نشر تخصصی دفاع مقدس پس از آنکه سال 97 سال «حمایت از کالای ایرانی» نام گرفت، اعلام کرد، از این پس در تهیه کتاب های خود از کاغذ ایرانی استفاده خواهد کرد.

جانمراد احمدی با اشاره به نامگذاری سال 97 (حمایت از کالای ایرانی) از سوی مقام معظم رهبری اظهار کرد: انتشارات دارخوین از سال 89 فعالیت خود را در حوزه انتشار کتاب دفاع مقدس آغاز و تاکنون بیش از 600 عنوان کتاب تولید کرده است.

وی با بیان اینکه بخشی از فعالیت انتشارات دارخوین شامل سفارش هایی است که به نویسندگان داده می شود، افزود: بخشی دیگر از فعالیت ما انجام سفارش سازمان ها و اشخاص است که از این پس در هر دو بخش از کاغذ ایرانی استفاده خواهیم کرد.

ناشر برتر کتاب سال 96 ادامه داد: با وجود اینکه تاکنون اختیار سفارش کتاب با سرمایه گذار و یا سفارش دهنده بود اما پس از اعلام و ابلاغ سیاست جدید به چاپخانه دارانی که با ما همکاری دارند و در راستای عمل به تاکیدات مقام معظم رهبری، از کاغذ تولید داخل استفاده خواهیم کرد.

احمدی با بیان اینکه اصولا گرایش به استفاده از کاغذ ایرانی وجود ندارد، اضافه کرد: به نظر میرسد این نوع کاغذ فاقد کیفیت است در حالی که اکنون درصد زیادی از کتابهای درسی و آموزشی که حساسیت هم روی آنها وجود دارد با کاغذ ایرانی چاپ می شود.

مدیر مسئول انتشارات دارخوین تصریح کرد: تلاش می کنیم به سهم خود در تحقق شعار و نامگذاری سال 97 گام برداریم و امیدوار هستیم دیگر ناشران کشور هم برای تقویت بنیه اقتصادی کشور در این مسیر حرکت کنند.

به گفتهی احمدی، در صورت استفاده از کاغذ تولید داخل، کارخانه های کاغد تولید بیشتر داشته و به تبع آن کارگران بیشتری را بکار خواهند گرفت که ادامه کار منجر به افزایش کیفیت هم خواهد شد هرچند با جلوگیری از خروج ارز از کشور به اقتصاد کشور نیز کمک می شود.

وی با بیان اینکه عمر بسیاری از کارخانه ها و کارگاه ها به دلیل برخی مشکلات و موانع زیاد دوام پیدا نمی کند تا بتوانند شرایط خود را بهبود بخشند، گفت: برای جلوگیری از تعطیلی این کارخانه ها باید پیش قدم شد.

ناشر برتر کشور در سال 93 با بیان اینکه کیفیت و قیمت کاغذ ایرانی با مشابه خارجی تفاوت چندانی ندارد، اضافه کرد: در حال حاضر موضوع مهم، کمبود کاغذ ایرانی است که در صورت رفع این مشکل، بی شک همه ناشران و صاحبان این عرصه از این کالا استقبال خواهند کرد.

به گفته وی، استفاده از کاغذ ایرانی برای انتشار کتاب، قیمت آن را هم تحت تاثیر قرار می دهد، می توان موجب ترغیب مردم به مطالعه کتاب شد و بهانه هایی چون گران بودن کاغذ و قیمت کتاب را از آنها گرفت هرچند این موضوع، عاملی برای رقابت کارخانه های داخلی و افزایش کیفیت خواهد شد.

احمدی افزود: برای نیل به این مهم، علاوه بر حمایت دولت، همراهی مردم و توجه تولیدکنندگان، به کار ‌رسانه ای نیز نیاز است، زیرا اهالی رسانه نقش بسیار موثری در ترغیب و تشویق به خریداری اجناس و تولیدات داخلی دارند.

ناشر انتشارات دارخوین که بیش از 200 عنوان کتاب را برای سال 97 در دست تهیه دارد گفت که حتی الامکان از اجناس تولید داخل استفاده می کند تا جایی که بسیاری از لوازم و تجهیزات منزل و دفتر کار او تولید داخل است.

احمدی گفت: در صورتی که همواره فکر کنیم جنس ایرانی بدون کیفیت است هرگز پیشرفت نکرده و به کیفیت مطلوب نخواهیم رسید پس باید نگاه خود را در این باره که کالای ایرانی فاقد کیفیت است، تغییر دهیم.

به گفته وی، باید نظارت بر کیفیت کاغذ ایرانی وجود داشته باشد تا کارخانه دار هم به تولید کار با کیفیت عادت کرده و موجب رضایت مشتری شود؛ امری که به روز شدن دستگاه ها را هم در پی دارد.

 درحالی‌که به گواهی آمار، فروش فیلم‌های سینمایی در روزهای نوروز ٢٠‌میلیارد تومان بوده کتابفروشی‌های طرح عیدانه کتاب بالغ بر ١٠‌میلیارد تومان کتاب فروخته‌اند که شگفت‌انگیز است

در تمام این سال‌ها رسانه‌ها و مطبوعات مدام از کمبود مطالعه و کمی تیراژ کتاب در این مرز و بوم ‌گفته‌اند و هر کدام هم راه‌ها و راهکارهایی را برای غلبه بر این معضل پیشنهاد داده‌اند که البته هیچ‌کدام از این راه‌ها نیز به جایی نرسیده ‌است و نه توانسته‌اند تیراژ کتاب‌ها را از ٥٠٠ نسخه همیشگی تکانی دهند و نه دقیقه‌ای به آمارهای چند ثانیه‌ای مطالعه روزانه ایرانیان افزوده‌اند.

در کنار این طرح‌های اغلب رسمی بی‌کارکرد، البته هر زمان که خود نویسندگان، ناشران و کتابفروشان در پی راهکارهایی برای ایجاد تغییر و تحرکاتی در زمینه کتابخوانی بوده‌اند، در حد خود توانسته‌اند تغییرات مثبت در حوزه کسب‌وکار عرصه قلم به وجود آورند. طرح‌هایی مانند کمپین کتاب به جای گل که ‌سال گذشته در اماکن تئاتری مد شد؛ طرح هر ماه یک کتاب که چندی پیش چند ناشر و نویسنده راه انداختند و همین طرح‌های ظاهرا معمولی فروش کتاب با تخفیف‌های ویژه یا همان عیدانه کتاب که تقریبا همه‌ساله در آستانه نوروز در دستور کار کتابفروشی‌ها و ناشران مختلف قرار می‌گیرد و یک تحلیل گذرا هم می‌تواند مُهر مثبت بر این ادعا بزند که به یقین بسیار کاراتر و تأثیرگذارتر از طرح‌های رسمی عمل می‌کنند.

در توضیح چگونگی موفقیت طرح‌های عیدانه کتاب، به‌خصوص در اجرای ‌سال جاری گفتن همین نکته بس که «در حالی که این روزها انتشار فروش حدود ٢٠‌میلیارد تومانی فیلم‌های اکران نوروز در ایام تعطیلات عید موجب شده از این استقبال به‌عنوان یک موفقیت بزرگ اقتصادی و به نوعی رکوردشکنی یاد شود، روز گذشته انتشار آمار استقبال مردمی از طرح عیدانه کتاب از واقعیتی شوکه‌کننده پرده‌برداری کرد که می‌تواند نشان از تغییراتی شگفت‌انگیز در سلایق و علایق فرهنگی مردم داشته باشد».

روز گذشته خبرگزاری کتاب ایران اعلام کرد که کتابفروشی‌های عضو طرح عیدانه کتاب توانستند در ایام تعطیلات نوروزی بیش از ۴۸۰‌هزار نسخه کتاب به مبلغ ۱۰‌میلیارد و ۶۹۴‌میلیون و ۵۰‌هزار تومان به فروش برسانند؛ فروشی تقریبا در حدود نیمی از فروش سینماهای ایران که زمانی که این ارقام و آمار را در کنار تبلیغات شگفت‌انگیز و عجیب و غریب سینما و نیز اکران همزمان شمار زیادی از فیلم‌های کمدی بالقوه پرفروش قرار می‌دهیم، اهمیت چنین استقبال پیش‌بینی‌ناپذیری خود را بیشتر و بیشتر به رخ می‌کشد.

در گزارش استقبال از طرح عیدانه کتاب همچنین آمده بود که در این طرح، استان‌های تهران، خراسان رضوی، اصفهان و قم بیشترین مشارکت را به لحاظ تعداد کتابفروشی‌ها از آن خود کرده‌اند و استان‌های فارس، کردستان و آذربایجان‌شرقی در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. همچنین در این طرح،‌ پرفروش‌ترین استان‌ها براساس کتاب به ترتیب خراسان رضوی، تهران، اصفهان، گیلان، فارس، قم، مازندران، خوزستان، آذربایجان‌شرقی و کرمانشاه هستند. همچنین استا‌ن‌های اصفهان، تهران، خراسان رضوی، گیلان، قم، فارس، آذربایجان‌شرقی، مازندران، خوزستان و کردستان پرفروش‌ترین استان‌ها براساس مبلغ فروش شناخته شدند.

درباره طرح عیدانه کتاب باید گفت که در این طرح ٧٩٣ کتابفروشی ثبت‌نام کرده‌اند که در این بین ٦٠٥ کتابفروشی در مراکز استان‌ها واقع شده‌اند. آمارهای فروش کتابفروشی‌های عضو این طرح نیز نشانگر آن است که کتابفروشان استان تهران با فروش بیش از یک‌میلیارد و ٣٠٠‌میلیون تومانی، بیشترین مبلغ فروش عیدانه را به خود اختصاص داده‌اند. در این جدول استان اصفهان و خراسان رضوی جایگاه‌های دوم و سوم را دارند. این البته درحالی است که در جدول پرفروش‌ترین کتابفروشی‌های عضو این طرح که ١٠ کتابفروشی را شامل می‌شود، فقط شهر کتاب مرکزی و کتابفروشی انتشارات امام از تهران حضور دارند و بقیه کتابفروشی‌های پرفروش شهرستانی هستند؛ ازجمله شهر کتاب مشهد، همدان، رشت و اصفهان.

این طرح که به گفته برگزارکنندگانش برای این اجرا شده که بتواند در بهبود آمارهای خرید کتاب موثر افتد و به عبارت بهتر بتواند فروش کتابفروشی‌ها را بالا ببرد، به نظر می‌رسد در اهداف اولیه خود موفق شده و توانسته هوایی تازه در وضع و حال عمومی بازار نشر ایران به وجود آورد. درواقع در ایام نوروز این طرح با تخفیف‌های ویژه‌اش سعی کرده دست‌کم برای مدت زمانی کوتاه بازار نشر را از رکود خارج کند.

 

ساليان سال است وضعيت بازار صنعت چاپ نه تنها در تهران بلكه در كليه اقصاء نقاط كشور با ركود مواجه شده است به خصوص براي آن دسته از چاپخانهداراني كه توليد چاپ انواع كتاب اعم از كمك درسي و آموزشي و ... را برعهده داشتند. البته بخش بزرگی از آن به رونق بازار مرتبط نبوده بلكه چاپ ديجيتال بسته به ميزان سفارش دهنده و توليد آن توسط بسياري از ناشران نقش بسيار مهمي را در اين میان بازي كرده است.

از سوي ديگر چاپخانهداران و سرمايهگذاران اين حرفه در طول سال ۱۳95 به سختی و در ركود بازار گذراندند و به تغيير و تحولات سياسي و اقتصادي ايران بعد از انتخابات رياست جمهوري در اوايل سال ۱۳۹۶  امید داشتند، اما به دلايل خاصي اين ركود نه نتها نتوانست در همان پله بماند بلكه به پله‏هاي پايين تر هم سقوط كرد كه عللی از جمله افزايش نرخ ارز، تأثيرات عمده در تورم مواد اوليهی چاپي اعم از كاغذ و مركب و... تاثیرگذار بودند.

علاوه بر اینها برخي از اختياراتي كه ساليان سال در حوزه‎ی صنعت چاپ در دست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي بود به وزارت صنعت و معدن انتقال پیدا کرد و از آنجايي كه اين تغيير و تحولات جهت شكل گرفتن كامل از زمان مکفی بی‎بهره‎ ماند روند منفي گردش اقتصادي در اين صنعت ادامه پیدا کرد.

 مورد ديگري را كه ميتوان به ان اشاره کرد اخذ مالياتهاي هنگفت از بنگاههاي كوچك اقتصادي مثل چاپخانه و صنايع وابستهی آن در بخش خصوصي بود كه منجر به بسته شدن و يا از فعاليت باز داشتن تعداد بسياري از آنها شده است كه با ادامه اين روند اميد سرمايهگذاري نوين از سرمايهگذاران اين صنعت گرفته است .

تحول بسيار بد و منفي ديگري كه در طول سال گذشته رخ داد منحل شدن رشتهی صنعت چاپ بخاطر عدم حمايت مالي و نداشتن امكانات كافي علمي پژوهشي و اساتيد مجرب بوده است حدود بيست سال پيش كه اين رشته در دانشگاه افتتاح شد كارشناسان مربوطه اميد به آن داشتند كه بعد از گذشت دو دهه اين رشته از نظر ارزشيابي به سطح ديگر رشتههاي دانشگاهي معتبر كشور برسد، كه نه تنها چنين نشد بلكه در اخر هم رشته دانشگاهي صنعت چاپ در ايران منحل شد .

مورد اخر هم از دست دادن دوست هم دانشگاهيام مهندس شهاب عليمحمدي مدير چاپخانهی نقش و نگار پاسارگاد بود كه از خداوند منان براي خانواده محترمش طلب صبر وشكيبايي می‎کنم.

كلاً از ديدگاه بنده سال ۱۳96 سال بسيار بدي براي اين صنعت بوده است. صنعتي كه در میان صنايع كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه جزء يكي از مهمترين و باارزشترين صنایع به حساب ميآيد.

اینکه در سال پیش‎رو شاهد چه رویدادهایی خواهیم بود سوالي است كه در ذهن اكثر افراد غوطه ميخورد و هر كسي هم بسته به شواهد زمان حال پيشبيني خودش را دارد. متاسفانه اين پيش‏بيني ها در ايران معمولاً از پنجاه درصد تا صددرصد غلط در ميآيد. من هم ميتوانم با توجه به شواهد و عینیات، برآوردی تقریبی از شرایط اقتصادی روز داشته باشم و حدس بزنم در آينده چه اتفاقاتی روی خواهد داد.

با توجه به ثبات نسبي ارز طي يك ماه اخير اگر اين روند حفظ شود و يا حتي به رقم قبل خود در زمان انتخابات اخير رياست جمهوري برگردد ميتوانيم با توجه به يك سري آيتمهاي موجود گامهاي قابل ملاحظهاي را در سال آينده برداريم .

توجه داشته باشيم كه در زمان تحريمها ايران نميتوانست از طريق يوزانس با بسياري از كشورهاي مطرح و صنعتي تعامل تجاري داشته باشد. در طول سال ۱۳96 کشور ما در سایه‎ی رايزنيهاي انجام شده با بانكهاي بين المللی توانست مجدداً به اين مهم دسترسي پيدا كند.

از سوي ديگر درست است كه قيمت هر بشكه نفت در مجلس جهت بودجهی سال آينده با رقم بشكهاي 50 دلار بسته شد ولي ماههاست كه نفت اوپك بشكه اي  بيش از ۶۳ دلار فروش می‎رود كه اگر اين روند ادامه پيدا كند سرمايه حاصل از آن نه تنها پوششدهندهی هزينههاي داخلي خواهد بود بلكه مازاد بودجه هم براي دولت خواهد داشت هميشه شاهد این بودهايم كه دولت در صورت داشتن بودجهی مازاد بانكها را مجبور به پرداخت تسهيلات مناسب به واجدين شرايط در بخش صنعتي و توليدی مي كند كه اين تسهيلات مي تواند نقش بزرگ و مهمي را در ساختار نيمه فرسودهی صنعت چاپ ايران بازي كند و در برداشتن گام‎های موثر کمکمان کند تا جایی كه بتوانيم از طريق صادرات چاپي به خارج از كشور نه تنها ارز بري داشته باشيم بلكه ارزآوري را هم تجربه کنیم.

مورد ديگر تشکیل فراکسیون چاپ در مجلس است که با همت و پیگیری روسای اتحادیههای چاپ تهران انجام گرفته و باعث می‎شود پیگیری مطالبات صنفی و صنعتی ما به بهترین شکل ممکن انجام پذیرد و اميدهای زیادی را در دل  بسياري از دست اندركاران اين صنعت بخصوص جوانان را زنده كند تا به جاي تعديل و يا تعطيل كردن توليديهاي خود به فكر گسترش و نواوري آنها باشند. مسئله‎ی بعدی د اقداماتیست که در جهت بهبود فضای کسب و کار در صنعت چاپ  از طریق اتحادیه و با حمایتهای رئیس محترم اتحادیه جناب علینقی و به صورت تیمی پیگیر آن هستیم که بعضا مراحل نهاییشان را طی میکنند و بعضی دیگر در دست اقدامند. امیدواریم هر چه زودتر به مراحل نهایی این مهم نزدیک شویم..

عید فرخنده نوروز را به تمامی همکاران گرامی و دوستان عزیزم تبریک عرض میکنم‌ ، امیدوارم سال پیش رو سالی پر از موفقیت و شادکامی برایتان باشد.

چون لاله به نوروز قدح گیر بدست

با لاله‌رخی اگر تو را فرصت هست

می نوش به خرمی که این چرخ کهن

ناگاه تو را چو خاک گرداند پست

ایام به کامتان گوارا.

سعید کلاری

با تبریک و شادباش حلول سال نو، امیدوارم سال ۱۳۹۷ سالی سرشار از رحمت و برکت برای تمامی افراد جامعه باشد. سال گذشته را با تمام خوبی‎ها و بدی‎هایش پشت سر گذاشتیم همین که از نعمت سلامت و خدمت به این صنف و صنعت برخوردار بودیم خداوند را شاکریم.  امیدوارم در سال جدید چشممان به رونق کسب و کار همهی اهالی و علی‎الخصوص کسبهی صنعت چاپ که مادر همه‎ی صنوف است روشن شود. بخش عمده‎ای از سرنوشتمان ساخته‎‏ی تلاش، اعمال و رفتار خودمان است و تنها درصد اندکی قضا و قدر است.

مهدی ممتازی

مسئول و مدیرملزومات چاپ ممتازی

سال ۱۳۹۶ سال چندان خوبی برای صنعت چاپ نبود؛ مشکلات بیمه‎ی کارگران و مالیات بر ارزش افزوده سبب بسته شدن تعداد زیادی از چاپخانه‎ها شد. امیدوارم سال جدید با کمک اتحادیه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سالی نویدبخش باشد و همکارانمان در صنعت چاپ بتوانند رسالت خود را تمام و کمال به انجام برسانند و همگی در پناه امام زمان سالی سرشار از سلامتی، پیروزی، سرافرازی و سربلندی داشته باشیم.

مسعود جوانمردی

چاپ جوانمردی

سالی که گذشت برای صنعت چاپ، صحافی و لیتوگرافی سال ناخوشایندی بود. متاسفانه شاهد درگذشت بسیاری از پیشکسوتان این عرصه بودیم و از لحاظ اقتصادی نیز با چالش‎ها و تگناهای روزافزونی روبه‎رو بودیم. امیدوارم در سال جاری غم و غصه از صنعت چاپ رخت بربندد و شاهد گشایش‎های اقتصادی باشیم و شکوفایی دوباره‎ی چاپخانه‎ها، صحافی‎ها و لیتوگرافی‎ها را به چشم ببینیم. سال نو را به خانواده‏ی چاپ تبریک می‎گویم و برای تک‎تک عزیزان فعال در این صنعت آرزوی سلامت، سعادت و بهروزی دارم.

علیرضا بصره‏ای

متخصص ماشین‎های صحافی

هم اکنون وضعیت نشر کتاب در سراسرکشور نا مناسب است این امر را باید از دو زاویه مورد بررسی قرار داد  اگر از بعد کیفی نگاه کنیم باید اذعان کرد که متاسفانه به لحاظ سوق دادن مردم به سمت مطالعه عمومی، وضعیت خوبی نداریم به طوری که عملاً تولیدات كتاب استان در بخش‎‎های عمومي، پژوهشي، تاريخي، فرهنگ عامه و بومي، كم است مگر در مواردی که اداره کل ارشاد اسلامی استان در این بخش حمايت كند که این نیز به دلیل سیاست ارشاد برای افزایش سرانه مطالعه برای ارتقای فرهنگ عمومي و عامه در استان است.

به گزارش چاپ و نشر، در همین راستا مشکلات عرضه و کمبود سرمایه به عنوان مهم‌ترین مشکلات حوزه فرهنگی باید بررسی کرد.

«حسن مفيدي» معاون فرهنگي اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان در رابطه با وضعیت کنونی نشر در استان اظهار کرد: استان حدود 40ناشر فعال دارد كه سالانه حداقل يك يا 2عنوان كتاب منتشر مي‌كنند و استان در 8 ماه امسال به لحاظ تعداد کتاب‏‏های منتشر شده در رتبه دوازدهم کشور قرار دارد که در مقایسه با برخی استان‎‎های پرجمعیت و دارای امکانات نشر، جایگاه مناسبی است.

این مسئول عنوان کرد: بخشي از کتاب‌هاي منتشر شده در استان در حوزه کتاب‌های ادبي و شعر است که از سوی شاعران جوان و نو قلم استان منتشر می‎‎شود و چند سالی است که داستان‌نويسي و رمان نیز روند رو به رشدی در استان دارد که به لحاظ خلاقانه بودن این قبیل آثار، مورد توجه است. وی در ادامه بيشترين كتاب‌هاي منتشر شده در استان را به ترتيب در حوزه‌هاي ادبيات و شعر، داستان، تاريخ، دين، اخلاق، فلسفه و كتاب‌هاي مذهبي ذكر كرد.

محدودیت مراکز پخش معتبر

معاون فرهنگی ارشاد یزد از عمده دلايل وضعيت فعلي نشر در استان را وجود مشكلات اقتصادی به ویژه گراني كاغذ و چاپ عنوان كرد و گفت: به‌طور طبیعی يك نويسنده انتظار حمايت دارد که نوعي از این حمايت را ارشاد با خريد تعدادي از آثار نويسندگان با وجود محدودیت‎‎های اعتباری انجام مي‌دهد ولي مهم‌ترين مشكل نويسندگان و بعضي از اهل قلم و حتي ناشران استان، موضوع توزيع كتاب است. به گفته مفیدی، در کشور تنها 3 یا 4 مركز پخش كتاب معتبر وجود دارد كه كتاب‏‏هاي نويسندگان و ناشران را با شرايطي پخش مي‌كنند و ناشران به خاطر مشكلات فراوان كمتر امكان پخش كتاب‌های نويسندگان را دارند.

وی افزود: متاسفانه به دلیل مشکل و ضعف موجود در توزیع و عرضه کتاب، نويسندگان بیشتر دچار مشكل مي‌‌‌شوند و به تبع این نیز سرمايه‌گذاري در بخش كتاب دچار کاهش می‎‎شود چرا که نويسندگان به دلیل مشکلات مالی كمتر دست به قلم مي‌برند.

فعالیت کمتر از 100 نویسنده در استان

مفیدی تعداد نويسندگان و اهل قلم استان را كمتر از 100 نفر اعلام و عنوان كرد: مقايسه تعداد نويسندگان و ناشران فعال در استان بیانگر وضعيت نامناسب فعلی است، موضوعی که برای شهري با سوابق دیرینه اهل قلم و خواستگاه نویسندگان بزرگی مانند مانند «ايرج افشار» «اسلامي ندوشن» و افرادي از اين دست، بعید و دور از انتظار است. وی تفاوت بين ناشران استان در توليد كتاب را نیز معنادار خواند و گفت: متاسفانه در کنار ناشرانی با عملکرد سالانه 20 تا 30 کتاب، ناشري نیز تنها یک یا دو کتاب در سال منتشر می‎‎کنند که این به توان و علاقه ناشر برمي‌گردد. به گفته وی، البته ناشر مي‌تواند چند شغله يا تك ‌شغله باشد بنابراین به طور طبیعی ناشري كه شغل ديگري داشته باشد، وقت کمتری را در رابطه با نشر می‎‎تواند صرف کند لذا عملکرد محدودتری خواهد داشت.

معاون فرهنگی ارشاد یزد متوسط سرانه هر ناشر در استان را 5 تا 6 کتاب خواند و در این باره  ادامه داد: بعضي ناشران به دليل علاقه به توليد كتاب، در این امر سرمايه‌گذاري مي‌كنند و در برخی موارد نیز ناشر با مؤلف شريك مي‌شود ولی متاسفانه گاهي اوقات نیز ناشر و مؤلف يكي می‌شود و اين مؤلف‌ناشر براي كتاب خود سرمايه‌گذاري می‎‎کند و غالباً در عرضه آن دچار مشکل می‎‎شود.

کمبود سرمایه؛ از مشکلات نشر کتاب

«حسين مسرت»نويسنده و ناشر يزدي، مشكلات نشر را ناشی از نداشتن سرمايه از سوی ناشران دانست و گفت: اکثر آثار مؤلفان با سرمايه مؤلف در استان يزد چاپ مي‌شود و ناشران از سرمايه‌گذاری در این زمینه خودداری می‎‎کنند زیرا استان با مشکل فروش کتاب مواجه است. وی گفت: به عنوان نمونه كتاب پرفروش «واژه‌نامه يزدي» اثر استاد ايرج افشار از سال 88 تاکنون، فقط 500 جلد فروخته شده يا كتاب «مهدي آذريزدي» با اين كه كتاب پرفروشي بود اگر حمايت ارشاد یزد نبود، شايد روي دستمان مي‌ماند.

وي ادامه داد:‌ به استثناي چند عنوان كتاب درسي كه ناشران سرمايه‌گذاري و چاپ مي‌كنند و فروش نیز دارد بقيه ناشران كتاب را با سرمايه مؤلف چاپ مي‌كنند.

وي گفت: كتاب‌هايي كه بتوانند حمايت ارشاد را جلب كنند، ارشاد به تناسب و صلاحديد خود، بين 50 تا 100جلد و گاهي اوقات 100 تا 300 جلد از آن را خريداري مي‌كند؛ البته به شرط این که ناشر آن كتاب يزدي باشد. ولی در چند سال اخیر به دلیل مشکلات بودجه‎‎ای، آمار خرید از سوی ارشاد بسیار کاهش یافته است.

نبود کتاب‏‏های تخصصی در استان

این نویسنده و ناشر کتاب به مشكل توزيع نامناسب کتاب در استان به دلیل نبود مركز توزيع و تلاش 20ساله شركت تعاوني ناشران برای ایجاد بازارچه كتاب اشاره کرد و افزود: تهران هم در صورتی که کتاب را مختص شهرستان نداند، براي توزيع در كشور حداقل 40درصد حق فروش مي‌گيرد. وي از ديگر مشكلات اهل كتاب به نبود عناوين كتاب‌هاي تخصصي در يزد اشاره کرد و گفت: متاسفانه براي خريد كتاب‎‎های تخصصي مورد نیاز بايد به تهران رفت زیرا که محدود كتابفروشي‌هاي يزد فقط 2يا3عنوان كتاب تخصصي آن هم براي نمونه مي‌آورند. وی دراین‌باره افزود: بیشتر كتاب‌فروشي‌های استان كتاب‎‎هایي را مي‌آورند كه فروش آن تضمين‌ شده باشد و حتی برخي كتاب‌فروشي‌هاي بسيار خوب و با سابقه‎‎ یزد، سال‌هاست به اين نتيجه رسيده‌اند كه براي تعطيل نشدن مغازه‌شان بايد در كنار فروش كتاب، به فروش لوازم‌تحرير هم بپردازند.

نقش نمایشگاه‎‎های کتاب

به گفتۀ مسرت، در سال‎‎های گذشته خرید ارشاد از ناشران کتاب یکی از حمایت‎‎های خوبی بود که در این رابطه انجام می‎‎شد و حتی در مقطعی خرید کتاب هم از سوی استانداری و دیگر ادارات انجام می‎‎شد، ولی متاسفانه در 8‌سال گذشته این روند و حتی حمایت از کارهای پژوهشی متوقف شد به طوری که برخی از مؤلفان و پژوهشگران در خانه درگوشه عزلت نشستند.

وی با گلایه از خارج شدن کتاب از سبد خانوارها به دلیل گرانی و فشار تحریم‎‎های چندجانبۀ اقتصادی، یکی از راهکارهای افزایش فروش کتاب را برگزاری نمایشگاه‎‎های کتاب در استان برشمرد که معمولاً با تخفیفهای مناسب افراد را به خرید کتاب‎‎های مورد نیازشان ترغیب می‎‎کند.

مسرت همچنین گفت: البته جاذبه‎‎های دیگری مانند کسب آسان اطلاعات از طریق شبکه اینترنت و وجود پایگاه‎‎های دانلود رایگان کتاب نیز در کاهش مراجعه به کتاب و  کتاب‎‎فروشی‎‎ها بی‎‎تاثیر نبوده است.

خروج کتاب از سبد خانوارها به دلیل گرانی

«محمدرضا کلان» مسئول شرکت تعاونی ناشران استان یزد نیز نگاه‏‏ها را در رابطه با مشکلات متفاوت خواند و افزود: برخی مشکلات عمومی در تمام کشور مطرح است به‌عنوان نمونه مسائل و فشار‎‎های اقتصادی جامعه که روی موضوع فرهنگ بسیار تاثیرگذار است. هر چه بر فشارهای اقتصادی بر جامعه و خانواده افزوده شود، موضوع فرهنگ در سبد خانوارها کمرنگ‎‎تر می‎‎شود.

وی ادامه داد: متاسفانه مشکلات کنونی وقت مطالعه را نیز از جامعه گرفته و اوقات فراغت افراد را کاهش داده است هرچند از همین زمان موجود نیز استفاده مناسبی در این زمینه نمی‏‎‎شود. کلان گفت: از طرفی موضوع فرهنگ‌سازی در جامعه یک مسئله زیربنایی است که تغییر آن غالباً زمان‎‎بر است و به طور معمول در مقطع حاکمیت مسئولان به نتیجه نمی‌رسد، بنابراین مسئولان نمی‎‎توانند از آن به عنوان یک عملکرد شاخص مانند ساخت پل و دیگر طرح‎‎های عمرانی زودبازده در دوران فعالیت خود یاد کنند و به همین خاطر نیز در اکثر اوقات مغفول مانده است.

لزوم حمایت‎‎های مالی و معنوی مسئولان از حوزه نشر

کلان با گلایه از اندک بودن حمایت‎‎های مالی و معنوی مسئولان از حوزه نشر، بیان کرد: تنها حامی این بخش که البته اندوخته قوی در این رابطه نیز ندارد، دستگاه فرهنگ و ارشاد کشور است که به لحاظ بی‌ثباتی برنامه‎‎های دولتی امکان برنامه‎‎ریزی‎‎های مدون را ندارد.

وی با پیشنهاد استفاده از کتاب به عنوان هدیه از سوی دستگاه‎‎ها برای حمایت از نویسندگان و ناشران، اظهار کرد: به عنوان نمونه متوسط تیراژ ناشران استان حدود هزار نسخه است که با احتساب قریب به 400 دستگاه و نهاد و ارگان در استان، اگر هر دستگاه 5/2 کتاب از ناشر بگیرد کل یک تیراژ به نوعی عرضه شده است.

وی تولید کتاب در استان را سالانه 200 عنوان خواند و گفت: قطعاً هزینه کردن چند میلون تومان برای خرید چندین عنوان کتاب از سوی دستگاه‎‎ها ممکن و برای حمایت از ناشران تاثیرگذار خواهد بود.

لطمه جبران‎‎ناپذیر نگاه تجاری به مقوله نشر

کلان در بخش دیگری از سخنانش با تاکید بر لزوم توجه به نیازسنجی در حوزه نشر کتاب، افزود: البته ورود تخصصی ناشران به مقوله نشر نیز بسیار حائز اهمیت است چرا که نگاه تجاری کردن به مقوله نشر از سوی برخی از ناشران لطمه‌ای جبران‌ناپذیر است و می‎‎تواند آینده این بخش را به نابودی بکشاند.

مسئول شرکت تعاونی ناشران استان در ادامه به فعالیت‌‌های صورت گرفته در رابطه با ایجاد بازارچه کتاب به عنوان یک نیاز در استان اشاره کرد و گفت: متاسفانه علی‌رغم رایزنی‏‎‎های مکرر تاکنون فضای مناسبی در شهر برای این امر اختصاص نیافته است.وی ادامه داد: به‌تازگی فضایی در بلوار شهید صدوقی و در مجاورت فرهنگسرای شهرداری با تلاش مدیر کل ارشاد استان و موافقت اعضای شورای شهر برای این امر مهیا شده که ‎‎اکنون به صورت موقت و به مناسبت هفته کتاب به عنوان نمایشگاه کتاب در حال بهره‎‎برداری است. وی با ابراز امیدواری از اختصاص این مکان برای ایجاد بازارچه دائمی عرضه کتاب استان در حمایت نویسندگان و ناشران کتاب، افزود: یکی از اقدامات برای فرهنگ سازی در رابطه با مطالعه کتاب، تقویت بحث خیرین کتاب به ویژه در بحث کتاب‎‎های کمک درسی برای دانش‎‎آموزانی است که توان مالی در این زمینه ندارند. / همشهری

سال ۱۳۹۷ را تبریک عرض می‎کنم و از خداوند مهربان آرزوی سلامتی برای همه‎ی بندگانش دارم که بالاترین نعمت الهی است. سال گذشته را با خستگی از رکود کاری و مشکلات شدید اقتصادی و جسم و روحی خسته در حالی به پایان بردیم که با کارگران و پرسنل خود به دلیل فشارهای مالی با شرمساری خداحافظی کردیم. شوربختانه چندان امیدوار نیستم که سال جدید بهتر از سالی که گذشت باشد. به قول معروف «سالی که نکوست از بهارش پیداست». با این همه امیدوارم بهبودی حاصل شود و ثبات اقتصادی ارمغان این سال جدید برای تمام اقشار و صنوف باشد.

 

امیر استادآقا

 

چاپ رسا نقش

 

سالی که گذشت برای صنعت چاپ سال بدی بود اما خوشحالم که گذشت. سال آینده اگر همین روند ادامه پیدا کند شاهد بهبودی در این صنعت نخواهیم بود. امیدواریم با تغییر سیاست‎های کلی دولت، با تکیه بر پیشرفت و تکنولوژی و در سایه‏‎ی تدبیر جامعه را به سمت ترقی و توسعه سوق دهیم. در پایان سال جدید را به همه‎ی دستاندرکاران صنعت چاپ تبریک گفته و سالی پر از امید و شادابی را آرزومندم.

 

مسعود حاجی حسینی

کارشناس اداره‏ی کل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

به گزارش چاپ ونشر، نشر زيربناي فرهنگ است و تخصصي بودن آن به مراتب شرایط مناسبی را برای حوزه نشر و همچنین تولید فرهنگ به همراه خواهد داشت اما مشکلات فراوانی در استان ها وجود دارد .

از كيفيت پايين چاپخانه‌ها گرفته تا هزينه‌هاي بالاي نشر و تقاضا و سرانه كم مطالعه موضوعاتي است كه بارها و بارها به آن پرداخته شده است.

وظيفه سنگين توزيع بر عهده مؤلف

به گفته كتابفروشان باسابقه همدان بزرگ‌ترين مشكلي كه گريبان مؤلفان در شهرستان‌ها را گرفته اين است كه ناشر وظيفه نشر و طي‌كردن همه مراحل را بر عهده مي‌گيرد و در پايان كتاب را به دست مؤلف مي‌دهد تا به توزيع آن بپردازد و هيچ تعهدي در مقابل اين كار نمي‌پذيرد درحالي كه توزيع وظيفه ناشر است. در اين شرايط نويسنده‌اي كه هزينه زيادي براي انتشار كتاب خود پرداخته كرده مجبور است از اين كتابفروشي به آن كتابفروشي مراجعه كند تا بلكه بتواند تعدادي از كتاب‌ خود را براي فروش نزد آنها به امانت بگذارد و تا چند سال هم پيگير اين موضوع باشد كه آيا كتاب به فروش رفته يا نه؟  چه بسيار كتاب‌هايي كه در انباري‌هاي انتشاراتي‌ها خاك مي‌خورد و بزرگ‌ترين شكست نويسنده محسوب مي‌شوند تا ديگر فكر چاپ كتاب به سرش نزند. نمونه بارز اين موضوع «حسن دانشفر» نويسنده بزرگ همداني است كه سال‌هاست چند صد جلد از كتاب چاپ‌شده‌اش زير راه‌پله منزلش خاك مي‌خورد چون نمي‌تواند به توزيع اين كتاب بپردازد.

بنابراين دفتر بعضي از انتشاراتي‌ها حكم چاپخانه‌هايي را دارند كه فقط به دنبال منافع اقتصادي خود هستند و اشاعه فرهنگ و ادب برايشان در درجه چندم اهميت قرار دارد. نبود حمايت از سوي ارگان‌هاي مختلف هم به بيشترشدن مصائب يك نويسنده براي چاپ كتاب دامن مي‌زند و خيلي از نويسندگان را از انتشار كتاب‌هايي كه گنجينه‌هاي عظيمي محسوب مي‌شوند  منصرف مي‌كند.

تخصصي‌نبودن نشر در شهرستان‌ها

يك شاعر كودك و نوجوان درباره مشكلات نويسندگان شهرستاني در چاپ آثارشان گفت: هنرمند شاعر يا نويسنده شهرستاني سال‌ها مي‌نويسد و در پايان اگر شهرتي بابت نوشته‌هايش به دست آورد آن را به ناشري در تهران مي‌سپارد. تازه اگر هنرمند موفقي بوده باشد اما دوستان ديگر ما كه از شهرت ناكامند اما شاعرند و نان شعر را بيشتر از نان نام دوست دارند مجبورند ناشر شهرستاني را انتخاب كنند.

«غلامرضا بكتاش» افزود: ناشر شهرستاني با پايتخت فرق دارد. متأسفانه ناشران شهرستاني كمتر موفق بوده‌اند چون تخصصي كار نكرده‌اند. نشر زيربناي فرهنگ است و تخصصي بودن آن به مراتب بهتر از اين است كه ناشر آچار فرانسه باشد. ناشران شهرستاني همه كتابي را چاپ مي‌كنند البته اگر چاپ بكنند آن هم ضعيف با ظاهري به ندرت زيبا و خوب. نويسنده كتاب‌هاي رونويسي از بهار، آفرين به آفتاب، از ماه باخبر باش، خدا را دعوت كنيم، دعاي باران، نوجواني درخت كاج، آسمان بدون نون و كلاغ ميله‌ميله دارد معتقد است: نويسنده بايد انتظارش را از ناشر شهرستاني بالا ببرد.

وي گفت: من شاعر و نويسنده بايد انتظارم از ناشر شهرستاني بالا باشد و انتظار او را بالا ببرم. سليقه هنرمند شهرستاني ناشر را خوب يا بد معرفي مي‌كند. صاحبان نشر بايد دستي در هنر داشته باشند وگرنه ناشر با نجار فرقي ندارد. متأسفانه در نشر شهرستان‌ها كارگروه وجود ندارد و اين به دليل نداشتن درآمد ناشر است. اميدوارم ناشران و شاعران و نويسندگان و هنرمندان حساسيت نشر را بدانند و كتابي با محتواي خوب و ظاهر خوب و پخش خوب چاپ كنند. ناشران پايتخت تيراژ بالا مي‌زنند اما در شهرستان نه چون آنان بازار كتاب و مخاطب و نياز مخاطب را مي‌شناسند.

بكتاش در پايان گفت: بيشتر آثار هنرمندان شهرستان‌نشين حرفه‌اي در نشرهاي پايتخت به چاپ رسيده است كه اين ناشي از مشكلات نشر و ناشران در شهرستان‌هاست. قراردادهاي ناشران شهرستاني بايد قانونمند باشد تا حقوق مؤلف ضايع نشود، دقيق باشد تا شاعر و نويسنده و هنرمندي كه كتابي دارد به ناشر شهرش اعتماد كند كه متأسفانه اين اعتماد وجود ندارد. /همشهری