یک دستگاه چاپ با قدمت بیش از 70 سال به مجموعه آثار موزه مفاخرملی، فرهنگی و هنری مهاباد واگذار شد.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از خبرگزاری صدا و سیما مرکز مهاباد، موزه مفاخرملی، فرهنگی و هنری مهاباد سال هاست بخشی از شناسنامه فرهنگی ما را به تصویر می کشد که حالا با همت و تلاش جمعی، یک دستگاه چاپ با قدمت 70 سال به مجموعه این موزه واگذار شده است.

شیخ محمدی صاحب چاپخانه گفت: این دستگاه حدود هفتاد سال در زمینه چاپ کتاب و مجله خدمت رسانی کرده اما حالا با پیشرفت تکنولوژی و جایگزین شدن دستگاههای جدید کارآیی چندانی ندارد به همین سبب تصمیم گرفته شد تا با فروش این دستگاه به شهرداری و استقرار آن در موزه فرهنگسرای هیمن برای همیشه جاودان باقی بماند.

 

صلاح پایانیانی مسئول موزه مفاخر ملی،فرهنگی و هنری مهاباد گفت: در راستای حفظ و نگهداری پیشینه فرهنگی شهر و معرفی این پیشینه به مخاطبان، طرح خرید کهن ترین دستگاه چاپ ملخی موجود در شهر به شورای اسلامی شهر ارائه شد که مورد موافقت قرار گرفت.

اساتید، دانشجوهای و پژوهشگران دانشگاه صنعتی شریف نیز روی مباحث متفاوت مربوط با مهندسی بافت کار می کنند.

 

با توجه به افزایش احتیاج به پیوند بافت در دنیا و تنگنا ها و کمبودهای موجود در این مورد، تکنولوژی «بایوپرینتر» نقش ارزشمندی را در تولید بافت های همانند با بافت های بدن ایفا می کند. مزیتی کلیدی که بایوپرینتر در اختیار پژوهشگران قرار می دهد، امکان تولید هندسه های پیچیده و بافت های سه بعدی هست.

این زمینه، من جمله حوزه های زیاد نوین و مورد توجه بوده و درحال حاضر تنها بافت های محدودی به مساعدت باپوپرینتر تولید شده و به بدن آدم زنده پیوند زده شده هست.

در آخرین مورد، بافتی از کبد در آمریکا پیوند زده گردید ولی تاکنون شرکتی در دنیا وجود ندارد که بصورت تجاری، روی تولید بافت کار کند و تمام فعالیت هایی که تا هم حالا انجام شده، در مرحله تحقیقاتی و آزمایشگاهی بوده هست.

مجید حاجی حسینعلی و علی لسانی دو دانشجوی دکترای دانشگاه صنعتی شریف با ایجاد یک شرکت دانش بنیان موفق به طراحی و ساخت پرینتر سه بعدی زیستی شده اند که قادر هست مثال هایی از بافت های زنده بدن آدم را تولید کند.

حاجی حسینعلی دانشجوی مقطع دکترای دانشکده مهندسی مکانیک در مورد این دستگاه می گوید: نسخه اولیه دستگاه که با مشارکت مشترک ساخته گردید، استعداد پرینت همزمان چهار نوع سلول را با مواد متفاوت دارد.

بعد برای پرینت، از آنان استفاده می نماییم.

نرخ دستگاه هایی که این شرکت ها عرضه می دهند، بین ۲۰۰ تا ۲۵۰هزار دلار هست.

این محقق دانشگاه صنعتی شریف اقرار داشت: دستگاه بایوپرینتر، علاوه بر هندسه ای که به بافت می دهد، مزایای دیگری نیز دارد.

با توجه به اینکه بافت های بدن از سلول های متفاوتی متشکل اند و در تولید بافت، محل قرارگیری سلول ها در کنار هم زیاد بااهمیت هست، استفاده از بایوپرینتر، نسبت به روش های سنتی، در اولویت قرار می گیرد.

وی اضافه کرد: با این دستگاه، میتوان روی بافت های متفاوتی کار کرد، ولی درحال حاضر ما روی بافت های پوست و استخوانی معطوف هستیم. تامین سلول و تامین مواد زیست سازگار، زیاد هزینه بر هست و ما در اوائل راه قرار داریم و تا هم حالا موفق شده ایم که در حوزه بافت های سخت استخوانی، پرینت دارا باشیم و تاکنون به سبب پیچیدگی بالایی که بافت های نرم دارند، وارد پرینت آنان نشده ایم.

***کاربردهای دیگر دستگاه بایوپرینتر

این دانشجوی دکترای دانشگاه شریف در ادامه به کاربردهای این دستگاه اشاره نمود و در این مورد عنوان کرد: کاربردهای این دستگاه، وسیع هست و هرجایی که بافتی لطمه نگاه کند، میتوان با بافت های تولیدشده از این دستگاه، آن را احیا کرد. در حوزه زیبایی نیز کاربردهای بسیاری دارد. کاربردهای دیگر این دستگاه، در حوزه فک، صورت و استخوان سر هست. همچنین، ساخت مثال بافت سرطانی برای ارزیابی تاثیر دارو های ضدسرطان، از دیگر کاربردهای این دستگاه هست.

دو نوع ماده در دستگاه استفاده می گردد که استعداد استفاده در بدن آدم را دارند؛ یعنی مواد سلولی و مواد زیست سازگار. دستگاه ما استعداد پرینت همزمان چهار نوع سلول را با مواد متفاوت دارد. سلول ها را از بانک های سلولی تامین می کنیم و آنان را کشت می کنیم تا تعدادشان زیاد گردد، بعد برای پرینت، از آنان استفاده می نماییم. مواد زیست سازگار همزمانی کاربرد دارند که می خواهیم سلول ها را در چارچوبی بسازیم که سلولی نیست، ولی زیست خراب کردن پذیر هست و هنگامی در بدن قرار می گیرد، از بین می رود و منحصرا سلول ها باقی می ماند.

***وضعیت بازار بایوپرینتر در ایران

یکی از عللی هم که به سمت عرضه خدمات دستگاه رفتیم، همین مورد بود. ما در حال گذر از مرحله تجاری سازی دستگاه و درحال جذب سرمایه هستیم ولی قصد داریم در بازار خدمات تولید بافت و مواد اولیه سلولی قابل استفاده در بایوپرینتر کار کنیم تا بتوانیم آن را در کنار دستگاه به محققان بفروشیم. امید داریم به این سمت برویم که سلول ها و بافت های متفاوت را تولید کنیم.

 

منبع: راهنمای سفر من

تکنولوژی چاپ روز به روز در حال پیشرفت است. چاپ آن هم چاپ لارج فرمت در چند سال گذشته با پیشرفت های شگرفی مواجه شده است. استفاده از دستگاه چاپ بنر یکی از مهمترین دلایلی بود که توانست صنعت چاپ و تبلیغات را با جهشی مضاعف مواجه سازد. شاید کمتر از 20 سال پیش چاپ های لارج فرمت ایرانی به کشور دبی ارسال می شد و با هزینه های گزاف و صرف زمان های فراوان به کشور باز می گشت. امروز اما انقدر دستگاه های متنوع چاپ بنر در کشور موجود است که حتی می توانیم به کشورهایی که نیاز داشته باشند بنر چاپ شده صادر کنیم. از منظر اقتصادی واردات دستگاه چاپ بنر، یکی از مهمترین اقداماتی بوده است که در سال های گذشته برای پیشرفت اقتصاد و عدم وابستگی به خارج از کشور برداشته شده است.

یکی از مجموعه های معتبر وارد کننده  دستگاه چاپ بنر، مجموعه سیمای شهر است. سابقه 15 ساله این مجموعه نشان از تخصص آن ها در زمینه چاپ و دستگاه چاپ بنر دارد. در واقع این مجموعه توانسته از اولین و ثابت قدم ترین شرکت هایی باشد که در زمینه فروش دستگاه چاپ بنر فعالیت می کند. سیمای شهر در طول این سال ها تلاش کرده تا با ارائه مشاوره های رایگان، کسب و کارهای نوپایی که قرار است با استفاده از دستگاه چاپ بنر شکل گرفته و به کار خود ادامه دهند را به صورت هدفمند شکل دهد تا در ادامه روند کار خود دچار مشکل نشوند. همین موضوع یکی از دلایل موفقیت این مجموعه است. همچنین ارائه خدمات در تمام طول سال از دیگر دلایل موفقیت سیمای شهر است. لازم به ذکر است که این مجموعه به ارائه انواع دستگاه CNC ، دستگاه لیزر و دستگاه چلنیوم نیز می پردازد.

نکته مهم در هنگام خرید دستگاه چاپ بنر خدمات ارائه شده بر روی این دستگاه است. شما باید بدانید که امروزه خدمات در دنیا و به خصوص در ایران حرف اول را می زند. شما بهترین کالا را هم که خریداری کنید اگر نتوانید به خدمات آن دسترسی داشته باشید آن کالا هیچ ارزشی نخواهد داشت. حالا فرض کنید که شما با یک دستگاه نیمه صنعتی مواجه هستید که قیمت نسبتا بالایی دارد. اگر تکنسین و یا قطعات یدکی این دستگاه به سادگی و به سرعت در دسترس نباشد، بهترین دستگاه چاپ بنر هم به کار نخواهد آمد.

اگر خدمات شرکت ارائه دهنده دستگاه بنر به گونه ای باشد که مثلا در ایام محرم یا ایام پیش از عید که پیک کاری چاپخانه های لارج فرمت است، سرویس کار به اندازه کافی نداشته باشد، مطمئن باشید شما یا خریدار دستگاه به شدت با مشکل مواجه خواهید شد. پس در هنگام خرید دستگاه چاپ بنر به جای توجه به اطلاعات غیر واقعی که برخی از فروشندگان در اختیار شما قرار می دهند و اسم های متفاوتی که بر روی آپشن های الزامی دستگاه می گذارند، به نوع خدماتی که قرار است ارائه دهند دقت کنید تا در آینده دچار مشکل نشوید.

در مورد نوع هزینه برای دستگاه چاپ بنر، بهتر است آن را به صورت نقدی خریداری کنید. طبق آمار به دست آمده، اکثر افرادی که خرید دستگاه چاپ بنر خود را به صورت نقدی انجام داده اند توانسته اند کسب و کاری پایدار و مناسب را تشکیل دهند؛ این درحالی است که درصد موفقیت افرادی که دستگاه را به صورت اقساطی (چه با گرفتن وام از بانک و چه به صورت خرید اقساطی از مجموعه ارائه دهنده دستگاه بنر) خریداری کرده اند بسیار پایین تر است.

در پایان باید گفت که خرید مطمئن از شرکت های با سابقه، می تواند خیال شما را از دستگاه و خدمات ارائه شده بر روی آن راحت نگه دارد. باید سعی کنید دستگاه چاپ بنر را با تحقیق فراوان و وسواس زیاد خریداری کنید تا بعد از مدتی کوتاه از هزینه ای که برای این موضع کرده اید پشیمان نشوید.

 

منبع: تابناک

 

با توجه به پیشرفت تکنولوژی طی دهه های اخیر در صنعت چاپ دیجیتال، هر روزه شاهد ورود دستگاههای جدید با قابلیت هایی جدید در این صنعت می باشیم با توجه به اینکه شرکت نوین تاک سعی کرده در این صنعت همواره خود را بروز نگه دارد و با شرکت در نمایشگاههای متعدد داخلی و خارجی تلاش میکند با جدیدترین تکنولوژی صنعت چاپ و دستگاه‌های چاپ دیجیتال در خدمت همکاران گرامی باشد.

همچنین در راستای پیشبرد توسعه خویش و حضور فعال و قوی تر در بازار صنعت چاپ بر آن دارد که با تولید بروزترین و جدیدترین ماشین آلات صنعت چاپ ، حضور و تداوم خود را در این صنعت هر روز پررنگ تر سازد.

 

 با توجه به این استراتژی ها شرکت نوین تاک از جدیدترین تکنولوژی دستگاه چاپ بنر خود با عنوان دستگاه چاپ بنر کونیکا RX رونمایی می کند.

دستگاه چاپ بنر مدل کونیکا RX از جدید ترین مدل سری دستگاه های چاپ بنر کونیکا با رزولوشن 1440 dpi می باشد.

دستگاه بنر RX دارای 4 هد کونیکا می باشد که تعداد هد ها قابل ارتقا و تغییر می باشد که با توجه به تعداد هد سرعت دستگاه نیز تغییر می کند.

این سری از دستگاههای چاپ بنر به دلیل تکنولوژی جدید و نوینی که دارد دارای امکانات بسیار زیادی می باشد که ما در این گزارش به اختصار به چند نمونه از آنها اشاره میکنیم.

این دستگاه مجهز به عیب یاب اتوماتیک می باشد. این قسمت از دستگاه به اپراتور کمک میکند در زمانی که مشکلی برای دستگاه به وجود بیاید بر روی صفحه مانیتور متصل به دستگاه ارور را مشاهده میکند تا براحتی بتواند مشکل را مشاهده و رفع نماید.

مجهز به جک میان رول جهت رول های سنگین و مجهز به سیستم رول باز کن پایه بلند می باشد،این سیستم جهت جلوگیری از حرکت بنر و فلکس می باشد همچنین در زمانی که دستگاه در حال کار با رول های بنر سنگین باشد رول های را براحتی باز میکند و از بندینگ و کوچک کردن کار جلوگیری میکند.

مجهز به شیر سالونت شور اتوماتیک می باشد. این تکنولوژی بر روی دستگاههای چاپ بنر باعث میشود در زمانی که دستگاه بنر بیش از 24 ساعت خاموش باشد جهت جلوگیری از گرفتگی هد ها توسط شیرهای مخصوص مسیر مرکب بسته می شود و مسیر حلال باز می شود و توسط پمپ های اتوماتیک هد ها شسته می شود که با این کار دیگر هیچگونه گرفتگی و رسوب در هدها ایجاد نمی شود.

 این نوع از دستگاه دارای دو هیتر در جلو و عقب  دستگاه می باشد. هیتر جلوی دستگاه  برای خشک کردن مدیا بعد از فرایند چاپ مناسب است که باعث میشود مدیای چاپ شده هرچه سریعتر خشک شود و از پخش شدن مرکب بروی مدیا جلوگیری میکند، هیتر عقب دستگاه برای زمانی مناسب است که مدیای مصرفی چروک باشد و گرما باعث صاف شدن آن میشود و چاپ را باکیفیت تر میکند همچنین برخی از مدیاها مانند استیکر و مش اگر گرم شوند چاپ روی آنها بهتر مینشیند.

در نسل گذشته دستگاههای چاپ بنر اگر دستگاه نیاز به پرج داشت باید هر چهار رنگ همزمان پرچ میشدند اما در نسل جدید دستگاههای چاپ بنر مانند دستگاه بنر RX ،دستگاه دارای پرچ تک به تک برای هر رنگ به صورت مجزا می باشد که از پرت شدن و هدر رفتن مرکب جلوگیری میکند .

این نوع از دستگاههای چاپ بنر دارای آلارم مرکب می باشند این آلارم به اپراتور کمک می کند در زمانی که در داخل مخزن مرکب یا ساب تانک ثانویه سطح مرکب کم شود بصورت خودکار اخطار می دهد و از خراب شدن کار چاپی در وسط کار جلوگیری می کند و هم چنین سیستم مرکب رسانی دستگاه آسیب نمیبیند.

پینچ رول های یک تکه قوی و بزرگ باعث می شود حرکت مدیا روی دستگاه به سهولت و آسانی انجام شود و بصورت همزمان و یک دست رو به جلو حرکت کند

 

این دستگاه و نرم افزار های اجرایی آن یکی از پر قدرت ترین نرم افزار های دستگاههای چاپ جهان می باشد که قابلیت همزمان چاپ روی دو مدیا مختلف و طرح و دستور چاپ دو تصویر مختلف همزمان را دارد.

منبع: الف

یک شرکت آمریکایی با ساخت دستگاه چاپ سیار، تحول بزرگی در صنعت چاپ ایجاد کرد.

 

 به گزارش چاپ و نشر؛ شرکت آمریکایی ای‌بی‌اس به تازگی یک دستگاه چاپ سیار را طراحی و ساخته است که قابلیت چاپ روی هر سطحی را دارد. این دستگاه تمام امکانات دستگاه های چاپ ثابت را داراست.

 تنظیمات این دستگاه از طریق صفحه نمایشی که روی آن تعبیه شده انجام می‌شود. این وسیله قادراست هر چیزی ازجمله متن، تصاویر گرافیکی، بارکدها، تاریخ و همه اطلاعاتی که قابل انتقال از کامپیوتر باشد را روی هر سطحی از جمله چوب، پلاستیک، آهن و... چاپ کند.

 

هدف از طراحی این دستگاه سهولت وسرعت بخشیدن به فرآیند چاپ است.

منبع: باشگاه خبرنگاران

 

(بخش اول)

* محمدرضا باقرپور

 

روایت تاریخی از هر صنعتی، روایتی شیرین و خواندنی است از روند شکل گیری آن صنعت. صنعت چاپ هم به عنوان یکی از قدیمی ترین صنایع کشور قصه ای خواندنی دارد. از همان زمان که با حمایت عباس میرزای ولیعهد اولین چاپخانه در تبریز دایر شد تا زمانی که گراور جای حروف سربی و چاپ سنگی را گرفت. مقاله زیر نگاهی دارد گذرا به روند شکل گیری و تحول و تکمیل مجموعه چاپ در ایران که در دو شماره تقدیم تان می شود. در مطلب پیش رو قسمت نخست از نظرتان می گذرد.

 

شاید جنگ های ایران و روس و پیامدهای مختلف آن، یکی از عوامل مهمی باشد که در بیداری ایرانیان در سده سیزدهم قمری مؤثر بوده است. درجریان این جنگ، هیأت حاکمه ایران، پس از قبول شکست، به تکاپو افتاد تا بدین طریق بتواند خود و کشور را از ورطه سقوط و نابودی نجات دهد؛ بنابراین توجه به راه حل هایی از جمله آگاهی و شناخت از اوضاع سیاسی اجتماعی کشورهای مترقی و تحولات آن ها، آشنایی با دانش فنی جدید در زمینه های مختلف نظامی و صنعتی و به طور کلی هرگونه اطلاعاتی که به نحوی فاصله ایجاد شده با دنیای پیشرفته را کم کند و زمینه ارتقای توان سیاسی، نظامی و فنی کشور شود، بیشتر شد. از سویی ورود صنعت چاپ به مفهوم واقعی و جدی آن به ایران، در همین ایام رقم خورد. رخدادی که باعث کمک بسیاری به نشر و ترجمه کتاب های مورد نیاز برای پاسخگویی به معضلات موجود شده است. در حقیقت جریان اصلاحات به طور کلی در ایران و به ویژه در تبریز، در کنار دیگر اقدمات نوگرانه دیگر، عامل مهمی برای بنای صنعت چاپ و در نتیجه نشر کتاب و روزنامه شد.

 بدین ترتیب، اولین چاپخانه در سال 1232 قمری با حمایت و تشویق عباس میرزا ولیعهد با حروف سربی دایر شد که تا سال 1245 قمری به کار خود ادامه داد.

در همین برهه، عباس میرزا نیز در سال 1240 قمری، شخصی به نام میرزا جعفر تبریزی را به مسکو فرستاد که وی هنگام بازگشت، دستگاه چاپ سنگی با خود به ایران آورد و اندکی بعد، دستگاه چاپ سنگی در تبریز راه اندازی شد. پس از آن بود که دارالخلافه تهران نیز به فکر ایجاد چاپخانه یا همان مطبعه افتاد. میرزا صالح شیرازی که در آن وقت وزیر بود و به امور دیوانی می پرداخت، شخصی به نام میرزا اسدالله از اهالی فارس را به پترزبورگ فرستاد و با این اقدام به تبع تبریز، تهران نیز به همت میرزا صالح، صاحب چاپخانه سنگی شد. بدین ترتیب فن چاپ سنگی به سرعت زیاد در ایران گسترش پیدا کرد و بعد از دارالسلطنه و دارالخلافه، اصفهان، شیراز، ارومیه و به زودی دیگر شهرهای ایران نیز صاحب چاپخانه شدند.

در چاپ های سنگی که در آن به جای حروف، از سنگ مرمر استفاده می شد، ابتدا مطلبی را روی کاغذ مخصوص و با مرکب ویژه می نوشتند سپس کاغذ را یک شبانه روز در آب نگه می داشتند تا کاغذ و مرکب روی آن، کاملا آب بکشد سپس یک قطعه سنگ مرمر صاف را حرارت می دادند و در مرحله بعدکاغذ آماده شده را روی آن پهن می کردند. بدین ترتیب وقتی سنگ مرمر و کاغذ نوشته شده به هم فشرده می شدند، نوشته یا تصویر روی سنگ منعکس می شد بعد محل های غیر از محل نوشته شده یا تصویر، با حل شدن با اسید نیتریک (تیز آب) به اندازه یک میلی متر خالی می شد و بدین ترتیب نوشته یا تصویر در روی سنگ برجسته می ماند که با قرار دادن و اتصال آن به ماشین چاپ و گرفته شدن مرکب، عمل چاپ انجام می شد.

در نوع دیگر و پیشرفته چاپ سنگی که بسیاری از کتب با این شیوه چاپ سنگی به چاپ رسیده و نیز مقدمه ای شده است برای چاپ افست، تصویر یا مطلبی را روی کاغذ لعاب دار با مرکب چرب دار می نوشتند؛ بعد کاغذ نوشته شده را خیس می کردند و روی سنگ بر می گرداندند و با وسیله ای می فشردند. از این طریق از قسمت های رطوبت گرفته کاغذ، رطوبت به سنگ منتقل می شد اما چون نوشته ها بر اثر داشتن چربی، رطوبتی به خود نمی گرفتند، جای آن ها روی سنگ خالی می ماند. در چنین شرایطی هنگامی که نورد مرکب روی سنگ حرکت می کرد، جای نوشته ها که رطوبت نگرفته بود، مرکب را به خود جذب می کرد.

چاپ سنگی تا سال 1330 زیرنظر یکی از پیشکسوتان صنعت چاپ استان آذربایجان شرقی، به نام حسن زفیری، مدیر چاپخانه اطلاعات تبریز ادامه داشت تا اینکه ماشین چاپ سنگی مربوط به آن زمان، به موزه مرکز منتقل شد. هم اکنون نمونه هایی از چاپ سنگی مربوط به آن سال ها موجود است که نمونه ای از آن که توسط این صنعتگر در سال 1321 به صورت چهار رنگ به چاپ رسیده، در اختیار چاپخانه خورشید تبریز به مدیریت حبیب الله خادم هاشمی نسب بوده که در سال 1382 به همراه اثر زیبای دیگری که در سال 1342 توسط مرحوم استاد عبدالوهاب شعاری گراور و در چاپخانه شعاع تبریز به چاپ رسیده بود، به یکی از فعالان فرهنگی تبریز (محمدرضا باقرپور) اهدا شد.

چندی بعد این آثار در همان سال، به کتابخانه مرکزی تبریز اهدا شد تا ضمن محافظت برای آیندگان، مورد استفاده پژوهشگران قرار گیرد؛ هم اکنون نیز، این آثار ارزشمند، به صورت قاب شده در مخزن کتب خطی کتابخانه مرکزی تبریز در اختیار محققان قرار دارد.

تصاویر آثار مذکور، با موضوعات عاقبت قماربازی و متن حدیث پیامبر اکرم(ص) در صفحه 8 ویژه نامه روزنامه مهدآزادی ویژه گرامیداشت روز ملی صنعت چاپ کشور، در شهریورماه سال پنجاه و سوم با شماره پیاپی 3772 به چاپ رسیده است.

نمی توان از تاریخ صنعت چاپ سخن گفت ویادی از مرحوم میرزاعبدالوهاب شعاری نکرد. وی که از اهالی شهر تبریز، محله اهراب و فرزند یکی از بازرگانان بنام ابریشم بود. با تاسیس چاپخانه سنگی، به طبع و نشر کتاب مورد نیاز مدارس و حوزه های علمی می پرداخت. در واقع او کسی بود که تحول عظیمی در صنعت چاپ سنگی ایجاد کرد و توانست اولین فرم هشت رنگ را با چاپ سنگی تولید کند. با این حال وقتی وی نیاز مبرم صنعت چاپ را به گراور احساس کرد، با علم و آگاهی که از رموز صنعت چاپ سربی داشت و همچنین با توجه به اینکه در چاپ سنگی که مقدمه و پایه چاپ افست و گراورسازی بود، مهارت داشت، با استفاده از کتب علمی و هنری، به آزمایش و تهیه گراور روی آورد و اولین گراورسازی را در تبریز دایر نمود.

بدین ترتیب، میرزاعبدالوهاب شعاری در اندک مدتی توانست یکی از چند گراورساز بزرگ کشور شود. در حقیقت چاپخانه های سنگی در واقع در دوره محمدشاه (1250-1264 ق) و بیشتر در سال 1254 قمری بنا شده بودند. بعد از تثبیت و فعالیت این چاپخانه ها در تبریز و تهران و بعدها در دیگر شهرهای ایران در دوره محمدشاه و ناصرالدین شاه کتاب های زیادی به چاپ رسید که برجسته ترین آن ها عبارتند از: قرآن (1250 ق) زادالمعاد مجلسی (1250 ق) زیارت عاشورا (1257 ق) کلیات سعدی (1257 قمری و یک بار دیگر در سال 1264 قمری) کلیات حافظ (1258 ق) مثنوی مولانای رومی (1264 ق) کشکول شیخ بهایی (1266 ق) شاهنامه فردوسی (1275 ق) دیوان ناصرخسرو و منتخبات غزلیات مولوی معروف به شمس تبریزی (1280 ق) قابوسنامه (1285 ق). همچنین اولین کتاب مصوری که در سال 1259 قمری چاپ سنگی منتشر شد کتابی بود با نام لیلی و مجنون مکتبی شیرازی که چهار تصویر داشت.

در زمینه ترجمه کتاب های فرنگی نیز می توان گفت، ترجمه کتب مؤلفان اروپایی از زمان عباس میرزا نایب السلطنه در راستای دیگر اقدامات اصلاحی آغاز شد. در همین خصوص فردی به نام «شاردن» - سیاح و جهانگرد معروف فرانسوی - می نویسد: «در زمان شاه سلیمان صفوی، ایرانیان صد دفعه خواسته اند مطبعه داشته باشند و به فواید و ضرورت آن کاملا پی برده بودند لیکن تا به حال کامیاب نشده اند؛ برادر وزیراعظم که آدم خیلی عالم و مقرب شاه است، در سال 1087 قمری از من خواست تا کارگرانی از فرنگ بیاورم که این کار را به ایرانیان بیاموزند و کتب مطبوعه عربی و فارسی را هم که به او داده بودم، به نظر شاه رسانید؛ شاه با این پیشنهاد موافقت کرد ولی وقتی صحبت از پرداخت پول به میان آمد، شاه صفوی از پرداخت آن سرباز زد و این فکر و اندیشه به نتیجه نرسید و در محاق فراموشی فرو رفت.»

بدین ترتیب بود که ایرانیان در حدود صد و پنجاه سال اقدامی برای ایجاد چاپخانه فارسی نکردند تا این که در زمان فتحعلی شاه قاجار، ولیعهد عباس میرزا، در سال 1320 پنج دانشجو را برای آموختن فن چاپ به انگلستان و روسیه فرستاد. در بین این پنج نفر، شخصی به نام میرزا صالح شیرازی بود که پس از تحصیل زبان های خارجی و علوم جدید به فکر افتاد تا یک دستگاه چاپ بخرد و به ایران بیاوردو در سال 1235 قمری چاپخانه ای در تبریز تاسیس کند. عباس میرزا نایب السلطنه قبل از بازگشت میرزا صالح شیرازی به ایران و پس از امضای صلح نامه گلستان بین ایران و روس ورود چند دستگاه چاپ را به روس ها سفارش داد؛ پس از این سفارش شخصی به نام میرزا زین العابدین تبریزی به پترزبورگ اعزام شد تا فنون چاپ و روش ساختن مرکب را فرا گیرد؛ چهار سال بعد یعنی در سال 1232 قمری میرزا زین العابدین تبریزی به ایران برگشت و با خود دستگاه پرس چاپ و مقداری هم حروف سربی عربی آورد و بعد هم چند چاپخانه در تبریز به راه انداخت بدین ترتیب می شود گفت وی اولین کسی است که چاپخانه حروف سربی فارسی عربی را در ایران راه اندازی نمود.

همزمان، میرزا زین العابدین تبریزی چاپ رساله یا کتابی با نام «فتحنامه» را آغاز کرد که موضوع آن، مرتبط با جنگ میان دولت های ایران و روسیه بود و با صلحنامه گلستان هم به پایان رسید؛ چاپ این کتاب، یک سال و نیم طول کشید. این کتاب در واقع اولین کتاب چاپی به زبان فارسی در ایران بود که در سال 1234 منتشر شد. مرکب مورد استفاده در چاپخانه میرزا زین العابدین تبریزی، از نوع مرکب های مشکی دوده ای بود که خود میرزا آن را می ساخت و کاغذ آن نیز از نوع کاغذهای خانبالغ بود که از چین می آمد. وقتی میرزا زین العابدین تبریزی به دستور فتحعلی شاه به تهران احضار شد تا چاپخانه ای در تهران تأسیس کند، چاپخانه وی توسط یکی از شاگردانش به نام ملامحمدباقر تبریزی اداره شد که تا ده سال همچنان دایر بود.

البته به گواه تاریخ قبل از میرزا زین العابدین تبریزی و در زمان صفویان (مصادف با قرن یازدهم) گروهی از مبلغان و کشیشان فرقه کَرمِلیت در محوطه کلیسا، چاپخانه ای با حروف سربی دایر کرده بودند بر این اساس در سال 1050 قمری پس از آنکه ارامنه ارمنستان را شاه صفوی به اصفهان کوچ داد، در کلیسای وانگ یا کلیسای سن سور واقع در جلفای اصفهان، اسقفی چاپخانه ای دایر کرد که برای اولین بار در ایران با حروف و وسایل ابتدایی توسط کشیشان ساخته شده بود در این چاپخانه کتابی به زبان ارمنی به نام ساغموس یا زبور داوود چاپ کردند که چاپ آن یک سال و نیم طول کشید این چاپخانه تا سال 1098 قمری (1687 میلادی) دایر بود. در حقیقت نخستین کتاب چاپی به زبان ارمنی به کوشش کشیشان ارمنی و 180 سال پس از اختراع چاپ گوتنبرگ در سال 1641 میلادی چاپ شد که شرح حال مقدسان و عده ای از روحانیان مسیحی بود. کتابی که در 705 صفحه و با ابعاد 5/25×18 و به صورت دوستونی چاپ شد.

یکی دیگر از رخدادهای قابل تامل عرصه چاپ ورود چاپ به شهر نصف جهان بود. در سال 1113 قمری نیز یکی از کشیشان ارمنی به نام آسادور، چاپخانه ای را در اصفهان دایر کرد که حروف آن چوبی بود. ضمن آنکه در سال 1259 قمری یکی از بزرگان ارمنی، اهل جلفا یک ماشین چاپ خوب که به جدیدترین وسایل مجهز بود، به کلیسای وانگ هدیه کرد اما در آن زمان کسی که از فن چاپ اطلاع داشته باشد، در جلفا نبود و این ماشین نو و مجهز حدود چهل سال در انباری کلیسا ماند و احتمالا هم مورد استفاده قرار نگرفت.

در مدت 330 سالی که چاپخانه در کلیسای وانگ دایر بود، علاوه بر تقویم، گزارش های جلسات مذهبی و غیره، حدود 263 جلد کتاب با کوشش خلیفه های کلیسا چاپ و نشر شد اما با این همه بسیاری از صاحبنظران، شروع جدی صنعت چاپ در ایران را از شهر تبریز و در سال 1232 قمری و منتسب به میرزا زین العابدین تبریزی می دانند.

علت کمرنگ بودن و مطرح نبودن جدی شروع اولین چاپ قبل از میرزا زین العابدین تبریزی در تاریخ صنعت چاپ ایران شاید این باشد که چاپخانه های قبل از آن، در کلیسای جلفای اصفهان فقط محدود به چاپ ادعیه و اذکار مسیحی و سپس انجیل و تورات بوده و جامعیت کلی نداشته است؛ در واقع چاپ در چاپخانه مذکور فقط منحصر به موارد خاص و در حیطه همان فضای مذهبی کلیسا می شده است. در پارک و موزه مفاخر آذربایجان در تبریز از میرزا زین العابدین تبریزی به عنوان نخستین معلم صنعت چاپ یاد شده که شعری نیز در مدح وی روی دیواری در محوطه پارک به شرح زیر نصب شده است:

«آن كه جامع بود در علم و عمل

 در فنون اكمل ز اكثر وز اقل

صنعت مطبوعه را حبل المتين

مبدع اين حرفه زين‏العابدين»

 

ادامه دارد...

درباره چاپ و نشر

چاپ و نشر ،پرتیراژترین نشریه چاپ کشور

منوی اصلی