با گذشت چندین ماه، همچنان کاغذهای گلاسه در بند گمرکات هستند و اجازه‎ی ترخیص پیدا نکرده‎اند. در این مدت تلاش‎های فراوان و نامه‎نگاره‎های چندین باره‎ای از سوی دست‎اندرکاران صنایع چاپ و نشر صورت گرفته است که در مکاتبه با مسئولان ذی‎صلاح خواستار باز شدن گره گمرک از کاغذهای گلاسه شده‎اند.

علی‌رغم بخشنامهی سازمان امور مالیاتی مبنی بر اینکه کاغذ گلاسه ارزش افزوده ندارد ولی گمرک همچنان از ترخیص کالاها بدون ارزش افزوده ممانعت می‌کند و به آشفتگی بازار و گرانی روز‎افزون این نوع کاغذ دامن می‎زند.

غلامرضا شجاع (نمایندهی مصرفکنندگان کاغذ و مقوای استان‌های کشور) و محمدمهدی داوودی‌پور (نمایندهی ناشران کشور) در نامهای دیگر خطاب به حسن یونس سینکی (معاونت امور اقتصادی و بازرگانی وزارت صنعت، معدن و تجارت) مجددا خواستار صدور دستور ترخیص کاغذهای گلاسه از گمرکات شدند.

انتظار می‎رود وزارت صنعت، معدن و تجارت بتواند کاغذهای گلاسه را از بن‎بست‎های بوروکراسی گمرکات، سازمان امورمالیاتی و سازمان استاندارد خارج کند و این مسئله‎ی چندماهه‎ی اهالی چاپ و نشر را با پایانی خوش خاتمه دهد.

سیویکمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران حالا به یک قدمی پایان رسیده است. از فردا مصلای تهران از شور و تاب اهالی کتاب خالی می‎شود و در این میان جدای از آمار فروش نمایشگاه و میزان استقبال از آن، پیگیری مطالبات و رایزنی‎های انجام شده نیز حائز اهمیت است. نوسانات قیمت ارز از آغاز سال جاری قیمت کاغذ را نیز به شدت تحت‎تاثیر قرار داده و دست‎اندرکاران صنعت چاپ و نشر را با اما و اگرها و مشکلات فراوانی روبه‎رو کرده است. در طول زمان برگزاری نمایشگاه کتاب تهران غلامرضا شجاع (مدير عامل شركت تعاوني ليتوگرافان ايران و همچنین نمايندهی تشكلهاي صنعت چاپ استانهاي كشور به جز تهران) تلاش کرد تا با تبادل نظر و رایزنی با صاحبان امر مسائل و مشکلات صنعت چاپ و نشر را پیگیری کند.

به گزارش چاپ و نشر در روز گذشته (جمعه ۲۱ اردیبهشت ماه) سمیع‎الله مکارم حسینی (سرپرست شهرداری تهران)، ولی‎الله شجاع پوریان (معاون امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران) و امین عارف‎نیا (مدیر کل روابط عمومی شهرداری تهران) با هیئت همراه در نمایشگاه کتاب تهران حضور پیدا کردند. داریوش رضواني (مدیر کمیته تشریفات نمایشگاه کتاب تهران) و امیرمسعود شهرام‎نیا (قائم‎مقام مدیر نمایشگاه کتاب تهران) به ارائه‎ی پاره‎ای توضیحات در باب جابه‎جایی محل نمایشگاه و میزان بازدید هرروزه پرداختند. غلامرضا شجاع نیز در همین جلسه به پیگیری طرح ترافیک خبرنگاران پرداخت و همچنین در ارتباط با مشکلات برگزاری نمایشگاه در شهرآفتاب و مصلی نیز سخن به میان آمد. وی در این دیدار خواستار اهمیت دادن شهرداری به تعهداتش در زمینه‎ی برگزاری نمایشگاه کتاب شد.

همچنین در روز گذشته دریادار حبیب‌الله سیاری (معاون هماهنگکنندهی ارتش جمهوری اسلامی ایران) نیز مهمان نمایشگاه کتاب تهران بود. در جلسه‎ای با حضور داریوش رضوانی و امیرمسعود شهرام‎نیا، غلامرضا شجاع در مورد نمایشگاه کتاب و حال‎ و روز صنعت چاپ و نشر گزارشی ارائه کرد و خواستار اهمیت بیشتر به گسترش فرهنگ کتابخوانی در پادگان‎ها شد.

علاوه بر این، وی در جلسه‎ای با مصطفی کواکبیان ( از نمایندگان مردم تهران در مجلس شورای اسلامی)، به مسئلهی قیمت کاغذ و کاهش تیراژ کتاب اشاره کرد. همچنین در گفت‎وگویی با جلیل رحیمی جهان آبادی (نماینده مردم تربت‎جام در مجلس شورای اسلامی) بر مشکلات موجود در صنعت چاپ و نشر تاکید کرده و خواستار حمایت مجلس برای حل مشکلات این حوزه شد.

با حضور پیدا کردن عمران خودآموز (معاون فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ایلام) و حجت‎الاسلام محمدنقی لطفی (نماینده ولی فقیه در استان ایلام و امام جمعه شهر ایلام) با بحث در پیرامون وضعیت تشکل‎های صنعت چاپ، مالیات بر ارزش افزوده، مشکلات عدیده‎ی ناشران تبادل نظر صورت گرفت و جلسات روز جمعه ادامه یافت.

در آخرین ساعات نیز دیگر اهالی صنعت چاپ و نشر همچون میریونس جعفری ( از اعضای هیئت‎مدیره‎ی اتحادیه‎ی چاپخانه‎داران و مدیر چاپ جامی) و جلیل غفاری رهبر (رییس اتحادیه‎ی صحاف تهران) در نمایشگاه کتاب حاضر شدند و به بررسی وضعیت صنعت چاپ و تاثیرگذاری نمایشگاه کتاب تهران بر این صنعت پرداختند و پیرامون مسائلی عمده‎ در آغاز سال جدید چون قیمت کاغذ، مالیات بر ارزش افزوده و... به گفت‎وگو نشستند. امید که مجموع تلاش ها و رایزنی ها در این باب به ثمر بنشیند و از افول حوزه ی چاپ و نشر در سال 97 جلوگیری شود.

طی ماه‏ ‏های اخیراقتصاد ایران شاهد نوسانات نرخ ارز بود که این امر تاثیر مستقیمی برکاغذ داشته است، بدین ترتیب، گرانترین بخش تولید یک کتاب که مربوط به تهیه کاغذ است دوچار تحولات فراوانی شد.

به گزارش چاپ ونشر، آخرین آمار از قیمت این کالای استراتژیک نشان می دهد نوسانات ارزی همچنان نقشی اساسی دربازار کاغذ داشته و تب و تاب این تغییرات هنوز گریبان گیر کاغذ است.

افزایش قیمت کتاب در نمایشگاه مصلی نیز تاکیدی بر این مهم بود و نشان داد بسترهای لازم در جهت توسعه فرهنگ کتاب خوانی، در جامعه ایرانی فراهم نشده است.

بررسی ها نشان می دهد، ناشران عمده چالش حوزه نشر و کاهش انتشارات  کتاب را، بالا بودن هزینه های کاغذ میدانند و تاکید دارند سیاستگذاری های اتخاذ شده توسط دولت هنوز تغییری در قیمت کاغذ نداشته و مشکلات همچنان  بر قوت خود باقی هستند.

رهبر انقلاب نیز در بازدید خود از نمایشگاه کتاب بار دیگر بحران کاغذ را مورد تاکید قرار داده و طی دستوری به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خواهان پیگیری این کالای مهم شده است.

 پیش از این وزیر ارشاد در توئیت خود اعلام کرده بود: کاغذ در لیست کالاهای اساسی چون مواد غذایی و دارویی قرار گرفته است.

سیدعباس صالحی با اشاره به افزایش قیمت کاغذ گفت: برای ناشران، نویسندگان و اصحاب مطبوعات خبر خوشایندی است که دولت نیاز فرهنگی را چونان غذا و دارو برای کشور مهم و اساسی می داند.

وی با اشاره به تصمیمات اخیر دولت، ادامه داد: موضوع قرار گرفتن کاغذ در فهرست کالاهای اساسی در جلسه اخیر هیات دولت هم مجددا مطرح و پیگیری شده است. بنابراین کاغذ در فهرست کالاهای اساسی قرار دارد.

وزیر ارشاد اسلامی درنمایشگاه کتاب گلایه های ناشران را به‏جا دانسته و اظهار کرد: قاچاق کتاب‌های کاغذی که عمدتا در سیستم دیجیتال به چاپ می رسند تهدیدی است که حیات کتاب در ایران را با خطر مواجه کرده است.

صالحی بیان کرد: قاچاق هم اکنون، همچون سدی در مقابل توسعه فرهنگ کتاب خوانی قرار دارد و  قوه قضائیه باید به صورت جدی‌تر به بحث قاچاق کتاب ورود پیدا کند. این مهم با توجه به تصویب قانون مبازره با قاچاق در مجلس می تواند اهرم اجرایی مناسبی را به همراه داشته باشد.

وزیر ارشاد اسلامی با اشاره به کاهش انتشار روزنامه و نشریات تصریح کرد: نشریاتی که دولتی هستند یا نشریات عمومی که منابع بالاسری مناسبی دارند، مشمول یارانه نشوند. دراین بین براساس سیاست های برنامه پنجم و ششم توسعه نیز باید از بخش خصوصی حمایت شود که این مهم نیز از جمله دلایل دیگر تغییرات در آیین نامه است. 

وی با اشاره به اینکه بخش خصوصی در حوزه مطبوعات با افزایش هزینه های کاغذ، کاهش تیراژ و امثال آن روبرو است، گفت: در این رقابت ناخواسته باید بخش خصوصی مورد توجه قرار بگیرد، لذا با این مبنا بحث تمایزبخشی بین بخش خصوصی و غیرخصوصی مورد توجه قرار گرفت.

برگزاری نمایشگاه کتاب حامل پیام های متعددی بود  که علاوه بر مبحث فرهنگ سازی پیگیری و حل مشکلات ناشران را دربرداشت این امر را در بازدیدهای مسئولان از نمایشگاه می‏توان دید با این همه امیدواریم برنامه‏ریزی‏ها و سیاستگذاری‏های درست بتواند راه‏گشای مشکلات حوزه نشر باشد و  این بخش را از تحولات و خطرات‏گران شدن ارز مصون نگهدارد./ انسیه بغدادی

تولید سررسید به رونق بازار وابسته است و با وضعیتی که برای اقتصاد کشور رقم خورده و افزایش تصاعدی نرخ دلار، یقینا قیمت کاغذ و مقوا نیز بیش از پیش افزایش یافته و متعاقب آن سررسید نیز گرانتر خواهد شد.

شهرام اصفهانی مدیر انتشارات رایانه شهر درباره وضعیت تولید سررسید مجموعهی خود در سالی که گذشت گفت: در سال 96 اکثر تولیدکنندگان به علل مختلف از جمله عدم ثبات قیمت کاغذ و تاخیر در تقویم مناسبتها، چاپ سالنامه و سررسید را عقب انداختند و ما نیز از این موضوع تبعیت کردیم و تنها جلدهای چرمی، گالینگور و سلفون که قابل تولید در تمام فصول است را آماده کردیم و سپس منتظر ماندیم و شرایط اقتصادی را مورد ارزیابی قرار دادیم.

وی افزود: به دلیل وضعیت اقتصادی که بر جامعه حاکم شد و با اوج‌گیری قیمت کاغذ، این محصول در بازار مدتی معامله نشد و تمام موارد ذکر شده دست به دست هم دادند تا تولید سررسید به تعویق بیافتد و کل تولید اصلی ما؛ در واقع حدود یک ماه، از 25 بهمن ماه تا آخر سال بود. این در صورتی است که سال های گذشته از آذرماه اقدام به فروش سررسید می کردیم ولی سال 96 تقاضای تولید سررسید با سیر نزولی رو به رو شد.

اصفهانی با اظهار تاسف به نداشتن مدیریت زمان در مردم ایران اشاره کرد و در ادامه اظهار داشت: همهی مردم ایران دقیقهی نود تازه یادشان می افتد که قصد انجام کاری را دارند. سال 96 این مسئله برای ما نیز رخ داد و در انتهای سال با هجوم تقاضای تولید سررسید مواجه و با کسر موجودی رو به رو شدیم، در نتیجه فروش سال96 ما نسبت به سال 95 افت پیدا کرد.

مدیر انتشارات رایانه شهر درباره‎ی وضعیت تولید سالنامه و سررسید در سال 97 گفت: شغل ما به رونق بازار وابسته است و با وضعیتی که برای اقتصاد کشور رقم خورده و افزایش تصاعدی نرخ دلار، یقینا قیمت کاغذ و مقوا نیز بیش از پیش میشود و متعاقب آن سررسید گرانتر خواهد شد و این امور سبب کاهش تقاضا و یا افت تیراژ کارها خواهد شد و شرکت هایی که با تیراژ پایین اقدام به تهیهی سررسید میکردند نیز از چاپ سررسید منصرف می شوند.

اصفهانی مسائل پیش آمده برای دلار و کاغذ را خارج از دست تولیدکنندگان دانست و در ادامه تصریح کرد: مقصر اصلی پیشامدهایی که در کشور و صنف ما رخ داده، دولت است. ما تولیدکنندگان سالنامه و سررسید تنها کاری که از دستمان بر می آید این است که جلدها و پایه های تقویم رو میزی را زودتر آماده کنیم تا گرانی و تورم کمترین تاثیر را بر آنها داشته باشد، اینکار باعث می شود در زمان ضعف بازار بتوانیم محصولاتمان را با قیمت کمتر عرضه کنیم. باید دانست که یک تولیدکننده بعد از گذشت 20 سال سابقه و تجربهی کافی از راهکارهای فروش و ادامه ی کار مطلع است.

وی افزود: شغل ما ریسک پذیر است و برای به حداقل رساندن آن ما مجبوریم محصولاتمان را در انبار دپو کنیم و منتظر باشیم تا به فروش برود. باید توجه داشت که اگر تنها هزار عدد آن باقی بماند کار کردن با نکردن فرقی نداشته و سود کار منتفی می شود.

مدیر انتشارات رایانه شهر با تاکید بر رقابت ناسالم حاکم بر استانهای همجوار بر سر تولید سررسید مانند قم گفت: شرکت های وابسته به حوزهی علمیه‏ که توانایی خرید مقوای ارزان قیمت را دارند به صورت امانی محصولاتشان را در اختیار مشتریان قرار می دهند تا در مواقعی که به فروش نرفتند بتوانند مرجوع کنند و برگشت پول برایشان مهم نیست و این خود باعث افت بازار برای دیگر تولیدکنندگان می شود.

وی تاکید کرد: ما در مجموعه علاوه بر تولید سررسید، فروش و توزیع محصولات همکاران را نیز به عهده داریم. مطلعم که چند تولیدکنندهی همکار سال گذشته از تولید سررسید و سالنامه خودداری کردند و آن را با وضعیت موجود به صرفه ندانستند.

اصفهانی در پایان تصریح کرد: درگذشته در کنار چاپ سررسید کارهای متفرقه ی دیگر هم انجام میدادیم. بعد از اینکه تولید سررسید و سالنامه را توسعه دادیم و آنها را در تیراژ بالا چاپ کردیم، دیگر نیاز به کارهای متفرقه مرتفع شد و ما سود سرمایه ی کسب شده را مجدد به کار می بستیم. ولی با وضع کنونی باید به فکر کارهای دیگری در حاشیهی تولید سررسید باشیم چرا که وضعیت مردم روز به روز بدتر میشود و شرکتها و کارخانهها در حال ورشکستگی هستند.

 

سردبیر روزنامه سبحان به موضوع خطر تعطیلی هفت روزنامه چاپ شیراز پرداخته، در این یادداشت به قلم حمیدرضا جعفری نایینی آمده است: مطبوعات و رسانه‌ها به‌عنوان ابزار اجتماعی در یک نظام مردمی، امکان تبادل افکار و اطلاعات را در بین مردم و دولت فراهم می‌کنند و دولت و مردم را در جریان مواضع و خواسته‌های یکدیگر قرار می‌دهند.

سؤالی که امروز مطرح است، این است که مطبوعات در کشور ایران و در نظام جمهوری اسلامی، کجای کار هستند؟ آیا زائد و سربارند؟ زینت‏المجالسند؟ یا یک عنصر حقیقی و مؤثر و اجتناب‏ناپذیر و سازنده‏اند؟

مقام معظم رهبری در پاسخ به این سؤال چنین بیان می‌کنند: «ما معتقدیم که مطبوعات برای نظام جمهوری اسلامی، یک مقوله تجملاتی و تشریفاتی نیست. بنابراین افزایش، تنوع و کیفیت یافتن آن و اگر خطایی دارد، تصحیح آن، جزو کارهای اساسی در این نظام است.»

ایشان در پاسخ به این سؤال که «مگر نظام جمهوری اسلامی چه خصوصیتی دارد که چنین پرداختن و رویکردی به مطبوعات، جزو کارهای اساسی آن است؟» می‌فرمایند: «خصوصیت این است که نظام جمهوری اسلامی یک نظام مردمی است و کسی نمی‏تواند این را منکر شود. مخالفان ما هم نمی‏توانند این را منکر شوند. سر و کار ما با مردم است؛ پس این نظام، نظامی است مردمی. نظام مردمی، جز با آگاهی مردم ممکن نیست پیش برود.»

از جمع‌بندی سخنان ایشان اینطور برمی‌آید که هرچه مردم بیشتر آگاه شوند، نظام جمهوری اسلامی، بیشتر سود می‏برد. بنابراین، این نظام، به آگاهسازی مردم نیازمند است و مطبوعات رکنی از ارکان پیشرفت و تداوم نظام اسلامی هستند.

بی‌تردید مطبوعات و رسانه‌ها به‌عنوان یکی ‌از مهمترین زیربناهای ساختار ارتباطی و اطلاعاتی در دنیا، جزو مهمترین ارکان نظام اسلامی در پیوند مردم و دولت هستند که وظیفه‌شان صیانت از اتحاد ملی است. روابط موجود میان دولت و ملت در هیچ مقطعی از تاریخ به اندازه دوران معاصر نبوده است. درواقع رسانه‌ها از یکسو با انعکاس اخبار و اطلاعات میان اجزای سازنده عرصه عمومی ارتباط برقرار می‌کنند و با افزایش سطح آگاهی عمومی مبادرت به مهندسی افکار عمومی می‌کنند و از سوی دیگر با جمع آوری و انعکاس نظرات، انتقادات و عقاید مردم و مسئولان، میان حکومت‌کنندگان و حکومت‌شوندگان ارتباط برقرار می‌کنند.

از طرفی مطبوعات برای تحکیم روابط بین ملت و دولت نیازمند حمایت مادی و معنوی مسئولان و مردم هستند حتی اگر این مطبوعات متعلق به بخش خصوصی باشند. مقام معظم رهبری درباره وظیفه دولت نسبت به مطبوعات می فرمایند: «دولت باید موضوع مطبوعات را خیلی جدی بگیرد. دولت، ناگزیر باید در مسائل مطبوعات سهم داشته باشد. حالا یک وقت سهم مادی است؛ مثل سهمیه‏ها و یارانه‏هایی که در بخش‌های مختلف می‏دادند و کمک‌هایی که می‏کردند. یک وقت هم سهم حمایت‌های معنوی است که آن حمایت‌های معنوی، مهم‌تر از حمایت‌های مادی و کمک‌های گوناگون است.»

اما شرایط امروز مطبوعات فارس، از قصه‌ای دیگر حکایت دارد. در حالی که نوسانات بازار ارز و افزایش ارزش ارزهای خارجی، بر روی قیمت کاغذ اثر گذاشته و منجر به افزایش قیمت این کالا در بازار شده است، مسئولان انتظار دارند مطبوعات فارس با قیمت فعلی کاغذ، افزایش 20درصدی حقوق، افزایش نهاده‌های تولید این محصول فرهنگی، کاهش یارانه‌های مطبوعاتی، عدم دریافت به موقع مطالبات خود از ادارات دولتی و قطع کردن اشتراکات همچنان در راستای انجام رسالت خود به‌عنوان پل ارتباطی بین مردم و دولت، به حیات خود ادامه دهند، حیاتی که تا پیوستن به بایگانی تاریخ مطبوعات فاصله‌ای ندارد.

انتشار روزنامه با هزینه بالا و افزایش هزینه‌ها نسبت به درآمد، منجر به افزایش بدهی روزنامه‌های فارس به چاپخانه‌ها و واکنش اهالی مطبوعات فارس شده است. در وضعیتی که اقتصاد رسانه‌های چاپی به مویی بند است؛ آنچه در نگاه اول به راحتی با ورق‌زدن صفحات روزنامه به چشم می‌آید اخبار نهادهای دولتی است که جهت تنویر و آگاهی افکار عمومی روی صفحات نقش بسته است. اخباری که اگر بخواهیم هزینه‌های ایجادشده، از مراحل تهیه تا انتشار آن را محاسبه کنیم به قیمت انتشار روزنامه خواهد افزود و سؤال اینجاست که اگر هرنهاد دولتی بخواهد اخبار خودش را هرروز چاپ و در اختیار مردم قرار دهد چه هزینه‌هایی را به هزینه دولت اضافه خواهد کرد.

اوضاع مطبوعات بدون این شوک‌های مالی قبلاً در مرز مرگ و بقا قرار گرفته بود. اهرم فشار فضای مجازی و نشر الکترونیک نیز به آسیب‌پذیری نشریات مکتوب دامن زده است. با این شرایط آیا می‌توان پنجره اطلاع‌رسانی که هماهنگ با مراجع قانونی و دارای اعتبار است را به روی مردم بست و اگر فاتحه این بستر اطلاع‌رسانی خوانده شود آیا سایر روش‌های نشر خبر همچون فضای مجازی به راحتی قابل کنترل و نظارت است؟ مدیران فعلی آگاهانه یا ناآگاهانه تیشه به ریشه مطبوعات می‌زنند. اگر تلاش مدیران ادارات انحصار آگهی‌های دولتی و اختصاص آن به روزنامه‌هایی خاص است، چرا این همه در منابر مختلف و سخنرانی‌های خود بر فرهنگ و اعتلای آن تأکید دارند و این تناقض را چگونه می‌توان داوری کرد؟ و اگر همت آنها بر این است که به مدیران مسئول مطبوعات بفهمانند که دوران مطبوعات کاغذی به سر آمده است، می‌توان با تعطیل کردن مطبوعات کاغذی، بدون هیچ دردسری خیال مسئولان را از این عنصر مزاحم در جامعه راحت کرد و با این شیوه دیگر نیازی به این همه ساختار و دستگاه در بدنه دولت برای رسانه، نظارت بر آن و دادگاه مطبوعات و... نیست.

و البته آثار این بحران درآینده از دامنه تأثیر بیشتری برخوردار است. آنجا که کمترین التهابات فضای مجازی، جامعه را با شایعات و اخبار کذبی که هیچ مرجعی برای مراجعه به آنها وجود ندارد، دست‌خوش موج‌های مخرب و شکننده خواهد کرد.

روزنامه‌های دولتی به دلیل اتصال به خزانه دولتی از افزایش قیمت تمام‌شده چاپ و کاغذ متضرر نمی‌شوند. در بین روزنامه‌های غیردولتی هم روزنامه‌ای وجود دارد که به واسطه تعدد آگهی، تعرفه بالا و تعدد اشتراکات بالای نهادهای دولتی با مشکل خاصی روبرو نخواهد شد؛ اما سایر روزنامه‌های استان به واسطه همین کم‌توجهی‌ها درآستانه تعطیلی قرار خواهند گرفت و در این صورت آیا داشتن یک یا دو روزنامه زیبنده استان فرهنگ‌دوست فارس است؟

آیا تعطیلی روزنامه‌هایی که توانسته‌اند با مشکلات فراوان، بیش‌از 20سال هنوز در دکه‌های روزنامه‌فروشی باشند، به فرهنگ استان لطمه‌ای نخواهد زد؟

کافی است یک هفته کیوسک‌های مطبوعاتی از روزنامه‌ها خالی شوند تا معلوم شود آیا دولت به رسانه احتیاج دارد یا رسانه به دولت؟

کاغذ روزنامه طی یک سال گذشته در بازار ایران بیش از 50درصد افزایش قیمت پیدا کرده است. اواسط سال گذشته قیمت هرکیلو کاغذ کاهی روزنامه حدود 2200تومان بود که این رقم هم‌اکنون به 4800تومان در هرکیلو رسیده است. با چنین افزایش قیمتی تنها در یک نهاده تولید این محصول فرهنگی، در شرایط بی‌مهری مسئولان چگونه می‌توان ادامه حیات داد؟ و این وضعیت جز محدودیت رسانه‌های خصوصی چه حاصلی خواهد داشت؟ و البته باید اضافه کرد به دنبال تعطیلی روزنامه‌های استان در سال حمایت از کالای ایرانی، اولین قربانی شاغلینی هستند که به خیل بیکاران جامعه اضافه خواهند شد.

علی‌رغم اینکه رسانه‌های مکتوب به‌دلیل استمرار خود، تأثیر عمیقی بر عمق بخشیدن به فرهنگ و تاریخ جامعه دارند متأسفانه در کشور ما، به دلایل مختلف اقتصاد رسانه خودکفا نیست به همین خاطر مطبوعات با تحولات و تکانه‌های اقتصادی با چالش جدی مواجه می‌شوند.

در حال حاضر رسانه‌های حوزه خصوصی مظلوم‌ترین قشر هستند. زمانی که مدیرمسئول روزنامه امکان کافی برای حقوق کارکنان خود را ندارد، خبرنگار و سردبیر و موزّع و... هم دچار مشکل مالی خواهند شد. لذا وضعیت بغرنج صنفی جامعه رسانه‌ای و بحران موجود در مطبوعات موجب شده تا معیشت و کرامت اصحاب رسانه دچار خدشه شود و خانواده این صنف در معرض آسیب‌های جدی قرار گیرند. وقتی قاطبه اصحاب رسانه در زمینه میزان درآمد و معیشت در حداقل ممکن و کمتر از حقوق کارگران است، بی‌تردید این وضعیت و حال بد آنان بر تعهدات جامعه رسانه‌ای تأثیر نامطلوبی خواهد گذاشت و انفعال مطبوعات در راستای انعکاس مشکلات مردم مقدمه‌ای برای آسیب‌دیدگی اصل تحکیم روابط ملت و دولت خواهد بود.

مشکل فعلی این رسانه‌ها مساله حل‌شدنی است و با همکاری دستگاه‌های مربوطه و حمایت مردم حل‌شدنی است. خود صاحبان رسانه نیز باید با هوشمندی عمل کرده و آینده‌نگر باشند. حداقل مطالبه مطبوعات و اصحاب رسانه استان آن است که دستگاه‌های دولتی با پشتیبانی و حمایت مادی و معنوی از مطبوعات و نیز تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان کالاهای مطبوعاتی، نقش‌آفرینی کنند تا مطبوعات هم متعهدانه و به بهترین شکل برای به سرانجام رساندن رسالت خود تلاش کنند.

 

 

نمایشگاه بین‎المللی کتاب تهران بیش از هرچیز فرصتی مغتنم برای تعامل و گفت‎وگو میان دوستداران کتاب و دست‎اندرکاران صنعت نشر است. از آنجایی که نمی‎توان نقش انکارناپذیر صنعت چاپ را در پیشرفت و توسعه‎ی نشر نادیده گرفت؛ نمایشگاه کتاب می‎تواند  برای اهالی چاپ و دست‌اندرکاران کاغذ نیز زمینه‎ی مناسبی برای طرح مسائلشان با مسئولان باشد. غلامرضا شجاع (مدير عامل شركت تعاوني ليتوگرافان ايران و همچنین نمايندهی تشكلهاي صنعت چاپ استانهاي كشور به جز تهران) در ادامه‎ی دیدوبازدیدهای خود در نمایشگاه کتاب همچنان پیگیر مسائل و درخواست‎های اهالی این صنف است.

به گزارش چاپ و نشر غلامرضا شجاع در روز چهارم نمایشگاه با تنی چند از مسئولان به گفت‎وگو نشست. وی با دكتر علي ساري (نمايندهی مردم اهواز در مجلس) در ارتباط با موضوع ماليات بر ارزش افزوده، بحران كاغذ و نقش نمايشگاه كتاب در اقتصاد نشر به تبادل نظر پرداخت. وی همچنین در جلسه‎ای با حضور دكتر علیرضا كاظمي (معاونت وزارت آموزش و پرورش)، دكتر محسن جوادي (معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس سی و یکمین نمایشگاه کتاب) و دكتر نیکنام حسين پور (مدير عامل خانه كتاب) پيرامون فرهنگ كتابخواني خصوصا در دورهی ابتدایی، تفاهمنامه با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در امور كتاب و كتابخانه و مشكلات صنعت چاپ و نشر توضيحات مبسوطي ارائه کرد.

وی در ديداری با دكتر حمیدرضا طيبي (رییس جهاد دانشگاهی) به موضوع توليد كاغذ در كشور و تحقیقات جهاددانشگاهی در باب تولید کاغذ از سنگ اشاره کرد و در مورد عدم موفقيت در این طرح تولید، وجود پلاستیک در محصول، مشکلات زیست محیطی و قیمت گران محصول نهایی اشاره کرد و خواستار آن شد تا پیش از سرمايهگذاري از کارخانه‎ی توليد كاغذ در يزد بازدیدی داشته باشند.

همچنین در جلسهای طولاني در حضور حجتالسلام هادی صادقي (معاون فرهنگی قوه قضائیه)، دكتر محسن جوادي و دكتر امیرمسعود شهرامنيا (قائم مقام نمايشگاه کتاب) توضيحات كاملي بابت نمايشگاه ارائه دادند و از آنجا که خود حجتالسلام  هادی صادقي به کار نشر مشغول بوده‎اند به گفت‎وگو درباره‎ی حوزهی نشر، صنعت چاپ، گراني کاغذ، توقف تولید کاغذ چاپ و تحریر در داخل پرداختند و غلامرضا شجاع موضوع تقلب مقواي پشت طوسي با تعرفهی گلاسه را بیان کرد و معاون فرهنگی قوه قضائیه خواستار ارسال گزارشی از این موضوع شد.

 در ادامه‎ی بازدید غلامرضا شجاع از نمایشگاه کتاب تهران، وی با عباسعلی کدخدایی (سخنگوي شوراي نگهبان) نیز به طرح مسائل پرداخت. در جلسه‎ای، دكتر محسن جوادي و همايون اميرزاده (سخنگوي نمايشگاه کتاب تهران) گزارش كاملی از نكات قوت نمایشگاه، همكاري دولت و بخش خصوصي و حضور موثر هيئت مديرهی اتحاديهی ناشران و ديگر تشكلهاي نشر ارائه دادند. غلامرضا شجاع نیز با تاکید بر مساله‎ی مالیات بر ارزش افزوده و مطرح شدنش در صحن علنی مجلس از عباسعلی کدخدایی خواست با توجه به اينكه چاپ و نشر حال و روز خوبي ندارد در صورت حذف نشدن قانون مالیات بر ارزش افزوده شوراي نگهبان عكسالعمل نشان دهد.

در پایان این روز پربازدید در جلسه‎ای با حضور هیئت بلندپايهای از معاونين اداره كل ديوان محاسبات، مهندس داریوش رضواني (مدیر کمیته تشریفات نمایشگاه کتاب تهران) گزارش مبسوطي از مساحت نمايشگاه، جمعيت بازديدكنندگان، تعداد غرفهها و كشورهاي خارجی شركتكننده در نمايشگاه ارائه داد. غلامرضا شجاع در پایان تصریح کرد امیدوار است آیین ده‏روزه‎ی برپایی نمایشگاه کتاب تهران فرصتی برای بازاندیشی در باب مسائل صنایع چاپ و نشر باشد و از مجموع این جلسات، گره‎گشایی حاصل شود.

.

 

غلامرضا شجاع (نماینده‎ی مصرف‎کنندگان کاغذ استان‎های کشور) و محمدمهدی داوودی‎پور (نماینده‎ی ناشران کشور)در نامه‎ای به مدیرکل دفتر امور اقتصادی و سیاست‎های تجاری با اشاره به نقش موثر و غیرقابل چشم‎پوشی کاغذ تحریر در تولید محصولات فرهنگی،آموزشی، دارویی، موادغذایی و بهداشت خواستار بهره‎مندی این کالای اساسی از ارز مبادلاتی شدند

 

وعده‌های اخیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر قرار دادن کاغذ در فهرست کالاهای اساسی و همچنین تخصیص مبلغ سه هزار میلیارد تومان اعتبار برای تامین ما به‌ التفاوت نرخ ارز به منظور جلوگیری از افزایش قیمت کالاهای اساسی ـ دارو و کاغذ ـ تلاش‌هایی است که با هدف بیرون آمدن از «بحران کاغذ» اندیشیده شده است؛ اما اینکه این راهکارها تا چه اندازه به بازار کاغذ جانی تازه می‌بخشد، پرسشی است که به نظر می‌رسد در زمانی کوتاه پاسخش را دریافت خواهد کرد.

در همین راستا، مدیران مسؤول روزنامه‌های «سیاست روز»، «دنیای اقتصاد» و «آرمان امروز» در گفت‌وگوهایی مجزا به راهکار اخیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تاثیر آن بر وضعیت کاغذ اشاره کرده‌اند.

تخصیص اعتبار به وضعیت دشوار مطبوعات کمک می‌کند

محمد پیرعلی ـ مدیرمسؤول روزنامه سیاست روز ـ درباره تخصیص سه هزار میلیارد تومان اعتبار برای تامین مابه‌التفاوت نرخ ارز برای جلوگیری از افزایش قیمت کاغذ اظهار می‌کند: ما با مطبوعات بسیار رنجوری طرف هستیم؛ یعنی رسانه‌های ما از شرایط مساعدی برخوردار نیستند. شرایط کاغذ هم وضعیت آن‌ها را به مراتب دشوارتر کرده است. این تصمیم اخیر می‌تواند تا اندازه‌ای کمک کند که حداقل شرایط مطبوعات و رسانه‌ها از این وخیم‌تر نشود؛ البته اگر این کار اجرایی شود. در دولت‌های قبل هم این اتفاق می‌افتاد و وعده این چنینی می‌دادند اما در اولویت قرار نمی‌گرفت و از دستور کار خارج می‌شد. شاید این اتفاق مقداری به مطبوعات کمک کند تا شرایط دشوار را سپری کنند.

او ادامه می‌دهد: قیمت ارز افزایش یافته و قطعا قیمت کاغذ هم افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین می‌خواهند مابه التفاوت آن رقمی که به نسبت گذشته افزایش پیدا کرده را در قالب یارانه پرداخت کنند. این یارانه یا به کاغذفروش یا مستقیم به خود مطبوعات تعلق می‌گیرد. اگر یارانه به خود مطبوعات داده شود، شاید بهتر بتوانند کار را مدیریت کنند؛ البته این مساله به تصمیم سیاستگذاران بستگی دارد.

 

تاثیر تخصیص اعتبار در بازار کاغذ زمان می‌برد

علیرضا بختیاری ـ مدیرمسؤول روزنامه دنیای اقتصاد ـ در این راستا بیان می‌کند: مجموعه وزارت ارشاد و همکاران در این صنف که دولت را برای این کار متقاعد کردند و دولت به این نتیجه رسیده که کاغذ جزو کالاهای ضروری است و می‌خواهند ما به التفاوتش را ۴۲۰۰ پرداخت کنند، کاری ارزشمند است، زیرا آرامشی را به بازار برمی‌گرداند و آینده را روشن‌تر می‌کند. همچنین فعالان این بخش را نسبت به تامین مواد اولیه در سال جاری خوش‌بین و امیدوار خواهد کرد اما اینکه این تصمیم به سرعت بر بازار کاغذ تاثیر می‌گذارد یا نه، مساله دیگری است زیرا عملیاتی شدن تصمیم، واردات کاغذ و گرفتن ارز ۴۲۰۰ و دریافت مابه التفاوت، به پروسه زمانی دارد.

کاغذ در بازار موجود نیست

حسین عبداللهی ـ مدیر مسوول روزنامه آرمان امروز ـ به نبود کاغذ در بازار اشاره می‌کند و می‌گوید: زمانی که کاغذ کالای اساسی تلقی شود می‌تواند به نیاز ضروری رسانه‌ها کمک کند اما مشکل اینجاست که کاغذ در بازار نیست و افرادی که کاغذ را وارد کرده‌اند به نوعی آن را احتکار می‌کنند. چرا این کالا حالت این چنینی در کشور پیدا می‌کند؟ به دلیل اینکه که دستگاه‌های نظارتی هم آن چنان که باید به این مساله نظارت ندارند و فردی کالایی را پنهان می‌کند و در زمان خود به فروش نمی‌رساند.

او به تصمیم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره کاغذ اشاره و بیان می‌کند: تصمیم خوبی است در صورتی که در اجرا هم خوب عمل کنند؛ بسیاری از کالاها، کالای اساسی هستند اما به دلیل وضعیت بازار، دست‌های پشت پرده و مسائلی که کالایی را از مسیر اصلی به سمت بازار سیاه می‌برد، نیازمند نظارت قوی هستند تا کار درست انجام شود. چیزی از رسانه و مطبوعات باقی نمانده است و اگر مطبوعاتی که در هزار یا دوهزار نسخه منتشر می‌شوند، با این قیمت کاغذ به دست مخاطب نرسد و مرجوع شود آن رسانه ضرر خواهد کرد. به نظرم دولت باید محکم در برابر تصمیم خود بایستد و کار را اجرایی کند.

عبداللهی در پایان گفت: برخی رسانه‌ها تعطیل شده‌اند و برخی رو به تعطیلی هستند و نسخه الکترونیکی دارند بنابراین باید تصمیم درستی گرفته شود. رییس جمهور که مدام تاکید می‌کند ما باید رسانه‌ها را تقویت کنیم بدانند که رسانه و مطبوعات از شما چیزی نمی‌خواهند جز تامین کاغذی که بتوانند مصرف کنند و پول آن را هم پرداخت می‌کنند. برای دولت ناپسند است که در تامین کاغذ مطبوعات عاجز باشد یا اجازه دهد برخی کاغذ را وارد و احتکار کنند و با قیمت بالا بفروشند یا بگویند در بازار نیست. در صورتی که ما ارتباطات خوبی با کشورهای چین و روسیه داریم و به راحتی می‌توانیم این بخش را تامین کنیم و اجازه ندهیم که یک سری سوء استفاده کننده سر کاغذ این بلا را بیاورند.

مدیرکل حوزه وزارتی و سرپرست مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در پی انتشار اخباری مبنی بر ابهام درباره قرار گرفتن کاغذ در فهرست کالاهای اساسی با رد این ابهام، توضیحاتی ارائه داد.

به نقل از مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمد مهدی احمدی، مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیرکل حوزه وزارتی در توضیحاتی گفت: پیش از این وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در یادداشتی به قرار گرفتن کاغذ در لیست کالاهای اساسی اشاره کرده بودند، بر اساس مصوبه هیات وزیران و همچنین نامه معاون اول رییس جمهوری، مقرر شد به منظور جلوگیری از افزایش قیمت کالاهای اساسی، دارو و کاغذ، مبلغ سه هزار میلیارد تومان اعتبار برای تامین مابه التفاوت نرخ ارز تخصیص یابد.

احمدی تصریح کرد: بر اساس همین مصوبه ارائه فهرست کالاهای مربوط هم توسط وزارتخانه های صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی انجام می‌گیرد.

وی تاکید کرد: موضوع قرار گرفتن کاغذ در فهرست کالاهای اساسی در جلسه اخیر هیات دولت هم مجددا مطرح و پیگیری شده است. بنابراین کاغذ در فهرست کالاهای اساسی قرار گرفته است.

مشاور اجرایی معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: با توجه به ضرورت حمایت از تولید داخلی، هر میزان از کاغذ داخلی حمایت شود به طور قطع به مدیریت بهتر واردات کاغذ هم کمک فراوانی می کند.

همایون امیرزاده افزود: خوشحال هستیم که به این موضوع سیاست گذاران ارزی و پولی کشور توجه کرده اند و همین که در طول چند سال، تعرفه کاغذ حدود 5 درصد باقی مانده است توانسته بخشی از این نگرانی ها را برطرف کند.

وی ادامه داد: ما در تکانه های اخیر ارزی کشور نگران بودیم که با توجه به اوضاعی که پیش آمده است بخش کاغذ به فراموشی سپرده شود اما به لطف خدا و با پیگیری های وزیر ارشاد کار به دولت کشیده شد و با نگاه خوب بانک مرکزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت مشکلات کمتر شد.

امیرزاده گفت: براساس مصوبات پارسال دو موضوع مهم اتفاق افتاد، یکی «تثبیت قیمت کاغذ» بود که با استفاده از ارز مبادلاتی محقق شد و دیگری « افزایش نیافتن تعرفه واردات کاغذ مورد نیاز» بود.

وی با اشاره به اتفاق اخیر درباره قرار گرفتن کاغذ در گروه کالاهای اساسی افزود: اهمیت کاغذ بر کسی پوشیده نیست و هر قدر از این بخش حمایت شود،ما شاهد ثبات بیشتری در بازار نشر هستیم چون بازار نشر، آسیب پذیر است و اگر تکانه های ارزی و پولی درست مدیریت نشود،خسارت های جبران ناپذیری بر آن وارد می شود.

وی درباره جدیدترین خبرها از کارگروه کاغذ گفت: الان در وزارت صنعت، معدن و تجارت مسیر خوبی در حال طی شدن است و وارد کنندگان و مصرف کنندگان در یک فضای تعاملی بسیار خوبی قرار دارند.

مشاور اجرایی معاون فرهنگی وزیر ارشاد گفت: البته ما ضلع دیگری هم داشتیم و آن بانک مرکزی بود که به کمک ما آمد. در بخش قانون گذاری هم، کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در جلسه ای که برگزار کرد، با معرفی یک نماینده به کارگروه کاغذ، نقش مهمی ایفا کرد.

قیمت کاغذ کتاب و مطبوعات، در ماه های اخیر به علت نوسانات ارزی بسیاری از دست اندرکاران نشر را با مشکل روبرو کرد.

بعد از اعلام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در خصوص قرار گرفتن کاغذ در گروه کالاهای اساسی این مسأله کنترل شد اما به گفته دست اندرکاران نشر، تا پیدا کردن یک راه حل اساسی در این باره زمان زیادی مانده است.

به علت مشکلات ارزی و تأثیر آن بر بازار کاغذ، پارسال کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت صنعت، معدن و تجارت تشکیل شد تا مشکل قیمت کاغذ برطرف شود.