامه نگار قدیمی که به وضعیت فعلی مطبوعات یزد نیز انتقاد دارد، عنوان می کند: متاسفانه کیفیت مطالب و محتوای روزنامه‌ها مانند گذشته نیست و مشکلات مردم در آنها کم‏رنگ شده است و اگر امروز روزنامه ملک همچنان فعالیت دارد و توانسته مخاطبان خاص خود را حفظ کند به دلیل این می‌باشد که درد مردم و نارسایی های جامعه از مهمترین مطالب آن است.

وی بیان می‌کند: خبرنگار بودن در گذشته‌ مشغله ای به مراتب بسیار دشوارتر از این روزها بود به طوری که  خبرنگاران در دوران قاجار در دارالفنون ترمی 6 ساعت مورد آزمون و خطا و تدریس قرار می ‌گرفتند و به نظر امروز نیز باید حرفه خبرنگاری همانند گذشته مورد اهتمام بیشتری قرار گیرد.

ملک در ادامه با بیان این که در سال های 1320 تا 1357 اکثر روزنامه‌ها و نشریه‌های یزد جهت‌گیری سیاسی داشتند، می‌گوید: هر چند که سمت و سوی اهداف 90 درصد روزنامه‌ها به یکی از جناح‌ها ختم می شد و روزنامه ملک نیز در آن سالها از این قاعده مستثنی نبود اما ملک کمتر درگیر سیاست بود و بیشتر به دغدغه‌های جامعه و مردم می‌پرداخت.

این روزنامه‌نگار باسابقه یزدی اضافه می‌کند: در آن سالها، روزنامه‌های پرچم، توفان و پاینده پیرو گروه مرتجعین، صدای یزد، عدالت، حمل و نقل، ناصر، پیام یزد و ملک پیرو جناح آزادی‌خواه و روزنامه‌های رهبر، کار و کوشش، مردم یزد و طلعت یزد نیز پیروی گروه توده بودند.

وی ادامه می‌ دهد: البته در این میان یک گروه هم روزنامه‌های بی‌طرف محسوب می‌شدند که صفای بشر به عنوان یک روزنامه صلح‏‌طلب و روزنامه پندارها متعلق به زرتشتیان از جمله آنها بودند.

وی که به تازگی کتاب جامعی را در زمینه تاریخ مطبوعات یزد منتشر کرده است، می‌گوید: از آنجایی که آرشیوی از روزنامه های قدیم در یزد را دارم و جای خالی کتابی در زمینه مطبوعات یزد احساس می‏‌شد، تصمیم گرفتم این مطالب را در قالب کتابی منتشر کنم که اولین جلد آن اخیراً منتشر شده و جلدهای بعدی آن نیز در دست چاپ است که به زودی روانه بازار نشر خواهد شد.

ملک خاطرنشان می‌کند: دومین کتابم در رابطه با وضعیت مطبوعات از سال 1320 تا 1357 است که به زودی منتشر خواهد شد و اطلاعات جامع و کمتر شنیده و دیده‌شده‌ای از مطبوعات یزد را در اختیار علاقمندان قرار می دهد.

وی با بیان این که فعالیت جدی در عرصه مطبوعات را از زمان دانشجویی خود آغاز کرده است، تصریح می‌کند: از سال 1340 وارد فعالیت دانشجویی شدم و در نشریه دیواری امیرکبیر به فعالیت خبری پرداختم و پس از آن نیز در مسیر فعالیت پدرم قلم زدم.

وی که دو برادر و یک خواهر دیگر نیز دارد، می گوید: جز من هیچ فردی از خانواده ام وارد عرصه خبر نشد و تقریباً همگی مشاغل غیرمرتبطی مانند پزشکی را انتخاب کردند اما من به ‌ رغم این که شاهد وضعیت مالی پدر خود بودم، به خاطر عشق و علاقه به این مسیر خطرناک و پردغدغه و متلاطم، دست به قلم شدم.

 

این فعال فرهنگی حتی از گریز فرزندان خود به این پیشه نیز یاد می‌کند به طوری که گویا او آخرین ادامه دهنده میراث گران‌بهای پدرش است.

وی در این مورد اضافه می‌کند: هیچ کدام از فرزندان در این مسیر وارد نشدند و همگی در به فعالیت‏‌های اقتصادی و پزشکی پرداختند و دنیای متفاوتی با خبر دارند، حتی چند مرتبه نیز به دوره‏های آموزش خبرنگاری و خبرنویسی فرستاده شدند اما هیچ استقبالی از خبر نشان ندادند.

ملک در پایان خبرنگاران را محکومانی به عشق و علاقه می‌ داند و می‌گوید: در حال حاضر و با وضعیت فعلی، خبرنگاری و فعالیت در عرصه مطبوعات شغل نیست مگر این که دولتمردان اهتمام و حمایت بیشتری نسبت به آن داشته باشند.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفت: دولت مصوبه‌ای مبنی بر استفاده نکردن از کاغذ دارد که بر همین اساس حذف کاغذ برای «روزنامه‌ها» در حال شکل گیری است.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از فارس، امیدعلی مسعودی در آیین بزرگداشت روز خبرنگار اظهار داشت: در این شرایط حساس و وجود فناوری‌های گسترده ارتباطی تنها وظیفه ما انتخاب و بومی‌سازی است.

استاد دانشگاه‌های تهران بیان کرد: شبکه اینترنتی یک شبکه به هم پیوسته است و هرچند از مخابرات خودمان استفاده می‌کنیم اما همه  اطلاعات تولیدی و شخصی ما در اختیار آمریکا و کانادا قرار می‌گیرد.

وی اضافه کرد: باید مراکزی به عنوان دیتا سنتر در کشور ایجاد کرد که دیتاهای آن در درون کشور باشد و اطلاعات از بین نرود و دستکاری نشود.

این عضو هیئت  علمی دانشگاه‌های تهران ادامه داد: کارهای زیادی در این رابطه انجام شده اما کار بسیار سختی است و نیازمند همکاری همه جانبه متفکران و جوانان بسیجی متعهد است.

وی با بیان اینکه با توان جوانان ایرانی تلاش می‌شود به‌زودی دیتا سنتر ملی در کشور راه‌اندازی شود،گفت: با توجه به وجود اطلاعات، اندیشه و  تفکر در دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه و سایر مراکز علمی و آموزشی باید این فناوری‌ها را بومی کرد.

مسعودی عنوان کرد: نظریه برجسته‌سازی رسانه‌ها به ما نمی‌گوید چگونه فکر کنید، بلکه به ما می‌گوید چگونه بیاندیشیم و این باعث شده تحولاتی در جامعه ایجاد شود.

وی افزود: انسان‌ها نیازمند دانستن، دانش و تحلیل هستند و امروز در دنیایی به سر می‌بریم که اگر اطلاعات به خوبی به دست ما نرسد، دچار گمراهی می‌شویم.

وی در خصوص مشکلات جامعه مطبوعات کشور گفت: امروز کاغذ، کمبود مخاطب و توزیع از جمله مهمترین مشکلات جامعه مطبوعات است، به نحوی که تیراژ بسیاری از روزنامه‌ها به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.

مسعودی یادآور شد: امروز با توجه به فناوری‌های ارتباطی و تحولات ایجاد شده در عرصه مدیریت رسانه، کسانی ایجاد درآمد می‌کنند که یک ریال هم خرج نمی‌کنند.

وی  با اعلام اینکه دولت مصوبه‌ای مبنی بر استفاده نکردن از کاغذ  دارد که  بر همین اساس باید حذف کاغذ را پذیرفت، خاطرنشان کرد:با توجه به رتبه مناسب ایران در بخش کاربران اینترنتی باید از این قدرت بالقوه استفاده کرد.

مسعودی یادآور شد: گفت: نباید تصور کرد فضای مجازی وحشتناک است، بلکه باید این فضا را شناخت و در راستای هدف‌های تعریف شده از آن استفاده کرد.

وی تاکید کرد: در عین تهدیدی که فضای مجازی برای جوانان دارد اما این فناوری برای خبرنگاران یک نعمت است و باید به شرکت‌های بزرگ دنیا رسید که با تدابیری خاص و تولید نرم افزارهای مختلف دنیا را تهدید می‌کنند.

وی ادامه داد: هرچند جوانان متعهد بسیجی کشور امروز درصدد تولید اینترنت ملی هستند اما برخی از دوستان از این شبکه‌های بومی استفاده نمی‌کنند.

این روزنامه‌نگار اظهار کرد: براساس مرکز اخبارسنجی دانشجویان ایران در اسفند 97 ، 96 درصد افراد از سایر پیام رسان‌ها استفاده کرده‌اند و متاسفانه تنها چهار درصد از پیام‌رسان سروش استفاده می‌کنند.

این روزنامه نگار گفت: اگر قرار باشد پیام انقلاب  و شهدا را صادر کنیم باید زبان بدانیم و باید خود را آماده کرد و همه ما هدف‌های انقلاب را می‌شناسیم و باید با استفاده از ابزارهای نوین این ارزش‌ها را به دنیا معرفی و صادر کنیم.

مسعودی بیان کرد: فضای مجازی فضای مهمی است و باید از این فضای کاغذی به سمت فضای اینترنت حرکت کنیم و باید دارای دو نسخه آنلاین و غیرآنلاین باشیم.

اداره کل مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی در اطلاعیه‌ای، وضعیت کاغذ مطبوعات در سال ٩٨ را تشریح کرد.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، اداره کل مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی در اطلاعیه‌ای، وضعیت کاغذ مطبوعات و چگونگی تامین و توزیع آن در سال ٩٨ را تشریح کرد.

 

در این اطلاعیه آمده است:

از زمان تشکیل کارگروه کاغذ در معاونت مطبوعاتی در اردیبهشت امسال تاکنون مجموعا درخواست واردات ٢٣ هزار تن کاغذ روزنامه از ١٠ موسسه یا شرکت «ژرفا تجارت مبین، چاپ و انتشارات کیهان، ارمغان گستر نوید، شرکت کاغذ پیک فراز، کاغذ گستران خاور، ایرانچاپ، خراسان، نگار گستر هامون، نوین ترخیص باقی و همشهری»، به تایید این معاونت رسیده است.

 موسسات مطبوعاتی حاضر در فهرست شرکت‌های مورد تایید این معاونت، موظف شده‌اند کاغذ وارداتی را در اختیار معاونت امور مطبوعاتی وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دهند و این کاغذ مصرفی آن موسسه و روزنامه محسوب نمی‌شود.

گفتنی است تاکنون از مجموع درخواست‌های تایید شده معاونت مطبوعاتی، ٧٤١٦ تن تامین ارز شده است؛ ٢١٠٠ تن از این کاغذ‌ها تا اول مردادماه توزیع شده و ١٥٠٠ تن نیز در حال توزیع است و ٤٦٠٠ تن کاغذ دیگر نیز تا اوایل شهریور توزیع خواهد شد.

 از ابتدای سال 98 یعنی از اولین روز بعد از تعطیلات نوروز شاهد افزایش دو برابری قیمت برخی از روزنامه‌ها و یا تعدیل و کاهش صفحاتشان بودیم، این زنگ خطری برای دیگر روزنامه‌ها بود. یک ماه که از سال گذشت برخی از نشریات و روزنامه‌ها نتوانستند دخل‌وخرجشان را با هم جور کنند و به‌ناچار با وجود سابقه‌ی چندین و چندساله عطای روزنامه‌نگاری را به لقایش بخشیدند. عده‌ای نیز ماهنامه‌ها را به دو ماهنامه یا فصل‌نامه تغییر دادند و یا به انتشار نسخه‌ی دیجیتال بسنده کردند.

برخی که ما نیز جزو آن‌ها بودیم به بهانه‌ی ارزان‌تر بودن کاغذ تحریر نسبت به گلاسه، کاغذ نشریه را تغییر دادیم تا کمکی به مجموعه شود اما غافل از اینکه به‌یک‌باره قیمت کاغذ تحریر چنان اوجی در بازار می‌گیرد که آنچنان توفیری با قیمت کاغذ گلاسه ندارد. به‌هرحال وضعیت کاغذ با چند نرخی شدن آن، کمبود و گرانی‌هایش شرایط را برای مطبوعات سخت کرده است. چه شد که کار به اینجا کشید و بررسی راه‌های برون رفت، بهانه‌ای شد تا چاپ و نشر با علی‌اکبر بهبهانی؛ مدیرعامل شرکت تعاونی مطبوعات کشور گفت‌وگویی داشته باشد.

 

دکتر علی‌اکبر بهبهانی؛ مدیرعامل شرکت تعاونی مطبوعات کشور در گفت و گو با خبرنگار چاپ و نشر به‌صورت اجمالی به وضعیت کاغذ، گرانی و کمبود آن اشاره کرد و گفت: متأسفانه برای تأمین کاغذ مسیر درستی طی نشده است، اگر روش‌ منطقی در این خصوص پیشه می‌شد، نه مطبوعات، نه ناشران و به‌طورکلی هیچ مصرف‌کننده‌ی کاغذ دچار چنین گرفتاری نمی‌شد.

وی افزود: علت اینکه در گذشته برای تأمین کاغذ به مشکل برنخوردیم این بوده که همواره صراط مستقیم را طی می‌کردیم و واردات کاغذ دست واردکنندگان بود نه اینکه مانند امروز وزارت صمت، وزارت ارشاد، تعزیرات و غیره بر تهیه و تأمین کاغذ دخالت کنند. مسئله‌ی کاغذ نیز مانند آشپزی چند آشپز هم‌زمان شده است که طبق ضرب‌المثل قدیمی آش یا شور می‌شود یا بی‌نمک. بنده معتقدم دولت باید به تنهایی بر مسئله‌ی کاغذ نظارت می‌کرد، دخالت و اجرای هم زمان چند ارگان در این مورد کار اشتباهی بود.

بهبهانی با اشاره به مجموعه‌ی تشتت آرا در سازمان‌های ذی‌ربطی چون وزارت صمت، وزارت بازرگانی، بانک مرکزی و وزارت ارشاد گفت: مراکز تصمیم‌گیری در حوزه‌ی کاغذ متفاوت است، به‌عنوان‌مثال درباره‌ی کاغذ تحریر در معاونت فرهنگی تصمیم‌گیری می‌شود، برای کاغذ روزنامه‌ها، معاونت مطبوعاتی، کاغذ گلاسه و مقوا...، مجموع همه‌ی این موارد بازار را متشنج کرده و همه‌ی واردکنندگان در ۲۰ روز اخیر محصولاتشان را با ضرر به فروش رسانده‌اند. این موارد باعث شده تا روزگار بدی برای کاغذ رقم بخورد و دراین‌بین مطبوعات، کتاب‌فروشی‌ها و حتی تولیدکنندگان لوازم‌التحریر با کمبود کاغذ مواجه شوند، حتی شنیده‌ام کمبود کاغذ به کتاب‌های درسی نیز کشیده شده است به این صورت که احتمالاً برخی از کتاب‌های درسی مقطع ابتدایی که باید چاپ شود و دولت در ابتدای سال تحصیلی جدید در اختیار دانش‌آموزان قرار دهد تا اول مهرماه به دست دانش‌آموزان این مرز و بوم نخواهد رسید. البته نباید از مصارف دیگر کاغذ نیز غافل شد، گاهی دیده می‌شود به‌جای اینکه به مصرف واقعی چون طبع روزنامه و کتاب برسد، کاغذ الگوی خیاطی شده و یا به دور ساندویچ‌ها پیچیده می‌شود.

وی اظهار کرد: با ایجاد و تشدید بحران کاغذ، بسیاری از ناشران بیکار شده‌اند، افراد کتاب‌خوان با گرانی‌های اخیر حوزه‌ی کاغذ کمتر به خرید کتاب مبادرت می‌ورزند، مجلات و روزنامه‌ها هم دوران جمود نعشی خود را می‌گذرانند و یا به تعطیلی کشانده شده و یا تعدیل و کاهش صفحات را در پیش‌گرفته‌اند. درمجموع یک بازار بلبشو و درهم و برهم برای کاغذ درست شده که هیچ‌کس، از واردکننده تا مصرف‌کننده از وضعیت آن راضی نیستند و هیچ تاجری ریسک سرمایه‌گذاری در این بازار را نمی‌پذیرد.

مدیرعامل شرکت تعاونی مطبوعات کشور با اظهار تأسف تأکید کرد: بخشی از آشفتگی بازار کاغذ به پراکندگی، تعدد مراکز تصمیم‌گیری و البته تصمیم‌گیری‌های یکباره و بدون کارشناسی برمی‌گردد.

بهبهانی اظهار کرد: بارها در رسانه‌ها از گرفتن سلطان کاغذ که (ارز دولتی با نرخ ۴۲۰۰ تومانی برای واردات 200 هزار تن کاغذ اخذ کرده) صحبت به میان آمد ولی هیچ‌گاه این فرد متخلف که توانسته با چنین تخلفی بازار کاغذ را متلاطم کند معرفی نشد!

وی افزود: می‌دانم که اگر 200 هزار تن کاغذ وارد کشور می‌شد، دیگر حداقل در مورد تأمین کاغذ روزنامه و یا کاغذ تحریر چنین مشکلی وجود نداشت. اگر واردات کاغذ صورت می‌گرفت و با تعهد به وزارت ارشاد و صمت به توزیع پرداخته می‌شد، بسیاری از مشکلات رفع و رجوع می‌شد. در اینجا باید در مورد واردات کاغذ روزنامه توضیح بدهم که کلا در انحصار سه نفر است، اما این سه نفر هم برای واردات کاغذ با هم تعامل ندارند و مشورت نمی‌کنند و تنها منافع خودشان را در نظر می‌گیرند و به نیاز بازار بی‌توجه هستند.

مدیرعامل شرکت تعاونی مطبوعات کشور با ذکر مثالی توضیح داد: یکی از واردکنندگان کاغذ روزنامه، با واردات کاغذ ارزان‌قیمت و بی‌کیفیت هندی تنها ارز کشور را دور ریخته است و تمامی چاپخانه‌ها از این کاغذ عاصی شده‌اند و اذعان می‌کنند که قابل استفاده نیست. این فرد که با ارز دولتی اقدام به واردات این نوع کاغذ کرده است برای اینکه جنس نامرغوبش را به فروش برساند آن را زیر قیمت عرضه می‌کند، بنابراین برای واردکننده‌های دیگری که کاغذ را با ارز نیمایی وارد کرده و یا دیگری که کاغذ مرغوب و درجه یک روسی را وارد کرده است، مشکل ایجاد می‌کند، بی‌شک آن‌ها نیز مجبور می‌شوند برای فروش، محصولاتشان را زیر قیمت پیش بینی شده، بفروشند.

وی ادامه داد: در حال حاضر ارز دولتی به کاغذ اختصاص ندارد و واردات با ارز نیمایی انجام می‌پذیرد. با وضع این قانون دیگر باید این انحصار واردات را برداشت و اجازه داد تا واردکنندگان اقدام به واردات کاغذ کنند، تنها این‌گونه است که با ایجاد رقابت، قیمت‌ها کاهش می‌یابد.

بهبهانی با تأکید بر حمایت دولت از کارخانه‌های تولید کاغذ در کشور گفت: آرزو می‌کنم مسئولان یک‌بار از صاحبان دانش در حوزه‌ی کاغذ، کتاب و قلم دعوت کنند تا همگی دسته‌جمعی فکری برای این بخش کنند. هم‌اکنون که با بحران تأمین کاغذ مواجه شده‌ایم، بهترین زمان است که دولت به‌جای ریخت‌وپاش ارز و واردات کاغذ به کارخانه‌های چوب و کاغذ مازندران و کاغذ پارس خوزستان که داخل کشور فعالیت می‌کنند، بها دهد.

وی افزود: اگر این دو کارخانه تولید کاغذ تقویت شوند می‌توانند روزی ۱۰ هزار تن کاغذ تولید کنند، در این صورت است که از واردات کاغذ بی‌نیاز می‌شویم، از این میزان می‌توانند ۵ هزار تن کاغذ را به تولید کاغذ روزنامه و ۵ هزار تن دیگر را به تولید کاغذ تحریر اختصاص دهند؛ در این صورت است که یک کارخانه می‌تواند ۸۰ درصد نیاز کشور به کاغذ را مرتفع کند.

به گفته‌ی بهبهانی تعاونی مطبوعات کشور طبق قراردادی که با چوب و کاغذ مازندران داشته است بیش از دو تا سه هزار تن کاغذ روزنامه را در فاصله‌ی زمانی مردادماه تا بهمن‌ماه ۹۷ توزیع کرده است، پس‌ازآن هم حدود سه تا چهار هزار تن کاغذ تحویل گرفته‌ و به‌عنوان تقسیم‌کننده بین اعضای تعاونی و روزنامه‌ها به میزان پنج یا 10 تن پخش خواهد کرد و سعی می‌کند تا همه‌ی اعضا از این مورد منتفع شوند.

بهبهانی در انتها خاطرنشان کرد: پیش‌بینی می‌کنم طی یک ماه آینده نیز وضع به همین منوال باشد، اما بعدازآن که کاغذهای موجود در بازار مصرف ‌شود می‌توان به آینده بیشتر امیدوار بود، از طرفی با توجه به دستوراتی که از طرف اسحاق جهانگیری؛ معاون اول رئیس‌جمهور و مقامات بالای مملکت برای تقویت کارخانه صنایع چوب و کاغذ مازندران داده شده است تا تولید کاغذ افزایش یابد و هر دو دستگاه تولید کاغذ را به کار ببرند، من تصور می‌کنم در مهرماه آرامشی را در وضعیت کاغذ شاهد باشیم. در انتها آرزو می‌کنم این ایام بد و روزهای تیره برای فرهنگ مملکت هرچه زودتر از بین برود و روزهای خوشی را پیش‌رو داشته باشیم.