سه تن از نمایندگان مجلس اخیرا در نامه ای به رئیس جمهوری در خصوص احتمال تعطیلی مطبوعات کاغذی به دلیل رشد قیمت کاغذ و دیگر اقلام مورد نیاز هشدار دادند؛ هشداری که نشان از خم شدن کمر مطبوعات زیر بار گرانی دارد.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایرنا، با آغاز بحران کاغذ در اواسط پاییز 96، نگرانی ها در میان اهالی نشریات به ویژه نشریات خصوصی، پیرامون چگونگی ادامه فعالیت هایشان افزایش یافت. از آن زمان تاکنون شماری از نشریات کاغذی که مدیران مسوول آنها نتوانستند زیر بار گرانی کاغذ و دیگر مخارج چاپ و انتشار مطبوعات تاب بیاورند، تعطیل شدند.

روزنامه «همبستگی» یکی از مطبوعات بخش خصوصی بود که 27 تیرماه 97 تعطیل شد. در آن زمان «امیر عباس نخعی» سردبیر این روزنامه، با انتشار مطلبی با عنوان «برای یک خاموشی» در سایت رسمی روزنامه «همبستگی» از علت تعطیلی این روزنامه سخن گفت و نوشت: به دنبال ادامه‌ دار شدن مشکلات اقتصادی روزنامه‌ های بخش خصوصی، به ویژه بحران کاغذ که مدتی است گریبان ‌گیر مطبوعات شده است، روزنامه همبستگی نیز به جرگه روزنامه ‌هایی پیوست که به دلیل مشکلات اقتصادی تعطیل شده ‌اند.

روزنامه «اعتدال» روزنامه دیگری بود که حجت‌الاسلام «رضا صابری» مدیر مسوول آن، هفتم بهمن ماه امسال از تعطیلی اش به دلیل مشکلات مالی خبر داد.

خبر تعطیلی و چاپ نشدن 2 هفته نامه «مثلث» و «صدا» در اواسط دی ماه امسال حاکی از عمق چالش های اقتصادی دامنگیر مطبوعات کاغذی بود. بسیاری تعطیلی این دو نشریه نسبتا قدیمی را که یکی به اردوگاه اصولگرایان تعلق داشت و یکی هم اصلاح طلب بود، زنگ خطری برای جامعه مطبوعاتی دانستند.

در پی این اتفاق ها سه تن از نمایندگان مجلس، در نامه ای به رییس جمهوری، خواستار رسیدگی و حمایت دولت از مطبوعات شده اند.

نمایندگان تهران «الیاس حضرتی» مدیرمسوول روزنامه «اعتماد»، «مصطفی کواکبیان» مدیرمسوول روزنامه «مردم‌ سالاری» و «محمدعلی وکیلی» مدیرمسوول روزنامه «ابتکار»، بیست و دوم اسفندماه جاری، در نامه ای سرگشاده خطاب به حجت الاسلام «حسن روحانی» احتمال تعطیلی مطبوعات را متذکر شدند.

در بخشی از نامه این نمایندگان آمده است: بار دیگر تاکید می ‌کنیم نفس‌ های به شماره افتاده نشریات مکتوب در سال 97 می‌ رود تا در تندباد کم توجهی‌ ها و سوء مدیریت بخش ‌های مسوول در دولت و سایر دستگاه‌ های تصمیم‌ گیر، قطع شود و بیمار در حال احتضار مطبوعات، برای همیشه رخت از کشور بربندد.

 

تشدید نگرانی از تعطیلی قریب الوقوع مطبوعات کاغذی

به دنبال نامه سه نماینده مجلس به رییس جمهوری و هشدار آنان در خصوص احتمال تعطیلی روزنامه ها، شماری از روزنامه ها هم در خصوص تعطیلی قریب الوقوع مطبوعات ابراز نگرانی کردند.

روزنامه «آفتاب یزد» در مطلبی با عنوان «روزنامه ها یتیم تر از گذشته به حال خود رها شده اند» نوشت: در حالی که امروزه بخش های مختلف اقتصادی در کشورمان زیر فشار تحریم ها قرار گرفته اند، مطبوعات نیز از این قاعده مستثنی نیستند. وضعیت قیمت کاغذ، توزیع و چاپ مطبوعات درایران باعث شده تا کمر رسانه های کاغذی زیربار این فشار اقتصادی خم شود. از این رو جمعی از مدیران مسئول روزنامه ها در کشورمان در نامه ای خطاب به رئیس جمهور با گلایه از وضعیت موجود خواستار حمایت و رسیدگی دولت به این حوزه شدند.

در همین ارتباط، «جلال خوش چهره» روزنامه نگار در سرمقاله روزنامه ابتکار نوشت: دولت و بلکه نظام سیاسی لازم است تکلیف خود را با مطبوعات روشن کند. کم‌ سویی روبه خاموشی مطبوعات به نفع هیچ‌کس نیست؛ نه نظام سیاسی، نه مردم و نه جامعه مطبوعاتی کشور. اینکه فضای مجازی رفته‌رفته جای رسانه‌های مکتوب را می‌گیرد و دیر یا زود، روزنامه‌ها مقهور فضای دیجیتال می‌شوند، بهانه‌ای نارس برای توجیه بی‌تدبیری‌هایی است که در تشخیص مصلحت‌ها و منافع کوتاه و بلند‌مدت شده است.

همزمان، روزنامه «آرمان» در مطلبی با عنوان «آقای روحانی! نفس مطبوعات به شماره افتاده»، در خصوص شرایط اقتصادی مطبوعات هشدار داد و آورد: درست است که گرانی بیداد می‌ کند و شامل همه کالاهای اساسی و مهم می ‌شود، درست است که فضای مجازی زمینه ‌ای فراهم کرده تا شهروندان بتوانند اخبار را دنبال کنند، درست است که عده‌ای از تلاش دولت برای کاستن از بار مشکلات، در موضوع کاغذ سوءاستفاده کرده‌اند و به گفته رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، 200 هزار تن کاغذ با ارز دولتی در سال 97 وارد کشور شده اما تنها 14هزار تُن توزیع شده و درست است که در خصوص 184هزار تُن دیگر کسی روشنگری نمی‌کند اما هیچ‌کدام از این موارد و بسیار مورد دیگر نافی اهمیت مطبوعات نیست. مطبوعاتی که هم خود را نسبت به انعکاس واقعیت‌ها متعهد می‌دانند، اکنون برای ادامه راه چنان سخت تحت فشار قرار گرفته ‌اند...

در همین زمینه، «محمدمهدی فرقانی» کارشناس رسانه و رئیس دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه، درباره گرانی کاغذ و متعاقب آن تعطیلی احتمالی روزنامه ها به پژوهشگر ایرنا می گوید: در هر صورت مطبوعات و کتاب نقش مهمی در فرهنگ ‌سازی و پیشبرد توسعه ایفا می‌کنند اما گرانی کاغذ باعث نابسامان شدن وضعیت رسانه‌ها شده است. با توجه به پایین بودن شمارگان مطبوعات و حضور نداشتن محصولاتی مانند کتاب و روزنامه در سبد مصرفی خانواده‌ ها گرانی کاغذ باعث کاهش صفحات روزنامه، گرانی روزنامه و کاهش شمارگان روزنامه ‌ها خواهد شد.

به گفته فرقانی، مسوولان باید در خصوص علت گرانی و نبود کاغذ اظهار نظر کنن و راهکارهای واقعی ارایه دهند.

 

وقتی گرانی کاغذ دامن ناشران را هم می گیرد

گرانی کاغذ نه تنها مدیران مسوول روزنامه ها را دچار سردرگمی کرده و احتمال تعطیلی مطبوعات را بالابرده، بلکه ناشران را نیز با تهدید و دشواری مواجه ساخته است. بسیار از ناشران کتاب نیز این روزها در خصوص ادامه فعالیت خود در حوزه نشر تردید دارند.

در همین زمینه «اعظم کیان افراز» مدیر انتشارات افراز و سخنگوی انجمن صنفی کارفرمایی زنان ناشر  با تاکید بر اهمیت حمایت های مالی از ناشران، گفت: باید بیشتر از اینها از حوزه فرهنگ حمایت کرد. درست است که وزارت ارشاد با برگزاری نمایشگاه هایی چون نمایشگاه کتاب و برنامه هایی چون عیدانه کتاب، پاییزه کتاب تلاش خود را برای رسیدن راحت تر کتاب به دست مخاطبان انجام می دهد اما همچنان مسایلی وجود دارد که سرانه مطالعه کتاب را پایین نگه داشته است.

به گفته کیان افراز، گرانی و نوسان قیمت کاغذ، یکی از مشکلاتی است که باعث بالا رفتن قیمت کتاب می شود و این موضوع موجب سخت شدن خرید کتاب برای مخاطبان و در نتیجه کاهش گردش مالی در حوزه نشر و فشار به ناشران شده است.

کوتاه سخن آنکه، حوزه نشر، اعم از کتاب و مطبوعات، به عنوان یکی از مهم ترین حوزه های فرهنگی که با آگاهی و دانش جامعه ارتباط مستقیم دارد، همواره نیازمند توجه و رسیدگی مسوولان است. این عرصه هر اندازه بیشتر مورد توجه و اهتمام مسوولان قرار گیرد، به همان میزان شاهد شکوفایی و رشد فرهنگی جامعه خواهیم بود .

از این رو شاید لازم باشد، مسوولان نسبت به دغدغه های این روزهای دست اندرکاران حوزه نشر و مطبوعات در خصوص گرانی و کمیابی کاغذ، اقداماتی درخور از خود نشان دهند. اگرچه به نظر می رسد، دست اندرکاران به ویژه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، برای رفع این نگرانی ها گام هایی را برمی دارند اما این تلاش های تاکنون نتوانسته رضایت ناشران و اهالی مطبوعات را فراهم آورد و از دغدغه های آنان بکاهد.

 

رئیس هیات مدیره خانه مطبوعات و رسانه‌های کشور با انتقاد از افزایش قیمت نامعقول کاغذ و شرایط نامناسب مطبوعات کاغذی، گفت: با ادامه این وضعیت روزنامه‌ها سال آینده دچار مشکلات جدی‌تری خواهند شد.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از خانه ملت، مصطفی کواکبیان، با اشاره به گرانی کاغذ و اینکه در حال حاضر کاغذ وضعیت مناسبی ندارد و بازار کاغذ به بی‌تدبیری دچار شده است، پیشنهاد کرد: دولت هر چه سریع‌تر با کمک به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معاون مطبوعاتی این وزارتخانه را  تعیین کنند. عده‌ای از  بازار آشفته کاغذ سوءاستفاده می‌کنند لذا باید نظارت لازم بر  این بازار آشفته افزایش یابد

 

بازار کاغذ به بی‌تدبیری دچار شده است

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی معتقد است کاغذ مورد استفاده برای مطبوعات و انتشاراتی‌ها بسیار گران شده‌اند و با ادامه این وضعیت روزنامه‌ها در سال آینده دچار مشکلات جدی‌تری خواهند شد چراکه قیمت کنونی کاغذ برای ناشران و مطبوعاتی‌ها کمرشکن است و این مسئله تعطیلی بسیاری از روزنامه‌ها و نشریات و ورشکستی ناشران را به دنبال داشته است.

 

کاغذ باید به قیمت 4200 تومانی توزیع شود

رئیس هیات مدیره خانه مطبوعات و رسانه‌های کشور با بیان اینکهبه عنوان یک مطبوعاتی در مجلس مشکل پیش آمده برای اهالی مطبوعات و نشر را دنبال خواهم کرد، افزود: باید کاغذ مورد استفاده برای مطبوعات هر چه سریع‌تر تامین و به همان قیمت 4200 تومانی تعیین شده در آیین‌نامه‌ مطبوعاتی توزیع شود.

کواکبیان همچنین از نبود بازار رقابتی و امکان و  قدرت چانه‌زنی مشتری انتقاد کرد و افزود: با ادامه این شرایط بسیاری از رسانه های  مکتوب برای همیشه تعطیل شده و با سیلی از بیکاران رسانه‌ای رو به ور خواهیم بود.

 

قیمت کاغذ ربط مستقیم به قیمت دلار دارد

وی با تاکید بر اینکه قیمت کاغذ ربط مستقیم به قیمت دلار دارد و مطبوعاتی‌ها با مشکلات عدیده آن را تهیه می‌کنند، اظهار کرد: اگر چه کاغذ را جزو کالاهای اساسی قرار دادند و کمیته‌ای هم به منظور بررسی بازار آن در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل شده اما وضعیت همچنان ملتهب و نابسامان است.

 

از مافیای بازار کاغذ تا نظارت کمرنگ

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در مورد مافیای بازار کاغذ در کشور، تصریح کرد: عده‌ای از این بازار آشفته سوءاستفاده می‌کنند لذا باید نظارت لازم بر بازار کاغذ و این بازار آشفته افزایش یابد چراکه نظارت‌ها در این زمینه بسیار کمرنگ شده‌اند.