سال جاری برای اهالی کتاب سال چندان خوبی نبوده است. سالی که موضوعاتی همچون افزایش قیمت کاغذ، قاچاق کاغذ، افزایش قیمت کتاب و همچنین کاهش خرید در این عرصه به وفور در میان اهالی کتاب شنیده می شود.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از میزان، سال جاری برای اهالی کتاب سال چندان خوبی نبوده است. سالی که موضوعاتی همچون افزایش قیمت کاغذ، قاچاق کاغذ، ازایش قیمت کتاب و همچنین کاهش خرید در این عرصه به وفور در میان اهالی کتاب شنیده می شود.

سرانه مطالعه کتاب از سوی اکثریت آمارها وضعیت به شدت ضعیفی داشته و این آمار هر روز کاهش پیدا می‌کند. در این میان متخصصان و صاحبان فن در این عرصه همواره به طور لفظی راهکارهایی را ارائه می‌دهند اما همچنان هیچ راهکار مستقیمی برای افزایش سرانه مطالعه در کشور لحاظ نشده است.

در عرصه تبلیغات محصولات فرهنگی سینما و بعد از آن موسیقی بیشترین سهم را دارند. تبلیغات آثار سینمایی از تلویزیون گرفته تا بیلبوردهای شهری اکثریت مخاطبان را پوشش می دهند. از سویی با اشاعه و گسترش فضای مجازی مخاطب در لحظه با تمامی اتفاقات سینمایی آشنا می شود.

بخش موسیقی نیز از تبلیغات نسبتاً قدرتمندی به خصوص در تبلیغات شهری بهرمند است. تبلیغاتی که گاهاً هزینه های هنگفتی را به همراه دارد اما در نهایت به سود اقتصادی محصول فرهنگی مورد نظر می انجامد.

خارج از تبلیغات در بخش دوم نحوه چگونگی رسیدن به محصول فرهنگی در سینما و موسیقی مشخص است. به عنوان مثال هر کدام از این دو عرصه دو سایت مرجع برای خرید و استفاده از آن محصول هنری را دارا می باشند و مخاطب پس از آشنایی با اثر می تواند آن را به راحتی از درگاه اینترنتی خرید کند.

این نمونه از تبلیغات در درجه سوم به تئاتر اختصاص دارد. البته در این مورد اکثریت آثاری که از تمول مالی برخوردارند و یا بازیگران سلبریتی در آنها به ایفای نقش می پردازند قادر به پرداخت هزینه های تبلیغات هستند و گروه های جوان تنها به فضای مجازی بسنده می کنند.

اما متاسفانه عرصه کتاب به عنوان بنیادی‌ترین بخش فرهنگی در کشور به نوعی هیچکدام از امکانات فوق را برای خود نمی بیند. از سویی به جز ده روز برگزاری نمایشگاه کتاب هیچگاه در سطح شهر تبلیغاتی در خصوص آثار مکتوب نمی بینیم.

یکی از دلایل اصلی نبود تبلیغات شهری فروش محدود کتاب و همچنین برآورد کم مالی در صنعت چاپ است که توان چنین تبلیغاتی را ندارد. با این وجود مخاطب تئاتر تنها با حضور در کتابفروشی و کتابخانه ها می تواند با آثار روبرو شود.

فضای مجازی نیز مجالی برای تبلیغات کتاب نداده است. در مقایسه آماری بین تبلیغات کتاب و سایر هنرهای ذکر شده، کتاب شاید خوشبینانه یک صدم تبلیغات سینما را در فضای مجازی به خود اختصاص داده باشد.

در بخش آخر اگر مخاطبی به صورت تصادفی با کتابی آشنا شده و بخواهد آن را تهیه کند هیچ منبع مشترکی برای خرید آن اثر وجود ندارد و انتشارات ها ترجیح داده اند در صورت امکان هر کدام به صورت جداگانه به فروش اینترنتی کتاب بپردازند که آن باعث چند دستگی این مقوله شده است.

به اذعان اکثریت اهالی کتاب و نویسندگان کتاب و کتابخوانی این روزها به شدت با مشکل و نبود تبلیغات روبرو شده است. چه بسا آثاری که از نگاه منتقدان و نویسندگان درجات بالایی داشته اند و مخاطب عام حتی یک بار اسم آنها را نشنیده باشد. اتفاقی که در آخر به شکست آن اثر ختم شده است.

 

عضو هیات رییسه کمیسیون فرهنگی مجلس معتقد است اگرچه برای کاغذ از ارز دولتی استفاده می‌شود ولی التهاب بازار اثر خود را بر قیمت‌ها گذاشت و کتاب گران شد.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از خانه ملت، سیدصادق طباطبایی‌نژاد به رکود بازار کتاب در پی افزایش قیمت‌ها اشاره کرد و گفت: فرهنگ کتابخوانی یک بحث است و نیاز برخی اقشار به استفاده و مطالعه کتب همچون دانش‌آموزان، جوانان، دانشجویان و اساتید بحث دیگری که در هر دو حالت، افزایش قیمت کتاب این فضا را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

نماینده مردم اردستان در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: رونق فرهنگ کتابخوانی و مطالعه در میان طبقات یک خانواده مهم است اما میزان هزینه‌ای که برای سبد کتاب داده می‌شود، در پررنگ یا کمرنگ شدن این بحث اثرگذار است.

وی ادامه داد: مشکلات اقتصادی حاکم بر کشور در حوزه کتاب تاثیرگذار بوده و اگرچه برای کاغذ از ارز دولتی استفاده می‌شود ولی التهاب بازار اثر خود را بر قیمت‌ها گذاشت و کتاب گران شد؛ به همین دلیل کسانی که ناچار هستند درآمد خود را برای موارد ضروی زندگی هزینه کنند، مجبور به صرف نظر از کتاب خواهند شد و در چنین حالتی، از سرانه مطالعه کاسته و مردم از فرهنگ کتابخوانی دور می‌شوند.

 

مصوبه اختصاص ارز دولتی برای کاغذ در اجرا اثربخش نبود

این نماینده مجلس تصریح کرد: فارغ از بحث فرهنگ‌سازی و مطالعه، عده زیادی از اقشار جامعه همچون دانشجویان و طلبه‌ها و کسانی که در امور آموزشی فعالیت دارند مانند اساتید از کتاب استفاده می‌کنند و به آن نیاز دارند لذا در موضوع هزینه کتاب و خرید آن باید جدی‌تر عمل شود.

وی به راهکار این موضوع اشاره کرد و از دولت و مجموعه کسانی که متصدی کتاب هستند، خواست در بحث تعدیل قیمت‌های کتاب تلاش کنند.

طباطبایی‌نژاد با اشاره به جلسه‌ای در کمیسیون فرهنگی مجلس درباره وضعیت بازار کاغذ، گفت: دولت مصوبه اختصاص ارز دولتی برای کاغذ را صادر کرده ولی این تمهید در بحث اجرا اثربخش نبوده است؛ زیرا با توجه به گستردگی حوزه فعالیت وزارت صنعت و معدن و تجارت و اینکه باید به موارد فراوانی ارز دولتی تخصیص دهد، مشغله‌اش نمی‌گذارد به همه موضوعات و صنوف مختلف نظارت کافی داشته باشد.

عضو هیات رییسه کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: پیشنهاد شد امور مخصوص به کتاب و ارز این حوزه به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سپرده شود و مسئولان وزارتخانه هم قبول کردند و مقرر شد پیگیری کنند ولی هنوز نتیجه کافی نداده است و گلایه‌هایی از این حیث وجود دارد.

 

معاون امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در جمع فعالان رسانه‌ای با اشاره به مصرف ۱۰۰ هزار تنی کاغذ مطبوعات در سال گفت: هم‌اکنون ۲۰ هزار تن کاغذ ذخیره موجود داریم.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از باشگاه خبرنگاران پویا؛ محمد سلطانی فر در نشست خود با مدیران مسئول و فعالان رسانه ای درباره قیمت کاغذ اظهار کرد: با توجه به مشکلات ارزی و شرایط بد اقتصادی، با تشکیل کمیته ‏ساماندهی کاغذ مطبوعات توانستیم قیمت کاغذ را تثبیت کرده و نگذاریم قیمت کاغذ در بازار آزاد از کنترل ‏خارج شود.‏

معاون امور مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین درباره تأمین کاغذ مورد نیاز مطبوعات کشور تصریح کرد: با تلاش های فراوان، کارخانه ‏چوب و کاغذ مازندران هم وادار به تولید شد و هم اکنون 20 هزار تن کاغذ ذخیره موجود است در حالیکه ‏میزان مصرف ما در سال بین 60 تا 100 هزار تن برآورد می شود.

وی اختصاص 76 میلیون یورو برای واردات کاغذ و افزودن کاغذ در لیست 25 قلم کالای مورد حمایت ‏یارانه ای را از جمله دیگر فعالیت های کمیته ساماندهی کاغذ مطبوعات اعلام کرد.‏

سلطانی فر با اشاره به موضوع آگهی ها به عنوان یکی از مهم ترین منابع درآمدی رسانه ها ‏گفت: آگهی های دولتی در سال های گذشته بین 80 تا 100 میلیارد تومان در سال بود در حالیکه امسال در ‏خوش بینانه ترین شکل ممکن از 50 میلیارد تومان تجاوز نمی کند همچنین امسال برای  یارانه روزنامه ها، نصف مبلغ ‏سال های گذشته تخصیص داده شده است.

او بر اهمیت موضوع آموزش ‏برای اهالی رسانه تاکید و اظهار کرد: بسیاری از مشکلات حقوقی رسانه ها به دلیل ضعف در آموزش است و ‏ما می توانیم با انجام آموزش هایی، ضمن کاهش دعاوی رسانه ای، بر درآمدزایی رسانه ها بیفزاییم و بخشی از ‏مشکلات اقتصادی آنها را حل کنیم.‏

مرداد ماه سال جاری سید محمدرضا دربندی؛ مدیرکل مطبوعات و خبرگزاری های داخلی درباره تأثیر دو سه برابر شدن نرخ دلار بر ارزش کاغذ مطبوعات و تبعات که این موضوع به همراه داشته است، گفت: با توجه به اتفاقاتی که در این حوزه شاهد بودیم و زمانی که این موضوع وارد بحران شد، کمیته رسیدگی به مسئله کاغذ مطبوعات را شکل دادیم اما این موضوع جزو وظایف وزارت ارشاد نیست و تنها خواستیم کمک حالی برای مطبوعات باشیم.

وی افزود: البته تنها نرخ ارز بر قیمت کاغذ تاثیرگذار نبوده و تصمیماتی که در عرصه بین المللی برای حفاظت از محیط زیست اتخاذ شده نیز بر این مهم اثر گذاشته است؛ به عنوان مثال در راستای این تصمیم، چین که بزرگترین صادر کننده کاغذ بود اکنون به بزرگترین واردکننده تبدیل شده است.

دربندی خاطرنشان کرد: وزارت جهاد کشاورزی دستور منع قطع درختان برای مصارف کاغذ را صادر کرده و صنایع چوب مازندران و کارخانه پارس دیگر اجازه قطع درختان برای تولید کاغذ را ندارند.

مدیرکل مطبوعات و خبرگزاری های داخلی با تاکید بر اینکه کارگروه کاغذ را برای اولویت بخشی به بخش واردات تشکیل دادیم، ابراز کرد: براین اساس درخواستی را به وزارت صنعت، معدن و تجارت داشته ایم تا واردات 35 هزار تن کاغذ مطبوعات را در اولویت کالاهای اساسی قرار دهد که به گمانم امروز هم درخواست دیگری مبنی بر واردات حجم 25 هزار تن کاغذ داشته باشیم که مجموعا 60 هزار تن کاغذ خواهد داشت.

وی افزود: درخواست های مجاز را به بانک مرکزی ارائه کرده ایم که بتوانند تا دو ماه آینده نسبت به واردات این کاغذها همچنین ترخیص مقادیری از آنها که در گمرکات متوقف مانده است، اقدام کنند.

 

محققان دانشگاه فنی آیندهون هلند با همکاری محققان دانشگاه کیو واقع در ژاپن، با استفاده از کاغذ یک ابزار ارزان قیمت آزمایش خون ساختند که قادر است به سرعت ابتلا به بیماری های عفونی را تشخیص دهد.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایرنا، برای استفاده از این ابزار ساده کافی است قطره ای از خون بیمار روی قسمت مشخص شده کاغذ ریخته شود تا پس از 20 دقیقه یکی از سه نقطه درخشان پشت آن تغییر رنگ دهد.

عملکرد این ابزار بدین ترتیب است که در مرحله اول، خون با نوعی پروتئین درخشان که درون نقاط رنگی تعبیه شده، ترکیب شده و یک واکنش شیمیایی ایجاد می کند که رنگ نقطه را به آبی تغییر می دهد.

اگر نمونه خون متعلق به شخصی باشد که فاقد آلودگی عفونی است، در مرحله دوم واکنش، رنگ نقطه به سبز تغییر می کند. در صورتی که شخص آلوده باشد، آنتی بادی های موجود در خون با پروتئین ترکیب شده و مانع مرحله دوم واکنش می شود، در نتیجه حداقل بخشی از نور نقطه به رنگ آبی باقی می ماند.

در مرحله بعد متخصصان با استفاده از یک نرم افزار و گوشی هوشمند می توانند رنگ نقطه را تجزیه و تحلیل کرده و جایگاه آن را در طیف آبی سبز مشخص کنند. جایگاه رنگ این نقطه نشان دهنده میزان تمرکز آنتی بادی ها درون خون بوده و شدت آلودگی عفونی را مشخص می کند. به طور کلی باید گفت هرچه رنگ نقطه ها سبزتر باشد، نتیجه آزمایش بهتر است.

محققان امیدوارند این ابزار آزمایش ساده درطول چند سال آینده به صورت تجاری وارد بازار شود. گزارش کامل این تحقیقات در نشریه Angewandte Chemie منتشر شده است.

 

چند روز پیش بود که مصاحبه معاون مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دوباره مسئله کاغذ روزنامه‌ها و دشواری‌های مطبوعات را به صدر اخبار کشاند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از همشهری، محمد سلطانی‌فر در صبحانه کاری با خبرنگاران از تخصیص ارز واردات کاغذ به افراد نااهل در چند‌ماه قبل خبر داد و گفت: پرونده قضایی 2فردی که 22میلیون یورو ارز برای واردات کاغذ دریافت کردند، به نتیجه نرسیده، چون این 2فرد اصولا وجود خارجی نداشتند و مجهول‌الهویه بودند. سلطانی‌فر پا را از این هم فراتر گذاشت و گفت: «متأسفانه این مشکلات در وزارت صنعت، معدن و تجارت بود. ما مکاتبه کردیم بدون مجوز ما این کاغذها وارد نشود، آقای شریعتمداری نامه نوشت که خودمان داریم وارد می‌‌کنیم و مسئولیت با خودمان است و شما دخالت نکنید. این نامه موجود است.»

مصاحبه معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد البته پاسخ وزارت صنعت، معدن و تجارت را در پی داشت. روابط عمومی این وزارتخانه اطلاعیه‌ای صادر و تصریح کرد: ادعای تخصیص ارز به افرادی که وجود خارجی ندارند، با توجه به نظارت‌ها و سازوکار بانکی باورپذیر نیست. وزارت صمت همچنین تأکید کرد که پس از گروه‌بندی جدید کالایی، طبق ابلاغ وزارت صمت، ثبت سفارش کاغذ پس از تأیید وزیر ارشاد انجام می‌شود. در این اطلاعیه البته باز هم تأکید شده بود که برخی امور در فرایند ثبت سفارش و واردات کاغذ، همچون سایر کالاها، در حیطه تخصصی وزارت صمت است و این وظایف قابل واگذاری به دیگران نیست.

 

مشکل فساد از کجا کلید خورد؟

مسئله موسوم به فساد در تخصیص ارز واردات کاغذ مربوط به زمان پیش از این ابلاغیه وزیر صنعت و در مقطعی بود که اعلام شد دولت به همه واردکنندگان ارز 4200تومانی اختصاص می‌دهد. در آن زمان 2شرکتی که هیچ سابقه‌ای در بازار کاغذ نداشته و توسط 2جوان تاسیس شده بود، برای واردات کاغذ ثبت سفارش می‌کنند و پس از تأیید وزارت صمت، مجموعا بیش از 22میلیون یورو ارز می‌گیرند.

دریافتی این 2شرکت، 2برابر مجموع ارز دریافتی 20شرکت دیگر واردکننده کاغذ بوده و این در حالی است که هیچ‌کس در بازار کاغذ این 2شرکت را نمی‌شناسد. یکی از شرکت‌ها 14میلیون یورو و دومی 8.8میلیون یورو ارز گرفته و قرار بوده با این مبالغ بیش از 30هزار تُن کاغذ وارد و در بازار داخلی توزیع شود که این اتفاق هیچ‌گاه نیفتاد. جالب اینکه این 2شرکت در پرونده‌های ثبتی درواقع وابسته به هم هستند و در یکی از آنها نفر اول رئیس هیأت‌مدیره و نفر دوم نایب‌رئیس بوده و در شرکت دوم برعکس این ماجرا اتفاق افتاده است. همان افرادی که معاون مطبوعاتی وزیر معتقد است وجود خارجی ندارند و مجهول‌الهویه‌اند.

محمدعلی وکیلی، نماینده مجلس و مدیرمسئول روزنامه ابتکار درباره آخرین پیگیری‌های کمیسیون فرهنگی مجلس در خصوص وضعیت 2نفر مجهول‌الهویه‌ای که 22میلیون یورو ارز گرفته‌اند، گفت: این موضوع از اول هم مشکوک و عجیب بود، چراکه ثبت سفارش باید با هویت حقیقی و حقوقی باشد و اصلا راحت نیست؛

ادعای نامفهومی که باعث شد ما 3نفر از وزیران و رئیس بانک مرکزی را به کمیسیون فرهنگی مجلس دعوت کنیم و از آنها توضیح بخواهیم. خلاصه جلسه این بود که قرار شد لیست افرادی که به آنها ارز اختصاص یافته در اختیار کمیسیون فرهنگی قرار گیرد و سپس با گمرک تطابق داده شود و راستی‌آزمایی‌ها صورت گیرد اما با تغییر وزیر اقتصاد و رئیس بانک مرکزی این امر محقق نشد.

او درباره شناسایی 2نفری که گفته می‌شود ارز برای کاغذ دریافت کرده‌اند، گفت: در مورد این 2فرد که وزرای اقتصاد و صنعت می‌گویند ارز به آنها تخصیص شده اما تامین نشده است، باید بگویم که این افراد باید حتما با کمک دستگاه‌های نظارتی و امنیتی شناسایی شوند چون باید در مورد این موضوع شفاف‌سازی‌ شود.

 

4موج گرانی کاغذ مطبوعات در یک‌سال گذشته

موضوع افزایش قیمت کاغذ هم‌اکنون حدودا یک‌سال است گریبانگیر فعالان مطبوعاتی و گردانندگان رسانه‌ها شده است. به‌طور کلی می‌توان 4موج را در این زمینه شناسایی کرد؛ موج اول در آذر سال1396 به‌وجود آمد که منشأ آن شایعه افزایش تعرفه واردات بود، موج دوم در دی‌ماه همان سال و متاثر از افزایش قیمت ارز به‌وجود آمد، موج سوم مربوط به فروردین‌ماه بود و در رشد مجدد قیمت ارز ریشه داشت و موج چهارم مربوط به مسائلی بود که از فساد در تخصیص ارز کاغذ روزنامه حکایت داشت. اظهارنظر اخیر معاون مطبوعاتی، به‌نوعی دنباله همان نوع چهارم است که در آن از تخصیص ارز به افراد نااهل و بی‌نتیجه بودن پیگیری قضایی این فساد سخن گفته شده است.

 

یک مدل موفق برای تنظیم بازار

معاون مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نظارت وزارتخانه متبوع خود بر مسئله واردات کاغذ را (پس از گروه‌بندی جدید کالایی) مدل موفقی می‌داند. به گفته سلطانی‌فر، می‌توان اقدامات معاونت مطبوعاتی -مبتنی بر تعامل با فعالان این بخش- را به‌موقع و سازنده خواند، چراکه با وجود تورم قابل توجه در بخش‌های دیگر، قیمت کاغذ، به گفته وی از حدود 4هزار تومان به 5هزار تومان رسیده و گرانی 25درصدی را تجربه کرده است که آن هم متناسب با قیمت جهانی کاغذ است.

سلطانی‌فر در توصیف اقدامات معاونت مطبوعاتی برای مدیریت بازار کاغذ روزنامه گفت: «ما کمیته‌ای متشکل از ناشران، مدیران روزنامه‌ها، کاغذفروشان، واردکنندگان و همچنین مدیران وزارت ارشاد تشکیل دادیم تا جلوی دخل و تصرف در این عرصه را بگیریم. با هماهنگی وزارت صمت و بانک مرکزی سعی کردیم نحوه واردات و توزیع کاغذ را کنترل کنیم. همزمان با آن به کارخانه چوب و کاغذ مازندران فشار آوردیم تا تولید داخلی افزایش یابد و مشکلاتشان رفع شود. به خواست خدا این اقدامات منجر شد تا کاغذ یکی از معدود کالاهایی باشد که قیمت متعادلی دارد.»

به‌گفته کارشناسان و چنان‌که در اظهارات معاون مطبوعاتی وزیر ارشاد هم مورد تأکید قرار گرفته، یکی از علل موفقیت نسبی وزارت ارشاد در این بخش، واگذاری امور مربوط به کاغذ به این وزارتخانه است. پیش از این در تعامل وزارت کشاورزی و وزارت صنعت هم شاهد بودیم که همه وظایف و اختیارات مربوط به بخش کشاورزی، با توافق دوجانبه در این وزارت جهادکشاورزی متمرکز شد. این فرایند که موسوم به «قانون انتزاع» است درخصوص وزارت ارشاد هم به‌ویژه از ابتدای سال1396 در دستور کار قرار گرفت و این وزارتخانه امور مربوط به تنظیم بازار کاغذ شامل واردات، توزیع و قیمت‌گذاری را به‌عهده گرفت.

 

مشکل فقط کاغذ نیست

هم‌اکنون، اگرچه بازار کاغذ روزنامه براساس اعلام معاون مطبوعاتی وزیر ارشاد در حالت نسبتا متعادلی به‌سر می‌برد اما مشکل روزنامه‌ها صرفا مربوط به کاغذ نیست. فعالان مطبوعاتی مشکلات دیگری نظیر افزایش زیاد قیمت مرکب و محلول‌های شیمیایی لازم برای استفاده از آن‌که بعضا تولید داخل نیز هستند را ازجمله مشکلات مهم این روزهای مطبوعات عنوان می‌کنند.

این مشکلات در واقع هزینه تولید روزنامه را بالا برده و این موضوع به 4شکل تعطیلی روزنامه‌ها (مثل روزنامه همبستگی یا وقایع اتفاقیه)، کاهش صفحات (مثل همشهری، روزنامه سازندگی، هفت صبح و...)، افزایش قیمت آن (مثل روزنامه کیهان) و یا تعدیل نیرو (چنان‌که در برخی روزنامه‌ها اتفاق افتاده است) خود را نشان داده است.

اگرچه در هفته‌های اخیر و پس از گروه‌بندی جدید کالایی، نظارت نسبتا قابل‌قبولی در حوزه تخصیص ارز واردات کاغذ روزنامه وجود دارد، اما وضعیت فعلی کاغذ و نشر روزنامه‌ها از منظر فعالان مطبوعاتی و مدیران رسانه‌های چاپی، به 4دلیل بی‌توجهی به سایر هزینه‌های چاپ مثل مرکب، عدم‌برخورد با فساد واردات کاغذ، وجود نهادهای موازی تصمیم‌گیر در وزارت صمت و وزارت ارشاد و عدم‌اجرای کامل قانون انتزاع در حوزه کاغذ مورد نقد است.

علاوه بر اینها در روزهای گذشته چالش جدیدی هم به معضلات روزنامه‌ها اضافه شده که ریشه در اعتصاب کامیون‌دارها دارد. آنطور که برخی از مدیران مسئول روزنامه‌ها می‌گویند اخیرا چند محموله کاغذ با هماهنگی وزارت ارشاد از روسیه خریداری و وارد بندر نوشهر شده اما به‌علت مشکلات حمل و نقل بارگیری صورت نگرفته و در شرایطی که بسیاری از روزنامه‌ها درگیر تامین کاغذ روزشان هستند، بار کاغذ در شمال کشور معطل مانده است.

 

مشکلات کاغذ کمتر شده ولی هنوز وجود دارد

محمدعلی وکیلی، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به تشکیل کمیته‌ای متشکل از ناشران، مدیران روزنامه‌ها و... در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای حل مشکل کاغذ گفت: به‌نظرم این کمیته کارایی لازم را دارد و توانسته ثبت سفارش‌ها را کنترل کند و بازار کاغذ را تا حدودی آرام و دسترسی روزنامه‌ها به کاغذ را آسان‌تر کند.

وکیلی افزود: البته مشکلات کاغذ کماکان وجود دارد که مهم‌ترین آن تنوع پایین است ولی در کل مشکلی که 2‌ماه پیش موجب کمبود شدید کاغذ شده بود را دیگر نداریم.

محمدتقی روغنی‌ها، مدیرعامل روزنامه ایران نیز درباره آخرین وضعیت کاغذ روزنامه‌ها گفت: کمیته‌ای که در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل شد، توانست نظمی را به واردات و فروش کاغذ بدهد و کنترل خوبی را در این حوزه ایجاد کند. وی ادامه داد: در 2‌ماه اخیر مشکل خرید کاغذ نسبت به قبل بهتر شده و به یک آرامش نسبی رسیده و دیگر مدیران روزنامه‌ها دغدغه این مورد اساسی و حیاتی را که در ابتدای سال برایشان چالش شده بود،

ندارند اما همچنان هزینه زینک، چاپ و مرکب وجود دارد که البته قرار شده مرکب را تامین کنند ولی مسئله زینک برایش تصمیمی گرفته نشده و تاکنون سه‌برابر افزایش قیمت داشته است. مدیرعامل روزنامه ایران تأکید کرد: این کمیته باید فعالیت خود را ادامه دهد تا زمانی که مطمئن شویم کاغذ قطعا به مصرف‌کننده واقعی می‌رسد و در بازار آزاد عرضه نمی‌شود.

 

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه وضعیت کاغذ از شرایط بحرانی خارج شده است، گفت: بیش از ۱۰۰ هزار تن کاغذ ثبت سفارش شده داریم که در مرحله تخصیص ارز هستند.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از مهر سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در خصوص آخرین وضعیت کاغذ مطبوعات و نشر با بیان اینکه وضعیت کاغذ از شرایط بحرانی خارج شده است، اظهارداشت: با چند تصمیمی که گرفتیم، کاغذهایی که در گمرکات باقی مانده بود همگی ترخیص شدند و در حال حاضر هیچ کاغذ ترخیص نشده‌ای باقی نمانده است.

وی افزود: در ثبت سفارش ها با کارگروهی که بین صنوف، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، گمرک و بانک مرکزی تشکیل شد؛ ثبت سفارش‌ها و تخصیص ارز با سرعت بیشتری دارد اتفاق می افتد.

صالحی ادامه داد: الان بیش از ۱۰۰ هزار تن کاغذ ثبت سفارش شده داریم که یا در مرحله تخصیص ارز هستند و یا ارز به آنها تخصیص داده شده است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان تصریح کرد: مسیری که الان داریم نمی‌خواهیم بگوییم مطلوب است، اما نسبت به برخی از کالاهای دیگر، شرایط کاغذ هم برای مطبوعات و هم برای نشر از لحاظ موجودی شرایط بهتری است.

 

 

 

 

نایب رییس کمیسیون فرهنگی مجلس معتقد است اختصاص ارز دولتی قسمتی از مشکلات حوزه کاغذ را حل کرد اما این راهکار، اساسی نبود و باید تدبیر بلند مدت هم مدنظر باشد.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از خانه ملت اصغر مسعودی درباره ظرفیت تولید داخلی برای عبور از بحران کاغذ گفت: این ظرفیت در کشور وجود داشت که از کربنات کلسیم و سنگ آهک که زمانی جزو مواد باطله معادن بود، کاغذ تولید شود اما ما در این زمینه بسیار دیر حرکت کردیم در حالیکه می‌توانستیم قسمت اعظم کاغذ را از شیوه‌های نوینی تهیه کنیم که هم به محیط زیست آسیب وارد نشود و هم به واردات کاغذ در این حجم نیاز نباشد.

نماینده مردم نی‌ریز و استهبان در مجلس شورای اسلامی افزود: کشورهای پیشرفته از باطله‌های معدنی برای تولید کاغذ استفاده می‌کنند و البته در ایران هم چند کارخانه شروع به استفاده از این تکنولوژی کرده‌اند اما کفاف نیاز داخل را نمی‌دهد ضمن اینکه در ابتدای راه است.

وی با بیان اینکه توجه به این تکنولوژی می‌توانست هم زمینه اشتغال عده زیادی را فراهم کند و هم مشکل امروز کاغذ را کم می‌کرد، گفت: سرعت کشور در بحث خودکفایی کـُند است و بدون برنامه‌ریزی و آینده‌نگری؛ کما اینکه در حال حاضر کارخانه‌های تولید کاغذ به روش سنتی در شمال کشور نیز به دلیل نرسیدن مواد اولیه وارداتی قادر به میزان تولید قبلی نیستند و سطح تولید آنها کاهش پیدا کرده است.

وابستگی‌ در برخی حوزه‌ها به خارج تعجب‌برانگیز است

این نماینده مجلس گفت: به دلیل نبود نگاه جامع و برخی بی‌دقتی‌ها و بی‌توجهی‌ها، برخی مواد اولیه‌ای که به راحتی در کشور قابل تولید بود، وارداتی شده است؛ چنین مسائلی حیثیت نظام را در برخی موارد زیر سوال می‌برد همچنانکه وقتی مردم باخبر می‌شوند در فلان موارد وابسته به خارج هستیم، تعجب می‌کنند و البته خود ما نمایندگان هم واقعا نمی‌دانستیم علیرغم کارخانجات زیادی که در کشور وجود دارد، در ریزترین مسائل وابسته به خارج هستیم.

مسعودی در خصوص راهکار حل بحران کاغذ نیز توضیح داد: اختصاص ارز دولتی قسمتی از مشکلات حوزه کاغذ را حل کرد اما این راهکار، اساسی نبود و باید راهکار بلند مدت هم مدنظر باشد.

نایب رییس کمیسیون فرهنگی مجلس از نظارت قاطع، برخورد با محتکران، اختصاص ارز دولتی به عنوان مُسکنی کوتاه مدت، تدوین راهکار و چشم‌اندازی بلند مدت، اتکا به توان داخلی برای تولید و استفاده از تکنولوژی‌های نوین به عنوان محورهای مدیریت در حوزه کاغذ یاد کرد.

 

نخستین و اصلی‌ترین دلیل مخالفت با ورود ۲۰۰۰ تن کاغذ تحریر، نبود نماینده‌ چاپخانه‌داران در کارگروه تنظیم کاغذ است.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ایلنا، علیرضا صدقی (کارشناس خبری چاپ) در یادداشتی از عدم حضور نماینده‌ای از چاپخانه‌داران پایتخت در کارگروه تنظیم کاغذ و معرفی فردی از سوی اتحادیه انتقاد کرده است.متن کامل این یادداشت بدین شرح است:

این تلخی بی‌پایان

در روزگاری که نفس‌های صنعت چاپ ایران به شماره افتاده است، هر روز خبری تازه و تلخ از راهروها و دهلیزهای بی‌کفایتی، بی‌توجهی و ناکارآمدی به گوش می‌رسد.

ماجرا از این قرار است که در «کارگروه تنظیم کاغذ» کشور که به همت وزارتخانه‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی و صنعت، معدن و تجارت راه‌اندازی شده است، هیچ نماینده‌ای از چاپخانه‌داران پایتخت که اکثریت ظرفیت چاپی کشور را به خود اختصاص داده، حضور ندارد.

این در حالی است که وزارت ارشاد طی مکاتبه با اتحادیه چاپخانه‌داران تهران، خواستار معرفی نماینده‌ای از سوی این اتحادیه جهت عضویت در کارگروه موصوف شده بود. لیکن «رئیس اتحادیه» به دلایلی نامعلوم و بدون اطلاع هیات مدیره از معرفی نماینده استنکاف کرده، در نتیجه درخواست ورود ۲۰۰۰ تن کاغذ تحریر و بقیه اقلام مصرفی اعلام‌شده از سوی تعاونی چاپخانه‌داران «رد» شد. بدیهی است نخستین و اصلی‌ترین دلیل بروز این وضعیت، نبود نماینده‌ چاپخانه‌داران در این کارگروه است. به نظر می‌رسد رئیس اتحادیه باید به پرسش‌هایی در این خصوص پاسخ دهد:

۱. عدم معرفی نماینده با چه هدفی صورت گرفته است؟

۲. چرا موضوع در جلسه هیات مدیره اتحادیه مطرح نشده است؟

۳. آیا هیچ یک از اعضای تعاونی چاپخانه‌داران که تنها چند متر با اتحادیه فاصله دارد، نمی‌توانست نماینده چاپخانه‌داران تهران معرفی شود؟

۴. آیا هیچ کارشناسی در حوزه کاغذ و مواد اولیه در صنعت چاپ تهران وجود نداشته است؟

۵. با توجه به موقعیت خطرخیز فعلی، رئیس اتحادیه به چه کاری مشغول است که نسبت به این مسئله مهم بی‌توجهی کرده است؟

۶. چه کسی و چطور می‌تواند پاسخگوی این خسران بزرگ به چاپخانه‌داران تهرانی باشد؟

۷. ریاست فعلی اتحادیه چه اموری را در اولویت قرار می‌دهد و نتیجه سه سال سکانداری اتحادیه چاپخانه‌داران توسط ایشان چه بوده است؟

 

دبیرکارگروه ساماندهی کاغذ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: قیمت‌هایی که پیشتر توسط کارگروه کاغذ تعیین شده بود‌، برای کاغذهای موجود در بازار بود،‌ کاغذهای جدید وارداتی بزودی تعیین قیمت خواهند شد.

 به گزارش چاپ ونشر به نقل از باشگاه خبرنگاران پویا،  همایون امیرزاده، دبیرکارگروه ساماندهی کاغذ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به قیمت گذاری کاغذهایی که قرار است توسط واردکنندگان مورد تایید این وزراتخانه وارد بازار شوند، گفت: کارگروه ساماندهی کاغذ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دو کار مهم را توامان تعقیب می کند، مرحله نخست که تعیین و معرفی واردکنندگان صلاحیت دار است و مرحله دوم نظارت بر توزیع کاغذهای وارداتی و صیانت از قیمت های مصوب است که در دستور کار این کارگروه قرار خواهد گرفت.

وی ادامه داد: طبیعتاً قیمت ها بر اساس هزینه های تمام شده مصوب خواهد شد. قیمت های مصوب قبلی 4100 برای مطبوعات و 5100 برای چاپ و تحریر بود ، اما برای کاغذهای جدید وارداتی بر اساس میزان هزینه های تمام شده تعیین خواهد شد، ما پیش از این اطلاع رسانی کرده بودیم که قیمت های مصوب اعلامی تا اطلاع ثانوی است. چنانچه هزینه های تمام شده افزایش یا کاهش پیدا کند، کارگروه ساماندهی کاغذ نسبت به بررسی مجدد قیمت ها اقدام خواهد کرد و بر اساس واقعیت های موجود تعیین می شود.

 

وزیر ارشاد گفت: کاغذ را با تلاش فراوان به فهرست کالاهای اساسی آوردیم. مسیری که در حوزه کاغذ در حال حرکت هستیم ابتدا ثبت سفارش و سپس تخصیص ارز از ناحیه بانک مرکزی است اما اتفاقات اخیر موجب شد نقشمان در حیطه کاغذ پررنگ‌تر شود.

به گزارش چاپ ونشر به نقل از ربیع، سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همزمان با هفته دولت، گریزی بر عملکرد وزارت ارشاد زد و گفت: همانطور که می‌دانید وزارت ارشاد تا دهه ۷۰ در حوزه کاغذ متولی بود و کاغذ وارداتی را به مطبوعات و یا ناشران عرضه می‌کرد. اما از دهه ۸۰ که شاهد هدفمندی یارانه‌ها بودیم و به شکل تغییر یارانه‌های مستقل پدید آمد ارشاد به معنای سیاست‌گذار نقشی ندارد؛ از دهه ۸۰ تا ۹۰ وزارت ارشاد دیگر در حوزه کاغذ ورود نکرده است. ما نیازمند ۴۰۰ هزار تن کاغذ مصرفی در بخش‌های آموزش و پرورش، آزاد و بخش حوزه نشر و مطبوعات هستیم اما تا سال گذشته بازار آزاد به شکل تقاضا و عرضه مطرح بود. تا اینکه اتفاقات ارزی پایان سال رخ داد و ما توانستیم کارهایی را پیگیری کنیم تا حدی که ذینفعان ما متضرر نشوند.

وی گفت: کاغذ را با تلاش فراوان به لیست کالاهای اساسی وارد کردیم. مسیری که در حوزه کاغذ از نظر متولیان در حال حرکت هستیم ابتدا ثبت سفارش و سپس تخصیص ارز از ناحیه بانک مرکزی است اما اتفاقات اخیر موجب شد نقش‌مان در حیطه کاغذ پررنگ‌تر شود. توانستیم کارگروه یا ستاد پیگیری کاغذ تشکیل دهیم و تا به امروز یک جلسه از آن برگزار شده است. این ستاد در حوزه تائید و نظارت بر ارز کاغذ فعال است.

وزیر فرهنگ تصریح کرد: نمایندگان حاضر در این ستاد ترکیبی از منافع مختلف هستند تا یک گرایش را در آن نداشته باشیم. از جمله آن می‌توان به نماینده صنوف نشر، مطبوعات، وارد کنندگان و مصرف‌کنندگان کاغذ و دولتی‌های ذینفع همچنین وزارت ارشاد اشاره کرد.

به اهالی مطبوعات و نشر برای التهابات حوزه کاغذ حق می‌دهیم

این مقام مسئول در وزارت ارشاد در پاسخ به اینکه چقدر می‌توان گرانی‌ها را پذیرفت،‌ ابراز داشت: وقتی قیمت کاغذ دو برابر یا دو و نیم برابر شود و یا در مطبوعات سه برابر شود این تاثیرات بر قیمت تمام شده آنها، اثرگذار خواهند بود لذا اگر اهالی نشر و مطبوعات دچار التهاب می‌شوند باید با آنها حق بدهیم چون این روند در قیمت کاغذ و قیمت کاغذ بر روند کنونی تاثیرگذار است اما همه این ماجرا به این داستان برنمی‌گردد. در حوزه نشر موارد مختلفی به عنوان جریان اقتصاد نشر مطرح است و ما فاصله قابل توجهی میان تولید و خواندن کتاب را شاهدیم هر چند موارد مختلفی از جمله سرقت‌ها وقاچاق کتاب و مطرح است.

سرانه مطالعه در کشور ۱۳ دقیقه بدون آمار مطالعه روزنامه و مجلات است

در ادامه مجری برنامه از وزیر ارشاد در مورد آمار سرانه مطالعه کتاب در کشور نیز سؤال پرسید که وزیر ارشاد گفت: گاهی به دلیل جامعه متفاوت آماری، آمارهای مطالعه اغراق‌آمیز در مورد سرانه مطالعه مطرح می‌شود. البته بستگی دارد سرانه را با چه تصویری برداشت کنیم.به معنای کتابخوانی متعارف تقریبا آمار قابل اتکا به طور متوسط ۱۳ دقیقه را در روز نشان می‌دهد. این آمار غیر از روزنامه و مجله است اما اگر به آمار مطالعه در فضای مجازی هم در نظر بگیریم این رقم بالاتر خواهد بود، ولی متوسط ۱۳ دقیقه را در میانگین کشوری داریم هر چند از میانگین مورد نظر و برخی کشورها فاصله بسیار داریم.

وی گفت: علت‌شناسی این فاصله می‌تواند به پر کردن این فاصله‌ها کمک کند ولی در علل این ماجرا حرف‌های متفاوتی بیان می‌شود. ما از فرهنگ شفاهی، سریع وارد فرهنگ تصویری شدیم در حالی که در جوامع مدرن فاصله میان صنعت چاپ و فرهنگ تصویری ایجاد شد و فرهنگ خواندن را به عنوان دوره گذار تثبیت کرد اما در کشورهایی چون ایران که سریع از فرهنگ شفاهی وارد تصویری شدیم دوره فرهنگ مکتوب طولانی نشد و از نهادینه شدن کاسته شد.

نگاه‌های فاصله‌دار از تولید تا مطالعه کتاب

صالحی گفت: ما به لحاظ ساختاری عملا فضایی داریم که باید برای ارتقاء فرهنگ مکتوب و مطالعه از آن استفاده کنیم و حتی آن را ایجاد کنیم. مثلا سال گذشته ما شاهد انتشار ۹۹ هزار عنوان کتاب چاپ اول و مجدد بودیم. عملا این میزان با شبکه‌های توزیع و مطالعه تناسب ندارد و با نگاه ما فاصله‌دار است.

وزیر همچنین در پاسخ به اینکه برای کاستن این فاصله‌ها چه کردید، به ایجاد باشگاه کتابخوانی برای کودکان و نوجوانان دوشنبه‌های کتابخوانی برای مهدهای کودک مروجان کتابخوانی و رصد شبکه‌های مدنی، پویش حوزه‌های کتابخوانی، روستاهای دوستدار کتاب، پایتخت کتاب و اشاره کرد.

عرضه میزان یارانه مطبوعات در فضای شفاف هرچند با نقد همراه باشد

صالحی همچنین به یارانه مطبوعات نیز در سال جاری اشاره کرد و در پاسخ به اینکه چرا با تغییر دولت‌ها یارانه مطبوعات کم و زیاد می‌شود، گفت: آیا نباید نگاه‌های جناحی و سیاسی در تخصیص حذف شود، گفت: یکی از حوزه‌های وزارت ارشاد در راستای عملکرد شفاف مطبوعات است. یکی از کارهای خوبی که از دولت قبل شروع شد این بود که یارانه‌های مطبوعاتی در فضای شفاف خود را عرضه می‌کنند و نشان می‌دهیم که در ۳-۴ سال اخیر این یارانه به چه رسانه‌هایی تخصیص یافته است. در حال حاضر در سامانه وزارت ارشاد یارانه‌های توزیعی مشخص است. مثلا مشخص است ما سال گذشته ۵۰ میلیارد به مطبوعات دادیم حتی مشخص است که میزان بیمه‌شدگان چقدر است. ما امسال ۲۰ میلیارد یارانه تخصیص دادیم که ۱۰ میلیارد تخصیص یافته و ۱۰ میلیارد دیگر در آستانه پرداخت است.

وزیر ارشاد در باره بسته‌های حمایتی توضیح داد: بسته‌های حمایتی ابتدای سال علنی می‌شود تا معیارهای پرداخت مشخص باشد. هر چند ممکن است عده‌ای به این نحوه تخصیص نفع داشته باشند اما سعی می‌شود نظر کمیسیون و مجموعه مطبوعات اخذ شود ولی در تلاشیم معیارها و نتایج اعمال معیارها به صورت شفاف عرضه شود.

کارهای بسیاری صورت گرفته اما تیتروار به چند نکته اشاره می‌کنم. حوزه‌ای که در برنامه‌ها تجلی داشته و در برنامه‌های مجلس و به رئیس‌جمهور ارائه کردیم، بحث شفافیت بود.

وی تاکید کرد: اعتماد پایه است و شفافیت می‌تواند به اعتمادسازی کمک کند. ما در این یک سال رویکردهایی داشته و به آنها توجه داشته‌ایم. از جمله دسترسی آزاد به اطلاعات که از طریق دبیرخانه صورت گرفته است. هر چند در حیطه‌های دیگر ارشاد حمایت‌ها از جشنواره‌ها و ارائه مجوزها نیز به اتاق‌های شیشه‌ای نزدیک شدیم و باید دانست حاکمیت هر چه در اتاق‌های شیشه‌ای زندگی کند، امن‌تر است.

تحریم را با فرهنگ و هنر می‌شکنیم

وزیر فرهنگ دولت دوازدهم بهبود محیط کسب و کار فرهنگی در حوزه اقتصاد فرهنگ را نیازمند جدیت و پیگیری دانست و خاطرنشان کرد: ایران را در دنیا با فرهنگ و هنر می‌شناسند. هم تاریخ‌ ما با فرهنگ و و هنر معنا می‌یابد و هم اکنون نیز توانایی‌های ما با آن، ما می‌توانیم به این حوزه به عنوان اقتصاد فکر کنیم. بنابراین بهبود کسب و کار فرهنگی از موارد مورد توجه است.

این مسئول به دیپلماسی فرهنگی و هنری اشاره و آن را از رویکردهای دیگر ارشاد برشمرد و گفت: دیپلماسی فرهنگی و هنری از حیطه‌هایی است که به آن امید بسته‌ایم و می‌توانیم مزیت نسبی‌مان را در حوزه فرهنگ و هنر قرار دهیم. حتی از این مسیر بسته‌های تحریم را با فرهنگ و هنر می‌توانیم بشکنیم و فضای ارتباطی را با جهان پدید آوریم. اتفاقی که صورت گرفته و در حال انجام است.

 

درباره چاپ و نشر

چاپ و نشر ،پرتیراژترین نشریه چاپ کشور

منوی اصلی